nieodpłatnie w formacie PDF

Komentarze

Transkrypt

nieodpłatnie w formacie PDF
11
e-mail: [email protected] www.elektro.info.pl
listopad
2012 (109)
Nakład 9,5 tys. egz. ISSN 1642-8722 indeks 373761
Cena 11,00 zł (w tym 5% VAT)
ENERGETAB, HALA K, STOISKO 15
pomiary w strefach zagrożonych wybuchem
technologie transmisji danych do zdalneg
zdalnego nadzoru
projekt układu pomiarowego półpośredniego
04-112 Warszawa
ul. Karczewska 18
tel. 22 810 65 61
faks 22 810 27 42
TM TECHNOLOGIE – jeden z czołowych polskich producentów oświetlenia awaryjnego
i ewakuacyjnego oraz osprzętu elektronicznego do zastosowań w technice oświetleniowej.
spis treści
s. 82
s. 22
od redakcji
piszą dla nas
po godzinach
e.nowości
e.informuje
e.fotoreportaż Elektryczne niechlujstwo
e.fotoreportaż Kalifornia i energetyka
wielcy elektrycy
e.normy
e.dystrybucja
e.recenzja
e.krzyżówka
6
8
10
12
14
20
22
90
91
92
93
94
Jordan Mężyk, Andrzej Zbrowski, Artur Flach
system do wspomagania pomiarów akustycznych 60
ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa
Andrzej Sowa
badania urządzeń do ograniczania przepięć
w instalacji elektrycznej
65
inteligentny budynek
Piotr Bilski
architektura i zastosowania technologii
inteligentnego domu
68
termowizja
instalacje elektroenergetyczne
Karol Kuczyński
detektory podczerwieni a możliwości
diagnozowania urządzeń i instalacji elektrycznych
przy zastosowaniu kamer termowizyjnych
24
Karol Kuczyński
zestawienie kamer termowizyjnych –
Norbert Borek
aparatura łączeniowa i zabezpieczająca
prezentacja
Elektrobud
przemysłowe stacje transformatorowe –
prezentacja
74
analiza opłacalności dla inwestora
76
prezentacja
miernictwo
Marek Gaździński
wyłączniki KATKO – rozwiązania
Fryderyk Łasak
badania i pomiary eksploatacyjne
uesa Polska
modernizacja stacji wieżowych
prezentacja
Michał Semeniuk, Krzysztof Puczko
korzyści w zastosowaniu fotowoltaiki
prezentacja
podstawowe wiadomości
28
dla wymagających cd.
w strefach zagrożonych wybuchem
34
Andrzej Zankiewicz
technologie transmisji danych w sieciach
komórkowych i ich zastosowanie do zdalnego
nadzoru i pomiarów w rozproszonych
systemach elektroenergetycznych
w systemach zasilania UPS – GREEN
DATA CENTER SOLUTION
41
Leszek Halicki
prezentacja
48
multimetr cęgowy AC/DC CENTER 260
Andrzej Nowakowski
systemy pomiarowe w inteligentnych sieciach
Smart Grids
Karol Kuczyński
zestawienie liczników energii elektrycznej
Jakub Lelito
odnawialne znaczy innowacyjne
4
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
54
prezentacja
58
80
82
LUG LIGHT FACTORY
prezentacja
tutaj światło ma znaczenie – komfortowe
oświetlenie biur
Elmonter
nowoczesne oświetlenie firmy Elmonter
50
78
84
prezentacja
85
projekt
Julian Wiatr
uproszczony projekt układu pomiarowego
półpośredniego
86
WT
N00
ar
v
k
,5
SPD II
TYP
gG1
Drodzy Czytelnicy
25
3×2
A
In
3
QG
50
2
1
=
6
G
g
O2
D
2
kW+ +
kWh h+–
r
kva
V
0
0
30/4
,5
0
.
k
VA
00
/5
600
gG4
,5
0
.
k
A
V
5
A
ERW
QG
50
50 A 0 = 7
2
1
I n = ,6·125
A
0
,5 k
2
Ir= 0 s
1
1
0=
t r = 0·125
1
I n = 0,3 s
tm=
gG2
50 A
TN1
00 V
A
ERW
/4
230
G25
6
2
R
T
DY5
REZ
16
2
N1g
2gG
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
WT
DO
G63
30
6
r
gT
0
5
G
2g
O
D
12
N1g
6
WT
C
7
Witam Państwa w kolejnym numerze „elektro.info”, który tym razem poświęciliśmy pomiarom elektrycznym wykonywanym w sieciach oraz instalacjach elektrycznych.
W codziennym życiu pomiar odgrywa ważną rolę we wszystkich procesach
wytwarzania i dystrybucji dóbr, w ochronie środowiska, w prognozowaniu
i diagnostyce, transporcie i komunikacji oraz w badaniach naukowych. Znaczna część pracowników zatrudnionych przy wytwarzaniu, budowie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych ma do czynienia z pracami kontrolno-pomiarowymi. Pomiary kontrolne w instalacjach elektrycznych pozwalają na określenie stanów bezpiecznej eksploatacji, sieci, urządzeń i instalacji
w zakresie ochrony przeciwporażeniowej oraz umożliwiają szybką lokalizację uszkodzeń. Pozwalają również na ocenę jakości wykonanych prac montażowych, remontowych oraz ocenę warunków bhp przez eliminację z użytkowania urządzeń niespełniających określonych warunków technicznych
oraz lokalizację czynników szkodliwych dla zdrowia. Urządzenia pomiarowe
spełniają również ważną funkcję w systemie rozliczeń finansowych oraz automatyce budynkowej. Dzięki nim możemy ograniczyć nadużycia oraz racjonalnie gospodarować enegią elektryczną.
Dobry stan techniczny instalacji elektrycznych to również zwiększone bezpieczeństwo ppoż., dlatego przepisy dotyczące ochrony ppoż. wymagają badania
stanu instalacji zasilającej urządzenia ppoż. nie rzadziej niż raz w roku. Tym
problemom była poświęcona konferencja pt. „Ochrona przeciwporażeniowa
oraz przeciwpożarowa w instalacjach elektrycznych” zorganizowana 18 października przez naszą redakcję wspólnie z Mazowiecką Izbą Inżynierów Budownictwa. Z tej okazji dla naszych aktualnych i nowych prenumeratorów
mamy prezent: „Niezbędnik elektryka” omawiający te zagadnienia.
W aktualnym numerze piszemy również o pomiarach zużytej energii elektrycznej i pomiarach termowizyjnych. Zagadnienia związane z pomiarami
okresowymi w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem opisał dla nas Fryderyk Łasak (s. 34). Natomiast Jan Mężyk przedstawił możliwości zastosowania urządzeń do pomiarów akustycznych (s. 60). Technologie transmisji
danych w sieciach komórkowych i ich zastosowanie do zdalnego nadzoru i pomiarów w rozproszonych systemach elektroenergetycznych opisał Andrzej
Zankiewicz z Politechniki Białostockiej (s. 41). Rozwinięciem tematyki dotyczącej pomiarów są zestawienia kamer termowizyjnych oraz liczników
energii elektrycznej przygotowane przez Karola Kuczyńskiego (s. 28 i 54).
W rubryce „e.projekt” tym razem projekt układu półpośredniego instalowanego w stacji dwutransformatorowej SN/nn, umożliwiający zdalne przesyłanie danych na temat zużytej energii elektrycznej do Operatora Systemu Dystrybucyjnego (s. 86). Tradycyjnie w numerze nie zabrakło informacji o nowościach,
zmianach w normalizacji oraz relacji z imprez branżowych, w których uczestniczyła nasza redakcja. Miłej lektury.
11
listopad
2012 (109)
Nakład 9,5 tys. egz. ISSN 1642-8722 indeks 373761
Cena 11,00 zł (w tym 5% VAT)
ENERGETAB, HALA K, STOISKO 15
e-mail: [email protected] www.elektro.info.pl
piszą dla nas
mgr. inż. Artur Flach
Absolwent Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademii Górniczo-Hutniczej
w Krakowie. Od 2007 roku pracuje w Katedrze Mechaniki i Wibroakustyki. Dziedziną
jego zainteresowań jest automatyzacja procesów pomiarowych, badania i pomiary wibroakustyczne, akustyka pomieszczeń i architektoniczna. Zawodowo, współprowadzi Laboratorium Akustyki
Technicznej AGH, jest nauczycielem akademickim. Autor i współautor licznych publikacji krajowych i zagranicznych. Tematyka jego
publikacji dotyczy głównie mechatronicznych manipulatorów stosowanych w komorach bezechowych oraz akustyki pomieszczeń.
s. 34
pomiary w strefach zagrożonych wybuchem
technologie transmisji danych do zdalneg
zdalnego nadzoru
projekt układu pomiarowego półpośredniego
s. 41
04-112 Warszawa
ul. Karczewska 18
tel. 22 810 65 61
faks 22 810 27 42
s. 86
DOM WYDAWNICZY MEDIUM
BOGUSŁAWA WIEWIÓROWSKA-PARADOWSKA
dr inż. Jordan Mężyk
Absolwent Wydziału Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Akademii Górniczo-Hutniczej, w 2010 roku uzyskał stopień doktora na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH, w latach
2002–2007 nauczyciel akademicki, obecnie
adiunkt w Instytucie Technologii Eksploatacji – PIB w Radomiu. Jego zainteresowania naukowe obejmują zagadnienia związane z technologiami cyfrowymi, programowaniem,
akustyką, diagnostyką techniczną i cyfrowym przetwarzaniem sygnałów. W ramach pracy zawodowej zajmuje się głównie robotyką
przemysłową, układami sterowania i napędowymi, rozwojem urządzeń mechatronicznych dla zastosowań przemysłowych, w tym
systemami automatycznej kontroli jakości z wykorzystaniem metod optoelektronicznych i termowizyjnych oraz rozwojem aparatury badawczo-pomiarowej na potrzeby nauki i przemysłu.
04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18
tel. 22 810 65 61, faks 22 810 27 42
[email protected], [email protected]
www.elektro.info.pl
REDAKCJA
Redaktor naczelny
JULIAN WIATR [email protected]
Sekretarz redakcji
ANNA KUZIEMSKA [email protected] (redaktor językowy)
Redakcja
KAROL KUCZYŃSKI [email protected] (redaktor tematyczny)
MARTA MUSZYŃSKA [email protected] (redaktor www)
JACEK SAWICKI [email protected] (redaktor tematyczny)
JANINA MYCKAN-CEGŁOWSKA (redaktor statystyczny)
REKLAMA I MARKETING
tel./faks 22 810 28 14
Dyrektor ds. marketingu i reklamy JOANNA GRABEK [email protected]
tel. 0 600 050 380
KOLPORTAŻ I PRENUMERATA
tel./faks 22 810 21 24
Dyrektor ds. marketingu i sprzedaży MICHAŁ GRODZKI [email protected]
Specjalista ds. dystrybucji ANETA KACPRZYCKA [email protected]
Specjalista ds. prenumeraty ANNA SERGEL [email protected]
Kierownik ds. promocji MARTA LESNER-WIRKUS [email protected]
dr inż. Andrzej Zbrowski
W 1993 roku ukończył studia na Wydziale
Mechanicznym Wyższej Szkoły Inżynierskiej
w Radomiu. W roku 2000 uzyskał stopień doktora na Wydziale Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej. Adiunkt
w Instytucie Technologii Eksploatacji – PIB
w Radomiu. Kieruje Zakładem Doświadczalnym. Koncentruje się na zagadnieniach związanych z budową maszyn i konstrukcjami mechatronicznych urządzeń badawczych. Jest
autorem lub współautorem 190 publikacji naukowych, 40 uzyskanych patentów oraz 130 zgłoszeń patentowych. Brał udział w realizacji 40 projektów badawczych, ponadto kierował 12 projektami badawczymi i rozwojowymi.
8
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
SKŁAD I ŁAMANIE
Agencja Reklamowa MEDIUM
tel. 22 512 60 86, [email protected]
DRUK
Zakłady Graficzne Taurus
Redakcja zastrzega prawo do adiustacji tekstów. Nie zwraca tekstów niezamówionych.
Nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam i ogłoszeń oraz ma prawo odmówić publikacji bez podania przyczyn.
Wszelkie prawa zastrzeżone © by Dom Wydawniczy MEDIUM. Czasopismo znajduje się na liście czasopism
punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Lista recenzentów merytorycznych dostępna jest
na stronie www.elektro.info.pl. Wersja pierwotna czasopisma – papierowa.
jest członkiem
Izby Wydawców Prasy – ISSN 1642-8722
Poradnik
projektanta
elektryka
wydanie V, rok 2012
189
zł
brutto
155
zł brutto
dla osób, które kupiły poprzednie wydania
nr 11/2012
9
indeks firm
AAXEON
12, 69
w listopadzie
63
COMAP
58, 71
DELTA ENERGY
82, 83
ELEKTROBUD
76
ELEKTROMETAL
35
ELFA
5
ELGAMA
57
ELGO
12, 96
ELMONTER
85
ELTRON
25
ETI POLAM
67
FLUKE
28, 29
FORUM RONDO
17
GAZEX
37
HAGER POLO
95
HBM
12, 27
ITR
3, 50
ITRON
54
JM TRONIK
55
KAMERY IR
31
KATKO
78, 79
LABIMED ELECTRONICS
39, 48
LOVATO ELECTRIC
1, 12, 56, 74
LUG
84
MIKROS TRANSFORMATORY
13
NDN
11
NOARK ELECTRIC
15
OBO BETTERMANN
75
OSPEL
81
SBT
91
SCHNEIDER ELECTRIC
7, 56
SGB SMIT TRANSFORMERS
73
SIEMENS
57
TECHMADEX
30
TEST-THERM
32
TM TECHNOLOGIE
2
TME
21, 32
UESA POLSKA
80
VIGO SYSTEM
33
ZAMEL
23
10
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
W
listopadzie zajmiemy się termowizją i miernictwem. Tematykę
miesiąca rozpoczniemy artykułem Tomasza Bakonia, który opisał wpływ procesów wytwórczych na właściwości
magnetyczne blach elektrotechnicznych. Karol Kuczyński omówi wybrane
zagadnienia pomiarów rezystancji. Piotr
Bilski przedstawi zasady projektowania
aplikacji pomiarowych czasu rzeczywistego w zintegrowanym środowisku
programistycznym. Oddziaływanie na
środowisko pola magnetycznego wytwarzanego przez linie napowietrzne,
stacje transformatorowe oraz inne instalacje elektryczne jest zagadnieniem
będącym w centrum zainteresowania badaczy od wielu lat. W związku z tym Marek Jaworski
opisze sposoby pomiarowej identyfikacji średnich wartości natężenia pola magnetycznego
o częstotliwości 50 Hz w budynkach mieszkalnych. Następnie zajmiemy się tematyką termowizji. Wiera Oliferuk omówi zagadnienia związane z termografią podczerwieni i jej zastosowaniami w kontroli pracy urządzeń elektrycznych, Karol Kuczyński zajmie się diagnostyką termowizyjną instalacji elektroenergetycznych przy zastosowaniu kamer termowizyjnych oraz
omówimy termowizję jako weryfikację jakości prac izolacyjnych. Ponadto zaprezentujemy fotoreportaż Stefana Gierlotki, który tym razem zabierze nas do Kalifornii.
Zachęcamy także do odwiedzenia strony www.krzyzowka.elektro.info.pl, gdzie dostępna będzie kolejna krzyżówka, w której nagrodą jest przedłużacz firmy Lange Łukaszuk.
Tekst Marta Muszyńska
Rys. Robert Mirowski
AUTOMATEX
ANALIZATORY serii DSA800
Zakres częstotliwości od 9 kHz do 1,5 GHz • Wyświetlany średni poziom szumów
(DANL) – -135 dBm • Szum fazowy -80 dBc/Hz przy 10 kHz, • Całkowita dokładność amplitudy <1,5 dB • Minimalne pasmo rozdzielczości (RBW) 100 Hz • Filtr EMI
i quasi-szczytowy (opcjonalnie)• Pomiar VSWR (opcja) • Standard z przedwzmacniaczem i funkcjami demodulacji FM/AM • Wiele funkcji pomiarwych (opcja) • 1,5
GHz Generator śledzący (opcjonalnie) • 8-calowy (800 × 480 pikseli)
z wysokiej rozdzielczości wyświetlacz z jasnym, żywym i łatwym w
użyciu interfejsem graficznym • Pełna łączność ze standardowymi
od... €
interfejsami, takimi jak LAN, USB Host, USB Device i GPIB (opcja)
1058 t
• Kompaktowe wymiary, mała masa (4 kg)
+va
OSCYLOSKOPY serii DS2000 (2 kanałowe)
• Ekran 8 cali TFT (800X480) WXGA • Zakres wzmocnienia (500uV/dz-10V/dz), niski
poziom szumów idealny do akwizycji małych sygnałów • Pasmo 70MHz,100MHz,
200MHz • Maksymalna częstotliwość próbkowania 2Gsa/s • Standardowa długość
pamięci 14Mpkt, z możliwością rozszerzenia do 56Mpkt • Innowacyjna technologia
„UltraVison” • Odświeżanie przebiegów do 50 000 ramek/s • Sprzętowe nagrywanie, odtwarzanie i analiza do 65000 ramek • Różnorodne funkcje analizy i wyzwalania magistral szeregowych (RS232,
od...
€
I2C,SPI) • Pełny zestaw portów komunikacyjnych : USB host, USB
710 t
device, LAN(LXI), AUX.
a
v
+
OSCYLOSKOPY serii DS4000 (2 i 4 kanałowe)
Pasmo 100MHz, 200MHz, 350MHz, 500MHz • Max. próbkowanie 4G Sa/s • Długość
pamięci 140Mpts (standard) • 2 lub 4 kanały • Częstotliwość odświeżania przebiegów
do 110 000 wfms/s • Innowacyjna technologia "UltraVision" • Wspomagana sprzętowo
analiza przebiegów w czasie rzeczywistym • 9 calowy wyświetlacz WVGA • Czułość
1mV/dz • Standardowe interfejsy: LAN, USB, VGA • Wyzwalanie i dekodowanie
sygnałami szyn danych I2C, SPI, UART, CAN (opcjonalnie)
Model
Pasmo
Kanały
Próbkowanie
Pamięć
DS4054
DS4052
500 MHz
4
2
DS4034
DS4024
DS4032
DS4022
350 MHz
200 MHz
4
2
4
2
4 GSa/s (Max.)
140 Mpts (Standard)
DS4014
DS4012
100 MHz
4
2
od... €
1699 t
+va
OSCYLOSKOPY serii DS6000 (2 i 4 kanałowe)
Pasmo 1GHz, 600MHz • Częstość próbkowania do 5GSa/s • 2 lub 4 kanały • Pamięć akwizycji do
140 Mpkt (standardowo) • Odświeżanie z częstotliwością do 120 000 przebiegów na sekundę, duża
pojemność pamięci i krótki czas odpowiedzi • Nagrywanie przebiegów w plikach o zawartości do
180 000 klatek • Innowacyjna technologia „UltraVision” • Zaawansowane funkcje
wyzwalania i pomiary automatyczne z analizą statystyczną • Wyzwalanie i dekood... €
dowanie sygnałów magistral szeregowych • Dedykowany przycisk wyszukiwania
przebiegów „WaveFinder” • Różnorodne interfejsy: USB, LAN(LXI-C), WVGA,
5181 t
GPIB (opcja)... • Wbudowana 2GB pamięć flash • Opcjonalne zasilanie bateryjne
+va
GENERATORY FUNKCYJNE / ARBITRALNE serii DG4000
Pasmo: 160 MHz, 100 MHz, 60 MHz • 2 kanały - standard • częstotliwość próbkowania 500 MSa/s
• 14 bitów rozdzielczości pionowej • 2ppm - wysoka stabilność częstotliwości • Niski
poziom hałasu -115dBc/Hz • Do 150 wbudowanych przebiegów • Uniwersalne
analogowe i cyfrowe funkcje modulacji (AM, FM, PM, ASK, FSK, PSK, BPSK,
od...
QPSK, 3FSK, 4FSK, OSK, PWM) • Wbudowany wysokiej precyzji licznik
€
650 t
częstotliwości 200MHz • Do 16 niestandardowych funkcji • 7- calowy kolorowy
a
v
+
wyświetlacz LCD (800x480 pikseli)
MULTIMETRY CYFROWE DM3068 i DM3051 (6 1/2 i 5 3/4 cyfry)
DM3068 – Rzeczywisty 6 1/2-cyfrowy odczyt • True RMS napięć i prądów • Wbudowane
pełne konfiguracje dla różnych czujników temperatury • Przenoszenie ustawień do
innego przyrządu • UltraSensor • Standardowe interfejsy: USB Device, USB Host,
od...
LAN, RS-232, GPIB • Obsługa pamięci USB i zdalnego sterowania przez internet •
€
Funkcje matematyczne, standardowe testy. DM3051 – Rzczywisty 5 3/4 odczyt
485 t
a
(480000) • Maksymalne próbkowanie do 50 kSa/s • True-RMS napięcia i prądów •
+v
Standardowe interfejsy: • Elastyczne oprogramowanie sterujące • UltraLogger
® 02-784 Warszawa, ul. Janowskiego 15 tel./fax (22) 641-15-47, 644-42-50
11
nr 12/2012
www.ndn.com.pl e-mail: [email protected]
nowości
gigabitowy switch z portami POE+
W
ofercie Aaxeon jest już dostępny w pełni gigabitowy switch z portami POE+ (IEEE
8 02.3at). L N P 601AGH-SFP-T wyposażony jest
w 1 port 100/1000
SFP oraz 5 portów
10/10 0/10 0 0 T. 4 por t y
10/100/1000T są zgodne z High
Power P.S.E. i są w stanie dostarczyć do 30 W na każdym
porcie. Slot 100/1000 SFP jest
dużym atutem nowego switcha.
LNP-601AGH pozwala na zastosowanie dowolnego modułu
SFP/mini-gbic, ponieważ Aaxeon nie blokuje możliwości stosowania modułów innych producentów. Z drugiej strony,
Aaxeon ma w ofercie duży wybór przemysłowych modułów
SFP, które na życzenie klienta
mogą być przystosowane do
pracy z dowolnym switchem
przemysłowym lub
komercyjnym.
W przypadku, gdyby 1 slot SFP był
niewystarczający,
w ofercie jest również bliźniacza jednostka z dwoma slotami SFP o symbolu LNP-602AGH.
LNP-601AGH-SFP-T jest przystosowany do pracy w trudnych
warunkach przemysłowych. Posiada wzmocnioną, metalową
obudowę zgodną z IP30 i może
pracować w temperaturze od
–40 do 70°C. Switch ma redundantne zasilanie 48 V oraz diody sygnalizujące poprawną pracę urządzenia. LNP-601AGHSFP-T ma certyfikat UL-508
oraz UL Class I, Division 2.
O jego wysokiej jakości świadczy również 5 lat gwarancji producenta oraz możliwość zwrotu
urządzenia w ciągu 45 dni bez
podania przyczyny.
LEDstar T8 – liniowe źródła światła LED
z ELGO
W
GEN2i od HBM
ofercie źródeł światła LED
z ELGO dostępne są liniowe lampy LEDstar T8 stanowiące alternatywę dla świetlówek
liniowych. Mają one wewnętrzny układ elektroniczny pozwalający na zasilanie bezpośrednio
z sieci prądu przemiennego bez
zewnętrznych układów zasilania. Zakres napięcia roboczego
∼185–260 V. Można je stosować
nawet w istniejących oprawach
świetlówkowych po zdemontowaniu stateczników i zapłonników oraz doprowadzeniu zasilania bezpośrednio do oprawek.
Oferta obejmuje dwie odmiany
lamp LEDstar T8: zasilane dwustronnie lub jednostronnie. Dostępne są lampy o mocy 10 W i długości 588 mm, przeznaczone
w miejsce świetlówek liniowych
18 W, źródła o mocy 20 W i długości 1197 mm, stosowane zamiast świetlówek 36 W oraz lampy o mocy 25 W i długości
1500 mm zastępujące świetlówki 58 W. Lampy LEDstar T8 ofe-
N
DCRG8 – nowy regulator do baterii
kondensatorów
owy, kompaktowy rejestrator GEN2i dystrybuowany
przez HBM, z uwagi na łatwą
obsługę stanowi ciekawą propozycję dla sektorów utrzymania
ruchu, serwisu i eksploatacji.
GEN2i jest wyposażony w 4, 8
lub 16 kanałów pomiarowych
zapewniających częstotliwości
próbkowania od 200 kS/s do
100 MS/s, użytecznych do celów
np. śledzenia błędów w układach elektrycznych lub akwizycji danych podczas testów balistycznych lub zderzeniowych.
Dane pomiarowe mogą być zapisane bezpośrednio na zintegrowany półprzewodnikowy
dysk twardy z prędkością do
20 MB/s lub z wyższą prędkością
w pamięci RAM. W aplikacjach
mobilnych GEN2i może być sterowany za pomocą zintegrowa-
12
rowane są w wersjach o trzech
temperaturach barwowych światła białego: ciepłej białej (2700–
3200 K), neutralnej białej (4200–
4700 K) oraz dziennej białej
(6000–6500 K). Każda z lamp
jest dostępna w odmianach z jednym z trzech rodzajów klosza:
opal (mleczny), frost (mrożony)
i transparentny. Ogromną zaletą nowych źródeł światła jest ich
wyjątkowa trwałość i energooszczędność wynikająca z zastosowania nowoczesnych diod świecących LED typu SMD, które
gwarantują długoletnie użytkowanie – nawet do 50 tysięcy godzin. Dzięki temu koszty eksploatacji oświetlenia związane
z wymianą źródeł światła są
znacznie ograniczone.
R
nego 17” ekranu dotykowego.
Proste menu umożliwia konfigurację urządzenia, a wszystkie
ważne funkcje, takie jak Start/
Stop pomiaru, prędkość próbkowania lub ustawienia kanału są
dostępne bezpośrednio poprzez
„przyciski” na ekranie. GEN2i to
system akwizycji danych, który
może być łatwo obsługiwany, nawet poprzez mniej wyszkolonych użytkowników. W zależności wymagań, możliwa jest
instalacja opcjonalnego oprogramowania do obróbki matematycznej lub analizy FFT zmierzonych sygnałów.
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
egulatory współczynnika
mocy DCRG 8 produkcji LOVATO Electric zaprojektowane
zostały tak, by zaspokoić techniczne wymagania nowoczesnych systemów elektrycznych
oraz wymagania stawiane przez
użytkowników. Główne właściwości, jakie musi spełniać regulator współczynnika mocy, poza
utrzymaniem właściwego cosϕ,
to niezawodność, możliwość pracy w różnych warunkach, zdolność do wykrywania warunków
krytycznych systemu, itp. Regulator DCRG 8 spełnia wszystkie
powyższe wymagania oraz dodatkowo umożliwia rozbudowę
funkcjonalności przy zastosowaniu modułów rozszerzeń. Na uwa-
gę zwraca też fakt, iż regulator
został wyposażony w optyczny
port USB, który można wykorzystać do programowania, diagnostyki czy pobierania danych. Interfejs użytkownika jest przyjazny i łatwy w obsłudze dzięki dużemu graficznemu wyświetlaczowi LCD, a odczyt pomiarów
jest czytelny i intuicyjny oraz
możliwy również w warunkach
słabego oświetlenia.
nr 11/2012
informuje
elektro.info szkoli elektryków w całej Polsce
praktyka i smart metering
T
Na początku września firma Pozyton
zorganizowała w Częstochowie seminarium dotyczące produktów i opracowań służących współczesnemu rynkowi energii elektrycznej z uwzględnieniem smart meteringu. W tematykę inteligentnych pomiarów wprowadził
uczestników Zbigniew Piętka – prezes
zarządu Pozyton. W seminarium uczestniczyło 70 osób ze spółek dystrybucyjnych, PKP Energetyki, zakładów przemysłowych, firm instalacyjnych, uczelni, a także Głównego Urzędu Miar
z Warszawy. Duże zainteresowanie
wzbudził system obsługi odbiorców komunalnych SKADEN, który wykorzystuje SMS-y do przesyłania informacji.
System ten zbudowano na podstawie
trzech głównych elementów składowych:
liczników jednofazowych serii LAP
lub licznikiów trójfazowych serii
EABM, wyposażonych w moduły komunikacji bezprzewodowej GSM
z kartą SIM,
dostępu do sieci GSM,
centralnego systemu wykonywania
odczytów wyposażonego w oprogramowanie SKADEN oraz modemy
GSM.
Ze względu na niewielką ilość danych
wymaganych do rozliczenia odbiorców
komunalnych (stany liczydeł energii
czynnej), odczyt danych oraz możliwość
wyłączenia licznika zrealizowane zostały za pośrednictwem SMS-ów. System
pozwala na skrócenie czasu odczytu
liczników oraz umożliwia obsługę odbiorców o rozproszonej strukturze. Dodatkowo pozwala spółce dystrybucyjnej
na ciągłą kontrolę zużycia energii u poszczególnych odbiorców, jak również
może stanowić skuteczne narzędzie do
wykrywania nielegalnego poboru energii. W systemie GPRS abonent uzyskuje pasmo transmisyjne w czasie wysyłania lub odbierania danych, a kanał
transmisyjny jest obciążony tylko w momencie przesyłania poszczególnych pakietów danych.
Warto też wspomnieć o wynikach
przeprowadzonej wśród uczestników
seminarium ankiety, która dotyczyła
systemów inteligentnego opomiarowania. Wniosek ogólny z tego spotkania jest taki, że należy wprowadzać
system inteligentnego opomiarowa16
14
»
radycyjnie jako patron medialny braliśmy udział w zajęciach wyjazdowych
Studiów Podyplomowych Projektowanie Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Wspomagane Komputerowo, które od wielu lat organizowane są przez Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej i jako redakcja podobnie od wielu lat sprawujemy nad nimi
patronat. Podczas każdej edycji studiów tradycyjnie dwa zjazdy organizowane są jako
spotkania wyjazdowe, na których zajęcia
prowadzą nie tylko pracownicy uczelni, ale
również zaproszeni goście.
Tym razem zajęcia wyjazdowe odbywały
się w dniach 2–4 listopada w hotelu ARTUS
w Karpaczu. Prowadził je kierownik studiów
Kazimierz Herlender, towarzyszyli mu
Edward Kaspura oraz redaktor naczelny
„elektro.info” Julian Wiatr. Tegoroczna, odbywająca się już po raz 12. edycja studiów,
trwała dwa semestry i przyciągnęła 20 słuchaczy, którzy zapragnęli pogłębić swoją
wiedzę w zakresie projektowania urządzeń
oraz instalacji elektrycznych. Program studiów obejmuje łącznie 180 godzin dydaktycznych, w ramach których słuchacze
uczestniczą w wykładach teoretycznych.
Biorą również udział w zajęciach praktycznych, które odbywają się w laboratorium
komputerowym.
Zajęcia prowadzone są przez pracowników naukowo-dydaktycznych Politechniki Wrocławskiej. Każdy słuchacz ma obowiązek oprócz zaliczenia poszczególnych
przedmiotów objętych programem nauczania, wykonać pracę końcową stanowiącą
projekt instalacji elektrycznych budynku,
który podlega obronie przed komisją powołaną przez Dziekana Wydziału Elektrycznego Politechniki Wrocławskiej.
W ramach spotkań wyjazdowych oprócz
wykładów merytorycznych zaplanowana
jest prezentacja wyrobów firm zajmujących się produkcją urządzeń elektroenergetycznych oraz oprogramowania inżynierskiego wspomagającego projektowanie. Podczas pierwszego spotkania, słuchacze mieli okazję wysłuchać dwóch wykładów merytorycznych. Pierwszy, czterogodzinny wykład wygłosił redaktor naczelny „elektro.info” Julian Wiatr. Dotyczył on zasad doboru przewodów i kabli
niskiego napięcia. Prowadzący omówił
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Uczestnicy zajęć w Karpaczu
procedury, które należy wykonać w celu
doboru przewodów ze względu na różne
wymagania (wytrzymałość mechaniczna,
obciążalność długotrwała, przeciążalność,
spadek napięcia, warunki zwarciowe oraz
samoczynne wyłączenie zasilania dla potrzeb ochrony przeciwporażeniowej).
Prowadzący zwrócił uwagę na konieczność wprowadzenia współczynników poprawkowych przy wyznaczaniu dopuszczalnej długotrwałej obciążalności prądowej przewodów określonej w normie
PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór
i montaż wyposażenia elektrycznego. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów ze względu na temperaturę otoczenia
oraz obciążenie czwartej żyły przewodów
stosowanych w obwodach trójfazowych.
Omówione zostały podstawowe sposoby
układania przewodów i związane z tym
ich długotrwałe obciążalności prądowe.
Szczegółowo zostały wyjaśnione zasady
doboru przewodów do warunków zwarciowych ze szczególnym uwzględnieniem
ochrony przeciwporażeniowej zgodnie
z normą PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część
4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym.
Słuchacze poznali zasady oznaczania
przewodów barwami oraz doboru przekro-
Podczas wykładów. Na pierwszym planie kierownik
studium Kazimierz Herlender (z lewej) i Edward
Kaspura
nr 11/2012
reklama
ju przewodów ochronnych i wyrównawczych zgodnie z wymaganiami normy
PN-HD 60364-5-54:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 5-54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego.
Uziemienia, przewody ochronne i przewody
połączeń ochronnych. Oprócz zwykłych zasad doboru przewodów omówione zostały
wymagania w zakresie doboru przewodów
w obwodach zasilających odbiorniki nieliniowe oraz przewodów zasilających urządzenia ppoż., które muszą funkcjonować
w czasie pożaru. Uzupełnieniem referatu
było omówienie zasad zabezpieczania przewodów w układach równoległych. Wykład
był bogato ilustrowany rysunkami oraz
przykładami rachunkowymi, które ułatwiały rozumienie przedstawianego materiału.
Uczestnicy szkolenia otrzymali od naszej
redakcji miniporadnik wydany w ramach serii wydawniczej „Niezbędnik elektryka”
pt. „Dobór przewodów i kabli elektrycznych
niskiego napięcia”, autorstwa Juliana Wiatra i Marcina Orzechowskiego.
Kolejny wykład zaprezentował Edward
Kaspura z firmy ELKAS w Świdnicy. Dotyczył on dokumentacji projektowej oraz zasad jej uzgadniania. Na wstępie zostały omówione wymagania Rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 roku
w sprawie szczegółowego zakresu i formy
projektu budowlanego (DzU nr 120/2003,
poz. 1133, z późniejszymi zmianami). Następnie prowadzący omówił wymagania
Rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia 2 września 2004 roku w sprawie
szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych
wykonania i odbioru robót budowlanych
oraz programu funkcjonalno-użytkowego
(DzU nr 202/2004, poz. 2072, z późniejszymi zmianami). Po omówieniu podstawowych
aktów prawnych prowadzący przedstawił
zasady uzgadniania projektu budowlanego
wynikające z Rozporządzenia Ministra
Jednym z wykładowców był Edward Kaspura
Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
16 czerwca 2003 roku w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem
ochrony przeciwpożarowej (DzU nr 121/2003,
poz. 1137, z późniejszymi zmianami) oraz
wyjaśnił zasady uzgadniania dokumentacji
z rzeczoznawcą ds. bhp, jak również zasady
uzgadniania dokumentacji w zespole uzgadniania dokumentacji projektowej uzbrojenia
podziemnego terenu (ZUDP). Wykład zakończyło omówienie wymagań, jakie musi spełnić projekt budowlany stanowiący załącznik
do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Uzupełnieniem wykładów merytorycznych była prezentacja wyrobów firm ABB
i APATOR oraz Thorn Lighting Polska z Wrocławia.
Podczas spotkania słuchacze mogli skorzystać z konsultacji dotyczących realizacji pracy końcowej wymaganej programem
studiów, które prowadził kierownik studiów Kazimierz Herlender. Zajęcia wyjazdowe zakończyło wstąpienie kierownika
studiów podyplomowych, który podziękował wykładowcom i zaproszonym firmom
oraz przedstawił słuchaczom plan kolejnego zjazdu.
Tekst i fot. ww
pracowity październik za nami
P
aździernik był wyjątkowo pracowity
dla naszej redakcji. Prowadziliśmy
intensywne szkolenia dla elektryków
zrzeszonych w Mazowieckiej oraz Śląskiej
Izbie Inżynierów Budownictwa. Dwudziestego piątego października uczestniczyliśmy jako patron medialny w V Ogól-
nr 11/2012
nopolskiej Konferencji „Inżynieria Elektryczna w Budownictwie”, zorganizowanej przez Oddział Krakowski SEP (więcej
informacji na ten temat na stronie 18).
Szkolenia rozpoczęły zajęcia dla elektryków rozbudowujących Oczyszczalnię
Ścieków „Czajka” w Warszawie.
informuje
14
»
nia w Polsce wykorzystując do transmisji danych głównie system GSM
(GPRS/CSD). Wniosek ten można
uznać za bardzo miarodajny, bo wypłynął od osób zajmujących się bezpośrednio instalacją i obsługą tego typu
systemów.
II Smart Communications
& Technology Forum
Redaktor Julian Wiatr omawiał zagadnienia dotyczące
badań eksploatacyjnych zespołów prądotwórczych
Gdański hotel Hilton gościł II edycję międzynarodowej konferencji skupionej wokół tematyki smart grids
i smart metering zorganizowanej
w dniu 27 września 2012 r. przez zespół CBE Polska. Partnerem strategicznym wydarzenia była włoska grupa Enel, która w tym roku obchodziła
pięćdziesięciolecie swojej działalności.
Jako partner technologiczny zaprezentowała się szwedzka firma Net Insight. Dodatkowo dla gości Forum swoje rozwiązania przedstawiali eksperci z: Eltel Networks, Lackmann, Mikronika, ZPA Smart Energy oraz Smart
Grids Networks.
Po oficjalnym otwarciu konferencji
przez Agatę Pęzińską – przedstawiciela CBE Polska, głos zabrało dwóch
gości specjalnych reprezentujących
patronów honorowych. Po zakończeniu części powitalnej głos zabrał
dr hab. inż. Waldemar Skomudek,
prof. Politechniki Opolskiej, Dziekan
Wydziału Inżynierii Produkcji i Logistyki, który wygłosił wykład inauguracyjny (współautorstwa dr. Mariusza Swory z Uniwersytetu Jagiellońskiego) zatytułowany: „Inteligentne
sieci – główne wyzwania”. Zaakcentował w nim zarówno ramy regulacyjne (a raczej braki regulacyjne) oraz
główne czynniki rozwoju smart grids.
Podsumowując podkreślił, że należy
przyjąć spojrzenie na zarządzanie
systemem elektroenergetycznym,
w którym elementy energetyki konwencjonalnej, rozproszonej i infrastruktura sieciowa mają tworzyć spójną całość.
Następnie prof. Waldemar Skomudek
jako moderator prowadził dyskusję panelową, w której uczestniczyli przedstawiciele: PGNiG SA, IEn, GIODO,
Energa Operator SA, Tauron-Dystrybucja SA, PIIT. W trakcie dyskusji omówiono zagadnienia smart grids, zarówno na gruncie poziomu wdrożeń, regulacji, ochrony danych osobowych, jak
17
16
Czwartego października redaktor naczelny „elektro.info” Julian Wiatr przeprowadził szkolenie z zakresu eksploatacji zespołów prądotwórczych dla potrzeb
duńskiej firmy wykonującej instalacje
oraz sieci elektroenerget yczne dla
oczyszczalni ścieków „Czajka”. W czasie
szkolenia słuchacze poznali budowę zespołu prądotwórczego, zasady jego przyłączania do sieci elektroenergetycznej
oraz uzgadniania układu współpracy
z siecią elektroenergetyczną. Podczas zajęć zostały wyjaśnione zasady projektowania ochrony przeciwporażeniowej oraz
jej oceny w instalacjach zasilanych z generatora zespołu prądotwórczego. Zajęcia zakończyło omówienie podstawowych badań i oceny stanu technicznego
zespołu prądotwórczego. Następnie Komisja Kwalifikacyjna Zarządu Głównego
SEP przeprowadziła egzamin kwalifikacyjny w zakresie grupy 1, któremu zostały poddane wszystkie osoby biorące
udział w szkoleniu. Egzamin zakończył
się uzyskaniem świadectw kwalifikacyjnych grupy 1 w zakresie eksploatacji
i dozoru zespołów prądotwórczych o mocy większej od 50 kW.
Z kolei 10 października Julian Wiatr
prowadził zajęcia w siedzibie Warszawskiego Oddziału Stowarzyszenia Polskich
Energetyków w zakresie ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach i sie-
»
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Szkolenie w oczyszczalni ścieków „Czajka”
w Warszawie
Zajęcia prowadzi prezes OW SPE Witold Zdunek
ciach elektroenergetycznych niskiego napięcia. Ten sam wykład został powtórnie
wygłoszony dla pracowników Wojskowych Zakładów Elektronicznych w Zielonce k. Warszawy. Podczas zajęć omówione zostały: oddziaływanie prądu elektrycznego na organizmy żywe, środki
ochrony przeciwporażeniowej określone
w normie PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia.
Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia
bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym oraz w normie N SEPE 001 Sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia. Ochrona przeciwporażeniowa. Szczegółowo omówiono wymagania
prawne dotyczące ochrony przeciwporażeniowej oraz zasady eksploatacji instalacji, sieci elektroenergetycznych i urządzeń niskiego napięcia. Zagadnienia
prawne przybliżył prezes Oddziału Warszawskiego SPE Witold Zdunek.
W październiku przeprowadziliśmy
również zajęcia dla członków MOIIB
zrzeszonych przy biurach terenowych
w Siedlcach oraz Radomiu. W czasie zajęć słuchacze poznali zasady przyłączania odbiorców do sieci elektroenergetycznej zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia
4 maja 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenerget ycznego (DzU nr
Podczas zajęć w Katowicach
nr 11/2012
93/2007, poz. 623, z późniejszymi zmianami). Prowadzący szkolenie zwrócił
uwagę na rozbieżności dotyczące terminów wydawania technicznych warunków
przyłączania do sieci elektroenergetycznej określone w wymienionym rozporządzeniu oraz Ustawie Prawo energetyczne (DzU nr 89/2006, poz. 625, z późniejszymi zmianami), co skutkuje szeregiem
nieporozumień pojawiających się pomiędzy spółkami dystrybucyjnymi a odbiorcami.
Po omówieniu wymagań formalnoprawnych przybliżono zasady tworzenia układu
zasilania budynków użyteczności publicznej w konfiguracji zapewniającej wysoką
niezawodność zasilania oraz zasady doboru źródeł zasilających stosowanych w budownictwie. Szczególna uwagę zwrócono
na zasady doboru mocy zespołu prądotwórczego oraz zasilacza UPS i projektowania
skutecznej ochrony przeciwporażeniowej
w instalacjach elektrycznych zasilanych
z tych źródeł.
Przedstawiono również model optymalnej lokalizacji stacji transformatoro-
wej oraz z wymagania w zakresie odległości pod względem ochrony przeciwpożarowej źródeł zasilających od innych
budynków. Omówiono również układy zasilania awaryjnego stosowane w praktyce oraz zasady projektowania układów
współpracy zespołu prądotwórczego
z siecią elektroenergetyczną. Szczegółowo przybliżono zasady kompensacji mocy
biernej w budynkach użyteczności publicznej oraz wielorodzinnych budynkach
mieszkalnych.
Natomiast 24 października Julian Wiatr
przeprowadził szkolenie dla członków
ŚOIIB oraz Oddziału Zagłębia Węglowego SEP w Katowicach. Dotyczyło ono również zasilania w energię elektryczną budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych.
W szkoleniach i konferencjach prowadzonych z udziałem naszej redakcji w październiku uczestniczyło ponad trzysta osób.
Wszyscy uczestnicy otrzymali komplet materiałów szkoleniowych oraz aktualny numer „elektro.info”.
Tekst i fot. ww
16
»
i profitów dla odbiorców czy zmian taryfowych.
Dyskusja panelowa wzbudziła liczne
pytania ze strony uczestników, a wymiana doświadczeń przeniosła się do
kuluarów. Po zakończonym panelu rozpoczęto prezentacje w ramach bloku
technologicznego. Jako pierwszy głos
zabrał Jacek Koźbiał – dyrektor ds.
Systemów Pomiarowych Energii Elektrycznej z firmy Mikronika. Zaprezentował on system BPL (szerokopasmowy PLC) do szybkiej komunikacji dla
inteligentnych systemów. Następnie
Rafał Wróblewski – dyrektor oddziału
Lackmann Metering Sp. z o.o. przedstawił swoją ofertę w postaci inteligentnego opomiarowania odbiorców
na podstawie systemu NES i protokołu Open Smart Grid Protocol.
Po zakończeniu bloku technologicznego nadszedł czas na prezentacje z zakresu praktycznych doświadczeń. Kolejni reprezentanci wyjaśniali rolę technologii smart grids, a także poziom implementacji na gruncie własnych
przedsiębiorstw.
18
»
reklama
nr 7-8/2012
informuje
17
»
inteligentne oszczędzanie
w miastach
Jeden z pierwszych projektów wdrożenia oświetlenia drogowego LED w Polsce miał miejsce w Krakowie, na odcinku drogi wojewódzkiej o dużym natężeniu ruchu, położonej przy ul. Wielickiej.
W maju br. zdemontowano tam przestarzałe oprawy sodowe i zastąpiono je
oprawami Philips LED typu Speed Star.
Jedna taka oprawa pobiera energię
o mocy 156 W, podczas gdy jej sodowa
poprzedniczka aż 250 W. Projekty nowoczesnego oświetlenia LED wdrożono
również m.in. w Warszawie przy ul. Calinescu i Gorzowie Wielkopolskim
przy ul. Szmaragdowej.
Tego typu modernizacja oświetlenia
jest dostępna nie tylko dla średnich i dużych gmin. Przykładem może być gmina Trzebielino, położona w województwie pomorskim, licząca niecałe 4 tys.
mieszkańców. W ciągu miesiąca dokonano tu modernizacji 351 opraw oświetleniowych, z czego 218 sztuk wymieniono na nowe oprawy LED, a pozostałe 138 sztuk wykorzystano do ponownego montażu, wymieniając źródło
światła. Wcześniej gmina była oświetlana głównie przez energochłonne
oprawy rtęciowe o mocy 250 W. Dzięki
modernizacji ulice są znacznie lepiej
oświetlone, a koszty zużycia energii
elektrycznej spadły aż o 55%.
Jak podkreśla Tomasz Czechowski –
wójt gminy Trzebielino modernizacja
oświetlenia drogowego oznacza dla
gminy lepszą jakość oświetlenia dróg
oraz poprawę bezpieczeństwa mieszkańców. Dzięki mądrej inwestycji można oświetlać drogi i ulice przez całą noc,
przy jednoczesnym obniżeniu wydatków na energię o ponad połowę.
Zwiększona widoczność stanowi również główny element przyczyniający się
do poprawy bezpieczeństwa na drogach.
Testy przeprowadzone na zlecenie firmy Philips wykazały, że przy białym
świetle kierowcy mogą szybciej i z większej odległości dostrzec obiekty lub ruch
na poboczu. Z kolei piesi i rowerzyści
prędzej zauważą nadjeżdżające pojazdy
i stosownie zareagują.
Na potrzebę rozwoju inteligentnych
miast zwróciła uwagę Komisja Europejska, która zwiększyła finansowanie
na projekty związane z efektywnym wykorzystaniem energii i technologii. Oprac. kk
V OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA
INŻYNIERIA ELEKTRYCZNA W BUDOWNICTWIE
K
rakowski oddział SEP zorganizował
25 października konferencję pt. Inżynieria Elektryczna w Budownictwie.
Odbywa się ona cyklicznie co trzy lata
i przyciąga rzesze zainteresowanych.
W tegorocznej, piątej edycji uczestniczyło osiemdziesiąt osób, głównie z terenu
południowej Polski. Patronat medialny
nad obradami sprawował miesięcznik
„elektro.info”. Obrady otworzył przewodniczący Komitetu Organizacyjnego dr inż.
Jan Strzałka, wiceprezes Zarządu Głównego SEP, który powitał uczestników. Z
kolei obrady plenarne zainaugurował Andrzej Boczkowski, przewodniczący Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych SEP. Podczas swojego wystąpienia omówił zmiany, jakie są
planowane do Rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002
roku w sprawie warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać budynki i ich
usytuowanie (DzU nr 75/2002, poz. 690,
z późn. zm.).
Redaktor naczelny „elektro.info” Julian
Wiatr wygłosił dwa referaty. Pierwszy dotyczył wpływu ciepła wydzielanego podczas pożaru w budynku na jakość energii
elektrycznej dostarczanej do urządzeń
przeciwpożarowych, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas akcji ratowniczo-gaśniczej płonącego budynku.
W referacie omówione zostało środowisko pożarowe, przebieg pożaru w budynku i tunelu komunikacyjnym, wpływ
temperatury pożaru na rezystancję przewodów elektrycznych oraz zasady doboru przewodów zasilających urządzenia
przeciwpożarowe, które muszą funkcjonować w czasie pożaru. Kolejny referat
wygłoszony przez Krzysztofa Wincenci-
Referat wygłasza Andrzej Boczkowski
18
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Komitet konferencji podczas obrad. Od lewej: Andrzej
Boczkowski, Jan Strzałka i Zbigniew Porada
ka omawiał wymagania wieloarkuszowej
normy PN-EN 62305 Ochrona odgromowa oraz planowane zmiany do tej normy.
Zakres prac kontrolno-pomiarow ych,
określony w normie PN-HD 60364-6:2008
Instalacje elektryczne niskiego napięcia.
Część 6: Sprawdzanie przedstawił Fryderyk Łasak. Profesor Zbigniew Porada, pracownik naukowy Politechniki Krakowskiej, przybliżył struktury elektroluminescencyjne i ich zastosowanie z uwzględnieniem oświetlenia awaryjnego w budynkach. Witold Ślirz, przedstawiciel firmy DASL-System, wystąpił z referatem
na temat pomiarów oświetlenia dróg
ewakuacyjnych i stanowisk pracy we
wnętrzach. Poruszył w nim ważny problem dokumentacji stanowiącej protokoły z badań. Jerzy Mikulik oraz Marcin
Pawlak, pracownicy naukowi Wydziału
Zarządzania AGH, pokazali ciekawy sposób wykorzystania predykcyjnych algorytmów Start/Stop do optymalizacji zużycia energii elektrycznej w inteligentnym budynku.
Konferencji towarzyszyła wystawa produktów, podczas której można było skonsultować różne problemy techniczne
z przedstawicielami producentów urządzeń
i osprzętu elektrycznego.
Tekst i fot. ww
Krzysztof Wincencik omówił wymagania normy
PN-EN 62305
nr 11/2012
VERBA DOCENT przyznane!
J
uż po raz drugi mieliśmy przyjemność organizować dla naszych czytelników konferencję, tym razem poświęconą „Ochronie przeciwpożarowej i przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych”. Odbyła się ona
18 października w Mazowieckiej Okręgowej Izbie Inżynierów Budownictwa w Warszawie. Wśród uczestników byli projektanci, instalatorzy, a także inwestorzy planujący modernizację instalacji elektrycznych w swoich
obiektach. Konferencję zainaugurował redaktor naczelny „elektro.info” Julian Wiatr. Ważnym punktem programu było wręczenie prof. dr. hab. inż.
Zbigniewowi Hanzelce Srebrnego Krzyża Zasługi, który otrzymał z rąk
wicewojewody mazowieckiego Dariusza Piątka w uznaniu osiągnięć w pracy naukowej i badawczej. Redakcja „elektro.info” tradycyjnie przyznała
nagrody VERBA DOCENT, którymi honoruje autorów publikujących na łamach miesięcznika, którzy propagują wiedzę dotyczącą szeroko pojętej
elektroenergetyki i elektrotechniki na wysokim pod wzgędem dydaktycznym poziomie. W tym roku otrzymali je: prof. dr hab. inż. Brunon Lejdy,
dr inż. Waldemar Jaskółowski, dr inż. Paweł Piotrowski oraz prezes
OW SPE Witold Zdunek.
W czasie pierwszej prezentacji Mirosław Giera przedstawił zmiany
w przepisach techniczno-prawnych oraz normalizacji dotyczące instalacji
elektrycznych w budynkach, wprowadzone w 2012 r. oraz planowane do
wprowadzenia. Następnie Krzysztof Chmielewski z firmy GAZEX interesująco omówił zasady stosowania systemów detekcji gazów toksycznych
i wybuchowych. Drugą sesję plenarną rozpoczął Andrzej Boczkowski
z CKSI i UE SEP, który opisał sposoby ochrony przeciwporażeniowej w strefach i obiektach zwiększonego zagrożenia. Prof. dr hab. inż. Brunon Lejdy
przedstawił środki ochrony przeciwporażeniowej stosowane pod nadzorem zgodnie z PN-HD 60364-4-41:2009. Następnie Tadeusz Jopek, naczelnik Wydziału Planowania Operacyjnego i Analiz Komendy Głównej
PSP, omówił zagrożenia porażeniem prądem dla ratowników w czasie prowadzenia akcji gaśniczych. Instalacje i systemy wykrywania zagrożeń pożarowych przybliżył Janusz Sawicki z Instytutu Techniki Budowlanej.
Dr inż. Karol Bednarek z EVER Sp. z o.o. skupił się na zagadnieniach związanych z jakością i właściwą konstrukcją układów zasilania w odniesieniu
do bezpieczeństwa urządzeń elektrycznych. Jerzy Ciszewski z Instytutu
Techniki Budowlanej przedstawił podstawy projektowania i wymagania
dotyczące DSO. W czasie trzeciej sesji plenarnej prof. dr hab. inż. Zbigniew
Hanzelka wystąpił z referatem dotyczącym wpływu złej jakości energii
elektrycznej na zagrożenie pożarowe urządzeń. Zwrócił uwagę na zjawiska powodujące uszkodzenia urządzeń i instalacji elektrycznych, takie jak
odkształcenia napięcia, harmoniczne prądu. Dr inż. Waldemar Jaskółowski z SGSP w Warszawie omówił wpływ toksyczności gazów wydzielanych
przez palące się kable i przewody na warunki ewakuacji. Wykład kończący część merytoryczną konferencji przedstawił redaktor naczelny
„elektro.info” Julian Wiatr. W czasie prezentacji podkreślił konieczność odpowiedniego doboru przewodów do zasilania urządzeń elektrycznych, które muszą funkcjonować w czasie pożaru oraz ochrony przeciwporażeniowej tych urządzeń.
Co warte szczególnego podkreślenia, organizatorzy ogromny nacisk położyli na wartość merytoryczną konferencji – z wypowiedzi uczestników
wynika, że udało się stanąć na wysokości zadania. Była to także doskonała okazja do wymiany doświadczeń.
Tekst Karol Kuczyński, fot. kk, mm
nr 11/2012
Od lewej: Brunon Lejdy, Witold Zdunek, Bogusława Wiewiórowska-Paradowska, Waldemar Jaskółowski, Paweł Piotrowski, Julian Wiatr
Od lewej: Julian Wiatr, wicewojewoda mazowiecki Dariusz Piątek, Bogusława Wiewiórowska-Paradowska oraz odznaczony Srebnym Krzyżem Zasługi Zbigniew Hanzelka
Julian Wiatr podkreślił konieczność odpowiedniego doboru przewodów do zasilania urządzeń elektrycznych
Profesor Brunon Lejdy omawiał rodzaje ochrony przeciwporażeniowej
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
19
fotoreportaż
elektryczne
niechlujstwo
W
Polsce wiele osób bagatelizuje wymagania norm i przepisów, uważając się za znawców w zakresie instalacji elektrycznych i to mimo całkowitego braku wiedzy w tym zakresie.
Nasi czytelnicy nadsyłają informacje o różnych przypadkach, z jakimi spotykają się w praktyce. Niechlujstwo zaczyna się już na etapie pracodawców, którzy chcąc zminimalizować koszty świadomie
nie przestrzegają podstawowych zasad bezpieczeństwa. Przykładem może być pewna firma zajmująca się budownictwem oraz nadzorem nad eksploatacją nieruchomości. Wskutek nieprzemyślanych
działań doszło w tym roku na jednym z nadzorowanych przez
tę instytucje obiektów do poważnego wypadku.
Bez przygotowania miejsca pracy oraz pisemnego polecenia na
pracę, wykonawca wyłoniony bez przetargu, z tzw. wolnej ręki,
przystąpił do wymiany urządzeń w rozdzielnicy elektrycznej zasilającej duży obiekt. W konsekwencji doszło do samoczynnego
powrotu napięcia, które spowodowało powstanie łuku elektrycznego i poparzyło wykonującego prace. Wykonawca wylądował
z rozległymi poparzeniami ciała w szpitalu, a sprawą zajęła się
prokuratura. W tej samej firmie latem br. ogłoszono nabór do pracy na stanowisko inspektora. Zgłosiło się kilka osób. Spośród kandydatów jedna osoba, znana w środowisku i ciesząca się nienaganną opinią dobrego fachowca, spełniała postawione przez pracodawcę wymagania. W wyniku działań komisji rekrutacyjnej,
osobę tę odrzucono i zaproponowano pracę świeżo upieczonemu
absolwentowi wydziału elektrycznego politechniki, który po zorientowaniu się w zakresie obowiązków zrezygnował z tej pracy.
W tej samej firmie kilka tygodni później szukano inspektora do
wydziału inwestycji – przyjęto technika z niepełnymi uprawnieniami budowlanymi.
Trudno dziwić się takiemu postępowaniu, skoro za zgodą szefa tej instytucji zatrudnia się na stanowiskach inspektorów osoby bez uprawnień budowlanych. Skoro stanowisko kierownika
sekcji odpowiedzialnej za utrzymanie nieruchomości zamiast in-
Pomysłowy spsób prowadzenia kabla przyłącza do linii napowietrznej
żyniera zajmuje ekonomista, to wydaje się być normalnym, że firma ta zatrudnia osoby „wygodne” dla pracodawcy, bez weryfikacji umiejętności tych osób. Pomijając to podejście, które jest niezgodne z wymaganiami prawa w tym zakresie, uważam, że bardzo odważni są pracownicy tej instytucji sprawujący nadzory na
realizacją inwestycji bez posiadanych uprawnień budowlanych.
Ciekawostka polega na tym, że kierownictwo instytucji wręczając tym pracownikom zakresy obowiązków było świadome, że nie
mogą oni pełnić samodzielnych funkcji w budownictwie. Czyżby
i tym razem chodziło o zredukowanie kosztów oraz świadome naruszanie obowiązującego prawa? Czy może praca w tej firmie jest
tylko dla „wybrańców”?
Przedstawiony przypadek nie jest odosobniony. Dociera do
nas coraz więcej informacji o zatrudnianiu prawników w zakładach energetycznych. Czyżby mieli oni zastąpić inżynierów? Niewątpliwie prawnicy w zakładach energetycznych są potrzebni,
lecz błędem jest zatrudnianie ich na stanowiskach technicznych.
W swojej praktyce doświadczyłem takiej sytuacji podczas wizyty w jednym z zakładów energetycznych, kiedy okazało się, że
kierownikiem wydziału wydającego warunki techniczne przyłączen ia do sieci elektroenerget ycznej jest praw n i k,
z którym nie można podjąć merytorycznej dyskusji. Pomimo wyznaczenia go przez kierownictwo spółki dystrybucyjnej do załatwiania wszelkich spraw w prowadzonej przeze mnie spra- 21 »
21
„Doskonały” spsób montażu instalacji elektrycznej
20
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Szewc bez butów chodzi...
nr 11/2012
»
„Bezpieczna” instalacja
20 »
wie, za każdym razem byłem odsyłany do innych pracowników, z którymi rozmowa skończyła się stwierdzeniem: „decyzję
i tak musi podjąć kierownik”. Jeżeli taki scenariusz zaczyna funkcjonować w wielu przedsiębiorstwach, to trudno się dziwić, że
spotykamy coraz więcej tzw. bubli elektrycznych.
Należy również wspomnieć o rozbieżnych interesach osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo elektryczne oraz osób odpowiedzialnych za ochronę środowiska. Często spotykamy zarośnięte czynne urządzenia elektryczne, które muszą funkcjonować
w symbiozie z otaczającą przyrodą stwarzając poważne zagrożenia dla otoczenia. Każda likwidacja drzewa wymaga przejścia zawiłej procedury administracyjnej oraz dotkliwych opłat, co powoduje unikanie likwidacji zagrożeń stwarzanych przez rozrastającą się przyrodę.
Każdy sposób jest dobry
Pajęczyna elektyczna – „wzór” do naśladowania
Często inwestorzy chcąc zminimalizować koszty wymuszają na projektantach oraz wykonawcach czynności niezgodne
ze sztuką oraz obowiązującymi przepisami. Skoro lekceważące podejście mają projektanci i pracodawcy, to trudno dziwić
się podejściu wykonawców oraz osób odpowiedzialnych za eksploatację czynnych urządzeń elektrycznych. Brak instytucji
kontrolnej będzie zbierał swoje żniwo przez długi czas. Przepisy prawne oczywiście zostaną odgrzebane po wypadku tylko po to,by znaleźć winnego zaistniałych szkód, których on
nie naprawi. Jak zwykle „Mądry Polak po szkodzie”. Jako przykład lekceważenia bezpieczeństwa prezentujemy zdjęcia czynnych urządzeń elektrycznych, o istnieniu, których chyba zapomniano.
Tekst Julian Wiatr, fot. Julian Wiatr, Roman Styś
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
21
fotoreportaż
Kalifornia
i energetyka
K
alifornia położona jest nad Pacyfikiem, na zachodnim wybrzeżu USA. Terytorium stanu rozciąga się między wybrzeżem Pacyfiku a górami Sierra Nevada od wschodu oraz pustynią Mojave na południowym wschodzie. Leżąca na pustyni
Mojave Dolina Śmierci, w której temperatura powietrza osiąga 50°C, jest najniższym punktem (86 m p.p.m.) w Ameryce
Północnej.
Po odkryciu w XIX wieku złóż złota w Kalifornii, wybuchła
tzw. Gorączka Złota. Napływ osadników i poszukiwaczy złota
spowodował rozwój gospodarczy Kalifornii. Od początku XX
wieku Los Angeles stało się centrum amerykańskiego show
biznesu.
Rozwinięta gospodarczo Kalifornia ma duże zapotrzebowanie na energię elektryczną. W rejonie tym znajduje się wiele
elektrowni cieplnych, wodnych, słonecznych, wiatrowych, geotermicznych, a także elektrowni jądrowych. W Kalifornii wyjątkowo rozwinięta jest energetyka odnawialna.
Większość elektrowni słonecznych znajduje się na pustyni
Mojave, gdzie jest bezchmurne niebo i bardzo dobre nasłonecznienie. Budowany na niej słoneczny park fotowoltaiczny ma
docelowo posiadać moc 280 MW. W środkowej części stanu rozwinęły się elektrownie wiatrowe. Największa farma wiatrowa
Altamont Pass posiada zdolność wytwórczą energii o mocy
558 MW. Ustawionych jest tam 4930 turbin wiatrowych napędzających prądnice o mocy 110 kW. Od 2012 roku zaczęto instalować turbiny wiatrowe napędzające prądnice o mocy większej niż 2 MW.
W okolicy Sonoma i Mendocno, w Górach Mayacamas w pobliżu San Francisco, czynne są elektrownie geotermiczne.
Zbiorniki podziemnej pary geotermicznej znajdują się na głębokości około dwóch mil. Para pozyskiwana z odwiertów jest
parą przegrzaną i po wstępnej obróbce podawana jest bezpośrednio do turbin. Elektrownie geotermiczne w tym rejonie
posiadają moc wytwórczą 955 MW.
Duże zainteresowaniem cieszą się dwie duże elektrownie
wodne na rzece Kolorado. Pierwsza z nich – Glen Canyon usytuowana jest nad jeziorem Powell i znajduje się na pograniczu
stanów Utah i Arizona. Zbiornik ten powstał po wybudowaniu
w 1956 roku zapory Glen Canyon i spiętrzeniu rzeki Kolorado.
Nazwa jeziora pochodzi od nazwiska Johna Wesleya Powella,
amerykańskiego geologa i podróżnika. Długość zapory na górnej linii brzegowej wynosi 475 metrów, a u podstawy, na dolnej linii brzegowej – 216 m. Grubość betonowej tamy u podstawy wynosi 91 m, a na szczycie 7,5 m. Zapora spiętrza wodę
na wysokość 179 m. Wybudowana elektrownia wodna o mocy
1300 MW dostarcza energię elektryczną do pięciu stanów.
W elektrowni pracuje osiem prądnic napędzanych turbinami
Francisa, przez które przepływa 940 m3 wody na sekundę. Obok
tamy, nad kanionem, wybudowano dla potrzeb komunika- 23 »
22
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
22 »
cyjnych stalowy most o konstrukcji łukowej, którego rozpiętość przęsła wynosi 390 m.
Druga elektrownia wodna na rzece Kolorado znajduje się nad
zaporą Hoovera i jest położona 48 km na południowy wschód
od Las Vegas. W chwili ukończenia w 1936 roku była zarówno
największą na świecie elektrownią wodną, jak również i największą na świecie konstrukcją betonową. Została pokonana
pod oboma względami przez zaporę Grand Coulee w 1945 roku.
Obecnie jest to 38. elektrownia wodna pod względem wielkości na świecie. Zapora Hoovera o długości 379 m posiada u podstawy szerokość 200 m. Spiętrza wodę na wysokość 224 m.
Woda przepływa przez 17 turbin napędzających prądnice o łącznej mocy 2,1 GW. Elektrownia dostarcza energię elektryczną do
trzech stanów. Została nazwana imieniem Herberta Hoovera,
który będąc prezydentem przyczynił się do jej powstania.
Przesył energii elektrycznej na duże odległości odbywa się trójfazowymi liniami trójprzewodowymi o napięciu 345 kV. Najbardziej rozpowszechnione są linie przesyłowe o napięciu 230 kV.
W miejskich liniach przesyłowych średniego napięcia stosowane
są dwa poziomy napięć 7,2 kV lub 13,8 kV. W instalacjach domowych odbiory niskiego napięcia są zasilane napięciem 110 V, o częstotliwości 60 Hz. Sieci domowe są dwufazowe w układzie IT. Niskie napięcie wymusza stosowanie grubszych przewodów.
Elektryfikacja zabudowy miejskiej zasilana jest liniami napowietrznymi. Sieci te nie są estetyczne, lecz sprawdzają się
w strefie zagrożenia trzęsieniem ziemi. Elastyczność linii napowietrznych podczas trzęsienia ziemi jest większa niż linii kablowych. Uliczna linia energetyczna jest instalowana na słupach drewnianych lub żelbetonowych. Na słupach tych zawiesza się też transformatory zasilające odbiory w pobliskiej zabudowie. Dla odbiorów indywidualnych stosowane są olejowe
transformatory jednofazowe o mocy 100 kVA. Transformator po
stronie dolnego napięcia posiada dwa uzwojenia o napięciu
110 V, co pozwala na połączenie uzwojeń w układ przeciwsobny, w przypadku konieczności uzyskania napięcia 220 V. W pra-
cy normalnej oba uzwojenia 110 V są połączone w układ równoległy. Od transformatora do odbiorów domowych prowadzona jest krótka izolowana względem ziemi sieć zasilająca 110 V,
co w przypadku dotyku do części czynnej, generuje mały prąd
rdzeniowy. Odbiorniki trójfazowe w gospodarstwach domowych
są prawie niestosowane. Do zasilania odbiorników w układzie
trójfazowym stosuje się odpowiednio połączone trzy transformatory jednofazowe zawieszone obok siebie na słupie. Sprawność energetyczna domowych instalacji elektrycznych w USA
jest mniejsza niż instalacji europejskich.
Standardem w pomieszczeniach jest klimatyzacja oraz bardzo słabe i niekomfortowe oświetlenie wnętrz pokojowych. Rozpowszechnione ścienne kinkiety w oświetleniu pokojowym nie
zapewniają właściwego komfortu oświetleniowego, jakim jest
oświetlenie sufitowe.
W Ameryce, poza centrum miasta, zabudowa jest niska, jedno- lub dwukondygnacyjna, zatem nie stosuje się powszechnie
ochrony odgromowej. Wiele budynków o wysokości kilku kondygnacji nie posiada instalacji odgromowych, co wynika z różnego zagrożenia występowania wyładowań atmosferycznych
w danym terenie.
Atrakcją turystyczną Kalifornii są rosnące najwyższe drzewa – sekwoje, osiągające wysokość 100 m. Obserwując wierzchołki tych drzew można zauważyć ślady powstałe od uderzenia w nie piorunu. Sekwoje są odporne na ogień, a szyszki
otwierają się dopiero w żarze pożarowym. Uderzające pioruny
odłamują wierzchołek sekwoi lub rozpoławiają pień. Po uszkodzeniu wierzchołka sekwoja rozrasta się w bocznie w górę, tworząc interesującą koronę.
Ciekawe rozwiązanie spotyka się w przypadku instalacji stacji bazowych telefonii komórkowej. Maszt stacji bazowej z antenami wykonany jest w formie wysokiego drzewa o pniu betonowym. Anteny stacji bazowej są zabudowane na maszcie
i zamaskowane sztucznymi zielonymi konarami drzewa.
Tekst i fot. dr inż. Stefan Gierlotka
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
23
termowizja
detektory podczerwieni
a możliwości diagnozowania
urządzeń i instalacji
elektrycznych przy zastosowaniu
kamer termowizyjnych
mgr inż. Karol Kuczyński
Diagnostyka termograficzna stosowana jest wszędzie tam, gdzie stan urządzenia może
ujawnić się przez zmianę rozkładu temperatury na jego powierzchni. We wszystkich urządzeniach transmitujących lub zasilanych energią elektryczną przed uszkodzeniem lub
w stanie krytycznym wzrasta temperatura, powyżej stanu normalnego. Poprzez wykrycie i wskazanie anomalii temperaturowych, bardzo często niewidocznych dla ludzkiego oka, termowizja pozwala na podjęcie działań prewencyjnych. Kamera termowizyjna
jest dobrym narzędziem do prowadzenia przeglądów technicznych urządzeń, umożliwiającym szybkie i bezpieczne zlokalizowanie problemów oraz niesprawności, jeszcze
zanim nastąpi awaria lub uszkodzenie.
J
est to możliwe zarówno w przypadku zewnętrznych i wewnętrznych
instalacji elektrycznych, urządzeń
mechanicznych, jak również instalacji przemysłowych. Współcześnie termowizja i jej narzędzia znajdują zastosowanie w medycynie czy wykrywaniu podsłuchów. Okazuje się, że
obecnie zobrazowania z wykorzystaniem termowizji stały się najbardziej
wiarygodną metodą pomiaru rozkładu temperatury. Pomiary z wykorzystaniem kamer termowizyjnych można wykonywać z bezpiecznej odległości, nawet gdy urządzenie elektryczne jest pod obciążeniem [1, 2].
budowa kamery
W początkowym okresie rozwoju techniki termowizyjnej stosowano w kamerach pojedyncze detektory promieniowania oraz skomplikowane systemy mechaniczno-optyczne (skanujące) umożliwiające badanie
powierzchniowych rozkładów temperatury. Obecnie w konstrukcji kamer
są stosowane głównie matryce detektorów. Upraszcza to znacznie ich kon-
24
strukcję i pozwala na poprawę parametrów metrologicznych. Jako szczególne osiągnięcie technologiczne
ostatnich lat należy wymienić wprowadzenie niechłodzonych, tanich matryc detektorów termicznych. Spowodowało to przełom w masowym stosowaniu systemów termowizyjnych
w codziennej praktyce: w przemyśle, medycynie i wielu innych dziedzinach życia. Obecnie produkowane i oferowane na rynku są matryce,
w których liczba pojedynczych detektorów sięga rozmiarów 640×480, a nawet 1600×1200 pikseli, a prowadzone
są intensywne prace rozwojowe nad
zwiększeniem tej liczby [1, 3].
Pierwsze kamery wyposażone
w pojedyncze lub linijkowe detektory zwane są też odpowiednio skanerami punktowymi lub liniowymi. Obraz pola temperaturowego
powstawał w nich za pomocą optomechanicznego układu omiatającego (skanującego), zbudowanego z wirujących lub drgających zwierciadeł
albo z graniastosłupów skanujących.
Częstotliwość skanowania wynosiła zwykle 25 Hz (50 Hz) dla sygnału
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
PAL oraz 30 Hz (60 Hz) dla sygnału
NTSC. Powstające w wyniku skanowania sekwencje sygnałów są przekazywane do detektora, przetwarzającego je na sygnał elektryczny. Sygnał ten jest proporcjonalny do natężenia promieniowania w poszczególnych punktach przetwarzanego obrazu. Po wzmocnieniu jest przekazywany synchronicznie z ruchem skanującym na ekran monitora, gdzie powstaje termowizyjny obraz pola temperaturowego badanego obiektu (termogram). Opisana zasada działania
była wykorzystywana od początku
powstania kamer termowizyjnych
przez około 20 lat. Charakterystyka
detektora określała wówczas rodzaj
skanera oraz jego rozdzielczość: temperaturową, zdolność określania różnic temperatury pomiędzy dwoma sąsiednimi punktami oraz przestrzenną liczbę punktów w termogramie.
Od lat dziewięćdziesiątych XX wieku są produkowane kamery wyposażone w matryce detektorów typu
FPA. W takich kamerach nie ma wirujących elementów mechanicznych.
Zastosowanie szybkich matryc umoż-
liwiło budowanie kamer do rejestracji ultraszybkich procesów cieplnych.
W związku z tym faktem powstała
nowa dziedzina pomiarów termowizyjnych, tzw. ultraszybka termografia (ultrafast thermography). Obecnie
na rynku są oferowane systemy termowizyjne, umożliwiające uzyskanie
nawet do kilku tysięcy termogramów
na sekundę. Kolejnym etapem w budowie współczesnych kamer termowizyjnych było wprowadzenie na rynek w 1997 roku pierwszej kamery
z mikrobolometryczną matrycą termicznych detektorów niechłodzonych. Kilka lat później wprowadzono niechłodzone matryce zbudowane
z detektorów piroelektrycznych. Możliwość wyeliminowania konieczności
skanowania oraz chłodzenia poprawiła znacznie parametry eksploatacyjne
kamer, które ze względu na wyeliminowanie części mechanicznej stały
się lekkie i bardziej niezawodne. Czas
schładzania detektora do temperatury kriogenicznej trwał niekiedy nawet do 10 minut, natomiast czas potrzebny na stabilizację temperatury
jego pracy, w kamerach bez chłodzia-
nr 11/2012
detektory podczerwieni
Detektor promieniowania podczerwonego (fot. 1.) jest przetwornikiem, który pochłania energię tego
promieniowania i zamienia ją na sygnał w postaci napięcia lub natężenia
prądu elektrycznego. Detektory podczerwieni można grupować według
różnych kryteriów. Z punktu widzenia zjawisk stanowiących podstawę
działania detektory dzielą się na termiczne i fotonowe.
Detektorem termicznym promieniowania podczerwonego może być
materiał, który pochłania promieniowanie podczerwone i którego dana właściwość fizyczna zależy od zmiany temperatury detektora. Aktywny element
detektora powinien być możliwie najlepiej izolowany od otoczenia. Poważnym ograniczeniem osiągnięcia tego
stanu jest wymiana ciepła pomiędzy
elementem aktywnym detektora a otoczeniem na drodze promieniowania.
Właściwością zależną od temperatury
może być przykładowo oporność elektryczna materiału detektora. Detektory, w których zastosowano tego typu
zależność, nazwano bolometrami. Do
termicznych detektorów podczerwieni należą także detektory, w których
wykorzystuje się zjawisko termoelektryczne, znane także jako zjawisko
Seebecka. Jego istotą jest indukowanie
siły elektromotorycznej w obwodzie zamkniętym, zestawionym z co najmniej
dwóch różnych, połączonych szeregowo, materiałów przewodzących prąd
elektryczny, gdy ich złącza są utrzymywane w różnych temperaturach. Wartość siły elektromotorycznej jest wprost
proporcjonalna do różnicy temperatury złączy. Jeśli jedno z nich umieścimy
w temperaturze odniesienia, a drugie
w ośrodku o nieznanej temperaturze,
to jej wartość możemy wyznaczyć mierząc siłę elektromotoryczną oraz znając
współczynnik proporcjonalności. Taki
Fot. ESO
rek, nie przekracza obecnie kilkudziesięciu sekund [1].
Pojawiły się również kamery termowizyjne pracujące w standardach
szybkości stosowanych w przekazie
telewizyjnym. Tak więc możliwe stało się uzyskanie obrazu w „czasie rzeczywistym”. Powstanie szybkich systemów akwizycji danych i obróbka
cyfrowa obrazu spowodowały, że kamera termowizyjna stała się wspaniałym narzędziem w pracy badawczej,
ale także w kontroli produkcji. W tym
miejscu nie można zapomnieć o nieniszczących metodach badań materiałów, w diagnostyce medycznej oraz
w wielu innych dziedzinach. Zaletą
matryc detektorów jest zdecydowana poprawa stosunku sygnału do szumu, gdyż przetwarzanie obrazu następuje równolegle. Nie ma potrzeby stosowania tu tak szybkich układów pomiarowych, jak w przypadku np. pojedynczego detektora promieniowania.
Pasmo układu pomiarowego może zostać zdecydowanie zawężone. Także
gabaryty i waga kamery gwałtownie
maleją, do wartości podobnych do kamer wideo. Stosując matryce półprzewodnikowe, można uzyskać nawet
kilkaset obrazów na sekundę. Równocześnie dostępne stały się kamery
o rozdzielczości pojedynczych milikelwinów. Oczywiście, komplikuje się
układ elektroniczny, ale postępy technologii i miniaturyzacja w tej dziedzinie spowodowały, że użytkownik nie
widzi tego problemu [1].
Fot. 1. Matryca składająca się z 4 detektorów podczerwieni o rozdzielczości
2048×2048 pikseli systemu HAWK-I (High Acuity Wide field K-band Imager)
zainstalowana w Yepun, czwartej jednostce teleskopu VLT ( Very Large Telescope) znajdującego się na pustyni Atakama w European Southern
Observatory
obwód elektryczny nazywamy termoparą. Jest to przyrząd do kontaktowego pomiaru temperatury. Może on stać
się detektorem promieniowania podczerwonego, jeżeli przyrost temperatury drugiego złącza jest wynikiem
absorpcji promieniowania termicznego. Między złączami powstaje napięcie elektryczne, którego wartość jest
funkcją mocy absorbowanego promieniowania [4].
Kolejną grupę detektorów termicznych stanowią czujniki oparte na zjawisku piroelektrycznym. Może ono zachodzić w ferroelektrykach i polega
na powstawaniu ładunku elektrycznego na zaciskach detektora podczas jego
ogrzewania lub studzenia. Ładunek indukuje się w wyniku zmiany polaryzacji ferroelektryka. Wartość zmiany polaryzacji zależy od szybkości zmiany
temperatury. Niestety w miarę upływu czasu ładunek na okładkach ferroelektryka maleje. Detektory piroelektryczne można stosować w pomiarach
termowizyjnych uzmiemiając moc padającego na nie promieniowania za pomocą modulatora.
Cechą charakterystyczną wszystkich detektorów termicznych jest
to, że sygnał na wyjściu nie zależy
od długości fali pochłanianego promieniowania. Jeśli w danym zastosowaniu detektora wymagany jest określony przedział widmowy, wówczas
stosuje się filtr, który nie przepuszcza
promieniowania o częstotliwościach
niemieszczących się w tym przedziale. Czas odpowiedzi termicznych detektorów podczerwieni na stymulację
promieniowaniem jest stosunkowo
długi i zawiera się najczęściej w przedziale od 10 –3 do 10 –1 s [4].
W detektorach fotonowych pochłanianie promieniowania termicznego jest rezultatem kwantowych
oddziaływań fotonów z elektronami. Detektory te reagują nie tyle
na energię padającego promieniowania,
co na strumień fotonów. W odróżniereklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
25
termowizja
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
26
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
27
zestawienie
zestawienie kamer termowizyjnych – podstawowe wiadomości
Dystrybutor
Fluke Europe B.V.
5602 BD Eindhoven
Science Park Eindhoven 5110
tel. +48 602 739 200
[email protected], www.fluke.pl
Producent
Fluke
Oznaczenie katalogowe
Fluke Ti105
Ti125
Fluke Ti32
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
160×120
160×120
320×240
od 7,5 do 14
od 7,5 do 14
od 7,5 do 14
Parametry techniczne
Typ detektora
Rozdzielczość matrycy, w [pikselach]
Zakres długości fal mierzonego
promieniowania, w [μm]
Zakres mierzonych temperatur, w [°C]
od –20 do 250
od –20 do 350
od –20 do 600
Rozdzielczość temperaturowa NETD,
w [°C]
≤0,1 przy 30°C temperatury docelowej
(50 mK)
≤0,1 przy 30°C temperatury docelowej
(50 mK)
≤0,045
Czułość detektora (dokładność pomiaru),
w [°C]
±2 lub 2% (przy nominalnej temp. 25°C,
wyższa z dwóch wartości)
±2 lub 2% (przy nominalnej temp. 25°C,
wyższa z dwóch wartości)
±2 lub 2% (przy nominalnej temp. 25°C,
wyższa z dwóch wartości)
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
31×22,5 standardowy (1,2)
31×22,5 standard (0,15)
23×17 standardowy (0,15)
11,5×8,7 tele (0,45)
46×34 szerokokątny (0,075)
tak/tak
(2,0 megapiksele)
tak/tak
(2 megapikseli)
tak/tak
(2 megapiksele)
3,5 (9/30)
3,5 (9)
3,7 (9)
Emisyjność
Pole widzenia obiektywu, w [°]
(minimalna odległość, w [m])
Wbudowana kamera/aparat cyfrowy
(rozdzielczość matrycy)
Wyświetlacz LCD, w [”]
(częstotliwość obrazu, w [Hz])
Liczba palet kolorów/zoom cyfrowy
Dołączona pamięć
4/tak
8/nie
8/tak
karta SD 2 GB
karta SD 2GB
karta SD 2GB
mini-USB
mini-USB
brak
Wbudowane interfejsy komunikacyjne
Zasilanie kamery
akumulator litowo-jonowy
2 akumulatory litowo-jonowe
akumulator litowo-jonowy
Stopień ochrony IP obudowy
IP54
IP54
IP54
Wymiary zewnętrzne kamery
(wys.×szer.×dł.), w [mm]
284×86×135
284×86×135
277×122×170
0,726 (z akumulatorem)
0,726 (z akumulatorem)
1,05 (z akumulatorem)
od –10 do 50
od –10 do 50
od –10 do 50
oprogramowanie w języku polskim
bez ograniczeń licencyjnych, dożywotnie
wsparcie techniczne, darmowe
aktualizacje, funkcja IR-Fusion,
w zestawie oprogramowanie SmartView
do kompleksowej analizy i raportowania
oprogramowanie w języku polskim
bez ograniczeń licencyjnych, dożywotnie
wsparcie techniczne, darmowe
aktualizacje, funcja IR-Fusion i IR-OptiFlex,
w zestawie oprogramowanie SmartView
do kompleksowej analizy i raportowania
menu w języku polskim, pełna wersja
oprogramowania bez żadnych ograniczeń
licencyjnych – można zainstalować
na wielu komputerach, dołączony czytnik
kart pamięci, miękki futerał, twarda walizka
C22.2 nr 61010-1-04,
UL STD 61010-1 (wydanie 2),
ISA: 82.02.01, EN 61326-1:2006,
IEC/EN 61326-1
C22.2 nr 61010-1-04,
UL STD 61010-1 (wydanie 2),
ISA: 82.02.01, EN 61326-1:2006,
IEC/EN 61326-1
znak CE, IEC/EN 6126-1, US FCC – CFR 47,
część 15, klasa B, IEC 68-2-6, IEC 68-2-29
24
24
24
Masa całkowita kamery, w [kg]
Temperatura pracy (otoczenia), w [°C]
Informacje dodatkowe
Uwagi techniczne
Normy, certyfikaty, standardy,
znaki jakości
Gwarancja, w [miesiącach]
Dane zamieszczone w zestawieniu zostały nadesłane i zautoryzowane przez firmy
28
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
29
zestawienie
zestawienie kamer termowizyjnych – podstawowe wiadomości
Dystrybutor
Techmadex SA
02-796 Warszawa, ul. Migdałowa 91
tel. 22 621 42 28, faks 22 628 10 85
[email protected], www.techmadex.com.pl
Producent
JENOPTIK, Jena/Niemcy
Oznaczenie katalogowe
VarioCAM hr research 580
VarioCAM hr research 780
InfraTec VarioCAM High Definition
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
384×288
(768×576 z funkcją Resolution Enhancement)
640×480
(1280×960 z funkcją Resolution Enhancement)
1024×768
(2048×1536 z funkcją Resolution Enhancement)
od 7,5 do 14
od 7,5 do 14
od 7,5 do 14
Zakres mierzonych temperatur, w [°C]
od –40 do 1200 (opcja do 2000)
od –40 do 1200 (opcja do 2000)
od –40 do 1200 (opcja do 2000)
Rozdzielczość temperaturowa NETD,
w [°C]
0,45 K
(detektor LowNoise 0,035 K)
0,04 K
(detektor LowNoise 0,03 K)
0,05 K
(detektor LowNoise 0,03 K)
Czułość detektora (dokładność pomiaru),
w [°C]
±1,5 K (dla 0 ... 100°C)
±2% (dla < 0°C lub > 100°C)
±1,5 K (dla 0 ... 100°C)
±2% (dla < 0°C lub > 100°C)
±1,5 K (dla 0 ... 100°C)
±2% (dla < 0°C lub > 100°C)
Parametry techniczne
Typ detektora
Rozdzielczość matrycy, w [pikselach]
Zakres długości fal mierzonego
promieniowania, w [μm]
Emisyjność
Pole widzenia obiektywu, w [°]
(minimalna odległość, w [m])
Wbudowana kamera/aparat cyfrowy
(rozdzielczość matrycy)
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
30×23 standardowy 25 mm (0,12)
15×11 tele 50 mm (0,6)
10×8 tele 75 mm (1,0)
56×44 szerokokątny 12,5 mm (0,08)
opcjonalnie dodatkowe obiektywy
30×23 standardowy 30 mm (0,18)
18×14 tele 50 mm (0,6)
12×9 tele 75 mm (1,0)
65×51 szerokokątny 12,5 mm (0,08)
dodatkowe obiektywy po zapytaniu
32×25 standardowy 30 mm (0,18)
16×12 tele 60 mm (0,6)
60×47 szerokokątny 15 mm (0,08)
dodatkowe obiektywy po zapytaniu
tak/tak
(1,3 megapikseli)
tak/tak
(1,3 megapikseli)
tak/tak
(8 megapikseli)
3,5 (50/60)
3,5 (50/60)
5,6
30/60/120/240 (subwindowing)
12/tak (ciągły 8×)
12/tak (ciągły 8×)
12/tak (ciągły 8×)
Wyświetlacz LCD, w [”]
(częstotliwość obrazu, w [Hz])
Liczba palet kolorów/zoom cyfrowy
Dołączona pamięć
karta SD 2GB
karta SD 2GB
karta SDHC 8GB
FireWire/IEEE 1394
PAL/NTSC, S-video,
FireWire (IEEE 1394), RS-232
GigE-Vision, DVI-D, C-Video, RS-232, Trigger,
WLAN, USB 2.0, Bluetooth, FireWire
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
Stopień ochrony IP obudowy
IP54
IP54
IP54
Wymiary zewnętrzne kamery
(wys.×szer.×dł.), w [mm]
133×106×110
133×106×110
210×125×155
1,5 (z akumulatorem)
1,5 (z akumulatorem)
1,7 (z akumulatorem)
od –15 do 50 (w opcji od –40 do 70)
od –15 do 50 (w opcji od –40 do 70)
od –25 do 50
Uwagi techniczne
Resolution Enhancement, LowNoiseDetektor, funkcja Makro, optyka f/1,
radiometryczny transfer danych aż do 60 Hz
Resolution Enhancement, LowNoiseDetektor, funkcja Makro, optyki f/1,
radiometryczny transfer danych aż do 60 Hz
lampa LED jedyna kamera z detektorem HD,
Resolution Enhancement, funkcja makro
w standardzie, jasność optyki f/1,
radiometryczny transfer danych 60 Hz,
wbudowany dalmierz laserowy do 70 m
Normy, certyfikaty, standardy,
znaki jakości
ISO/IEC 17050/1, certifikat ISO 9001:2000,
EC Declaration of Conformity
ISO/IEC 17050/1, ISO 9001:2000,
EC Declaration of Conformity
ISO/IEC 17050/1, ISO 9001:2000,
EC Declaration of Conformity
12/24/36
12/24/36
24/36/48
Wbudowane interfejsy komunikacyjne
Zasilanie kamery
Masa całkowita kamery, w [kg]
Temperatura pracy (otoczenia), w [°C]
Informacje dodatkowe
Gwarancja, w [miesiącach]
Dane zamieszczone w zestawieniu zostały nadesłane i zautoryzowane przez firmy
30
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
zestawienie kamer termowizyjnych – podstawowe wiadomości
Przedstawicielstwo Handlowe Paweł Rutkowski
02-521 Warszawa, ul. Rakowiecka 39A/3
tel. 22 849 71 90, faks 22 849 70 01
[email protected], www.flir.com.pl
FLIR
FLIR E60
FLIR i3
FLIR T440
FLIR T640
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
320×240
60×60
320×240
640×480
od 7,5 do 13
od 7,5 do 13
od 7,5 do 13
od 7,5 do 14
od –20 do 650
od –20 do 250
od –40 do 1200
od –40 do 2000
0,05
0,15
0,045
0,04
±2
±2
±2
±2
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
25×19 standardowy (0,6)
12,5×12,5 standardowy (0,6)
25×19 standard (0,4)
25×19 standardowy (0,25)
tak/tak
(3,1 megapikseli)
nie/nie
tak/tak
(3,1 megapikseli)
tak/tak
(5 megapikseli)
3,5 (60)
2,8 (9)
3,5/ 60
4,3 (30)
6/tak
4/tak
6/tak
6/tak
karta SD 2GB
karta microSD 2GB
karta SD 2GB
karta SD 2GB
USB 2.0, USB mini B, Wi-Fi, Bluetooth
USB 2.0
USB 2.0, USB mini B, Wi-Fi, Bluetooth
USB 2.0, USB mini B, WLAN, Wi-Fi,
Bluetooth
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
IP54
IP43
IP54
IP54
246×97×184
223×79×83
106×201×125
143×195×95
0,825 (z akumulatorem)
0,34 (z akumulatorem)
0,88 (z akumulatorem)
1,3 (z akumulatorem)
od –15 do 50
od 0 do 50
od –15 do 50
od –15 do 50
użytkownik może skorzystać z wielu
wbudowanych technologii,
których zastosowanie usprawnia pomiary,
jak np. Meterlink, Wi-Fi czy Instant Report,
kamera wyposażona we wskaźnik laserowy,
odporna na upadek z wysokości do 2 m
rewolucyjna kamera termowizyjna,
łatwa w obsłudze, praca z nią nie wymaga
doświadczenia, odporna na upadek
z wysokości do 2 m
uchylny układ optyczny, ciekłokrystaliczny
monitor dotykowy 3,5”, pozwalający
na zmianę wymiarów i położenia funkcji
analitycznych jednym palcem, funkcja MSX
– tworzenie bardziej szczegółowego
i ostrzejszego obrazu
uchylny układ optyczny, ciekłokrystaliczny
monitor dotykowy 4,3” pozwalający
na zmianę wymiarów i położenia funkcji
analitycznych jednym palcem, czułość
<50 mK, detektor 640×480, funkcja MSX
– tworzenie bardziej szczegółowego
i ostrzejszego obrazu
IEC 60068-2-30/24, IEC 60068-2-29,
IEC 60068-2-6, IEC 60529
IEC 60068-2-30/24, IEC 60068-2-29,
IEC 60068-2-6, IEC 60529
IEC 60068-2-30/24, IEC 60068-2-29,
IEC 60068-2-6, IEC 60529
IEC 60068-2-30/24, IEC 60068-2-29,
IEC 60068-2-6, IEC 60529, EN 61000-6-3
24 (120 detektor)
24 (120 detektor)
24 (120 detektor)
24 (120 detektor)
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
31
zestawienie
zestawienie kamer termowizyjnych – podstawowe wiadomości
TEST-THERM Sp. z o.o.
30-009 Kraków, ul. Friedleina 4–6
tel. 12 632 13 01, faks 12 632 10 37
[email protected], www.test-therm.pl
Dystrybutor
Producent
Transfer Multisort Elektronik
93-350 Łódź, ul. Ustronna 41
tel. 42 645 55 35, faks 42 645 54 96
[email protected], www.tme.pl
NEC – Japonia
FLIR
ThermoGear G100/G120EX
FLIR E60
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
Rozdzielczość matrycy, w [pikselach]
320×240
320×240
Zakres długości fal mierzonego
promieniowania, w [μm]
od 8 do 14
od 7,5 do 13
od –40 do 1500
od –20 do 650
0,04
0,05
±2
±2
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
32×24 (0,1)
25×19 standardowy (0,4)
15×11 tele (0,3)
45×33 szerokokątny (0,1)
tak/tak
(2 megapiksele)
tak/tak
(3,1 megapikseli)
3,5 (60)
3,5 (60)
7/tak
6/tak
Oznaczenie katalogowe
Parametry techniczne
Typ detektora
Zakres mierzonych temperatur, w [°C]
Rozdzielczość temperaturowa NETD,
w [°C]
Czułość detektora (dokładność pomiaru),
w [°C]
Emisyjność
Pole widzenia obiektywu, w [°]
(minimalna odległość, w [m])
Wbudowana kamera/aparat cyfrowy
(rozdzielczość matrycy)
Wyświetlacz LCD, w [”]
(częstotliwość obrazu, w [Hz])
Liczba palet kolorów/zoom cyfrowy
Dołączona pamięć
karta SD 2GB
karta SD 2GB
USB 2.0
USB-miniA, Bluetooth, Wi-Fi, composite video
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
Stopień ochrony IP obudowy
IP54
IP54
Wymiary zewnętrzne kamery
(wys.×szer.×dł.), w [mm]
212×76×138
246×97×184
0,8 (z akumulatorem)
0,825 (z akumulatorem)
od –15 do 50
od –15 do 50
wbudowana funkcja panaroma łączenia obrazów w jeden duży,
nagrywanie filmów termowizyjnych, alarm wibracyjny,
ostrzenie automatyczne
obraz w obrazie, fuzja, dotykowy ekran, sekwencje wideo,
wskaźnik laserowy, natychmiastowy raport,
odporna na upadek z wysokości 2 m
ISO 9001
IEC 60068-2-29, IEC 60068-2-6,
EN/UL/CSA/PSE 60950-1
36
24 (120 detektor)
Wbudowane interfejsy komunikacyjne
Zasilanie kamery
Masa całkowita kamery, w [kg]
Temperatura pracy (otoczenia), w [°C]
Informacje dodatkowe
Uwagi techniczne
Normy, certyfikaty, standardy,
znaki jakości
Gwarancja, w [miesiącach]
Dane zamieszczone w zestawieniu zostały nadesłane i zautoryzowane przez firmy
32
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
zestawienie kamer termowizyjnych – podstawowe wiadomości
S.A.
SYSTEM
VIGO System SA
05-850 Ożarów Mazowiecki, ul. Poznańska 129/133
tel. 22 666 01 45, faks 22 665 21 55
[email protected], www.vigo.com.pl
VIGO System SA
VIGOcam v50
VIGOcam v5
VIGOcam v53
VIGOcam v60
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
niechłodzony mikrobolometryczny
384×288
384×288
384×288
640×480
od 8 do 14
od 8 do 14
od 8 do 14
od 8 do 14
od –20 do 1500
od –20 do 1500
od –20 do 1500
od –20 do 1500
0,065
0,08
0,065
0,07
±2
±2
±2
±2
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
od 0,01 do 1,0
15×11 standardowy (0,5)
9×7 tele (0,5)
30×23 szerokokątny (0,1)
30×23 szerokokątny (0,1)
9×7 tele (0,5)
15×11 standardowy (0,5)
30×23 szerokokątny (0,1)
9×7 tele (0,5)
15×11 standardowy (0,5)
26×19 standardowy (0,5)
15×11 tele (0,5)
50×38 szerokokątny (0,1)
nie/tak
(640×480 pikseli)
nie/tak
(1600×1200 pikseli)
nie/tak
(1600×1200 pikseli)
nie/tak
(1600×1200 pikseli)
3,5 (60)
3,5 (60)
3,7 (60)
3,7 (25)
8/tak
8/tak
8/tak
8/tak
karta SD 2GB
karta SD 2GB
karta SD 2GB
karta SDHC 4GB
Ethernet
Ethernet
USB
USB 2.0
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
akumulator litowo-jonowy
IP54
IP54
IP54
IP54
175×155×73
175×155×73
155×150×82
175×155×73
1,5 (z akumulatorem i obiektywem)
1,5 (z akumulatorem i obiektywem)
1,5 (z akumulatorem i obiektywem)
1,5 (z akumulatorem i obiektywem)
od –20 do 40
od –20 do 40
od –20 do 40
od –20 do 40
–
–
wbudowany oświetlacz,
zewnętrzny odbiornik GPS,
wzorzec temperatury
z pomiarem wilgotności,
umożliwiający określenie punktu rosy
w miejscu pomiaru
–
PN-EN 61010-1, PN-IEC 68-2-1,
PN-EN 60082-2-2, PN-EN 60068-2-6,
PN-84/E-04602.01, PN-EN 61000-4-2,
PN-EN 61000-4-3, PN-EN 61000-4-4,
PN-EN 61000-4-5, PN-EN 61000-4-6,
PN-EN 61000-4-11, PN-EN 61000-4-8
PN-EN 61010-1, PN-IEC 68-2-1,
PN-EN 60082-2-2, PN-EN 60068-2-6,
PN-84/E-04602.01, PN-EN 61000-4-2,
PN-EN 61000-4-3, PN-EN 61000-4-4,
PN-EN 61000-4-5, PN-EN 61000-4-6,
PN-EN 61000-4-11, PN-EN 61000-4-8
PN-EN 61010-1, PN-IEC 68-2-1,
PN-EN 60082-2-2, PN-EN 60068-2-6,
PN-84/E-04602.01, PN-EN 61000-4-2,
PN-EN 61000-4-3, PN-EN 61000-4-4,
PN-EN 61000-4-5, PN-EN 61000-4-6,
PN-EN 61000-4-11, PN-EN 61000-4-8
PN-EN 61010-1, PN-IEC 68-2-1,
PN-EN 60082-2-2, PN-EN 60068-2-6,
PN-84/E-04602.01, PN-EN 61000-4-2,
PN-EN 61000-4-3, PN-EN 61000-4-4,
PN-EN 61000-4-5, PN-EN 61000-4-6,
PN-EN 61000-4-11, PN-EN 61000-4-8
24
24
24
24
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
33
miernictwo
badania i pomiary
eksploatacyjne w strefach
zagrożonych wybuchem
mgr inż. Fryderyk Łasak – Zakład Badań Elektrycznych „El-Fred” Kraków
O
ceny zagrożenia wybuchem w zakładzie dokonuje inwestor, projektant lub użytkownik decydujący
o procesie technologicznym. Obejmuje ona wskazanie miejsc, pomieszczeń
i przestrzeni zewnętrznych, w których
mogą tworzyć się mieszaniny wybuchowe, oraz wskazanie źródeł ewentualnego zainicjowania wybuchu.
klasyfikacja przestrzeni
zagrożonych wybuchem
Ocenę zagrożenia wybuchem i klasyfikację do odpowiednich stref powinien
przeprowadzać zespół złożony z odpowiednich specjalistów, tj. technologa odpowiedzialnego za proces technologiczny, specjalistów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i bezpieczeństwa pracy, specjalistów elektryka i inżyniera ds. wentylacji. Decyzja zespołu przeprowadzającego klasyfikację zagrożenia wybuchem powinna być ujęta w formie dokumentu, który staje się
podstawą doboru urządzeń elektrycznych i systemów ochronnych w sklasyfikowanych przestrzeniach.
Ocena ryzyka
W każdej sytuacji przed przystąpieniem do klasyfikacji przestrzeni za-
streszczenie
W artykule podano zasady oceny ryzyka
oraz klasyfikację przestrzeni zagrożonych
wybuchem mieszanin gazowych i pyłowych.
Omówiono również badania i certyfikację
urządzeń, oznaczanie urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym, sposoby ochrony przeciwporażeniowej w przestrzeniach/
strefach zagrożonych wybuchem, zasady
wykonywania okresowych pomiarów i badań ochronnych oraz obowiązki pracowników wykonujących pomiary w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem.
34
grożonych wybuchem powinna być
przeprowadzona ocena ryzyka.
Zasady oceny ryzyka
Zasady oceny ryzyka oparte są na wytycznych normy PN-EN 1127-1:2009
Atmosfery wybuchowe. Zapobieganie
wybuchowi i ochrona przed wybuchem.
Część 1: Pojęcia podstawowe i metodologia (oryg.). Ocena ryzyka wybuchu początkowo koncentruje się na:
ocenie prawdopodobieństwa wystąpienia mieszaniny wybuchowej,
ocenie prawdopodobieństwa wystąpienia efektywnych źródeł zapalenia.
Ocena ryzyka powinna być przeprowadzona w odniesieniu do każdego procesu pracy lub procesu produkcyjnego oraz do każdego stanu funkcjonowania. Przed przystąpieniem
do klasyfikacji przestrzeni do stref
zagrożenia wybuchem powinny być
podjęte działania zmierzające do minimalizacji ryzyka wybuchu.
Pomieszczenia i przestrzenie zewnętrzne określa się jako zagrożone wybuchem, jeżeli może się w nich
utworzyć mieszanina wybuchowa
powstała z wydzielającej się takiej
ilości gazów palnych, par, mgieł, aerozoli lub pyłów, których wybuch
mógłby spowodować przyrost ciśnienia przekraczający 5 kPa. Podstawą
uznania przestrzeni za potencjalnie
zagrożoną wybuchem jest czas emisji i utrzymywania się czynników
tworzących z powietrzem mieszaniny wybuchowe.
Przy klasyfikacji przestrzeni do
odpowiedniej strefy zagrożenia wybuchem oraz przy doborze urządzeń
w wykonaniu przeciwwybuchowym
bierze się pod uwagę właściwości fizykochemiczne czynników palnych
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
występujących w danej przestrzeni,
zwłaszcza granice wybuchowości,
temperaturę zapłonu w przypadku
cieczy, grupę wybuchowości i temperaturę samozapalenia, charakter
procesu technologicznego, wentylację w klasyfikowanej przestrzeni, częstość występowania i przewidywany
czas utrzymywania się mieszaniny
wybuchowej.
klasyfikacja przestrzeni
zagrożonych wybuchem
mieszanin gazowych
Przestrzenie zagrożone wybuchem
mieszanin gazów palnych i par cieczy palnych z powietrzem klasyfikuje się do stref: 0, 1 i 2 według częstotliwości i czasu występowania gazowej
atmosfery wybuchowej w następujący sposób:
strefa 0 – jest to przestrzeń, w której gazowa atmosfera wybuchowa
występuje ciągle, w długich okresach lub często (ponad 1000 godzin
w roku, np. w zbiornikach i w aparatach technologicznych) w czasie normalnych warunków pracy
urządzeń technologicznych, oraz
w miejscach, gdzie może pojawić
się i utrzymywać, np. w kanałach,
studzienkach, pod stropami. W zasadzie warunki takie odpowiadają
warunkom występującym we wnętrzach zbiorników z cieczami palnymi, w rurociągach, reaktorach
i innych urządzeniach technologicznych oraz niekiedy w przestrzeniach nad zbiornikami z dachami pływającymi, w kanałach, studzienkach pod stropami itp.,
strefa 1. – jest to przestrzeń,
w której pojawienie się gazowej
atmosfery wybuchowej jest prawdopodobne w warunkach normalnej pracy urządzeń technologicznych (w czasie od 10 do 1000 godzin w roku) np.:
a) wokół nieszczelnych urządzeń
i elementów instalacji technologicznych, jak dławice pomp
i kompresorów, połączeń kołnierzowych itp.,
b) wokół kominków wentylacyjnych i oddechowych oraz
przy zaworach spustowych
i zrzutowych,
c) w miejscach, w których produkuje się lub stosuje ciecze palne, np. przy malowaniu, myciu,
czyszczeniu, klejeniu, drukowaniu, suszeniu itp.,
d) przy magazynowaniu substancji palnych w nieszczelnych
opakowaniach lub mogących
ulec uszkodzeniu,
e) przy przelewaniu, mieszaniu
i wykonywaniu czynności mogących doprowadzić do wydzielenia się substancji palnych
(gazu, pary cieczy lub aerozoli)
w ilościach mogących, w sprzyjających warunkach, doprowadzić do powstania mieszaniny
wybuchowej,
f) przy dystrybucji paliw i gazu
płynnego (LPG), przy zaworach
spustowych, zrzutowych i oddechowych,
Strefa ta może również obejmować
między innymi:
a) bezpośrednie otoczenie strefy 0,
b) bezpośrednie otoczenie miejsc zasilania surowcami aparatury technologicznej,
c) bezpośrednie otoczenie miejsc
napełniania i opróżniania,
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
świadectwo dopuszczenia
do użytkowania wydane przez CNBOP
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
35
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
36
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
37
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
38
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
Rejestrator 8870-20
2 kanały, 1 MSa/s
Analizator jakości zasilania PW3198
Zgodność z IEC 61000-4-30, klasa A
Rejestrator
MR8880-20
4 kanały,
1 MSa/s
Miernik rezystancji
uziemienia 3151
NOWOŚĆ!
NOWOŚĆ!
Mierniki mocy
3169-20 i 3169-21
Cęgowe mierniki
rezystancji uziemienia
FT6380
FT6381 (z interfejsem
Bluetooth®)
Analizator mocy 3390
02-796 Warszawa, ul. Migdałowa 10
tel./fax 22 649 94 52, 648 96 84
e-mail: [email protected]
nr 11/2012
www.labimed.com.pl
www.hioki.pl
WYŁĄCZNY
IMPORTER
Rejestratory
8860-50 i 8861-50
16/32 kanały,
20 MSa/s
Pirometry
FT3700-20
(-60,0÷550°C)
FT3701-20
(-60,0÷760°C)
Multimetry cęgowe
3280-10
(ACA 1000 A)
3280-20
(ACA 1000 A, True RMS)
3287
(AC/DCA 10/100 A),
True RMS
3288
Analizator
(AC/DCA 1000 A)
jakości zasilania 3197
Pomiar, rejestracja,
3288-20
analiza
(AC/DCA 1000 A),
Cęgowy miernik mocy 3286-20
True RMS
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
FFT, RS-232C
39
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
40
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
miernictwo
technologie transmisji danych
w sieciach komórkowych
i ich zastosowanie do zdalnego
nadzoru i pomiarów
w rozproszonych systemach
elektroenergetycznych
dr inż. Andrzej Zankiewicz – Politechnika Białostocka
Obecne systemy elektroenergetyczne coraz częściej wyposażane są w mikroprocesorowe sterowniki pozwalające na automatyczne wykonywanie szerokiego zakresu czynności związanych z pomiarami wybranych parametrów sieci elektroenergetycznej, monitorowaniem jej stanu, a często także sterowaniem urządzeniami znajdującymi się w takiej sieci. Dotyczy to zwłaszcza tzw. inteligentnych instalacji elektrycznych (ang. Smart
Grids). Ponieważ sieci elektroenergetyczne stanowią zazwyczaj struktury o charakterze
rozproszonym, istnieje konieczność zapewnienia możliwości wymiany informacji pomiędzy sterownikami znajdującymi się w odległych lokalizacjach i serwerami, które realizują zbieranie danych z poszczególnych sterowników, wysyłają do nich komendy sterujące oraz zapewniają współpracę z pulpitami operatorskimi. Jest to tzw. komunikacja
M2M (Machine to Machine).
Z
technicznego punktu widzenia
system wymiany informacji pomiędzy rozproszonymi urządzeniami stanowi rodzaj teleinformatycznej sieci rozległej WAN (Wide Area
Network) i do jego realizacji może być
wykorzystany szeroki zakres technologii stosowanych w tego rodzaju sieciach. Ponieważ elementy infrastruktury elektroenergetycznej często
znajdują się w odosobnionych lokalizacjach, doprowadzanie do nich dedykowanych łączy przewodowych
nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego. W takim przypadku znacznie korzystniejszymi rozwiązaniami
są systemy transmisji danych bazujące na łączach radiowych. Mogą być
one realizowane jako osobne instalacje z wykorzystaniem specjalizowa-
do innych sieci
Rys. 1. Ogólna architektura sieci komórkowej
nr 11/2012
nych urządzeń pracujących w przeznaczonych dla nich licencjonowanych pasmach częstotliwości lub bazować na usługach transmisji danych
oferowanych przez operatorów sieci
komórkowych. Druga z wymienionych opcji charakteryzuje się wieloma zaletami, do których należą m.in.
pokrycie zasięgiem praktycznie całego kraju, dostępność i stosunkowo
niski koszt urządzeń transmisyjnych
(modemów) oraz możliwość bezpośredniej transmisji poprzez standardowe protokoły rodziny TCP/IP. Dlatego dla specjalistów zajmujących się
tworzeniem systemów instalacji inteligentnych przydatna jest wiedza
dotycząca możliwości zapewnianych
przez systemy transmisji danych bazujące na telekomunikacyjnych sieciach komórkowych oraz metod realizacji współpracy modemów komórkowych z systemami mikroprocesorowymi.
architektura sieci
komórkowych
Sieć komórkowa stanowi rozległy
system łączności radiowej zapewniający realizację połączeń pomiędzy stacjami mobilnymi oraz pomiędzy stacjami mobilnymi a urządzeniami dołączonymi do innych
sieci, takich jak przewodowe sieci
streszczenie
W artykule przedstawione zostały technologie transmisji danych wykorzystywane
w kolejnych generacjach telekomunikacyjnych sieci komórkowych w kontekście ich
zastosowania w aplikacjach typu M2M, takich jak monitorowanie rozproszonych systemów elektroenergetycznych. Omówione
zostały metody przyłączania modemów komórkowych do systemów mikroprocesorowych oraz przedstawiono przykładową
strukturę systemu telemetrycznego z transmisją danych pomiarowych poprzez sieć komórkową oraz Internet.
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
41
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
42
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
43
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
44
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
45
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
46
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
47
prezentacja
multimetr cęgowy
AC/DC CENTER 260
mgr inż. Leszek Halicki – Labimed Electronics Sp. z o.o.
Amperomierze i multimetry przeznaczone do pomiaru małych prądów przemiennych
i stałych tworzą osobną grupę przyrządów pomiarowych. Należy do nich również nowy
multimetr CENTER 260 wyprodukowany przez tajwańską firmę CENTER Technology Corp.
Przyrząd jest już w ofercie firmy Labimed Electronics.
M
ultimetr cęgowy CENTER 260
wyróżnia się dolnym podzakresem pomiarowym prądu 5 A oraz
funkcją True RMS. Dzięki tym własnościom uzupełnia lukę, która istniała dotąd w ofercie firmy CENTER
w zakresie pomiaru małych prądów.
CENTER 260 będzie produkowany
równolegle ze znanym już i wysoko
ocenianym przez użytkowników multimetrem cęgowym CENTER 223 legitymującym się dolnym podzakre-
sem 10 A i analogowym wyjściem danych pomiarowych, lecz bez funkcji
True RMS. Szczegółowe dane techniczne multimetru CENTER 260 zamieszczono w tabeli.
48
Potrzebną funkcję pomiarową wybiera się przełącznikiem obrotowym.
Odpowiedni podzakres jest dobierany w ramach danej funkcji pomiarowej do wielkości doprowadzanego sygnału wyłącznie automatycznie.
Włącza się on samoczynnie natychmiast po wybraniu funkcji pomiarowej. Oprócz pola cyfrowego przeznaczonego na wskazywanie wyniku pomiaru ma trzy rzędy symboli mających zadania ostrzegawcze i informacyjne. Wskazanie pola cyfrowego ma
maksymalną wartość 5000 i jest odświeżane dwa razy na sekundę. Bieżące wskazanie można w razie potrzeby zamrozić, naciskając przycisk
„HOLD”. Ponowne naciśnięcie tego
przycisku powoduje wyjście przyrządu z tego trybu i powrót do normalnego stanu wskazywania wyniku pomiaru z odświeżaniem.
oświetlenie miejsca
pomiaru i wyświetlacza
pomiar sygnałów
odkształconych
Mocną stroną multimetru CENTER
260 są funkcje oświetlenia. Włącza
się je i wyłącza specjalnym przyciskiem. Prowadząc pomiary w ciemnym pomieszczeniu, warto skorzystać z podświetlenia wyświetlacza.
Wraz z włączeniem podświetlenia
wyświetlacza zaświeca się biała dioda LED umieszczona w boku cęgów,
odgrywająca rolę latarki, oświetlając
silnym światłem miejsce pomiaru.
Niezależnie od wyłączenia przyciskiem, funkcje podświetlenia są też
wyłączane automatycznie po trzech
minutach.
Gdy kształt mierzonego prądu lub
napięcia odbiega od sinusoidy, to wynik pomiaru tradycyjnym przyrządem
z pomiarem wartości średniej będzie
charakteryzował się nawet znacznym
błędem, zależnym od wielkości odkształcenia. Dokładny pomiar w takich warunkach może zapewnić tylko
przyrząd wyposażony w funkcję pomiaru prawdziwej wartości skutecznej (True RMS). Funkcja True RMS
w multimetrze CENTER 260 jest aktywna zarówno przy pomiarze prądów, jak i napięć przemiennych w paśmie od 40 Hz do 1 kHz.
wskazywanie wyniku
pomiaru
pomiar prądu
cęgi
Nowy przyrząd ma wąską, ergonomicznie wyprofilowaną obudowę
zintegrowaną z niewielkimi cęgami.
Długie i wąskie cęgi sprawdzają się
dobrze w miejscach pomiaru, w których trudno wsunąć przyrząd i założyć cęgi na przewód z mierzonym
prądem. Niewielki otwór cęgów ma
średnicę wewnętrzną równą 13 mm,
a więc niewiele większą niż w wymienionym multimetrze CENTER 223
(12,5 mm). Dzięki tak małej średnicy cęgów uzyskuje się odpowiednio
dużą czułość układu pomiarowego,
a stąd wysoką dokładność pomiaru
i rozdzielczość wskazania przy pomiarze małych prądów stałych. Zarówno cęgi, jak i dźwignia służąca do
ich otwierania są ze względów bezpieczeństwa oznaczone na czerwono
i wyraźnie oddzielone od reszty przyrządu specjalnym występem, utrudniającym operatorowi dotknięcie cęgów w trakcie pomiaru.
gniazda pomiarowe
Multimetr cęgowy AC/DC CENTER 260
rem badany obiekt łączy się z wymienionymi gniazdami przewodami zakończonymi wtykami banankowymi. Zarówno przy pomiarze prądu,
jak i z użyciem gniazd multimetr ma
III kategorię pomiarową 300 V.
Dwa gniazda pomiarowe znajdują się bezpośrednio pod wyświetlaczem. Korzysta się z nich przy pomiarze napięć stałych i przemiennych,
rezystancji, a także przy sprawdzaniu ciągłości obwodu. Przed pomia-
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
wybór funkcji i podzakresu
pomiarowego
Ciekłokrystaliczny wyświetlacz
znajduje się w dolnej części obudowy.
Przy pomiarze prądu użytkownik
multimetru ma do dyspozycji trzy
podzakresy prądowe 5, 50 i 100 A,
nr 11/2012
wybierane wyłącznie automatycznie.
Wynik pomiaru prądu jest wskazywany na podzakresie 5 A z wysoką
rozdzielczością równą 1 mA. Przed
pomiarem prądu stałego trzeba jak
w każdym multimetrze cęgowym
wyzerować wskazanie szczątkowe
wyświetlacza, naciskając przycisk
„ZERO”. To automatyczne zerowanie
działa w multimetrze CENTER 260
szybko i skutecznie.
pomiar napięcia
Pomiar napięcia nie jest mocną
stroną multimetru CENTER 260,
ale też nie takie było zadanie jego
konstruktorów, którym postawiono trudny wymóg zaprojektowania niezawodnego przyrządu cęgowego mierzącego dokładnie przede
wszystkim małe prądy. Inne funkcje pomiarowe potraktowano marginesowo, tj. jako pomocnicze. Multimetr CENTER 260 mierzy zatem
napięcia stałe i przemienne w stosunkowo niewielkim zakresie, bo
tylko do 300 V. Zakres ten podzielono jeszcze na dwa podzakresy
50 i 300 V. Dolny podzakres o charakteryzuje się rozdzielczością wskazania równą 10 mV.
Parametr
Wartość
Średnica wewnętrzna cęgów
Wyświetlacz (maksymalne wskazanie)
Szybkość próbkowania
Funkcja True RMS
Pasmo pomiaru
13 mm
Ciekłokrystaliczny, podświetlany, 4 cyfry (5000)
2 razy na sekundę
Aktywna przy pomiarze prądu i napięcia przemiennego
40 Hz – 1 kHz
Funkcje pomiarowe
Prąd stały, podzakresy
Rozdzielczość wskazania
Dokładność pomiaru
Prąd przemienny, podzakresy
Rozdzielczość wskazania
Dokładność pomiaru
Napięcie stałe, podzakresy
Rozdzielczość wskazania
Dokładność pomiaru
Napięcie przemienne, podzakresy
Rozdzielczość wskazania
Dokładność pomiaru
Rezystancja, podzakresy
5/50/100 A
1/10/10 mA
1,8/1,8/5% w.w.
5/50/100 A
1/10/10 mA
1,8/1,8/5% w.w.
50/300 V
10/100 mV
1% w.w.
50/300 V
10/100 mV
1,2% w.w.
0,5/5/50/500 kΩ
0,1/1/10/100 Ω
1% w.w.
Próg zadziałania sygnalizacji dźwiękowej <120 Ω
Rozdzielczość wskazania
Dokładność pomiaru
Ciągłość obwodu
Inne parametry
Zakres temperatur pracy
Funkcje pomocnicze
Zasilanie
Wymiary
Masa
Cena (z podatkiem VAT 23%)
Od –10 do 60°C, przy wilgotności względnej <80%
MAX, MIN, automatyczne wyłączanie zasilania (po 30 minutach),
automatyczne wyłączanie podświetlenia wyświetlacza (po 180 sekundach),
zamrażanie wskazania wyświetlacza (hold), wskazanie niskiego napięcia baterii
Napięcie 3 V – stałe; dwie baterie LR03 (alkaliczne)
Czas pracy przy pomiarze (przy wyłączonym podświetleniu,
latarce i sygnalizacji dźwiękowej):
prądu przemiennego: 30 h,
napięcia przemiennego: 60 h,
napięcia stałego i rezystancji: 100 h
220×72×35 mm
210 g (z bateriami)
737 zł
inne funkcje pomiarowe
Objaśnienia: w.w. – wartość wskazywana
Tab. Multimetr cęgowy CENTER 260 – dane techniczne
Użytkownik multimetru CENTER
260 może mierzyć rezystancję, mając
do dyspozycji cztery podzakresy pomiarowe 0,5, 5, 50 i 500 kΩ. W tej samej pozycji przełącznika obrotowego
może też sprawdzać ciągłość obwodu.
Gdy rezystancja obwodu jest mniejsza
od 120 Ω, włącza się dość głośny sygnalizator dźwiękowy.
równując kolejne wyniki pomiarów,
poczynając od momentu włączenia
tej funkcji. Wyniki porównania zapisuje w podręcznej pamięci. Zastąpienie zapisanego wyniku przez nowy
następuje w chwili, gdy bieżący wynik pomiaru stanie się mniejszy lub
odpowiednio większy od wartości już
zapisanej.
wskazywanie wartości
minimalnej i maksymalnej
zasilanie
Funkcję wskazywania wartości minimalnej i maksymalnej włącza się
przyciskiem „MIN-MAX” umieszczonym nad wyświetlaczem w jednym
rzędzie z przyciskami funkcji pomocniczych („ZERO” i „HOLD”). Przyrząd
oblicza wartości „MIN” i „MAX”, po-
nr 11/2012
Multimetr jest zasilany z dwóch
typowych baterii alkalicznych LR03.
Czas pracy baterii zależy od wybranej
funkcji pomiarowej i od tego, czy włączono podświetlenie wyświetlacza
i latarkę (patrz tablica). Konieczność
wymiany zużytych baterii na nowe
sygnalizuje na wyświetlaczu wskaź-
nik rozładowanej baterii. Czas pracy
baterii wydłuża funkcja, która automatycznie wyłącza zasilanie przyrządu po ok. 30 minutach braku aktywności operatora.
ny wtykami banankowymi, a z drugiej – typowymi sondami igłowymi.
Na końcówki sond igłowych są nałożone ochronne nasadki z tworzywa
wymagane przez aktualne normy bezpieczeństwa.
wymiary i masa
reklama
Multimetr CENTER 260 ma wymiary 220×72×35 mm i masę 210 g
(z bateriami).
akcesoria
Wraz z multimetrem producent dostarcza miękki futerał mieszczący też
akcesoria pomiarowe. Oprócz futerału w komplecie są baterie (2 szt.), instrukcja obsługi oraz dwa przewody
pomiarowe zakończone z jednej stro-
Labimed Electronics Sp. z o.o.
02-796 Warszawa
ul. Migdałowa 10
tel./faks 22 649 94 52
648 96 84
[email protected]
www.labimed.com.pl
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
49
miernictwo
systemy pomiarowe
w inteligentnych sieciach
Smart Grids
dr inż. Andrzej Nowakowski – Instytut Tele- i Radiotechniczny
W artykule przedstawiono propozycje rozwiązań do zastosowania w inteligentnych sieciach elektroenergetycznych. Zwrócono szczególną uwagę na potrzebę równoczesnego
postępu w dwóch obszarach, elektroenergetycznym i teleinformatycznym, decydujących o rzeczywistym rozwoju sieci Smart Grids. Powszechna modernizacja infrastruktury
energetycznej musi odpowiadać tendencjom rozwoju inteligentnych sieci i uwzględniać
w tym zakresie innowacyjne rozwiązania. W artykule przedstawiono propozycje układów pomiarowych, które wynikają z dotychczasowych doświadczeń badawczych autora
w obszarze cyfrowych systemów zabezpieczeń EAZ stosowanych w rozdzielnicach energetycznych średnich napięć.
I
nteligentne sieci energetyczne Smart
Grids wymuszają postęp, w szczególności w układach pomiarowych. Ideą
inteligentnych sieci Smart Grids jest komunikacja między wszystkimi uczestnikami rynku energii. Prowadzone prace służące rozwojowi inteligentnych sieci elektroenergetycznych w Polsce, mają
obecnie na uwadze głównie aspekt metrologiczny związany z pomiarem mocy
i analizą parametrów sieci. Na tym etapie daje się zauważyć, że innowacje dotyczą głównie aplikacji u odbiorców liczników cyfrowych i tworzenia telekomunikacyjnej infrastruktury na poziomie
operatora dystrybucji energii. Jednak należy zwrócić uwagę, że idea rozwoju inteligentnych sieci ma służyć zwiększeniu efektywności, niezawodności oraz
bezpieczeństwu łańcucha dostaw energii. Wdrożenie sieci Smart Grids spowoduje udostępnianie bezpośredniej informacji odbiorcom o awariach, poprawę
oferty produktowej i zwiększenie możliwości przyłączeniowych źródeł rozproszonych. Postęp w systemach teleinformatycznych osiągnął jednak już tak wysoki poziom, że łatwo dostosować rozwiązania w tym zakresie do wymagań
stawianym inteligentnym sieciom. Jeśli
chodzi o infrastrukturę energetyczną,
to niestety innowacje w tym zakresie
nie są jeszcze powszechne i należy wy-
50
konać ogromny wysiłek, żeby rozwój
obu tych dziedzin był równomierny, stanowić to będzie bowiem o rzeczywistym rozwoju sieci Smart Grids.
Na wdrażanie inteligentnych sieci duży wpływ mają dyrektywy UE
w tym zakresie oraz krajowe uregulowania prawne [2]. Dyrektywa 2005/89/
WE, dotycząca środków gwarantujących bezpieczeństwo dostaw energii
i inwestycji w infrastrukturę, wskazuje
na promowanie zaawansowanych systemów pomiarowych jako jedną z czynności, które należy podjąć w celu zbilansowania podaży i popytu na energię. Inteligentne „opomiarowanie” AMI (ang.
Advanced Metering Infrastructure) postrzegane jest jako instrument mogący
przyczynić się do ograniczenia popytu na energię elektryczną. W następnej dyrektywie 2009/72/WE zawarto
zalecenie, aby państwa członkowskie
UE do 3 września 2012 roku przeprowadziły analizę ekonomiczną wdrożenia inteligentnych systemów pomiarowych (stopniowe wprowadzenie obowiązku stosowania liczników elektronicznych). W Polsce również podjęto
szereg działań w tym zakresie. W „Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju 2030” mocno akcentuje się
rozbudowę sieci przesyłowej, niezbędnej do przyłączenia nowych źródeł wy-
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
twórczych, i wdrażanie technologii informatycznych w aspekcie inteligentnych sieci. Aktualny projekt nowego prawa energetycznego przewiduje
w pierwszej kolejności, zgodnie z dyrektywą UE, wdrożenie systemu tzw.
inteligentnego opomiarowania AMI,
z nowoczesnymi technologiami ICT
(ang. Information and Communication Technology).
systemy przesyłania danych
w sieci energetycznej
Analizując dotychczasowe realizacje
programów pilotażowych w zakresie
rozwiązań stosowanych przez spółki
dystrybucyjne do przesyłania danych
pomiarowych dokonywanych w sieci
energetycznej, należy stwierdzić, że nie
ma w tej kwestii jasnego i jednoznacznego stanowiska. W szczególności dostawcy liczników zajmują zdecydowaną postawę, jeśli chodzi o wybór technologii, nie dopuszczając jednocześnie
możliwości zmiany systemu łączności
ze względu na zastosowane przez nich
rozwiązania techniczne. Wydaje się,
że na system łączności zastosowany
w sieciach Smart Grids należałoby popatrzeć szerzej. W celu dwukierunkowego przekazywania danych pomiarowych z liczników energii, bardzo istot-
nym zagadnieniem jest wybór właściwej, optymalnej technologii łączności.
Obecnie najbardziej popularne są stosowane z różnym powodzeniem dwie
technologie: poprzez sieć energetyczną – PLC (ang. Power Line Communication) lub BPL (Broadband Power Communication) oraz sieć bezprzewodowa
oparta na łączności radiowej (RF – Radio Freuqency) (rys. 1.). Producenci
liczników elektrycznych w zależności
od przyjętej koncepcji, którą zaaplikowali w swoich rozwiązaniach, z wielką determinacją wykazują zalety swojej technologii. Doświadczenia krajów, w których zastosowano w praktyce obie technologie, pozwalają na wyciąganie wniosków, które powinny pozwolić na zmniejszenie ryzyka popełnienia błędów. Na tym etapie, kiedy nie
można jednoznacznie wykluczyć którejkolwiek technologii, ponieważ zarówno jedna, jak i druga posiada oprócz
zalet pewne wady, to wydaje się, że powinno szukać się elastycznych rozwiązań sprzętowych zapewniających aplikację wybranej technologii.
Dotychczasowe doświadczenia
z Włoch dotyczące smart meteringu
wskazują, że przy budowaniu inteligentnych platform nie powinniśmy
ograniczać się tylko do odczytów i przekazywania danych z jednego medium
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
51
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
52
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
53
zestawienie
zestawienie liczników energii elektrycznej
Dystrybutor
Itron Polska Sp. z o.o.
30-702 Kraków, ul. Tadeusza Romanowicza 6
tel. 12 257 10 27 do 29, wew. 140, faks 12 257 10 25
[email protected], www.itron.pl
Producent
Itron
Oznaczenie katalogowe
ACE661B – klasa 0,5, ACE661C – klasa 1
ACE661D
SL7000
Pomiar energii: czynnej/biernej
(pobieranej/odbieranej)
czynnej i biernej (P+, P-, Q+, Q-, Q1, Q2,
Q3, Q4) całkowitej oraz na fazę
w konfigurowalnych cyklach od 1 do 60 min
(1440 min – opcjonalnie dzienne uśrednianie)
czynnej i biernej (P+, P-, Q+, Q-, Q1, Q2,
Q3, Q4) całkowitej oraz na fazę
w konfigurowalnych cyklach od 1 do 60 min
(1440 min – opcjonalnie dzienne uśrednianie)
czynnej i biernej (P+, P-, Q+, Q-, Q1,
Q2, Q3, Q4) całkowitej oraz na fazę
w konfigurowalnych cyklach od 1 do 60 min
(1440 min – opcjonalnie dzienne uśrednianie)
Wbudowane funkcje podstawowe
pomiar chwilowy napięcia, prądu, mocy,
częstotliwości, współczynnika mocy,
sygnalizacja i rejestracja zdarzeń: otwarcie
pokrywy zacisków, obecność pola
magnetycznego, konfiguracji licznika
pomiar chwilowy napięcia, prądu, mocy,
częstotliwości, współczynnika mocy,
sygnalizacja i rejestracja zdarzeń: otwarcie
pokrywy zacisków, obecność pola
magnetycznego, konfiguracji licznika
pomiar chwilowy napięcia, prądu, mocy,
częstotliwości, wsp. mocy, sygnalizacja
i rejestracja zdarzeń: otwarcie pokrywy
zacisków, obecność pola magnetycznego,
konfiguracji licznika
3 f∼ od 57,7/100 do 230/400 (50)
3 f∼ 230/400 (50)
3 f∼ od 57,7/100 do 230/400 (50)
0,5 (IEC 62053-22), 1 (IEC 62053-21)
1 (IEC 62053-21)
0,5/0,2 (IEC 62053-22), 1 (IEC 62053-21)
do 8
do 8
do 8
10 000
Parametry techniczne
Napięcie znamionowe, w [V]
(częstotliwość, w [Hz])
Klasa dokładności
Liczba zliczanych taryf
Stała licznika, w [imp./kWh]
10 000
1000
Prąd bazowy Ib/odniesienia, w [A]
1/5
5
1/5
Maksymalny prąd Imax, w [A]
10
100
10 (klasa 0,5 i 1), 2/5 (klasa 0,2)
Prąd rozruchu licznika, w [A]
0,005 (dla Ib=1 A), 0,025 (dla Ib=5 A)
0,025
0,005 (dla Ib=1 A), 0,025 (dla Ib=5 A)
4
4
4
Pobór mocy na fazę w obwodzie
napięciowym, w [VA]
<0,6
<0,6
1,6
Pobór mocy na fazę w obwodzie
prądowym, w [VA]
<0,01
<0,01
<0,01
Odporność na zewnętrzne pole
magnetyczne, w [kA/m]
do 500 mT
do 500 mT
do 500 mT
RS-485/RS-232
RS-485/RS-232
RS-485, RS-232
Wytrzymałość napięciowa izolacji
dla f=50 Hz, w [kV]
Wbudowane porty komunikacyjne
Stopień ochrony IP obudowy
IP54
IP54
IP51
Wymiary zewnętrzne
(wys.×szer.×gł.), w [mm]
301×173×78
301×173×78
325×180×85
Masa całkowita, w [kg]
1,1
1,1
1,9
od –40 do 70
od –40 do 70
od –40 do 60
pomiar 10 mocy maksymalnych w okresie
rozliczeniowym (wg wymagań taryfowych),
2 zestawy profili obciążenia po
8 kanałów każdy (zestawy mogą pracować
z różnymi okresami uśredniania)
4 wyjścia impulsowe/kontrolne, pomiar
10 mocy maksymalnych w okresie
rozliczeniowym (wg wymagań taryfowych),
2 zestawy profili obciążenia po 8 kanałów
każdy (zestawy mogą pracować z różnymi
okresami uśredniania)
wy/we impulsowe, wy/we kontrolne,
sumowanie, nadzorowanie mocy, 2 zestawy
profili obciążenia po 8 kanałów każdy
(zestawy mogą pracować z różnymi
okresami uśredniania)
IEC 62052-11, IEC 62054-21,
IEC 62053-21, -22, -23, -31, -52, -61,
IEC 62056-21, -42, -47, -53, -61, -62,
EU2004/22/EC, EN 61000-3-2,
EN 61000-4-6, EN 55022/CISPR22
IEC 62052-11, IEC 62054-21,
IEC 62053-21, -22, -23, -31, -52, -61,
IEC 62056-21, -42, -47, -53, -61, -62,
EU2004/22/EC, EN 61000-3-2,
EN 61000-4-6, EN 55022/CISPR22
IEC 62052-11, IEC 62054-21,
IEC 62053-21, -22, -23, -31, -52, -61,
IEC 62056-21, -42, -46, -47, -53, -61, -62,
EU2004/22/EC, EN 61000-3-2,
EN 61000-4-6, EN 55022/CISPR22
12
12
12
Temperatura pracy (otoczenia), w [°C]
Informacje dodatkowe
Uwagi techniczne
Normy, certyfikaty, standardy,
znaki jakości
Gwarancja, w [miesiącach]
Dane zamieszczone w zestawieniu zostały nadesłane i zautoryzowane przez firmy
54
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
zestawienie liczników energii elektrycznej
JM-TRONIC Sp. z o.o.
04-691 Warszawa, ul. Wapienna 43/45
tel. 22 516 66 66, faks 22 516 66 02
[email protected], www.jmtronik.pl
JM-TRONIC Sp. z o.o.
L1Fk-T
L3Fm-T/BT
L3Fn-BT/pBT/ppBT
czynnej w cyklach 1… 60 minut
czynnej oraz czynnej i biernej w cyklach 1… 60 minut
czynnej oraz biernej pobieranej i oddawanej (EP+, EP-,
EQ+, EQ-) w cyklach 1… 60 minut
sygnalizacja i rejestracja zdarzeń: otwarcie obudowy,
otwarcie osłony skrzynki zaciskowej licznika,
zadziałanie polem magnetycznym, niewłaściwa kolejność faz
sygnalizacja i rejestracja zdarzeń: otwarcie obudowy,
otwarcie osłony skrzynki zaciskowej licznika,
zadziałanie polem magnetycznym, niewłaściwa kolejność faz
pomiar i prezentacja wielkości chwilowych napięcia, prądu,
mocy, częstotliwości oraz sygnalizacja i rejestracja zdarzeń:
otwarcie osłony skrzynki zaciskowej licznika,
zadziałanie polem magnetycznym
230 (50)
3 f∼ 230 (50)
3×230/400
3 f∼ 230/400 (50)
58...230/100...400
A, B
A, B
A, B/A, B, C/A, B, C
4
4
4
10 000
10 000/2000
10 000/100 000/100 000
5–20
5–20
5–20/1–5/1–5
60(80)
80(100)
80(120)/6(10)/6(10)
<0,020
<0,020
<0,020/<0,001/<0,001
4
4
4
1,4 W
1,4 W
1,4 W/1,7 W/1,1 W
0,1
0,1
0,1/0,2/0,1
530
530
530
Opto, RS-485
Opto, RS-485
Opto, RS-485, RS-232,Clo
IP54
IP54
IP54
126×66×185
170×80,5×250
170×80,5×250
<0,5
<1,5
1,5/1/1
od –40 do 70
od –40 do 70
od –40 do 70
przystosowanie do współpracy
z systemami zdalnego odczytu
przystosowanie do współpracy
z systemami zdalnego odczytu
przystosowanie do współpracy
z systemami zdalnego odczytu
MID, PN-EN 50470-1, PN-EN 50470-3
MID, PN-EN 50470-1, PN-EN 50470-3
MID, PN-EN 50470-1, PN-EN 50470-3
36
36
36
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
55
zestawienie
zestawienie liczników energii elektrycznej
Dystrybutor
LOVATO Electric Sp. z o.o.
55-330 Błonie k. Wrocławia, ul. Zachodnia 3
tel. 71 79 79 010, faks 71 79 79 020
[email protected], www.lovatoelectric.pl
Schneider Electric
Producent
LOVATO Electric SPA
Schneider Electric
Oznaczenie katalogowe
DME D120T1
DME D310T2
A9MEM3255
czynnej/biernej
czynnej/biernej
czynnej/biernej (4-kwadrantowy)
Parametry techniczne
Pomiar energii: czynnej/biernej
(pobieranej/odbieranej)
multitaryfowy, z dodatkowym pomiarem
prądu, napięcia i mocy, komunikacją
Modbus, wejściem i wyjściem cyfrowym
oraz sygnalizacją
Wbudowane funkcje podstawowe
220–240 (50)
3 f∼ 220–240∼L-N
380–415∼L-L (50)
3 f∼ od 100/173 do 277/480 (50/60)
1/B
1/B
1 (IEC 62053-21, IEC 61557-12),
B (EN 50470-3), 0,5S (IEC 62053-22,
IEC 61557-12), B (EN 50470-3)
1
2 (4 z modułem dodatkowym)
4 (z wewnętrznym zegarem)
i 2 (z zewnętrznym sterowaniem)
1/10/100 (programowalna)
1/10/100 (programowalna)
5000 (programowalna)
Napięcie znamionowe, w [V]
(częstotliwość, w [Hz])
Klasa dokładności
Liczba zliczanych taryf
Stała licznika, w [imp./kWh]
Prąd bazowy Ib/odniesienia, w [A]
63
5 (przekładnik prądowy)
1/5
Maksymalny prąd Imax, w [A]
63
–
10
Prąd rozruchu licznika, w [A]
0,04
0,01
0,04
4
4
4
6,6
6,6
< 5,5
6,6
6,6
< 5,5
–
–
–
programowalne wyjście statyczne
w zależności od modułu komunikacji
(RS-232, RS-485, Ethernet, USB)
Modbus (RS-485)
IP40
IP40
IP40
63×35,8×90 (2 moduły)
63×72×90 (4 moduły)
95×90×69
Wytrzymałość napięciowa izolacji
dla f=50 Hz, w [kV]
Pobór mocy na fazę w obwodzie
napięciowym, w [VA]
Pobór mocy na fazę w obwodzie
prądowym, w [VA]
Odporność na zewnętrzne
pole magnetyczne, w [kA/m]
Wbudowane porty komunikacyjne
Stopień ochrony IP obudowy
Wymiary zewnętrzne
(wys.×szer.×gł.), w [mm]
Masa całkowita, w [kg]
0,145
0,145
0,36
od –25 do 55
od –25 do 55
od –25 do 55
szyna DIN 35 mm,
dostępne wykonania z certyfikatem MID
szyna DIN 35 mm,
dostępne wykonania z certyfikatem MID
kondensatorowe podtrzymanie zegara
(min. 3 dni), możliwość przypisania haseł
do poszczególnych poziomów dostępu,
możliwość regulacji parametrów pracy
IEC/EN 61010-1:2001, IEC/EN 62053-21,
IEC/EN 61000-6-2:2005, EN 61000-4-3:2006,
EN 61000-6-3:2001, IEC/EN 60068-2-61:1993,
IEC/EN 60068-2-78, IEC/EN 60068-2-6,
IEC 60068-2-27
IEC/EN 61010-1, IEC/EN 62053-21,
IEC/EN 61000-6-2:2005, IEC/EN 61000-4-3,
IEC/EN 61000-6-3, IEC/EN 60068-2-61,
IEC/EN 60068-2-78, IEC/EN 60068-2-6,
IEC/EN 60068-2-27
IEC 61557-12, IEC 61036, IEC 61010,
IEC 62053-21/22, IEC 62053-23,
EN 50470-1/3
24
24
24
Temperatura pracy (otoczenia), w [°C]
Informacje dodatkowe
Uwagi techniczne
Normy, certyfikaty, standardy,
znaki jakości
Gwarancja, w [miesiącach]
Dane zamieszczone w zestawieniu zostały nadesłane i zautoryzowane przez firmy
56
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Systemy Pomiarowe ELGAMA Sp. z o.o.
58-100 Świdnica Śląska, Plac Kombatantów 2
tel. 74 856 61 53, faks 74 856 61 55
[email protected], http://elgama.pl
Siemens
ELGAMA-ELEKTRONIKA Ltd.
PAC 3200
GAMA 300
czynnej oraz biernej pobieranej i oddawanej (EP+, EP-,
EQ+, EQ-) w cyklach 1 do 60 min
czynnej oraz biernej pobieranej i oddawanej (EP+, EP-,
|EP|, EQ+, EQ-, EQI, EQII, EQIII, EQIV) w cyklach: 1-, 5-,
10-, 15-, 30- lub 60-minutowych
pomiar i prezentacja wartości chwilowych:
napięcia, prądu, mocy, częstotliwości, THD,
licznik godzin pracy, licznik uniwersalny
pomiar wartości chwilowych: napięcia, prądu, mocy,
częstotliwości, współczynnika mocy oraz sygnalizacja
i rejestracja zdarzeń: otwarcie osłony skrzynki zaciskowej,
zadziałanie polem magnetycznym, przekroczenie
mocy umownej
3 f∼ 400/690 (45–65)
3 f∼ od 58/100 do 230/400 (50)
0,5S (PN-EN 62053-22)
C/B (PN-EN 50470-3)
1/2 (EN 62053-23)
2
4
programowalna (30 … 500 ms)
1000
1/5
1/5
100 (1 s)
10
0,1% przekładni pierwotnej
0,1 (dla klasy C), 0,2 (dla klasy B)
1.05 Mohm
4
220 mW
<1,0
4 mVA
<0,5
–
–
Ethernet, Modbus RTU, Profibus, Profinet
iInterfejs elektryczny CLO i RS-485, moduł GSM lub RF
IP65
IP54
96×96×51
260×1175×80
0,325
1,4
od –5 do 55
od –40 do 70
wbudowana logika wspierajaca zrzut obciążenia
w przypadku przekroczenia zadanego progu
wielkości elektrycznej
bateryjne (Li-ion) zasilanie zegara RTC,
zapisywanie w pamięci flash wyników pomiarów
z 16 okresów rozliczeniowych, może przechowywać profile
obciążenia w 16 różnych kanałach
PN-EN 60068-2-1/2, PN-EN 60068-2-30, PN-EN 62053-31,
PN-EN 61557-12, PN-EN 62053-22/23, PN-EN 61010-1,
GOST, UL, CE, C-Tick
PN-EN 50470-3, IEC 62053-22, IEC 62053-23,
IEC 62056-21, EN 13757-2, EN 13757-3, 62056-31
od 12
24
e-mail: [email protected]
Prenumerata z prezentem
Siemens
promocja
zestawienie liczników energii
ZAMAWIAM PRENUMERATĘ ELEKTRO.INFO OD NUMERU
NAZWA FIRMY
ULICA I NUMER
KOD POCZTOWY I MIEJSCOWOŚĆ
OSOBA ZAMAWIAJĄCA
RODZAJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
E-MAIL
TELEFON KONTAKTOWY
Informujemy, że składając zamówienie, wyrażacie Państwo zgodę na przetwarzanie wyżej wpisanych danych
osobowych w systemie zamówień Domu Wydawniczego Medium w zakresie niezbędnym do realizacji powyższego
zamówienia. Zgodnie z Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 r. (DzU Nr 101/2002,
poz. 926 z późniejszymi zmianami) przysługuje Państwu prawo wglądu do swoich danych, aktualizowania ich
i poprawiania. Upoważniam Dom Wydawniczy Medium do wystawienia faktury VAT bez podpisu odbiorcy. Wysyłka
będzie realizowana po dokonaniu wpłaty na konto: Bank Zachodni WBK SA VI O/Warszawa 46 1090 1753
0000 0000 7406 8950
DATA I CZYTELNY PODPIS
nr 11/2012
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowych przez Dom Wydawniczy Medium oraz inne podmioty współpracujące z Wydawnictwem z siedzibą w Warszawie przy ul. Karczewskiej 18. Informujemy, że zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r.
(DzU Nr 101/2002, poz. 926 z późniejszymi zmianami) przysługuje Pani/
/Panu prawo wglądu do swoich danych, aktualizowania i poprawiania ich,
a także wniesienia umotywowanego sprzeciwu wobec ich przetwarzania.
czytelny podpis
Podanie danych ma charakter dobrowolny.
57
prezentacja
odnawialne znaczy innowacyjne
Jakub Lelito – ComAp spol. s r.o.
Zielona planeta – ta globalna tendencja stała się motorem istotnych zmian w sieciach
energetycznych i ogólnie w całej energetyce. Nie chodzi tylko o ochronę środowiska,
ale także, a nawet przede wszystkim, o poprawę efektywności wykorzystywania energii
z różnych źródeł i osiągnięcie ekologicznej kompozycji energii w sieci.
A
by do 2020 roku osiągnąć ambitny cel uzyskania 20-procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych w całkowitej ilości produkowanej energii, polityka energetyczna
w wielu krajach nadaje wysoki priorytet elektrowniom wiatrowym, słonecznym i wodnym, a jednocześnie
skraca okresy eksploatacji elektrowni konwencjonalnych. Jednak odnawialne źródła energii (OZE) zwykle
zlokalizowane są w miejscach, w których sprzyjają im warunki naturalne,
a nie w rejonach o wysokim zużyciu
energii elektrycznej. Ponadto źródła
odnawialne nie dorównują elektrowniom atomowym lub ogromnym elektrowniom węglowym pod względem
ilości produkowanej energii i można
to skompensować jedynie ich liczbą.
dynamiczne wsparcie sieci
Takie rozproszone źródła o przerywanej bądź zmiennej charakterystyce produkcji energii stanowią poważne wyzwanie dla ogólnej stabilności systemu dystrybucji energii.
Fluktuacje podaży i zapotrzebowania
na energię jeszcze bardziej utrudniają zachowanie jakości energii i niezawodności zasilania w sieciach rozproszonych, z jednoczesnym utrzymaniem się w dopuszczalnych przedziałach częstotliwości i napięcia.
Szczególnie kłopotliwe i szkodliwe
dla urządzeń domowych mogą okazać się spadki napięcia, długotrwałe
obniżenia napięcia oraz ogólne niestabilności napięcia w obszarach oddalonych od elektrowni.
Dawniej przekaźniki w liniach łączących lub zabezpieczenia sieciowe miały
za zadanie natychmiast odłączać źródło
energii od sieci w przypadku naruszenia wartości granicznych dopuszczonych dla sieci. Obecnie sytuacja uległa zmianie – np. w Niemczech operatorzy sieci rozdzielczych (DNO) wymagają stosowania tzw. dynamicznego wsparcia sieci, tj. specyficznej funkcji ochronnej (odmiany zabezpieczenia podnapięciowego) umożliwiającej
spadek napięcia nawet do zera w ciągu pierwszych 150 milisekund bez zadziałania odłącznika. Wtedy elektrow-
Zabezpieczenie sieciowe InteliPro
58
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
W Polsce urządzenie MainsPro uzyskało certyfikat Instytutu Energetyki (nr 005/2012)
Zabezpieczenie sieciowe MainsPro
nr 11/2012
Możliwości zastosowań zabezpieczeń sieciowych MainsPro pozwalają w pełni korzystać z zalet ogniw fotowoltaicznych
nia produkuje energię nawet podczas
dość poważnych zakłóceń, co pozwala
na przywrócenie sieci do stanu pierwotnego zamiast odcinania zasilania
mogącego doprowadzić do stanu jeszcze głębszej nierównowagi sieci.
dlaczego odnawialne
źródła energii?
Dynamiczne wsparcie sieci nie jest
jedynym nowym wymogiem wynikającym z ogólnej zmiany tendencji
w odniesieniu do sieci rozdzielczych.
Na przykład zalicza się do nich także
wymóg stosowania podnapięciowych
zabezpieczeń mocy biernej czy ochrony
przed ślizgiem bieguna w generatorach
synchronicznych. Od niedawna operatorzy sieci rozdzielczych DNO i jednostki certyfikujące wymagają stosowania
takich zabezpieczeń w krajach, które zapoczątkowały rozwój energii odnawialnej. W dłuższej perspektywie Niemcy,
Zjednoczone Królestwo czy Włochy,
kraje przodujące pod względem zainstalowanych mocy ze źródeł odnawialnych, świadome są tego, co pociągają za
sobą odnawialne źródła energii. Kraje
te wiedzą również, jakie warunki należy spełnić, aby system rozdzielczy działał niezawodnie i bezpiecznie, i by można było utrzymać optymalny stan równowagi między produkcją energii a jej
zużyciem.
Podążając za światowymi tendencjami firma ComAp wciąż gro-
nr 11/2012
madzi najbardziej aktualne informacje ze swoich sieci rozdzielczych
działających na całym świecie i oferuje odpowiednie produkty spełniające najbardziej rygorystyczne wymagania. Zabezpieczenia sieciowe
ComAp – MainsPro i InteliPro – są
zaaprobowane i zalecane przez operatorów sieci rozdzielczych w wielu
krajach (w tym w Polsce), w których
nasi klienci mogą korzystać z niezawodnych, certyfikowanych produktów wysokiej jakości. W Polsce urządzenie MainsPro uzyskało certyfikat
Instytutu Energetyki (nr 005/2012),
zatem można je oferować na rynku
energetyki zawodowej i w instalacjach zasilających sieć rozdzielczą.
uczymy się na błędach
Wiele nauczyły nas także zdarzenia z przeszłości, np. pamiętna rozszerzająca się awaria z 2003 roku, którą odnotowano pierwotnie w Kalifornii i która objęła większą część obszaru Stanów Zjednoczonych. Jak wykazały późniejsze badania, jej przyczyną było odłączanie generatorów zasilających sieć rozdzielczą po to, by naruszenie parametrów sieci nie pogorszyło ogólnej sytuacji. Doprowadziło
to jednak do nagłego zrzutu obciążenia generatorów pozostających jeszcze w ruchu, co z kolei spowodowało utratę synchronizmu i poślizg biegunów.
Zastosowanie zabezpieczeń sieciowych InteliPro w kogeneracji
ochrona bloków
energetycznych
Zapewnienie bezpiecznej pracy sieci rozdzielczej to jedna strona medalu.
Drugą, o której nie należy zapominać,
jest ochrona bloków energetycznych.
W interesie właścicieli lub operatorów
powinna leżeć ochrona bloków energetycznych bądź całych elektrowni przed
awariami mogącymi je uszkodzić lub
nawet całkowicie zniszczyć. Z tego powodu zaleca się stosowanie przekaźników ochronnych, a niektóre przedsiębiorstwa wręcz nie dopuszczają do
przyłączania bloków bez zabezpieczeń do sieci rozdzielczych ze względu na fakt, że odpowiadają za ochronę końcowych odbiorców i użytkowników energii elektrycznej.
dlaczego warto instalować
zabezpieczenia?
Swego czasu doszło do sytuacji,
w której mała elektrownia wodna zasilająca część miasteczka nie została odcięta po wykryciu nadmiernego
spadku napięcia i nadal dostarczała
energię, nawet gdy zasilanie odłączyły duże elektrownie dostarczające do
niego większą część energii. Doprowadziło to do groźnych przetężeń,
które zniszczyły mnóstwo urządzeń
domowych i przeciążyły generator.
Do sytuacji tej nie doszłoby, gdyby sieć zasilająca była wyposażo-
na w zabezpieczenie, które niezawodnie i na czas wykryłoby stan
obniżenia napięcia, zagwarantowało bezpieczne odłączenie elektrowni i w ten sposób uchroniło zasilane
elektrycznie urządzenia u odbiorców. Znaczenie zabezpieczeń w sieci rozdzielczej jest niezaprzeczalne,
a wzrost wymagań nieuchronnie
wymusza ich ciągły rozwój. Z tego
względu firma ComAp opracowała
i niedawno wprowadziła do swoich wyrobów MainsPro i InteliPro
wszystkie wyżej wspomniane funkcje zabezpieczające. Po ich zastosowaniu będą Państwo mogli korzystać z różnych źródeł energii – generatorów wiatrowych, wodnych, fotowoltaicznych czy wreszcie energii
z kogeneracji, przy naszym wsparciu technicznym i sprzedażowym.
Szczegółowe informacje znajdą Państwo na stronie www.comap.cz/
protections.
reklama
ComAp spol. s r.o.
Kundratka 2359/17
180 00 Praga 8
Republika Czeska
tel. +420 734 875 476
www.comap.cz/pl
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
59
miernictwo
system do wspomagania
pomiarów akustycznych
dr inż. Jordan Mężyk, dr inż. Andrzej Zbrowski, mgr inż. Artur Flach
Laboratoryjne pomiary akustyczne prowadzone są między innymi w komorach bezechowych i w komorach pogłosowych. Źródłem dźwięku w pomiarach akustycznych może
być głośnik, który pełni funkcję wymuszenia w torze akustycznym lub sam jest badanym
obiektem, albo urządzenie techniczne generujące dźwięk (hałas). Dźwięk i jego parametry mierzone są za pomocą mikrofonów lub zestawów mikrofonowych. Ze względu
na charakter propagacji fal dźwiękowych oraz w zależności od rodzaju prowadzonych
badań może być wymagane wielokrotne powtarzanie pomiarów z równoczesną zmianą wzajemnego położenia źródła dźwięku, badanego obiektu oraz mikrofonu pomiarowego. Jako przykład można podać badania mające na celu wyznaczenie charakterystyki kierunkowej mikrofonu.
Ź
ródłem dźwięku (wymuszeniem)
jest wtedy nieruchomy głośnik, natomiast mikrofon jest obracany wokół
własnej osi i wykonywany jest jeden pomiar dla każdej pozycji mikrofonu. W zależności od oczekiwanej dokładności,
takie pomiary mogą być bardzo czasochłonne, ponieważ w większości laboratoriów badawczych pozycjonowanie
wykonywane jest ręcznie. Innym przykładem jest pomiar mocy akustycznej
urządzeń prowadzony według normy
[1], która wymaga pozycjonowania mikrofonu w dziewięciu różnych punktach
wokół badanego urządzenia.
Dlatego od dawna podejmowano próby zautomatyzowania pomiarów akustycznych, jednak pomimo że systemy
automatyki były dostępne, to próby te
kończyły się fiaskiem ze względu na istot-
streszczenie
W artykule zaprezentowano system do
wspomagania pomiarów akustycznych
prowadzonych w komorze pogłosowej.
Jego zadaniem jest pozycjonowanie próbek badanych materiałów rozpraszających dźwięk względem źródeł dźwięku
i mikrofonów pomiarowych. Zaprezentowano konstrukcję mechaniczną urządzenia, zasadę sterowania nim oraz przykładowe wyniki pomiarów. Urządzenie
zaprojektowano tak, aby jego wpływ na
warunki akustyczne w komorze był jak
najmniejszy.
60
ny wpływ elementów konstrukcyjnych
na pole akustyczne, w którym były one
umieszczone. Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy w Radomiu oraz Akademia GórniczoHutnicza w Krakowie podjęły udaną próbę zautomatyzowania niektórych czynności wykonywanych zarówno w komorze bezechowej, jak i w komorze pogłosowej. Pierwsze elementy systemu, w postaci trójosiowego manipulatora, zostały
wrożone do użytkownia w komorze bezechowej na terenie AGH w 2008 roku.
Następnie rozszerzono możliwości o dodatkowy stopień swobody w 2010 roku.
Kolejnym krokiem była instalacja układu
pozycjonującego w komorze pogłosowej.
Urządzenia z komory bezechowej były
już prezentowane, m.in. w [2, 3]. W artykule zostanie zaprezentowany system
do wspomagania pomiarów w komorze
pogłosowej, przedstawimy również przykładowe wyniki badań uzyskane za pomocą tego systemu.
konstrukcja mechaniczna
Prezentowany system umożliwia
kątowe pozycjonowanie badanych
próbek materiałowych. W pomiarach akustycznych znane są metody,
w których badane obiekty znajdują się
w spoczynku lub są pozycjonowane na
stolikach z napędem ręcznym. Spo-
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
tykane rozwiązania z napędem elektrycznym umożliwiają pozycjonowanie jedynie małych i lekkich obiektów
badanych. Z reguły są to urządzenia
umieszczane w komorze na czas prowadzenia badań, a następnie usuwane
po przeprowadzeniu pomiarów. Przenośny charakter spotykanych urządzeń znacznie ogranicza ich obciążalność i zakres stosowania.
Zaletą przedstawionego rozwiązania jest możliwość obrotowego pozycjonowania, szczególnie dużych i ciężkich obiektów badanych, ustawionych
na platformie stołu.
Urządzenie jest przystosowane do
osadzenia poniżej poziomu posadzki w komorze pogłosowej, w taki sposób, że nad posadzką znajdują się tylko demontowalne ramiona, na których
można umieścić segmentowy, demontowany blat lub bezpośrednio badaną
próbkę materiału, jeżeli charakteryzuje się ona odpowiednio dużą sztywnością (fot. 1.).
Zaletą urządzenia jest także możliwość zdemontowania ramion stołu oraz
zdemontowania segmentowego blatu
spoczywającego na ramionach w taki
sposób, że nie występują żadne elementy wystające ponad poziom posadzki,
które mogłyby zakłócać wyniki innych
rodzajów badań prowadzonych w tej samej komorze pogłosowej.
a)
b)
Fot. 1. Pozycjoner w komorze pogłosowej: a) osadzony w zagłębieniu pod poziomem posadzki,
b) przygotowany do badań
Urządzenie składa się ze skrzynkowego korpusu 1, w którym znajduje się mechanizm ruchu obrotowego 9 posiadający cylindryczny otwór przelotowy znajdującym się w osi obrotu mechanizmu.
Korpus 1 połączony jest z prostokątną
ramą 2 umożliwiającą osadzenie urządzenia w specjalnie przygotowanym zagłębieniu znajdującym się w posadzce
komory pogłosowej.
Mechanizm ruchu obrotowego 9 jest
połączony z pierścieniem napędowym
6. Pierścień napędowy 6 posiada cylindryczny otwór znajdujący się w osi symetrii pierścienia, umożliwiający wyprowadzenie przewodów elektrycznych.
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
61
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
62
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
63
miernictwo
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
64
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa
badania urządzeń
do ograniczania przepięć
w instalacji elektrycznej
prof. dr inż. Andrzej Sowa – Politechnika Białostocka
Z
apewnienie ochrony odgromowej
obiektów budowlanych, bezpieczeństwa ludzi przebywających w tych
obiektach oraz bezawaryjnego działania urządzeń i systemów wymaga
opracowania, a następnie przestrzegania zasad eksploatacji i konserwacji:
urządzeń piorunochronnych
na analizowanych obiektach budowlanych,
urządzeń ograniczających przepięcia w instalacji elektrycznej oraz
w obwodach przesyłu sygnałów.
W artykule przedstawiono podstawowe zasady przeglądów i badań
okresowych urządzeń do ograniczania
przepięć SPD (Surge Protective Device)
stosowanych w instalacji elektrycznej
w obiekcie budowlanym posiadającym
urządzenie piorunochronne.
eksploatacja i konserwacja
urządzeń do ograniczania
przepięć
Urządzenia do ograniczania przepięć, jako część tzw. wewnętrznej in-
stalacji piorunochronnej, powinny być
poddawane oględzinom w terminach
wymaganych przez obowiązujące normy ochrony odgromowej (tab. 1.).
W przypadku wewnętrznej ochrony odgromowej, dokonując oględzin
urządzenia piorunochronnego należy sprawdzić:
stan połączeń uziomów naturalnych i sztucznych z przewodami
uziemiającymi oraz połączeń tych
przewodów z pierścieniem wyrównawczym lub główną szyną
uziemiającą,
stan urządzeń do ograniczania
przepięć (nie powinny występować oznaki uszkodzenia SPD oraz
bezpieczników stosowanych do
ochrony SPD),
prawidłowość istniejących połączeń wyrównawczych urządzeń
nowych, jeśli takie zostały zainstalowane w okresie od ostatnich
oględzin.
W przypadku rozbudowy, uzupełnień lub innych zmian w obiekcie lub w instalacji elektrycznej nale-
1000
U, w [V]
źródło
napięcia 500
iskierkowy
SPD typu 1
50
pomiar
2 t, w [s]
Rys. 1. Zasada pomiaru iskiernikowego SPD typu 1
ży również sprawdzić potrzebę uzupełnienia w systemie ograniczania
przepięć.
Dodatkowo w przypadku stosowania bezpieczników włączanych szeregowo z SPD wskazane jest sprawdzanie ich stanu po każdej burzy nad
obiektem lub po zadziałaniu głównych zabezpieczeń nadprądowych
w instalacji.
zakres badań SPD
Szczególnie informacje dotyczące
konserwacji i sprawdzania urządzeń
ograniczających przepięcia zawarto
w normach PN-EN 62305-3 i PN-EN
62305-4, w których wprowadzono
wymogi:
potwierdzenie braku oznak
uszkodzenia SPD i ich bezpieczników lub rozłączników (w ramach
procedury oględzin LPS),
stwierdzenia wykonania sprawdzania i badań przewodów wyrównawczych, złączy, urządzeń
ekranujących, tras kabli i SPD
(w ramach procedury oględzin
LPS),
utrzymania mechanicznych i elektrycznych właściwości LPS przez
cały okres wykorzystywania LPS
(w ramach konserwacji).
Dodatkowo w programie konserwacji LPS powinny znajdować się postanowienia dotyczące sprawdzania SPD.
Poziom ochrony
odgromowej
Odstęp pomiędzy
oględzinami
Okres pomiędzy
sprawdzeniami
Okres pomiędzy
sprawdzeniami urządzeń
krytycznych
I i II
III i IV
1 rok
2 lata
2 lata
4 lata
1 rok
1 rok
W przypadku urządzeń piorunochronnych obiektów zagrożonych wybuchem należy prowadzić oględziny co 6 miesięcy.
Próby elektryczne instalacji powinny być wykonywane raz na rok.
Tab. 1. Okresy pomiędzy sprawdzaniem urządzenia piorunochronnego
nr 11/2012
streszczenie
W artykule przedstawiono podstawowe zasady badań okresowych urządzeń do ograniczania przepięć stosowanych w instalacji
elektrycznej w obiekcie budowlanym. Szczególną uwagę zwrócono na badania iskiernikowych i warystorowych urządzeń typu 1 i 2.
Przeprowadzenie dokładnych badań określających właściwości ograniczników przepięć wymaga zastosowania specjalistycznego sprzętu. Takie
badania mogą być prowadzone przez
odpowiednio przygotowane laboratoria i praktycznie nie istnieje możliwość ich przeprowadzenia w czasie
kontroli stanu technicznego eksploatowanych SPD.
Należy zauważyć, że większość
iskiernikowych SPD typu 1 nie posiada wskaźników poprawnego działania i praktycznie ich właściwości nie
są monitorowane w czasie eksploatacji. Jeśli nawet takie wskaźniki występują, to najczęściej ich działanie ogranicza się tylko do:
wskazania poprawności działania
systemu sterowania iskiernikiem
– w przypadku trójelektrodowego
iskiernika sterowanego,
wskazania przekroczenia temperatury w przypadku wystąpienia
zbyt dużych prądów upływu lub
długotrwałych prądów zwarciowych,
wskazania napięcia występującego
w instalacji, w której zamontowano
SPD typu 1.
Nie są to dokładne wskazania
stanu zużycia elektrod iskierników
lub sprawdzające napięciowe poziomy ograniczania przepięć i przeciętny użytkownik, jeżeli nie występują ekstremalne przypadki zniszcze-
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
65
ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
66
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
reklama
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
ETITEC S C 275/20
Ogranicznik przepięć Typ 2 (klasa C)
– nowa seria
- najnowsza technologia wykonania - TC(G) – (thermal
control) - bez prądów następczych
- kontrolowane przewodzenie prądów wyładowczych
(przemijających i krótkotrwałych TOV) – wysoka
skuteczność ochrony
- wysoka niezawodność – 7 lat gwarancji
- brak możliwości powstania łuku elektrycznego - brak
ryzyka pożaru
- wykonane jako 1+0, 2+0, 3+0, 4+0, 1+1, 3+1 – do
wszystkich układów sieci
- brak prądu upływu - dłuższa żywotność ogranicznika
- wymienne moduły warystorowe
- ogranicznik nie wymaga dobezpieczenia wstępnego
- obrotowy bezpiecznik termiczny - ochrona przed
przeciążeniem - bezpieczniejszy produkt
ETITEC S B 275/12,5
Ogranicznik przepięć Typ1+Typ2 (klasa B+C)
– nowa seria
- najnowsza technologia wykonania - TC(G) – (thermal
control) - bez prądów następczych
-kontrolowane przewodzenie prądów wyładowczych
(przemijających i krótkotrwałych TOV) - wysoka
skuteczność ochrony
- wysoka niezawodność – 7 lat gwarancji
- brak możliwości powstania łuku elektrycznego - brak
ryzyka pożaru
- wykonane jako 1+0, 2+0, 3+0, 4+0, 1+1, 3+1 – do
wszystkich układów sieci
- brak prądu upływu - dłuższa żywotność ogranicznika
- ogranicznik nie wymaga dobezpieczenia wstępnego
- obrotowy bezpiecznik termiczny - ochrona przed
przeciążeniem - bezpieczniejszy produkt
ETITEC S B - PV…./12,5
Ogranicznik przepięć Typ1+Typ2
(klasa B+C) do ochrony układów modułów
fotowoltaicznych PV - nowa seria
- najnowsza technologia wykonania - TC(G) – (thermal
control) - bez prądów następczych
- dostępne na napięcia DC – 300V, 600V, 1000V,
1200V, 1500V
- kontrolowane przewodzenie prądów wyładowczych
(przemijających i krótkotrwałych TOV) - wysoka
skuteczność ochrony
- wysoka niezawodność – 7 lat gwarancji
- brak możliwości powstania łuku elektrycznego - brak
ryzyka pożaru
- brak prądu upływu - dłuższa żywotność ogranicznika
- ogranicznik nie wymaga dobezpieczenia wstępnego
- obrotowy bezpiecznik termiczny - ochrona przed
przeciążeniem - bezpieczniejszy produkt
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
67
inteligentny budynek
architektura i zastosowania
technologii inteligentnego domu
dr inż. Piotr Bilski – Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego
Rozwój elektroniki i rozszerzanie możliwości jej zastosowań w dziedzinach pokrewnych
(automatyka, pomiary wielkości nieelektrycznych) ułatwiają proponowanie nowoczesnych systemów pomiarowo-sterujących, które zwiększają komfort życia oraz usprawniają pracę tysięcy ludzi. Rozwiązania stosowane pierwotnie w wojsku, wkrótce trafiają do
przemysłu, stając się standardowym rozwiązaniem w fabryce lub urządzeniach komputerowych (czego przykładem była magistrala ISA [1]). Na końcu stają się one elementem
systemów komercyjnych, będących w zasięgu typowego użytkownika indywidualnego.
D
zięki postępowi technologicznemu systemy inteligentne stały
się częścią urządzeń telekomunikacyjnych, pojazdów, ostatnio zaś trafiają
coraz szerzej do rozwiązań związanych
z budownictwem mieszkaniowym.
Dobrym przykładem tego ostatniego
jest idea domu inteligentnego (ang.
smart house), rozwijana oraz implementowana przez korporacje związane z informatyką przemysłową (ABB,
ioBridge, czy Microsoft). Budynki
mieszkalne stały się miejscami, w których coraz więcej czynności jest automatyzowanych oraz poddawanych
kontroli autonomicznego modułu sterującego. W tym celu muszą być jednak rozpatrzone przynajmniej trzy
składowe. Pierwsza obejmuje zestaw
czujników (temperatury, wilgotności,
ruchu itp.) oraz układów wykonaw-
streszczenie
W artykule przedstawiono strukturę i zasadę
działania inteligentnego domu (ang. smart
house). Omówiono metodykę projektowania systemu oraz elementów wchodzących
w jego skład. Przedstawiono media komunikacyjne wykorzystywane w środowisku,
kontrolery oraz moduły końcowe (czujniki,
elementy wykonawcze itp.). Przedstawiono
standardy łączności przewodowej (np. X10),
a także bezprzewodowej (Z-Wave). Omówiono cechy oprogramowania wykorzystywane zarówno w automatycznych komputerach sterujących, jak i standardowym sprzęcie komputera PC. Zaprezentowano przykłady zastosowań i możliwości rozwoju poszczególnych technologii.
68
czych (włączników światła, alarmu,
sterowników drzwi itp.). Druga to metody komunikacji pomiędzy modułami systemu, który ma charakter rozproszony nawet w środowisku o niewielkim zasięgu geograficznym (jak
w przypadku typowego domu jednorodzinnego). Ponieważ architektura
domu inteligentnego spełnia te warunki, istnieje obecnie szereg standardów umożliwiających łączność (przewodową lub bezprzewodową) pomiędzy modułami pomiarowymi oraz wykonawczymi. Trzecim aspektem jest
oprogramowanie ułatwiające zarządzanie wszystkimi elementami z poziomu specjalizowanego mikrokontrolera lub systemu operacyjnego uruchomionego na tradycyjnym komputerze
osobistym. W artykule przedstawiono
strukturę systemu pomiarowo-sterującego wykorzystywanego w domu inteligentnym. Przeprowadzono analizę
rozwiązań sprzętowych i programowych wykorzystywanych do tego celu.
Na przykładach pokazano funkcjonowanie jego poszczególnych elementów. Uwzględniono najnowsze trendy
rozwojowe w elektronice oraz informatyce, np. oprogramowanie wykorzystujące usługi (ang. ServiceOriented Architecture, SOA) oraz Internet Rzeczy (ang. Internet of Things).
Ponieważ technologia domu inteligentnego jest ciągle rozwijana, nie istnieją
obecnie uniwersalne standardy komunikacji i zarządzania. Wszystkie propo-
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
logiczna sieć połączeń między modułami
(standardy komunikacyjne)
moduły wykonawcze
i pomiarowe
mikrokontroler
komputer sterujący
Rys. 1. Architektura systemu domu inteligentnego
nowane rozwiązania rywalizują zatem
o uwagę użytkownika końcowego.
architektura systemu
Dom inteligentny jest technologią
wykorzystującą rozproszone systemy
pomiarowo-sterujące oraz układy automatyki. Pierwotnie idea ta była wykorzystywana w budynkach komercyjnych, obecnie jednak cena rozwiązań technicznych obniżyła się do poziomu dostępnego przeciętnego przedstawiciela klasy średniej. Rozwiązania stosowane w halach produkcyjnych, centrach handlowych czy biurowcach nadają się (po uwzględnieniu
mniejszej skali) do instalacji również
w niewielkich powierzchniach mieszkalnych. Cele stosowania rozwiązań
automatyki obejmują oszczędności finansowe związane z mniejszym zużyciem prądu czy ciepła, dostosowa-
nie trybów pracy poszczególnych urządzeń do obecności ludzi w pomieszczeniach (np. drzwi automatycznych,
klimatyzacji, oświetlenia na korytarzach itp.), czy wreszcie zapewnienie
bezpieczeństwa instalacji (poprzez zastosowanie czujników ruchu, w razie
potrzeby wszczynających alarm).
Aktualnie priorytetem są również
„zielone technologie” (ang. green technologies) chroniące środowisko, których wymogi spełnia dom inteligentny. Przeniesienie sprzętu i oprogramowania do prywatnych domów i mieszkań ma dodatkowo umożliwić personalizację, tzn. dopasowanie zachowania systemu do zwyczajów właściciela. Ze względu na obecność urządzeń
audio-wideo praktycznie w każdym
gospodarstwie domowym, ważnym
aspektem jest również zintegrowanie
go z pozostałymi elementami, czemu
służą osobne standardy, np. DLNA.
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
SZUKASZ PRODUKTÓW POE?
MOCY...
Produkty Power Over Ethernet firmy Aaxeon
Managed
PoE Switch
Unmanaged
PoE Switch
Gigabit
PoE Switch
PoE+
Switch
PoE
Splitter
PoE Media
Converter
Do 30W na każdym porcie POE
Szeroki zakres temperatury pracy
TEL.: +48 22 862 88 81
nr 11/2012
|
Wzmocniona obudowa IP30
5 lat gwarancji
E-MAIL: [email protected]
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
69
www.aaxeon.pl
inteligentny budynek
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
70
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
STEROWANIE AGREGATÓW ORAZ SILNIKÓW
[email protected]
www.comap.cz
www.comapsystems.com/pl
nr 11/2012
DOSTAWA STEROWNIKÓW ORAZ KOMPLEKSOWA
REALIZACJA ROZWIĄZAŃ SYSTEMÓW STEROWANIA
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
71
inteligentny budynek
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
72
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
73
prezentacja
aparatura łączeniowa
i zabezpieczająca
Norbert Borek – LOVATO Electric Sp. z o.o.
LOVATO Electric to włoska firma projektująca i produkująca aparaturę niskiego napięcia. Większość opracowanych przez nią rozwiązań jest przeznaczona dla przemysłu. O zakresie działalności firmy świadczy blisko 10 tysięcy wytwarzanych przez nią produktów.
Jedną z wielu grup produktów są rozłączniki izolacyjne w zakresie od 16 do 1600 A.
rozłączniki izolacyjne:
od 16 do 1600 A
R
ozłączniki wykorzystuje się do
załączania i wyłączania prądów
roboczych. Urządzenia te wchodzą
w skład zarówno obwodów pierwotnych (torów głównych) rozdzielni
elektrycznych, jak i odpływów zasilających (przychodzących). LOVATO
Electric ma w ofercie dwie główne
grupy rozłączników:
od 16 do 125 A (seria GA),
od 160 do 1600 A (seria GE).
seria GA – wykonania
standardowe
Rozłączniki serii GA w wersji
3-polowej z możliwością rozbudowy do wersji 4-polowej poprzez dodanie czwartego pola, wyposażonego w zestyki główne, z boku rozłącznika. Wykonania trójpolowe rozłączników, od 16 do 40 A (AC21A), wykonano w jednym typie obudowy, o szerokości 36 mm, natomiast rozłączniki
od 63 do 125 A (AC21A) w obudowie
a)
o szerokości 70 mm. Rozłączniki izolacyjne standardowo dostarczane są
z pokrętłem i/lub elementem umożliwiającym montaż na drzwiach.
By wykonać zamianę standardowej
wersji do przełączania bezpośredniego w wersję ze sprzęgłem drzwiowym, należy tylko kupić pokrętło
i trzpień.
Standardowe wykonanie trójpolowe można w prosty sposób zmienić
w wykonanie czteropolowe, poprzez
dołączenie czwartego pola z boku rozłącznika. W ofercie występują dwa
typy czwartego pola: o działaniu bezzwłocznym i działaniu z wyprzedzeniem w odniesieniu do zadziałania
torów głównych.
Istnieje kilka możliwości montażu
czterech bloków dodatkowych, tzn.
czterech zestyków pomocniczych lub
jednego czwartego pola i trzech zestyków pomocniczych (zawsze 2 elementy po prawej i 2 po lewej stronie rozłącznika). Zestyki pomocnicze zostały wykonane w jednym rozmiarze i są
odpowiednie do każdego typu rozłącznika od 16 do 125 A. Cała seria
b)
Fot. 1. Rodzina rozłączników izolacyjnych od 16 do 1600 A
GA uzyskała certyfikaty KEMA i UL
dla Kanady i USA.
kacjach do 800 V w kategorii obciążenia DC21B.
wykonania do aplikacji
fotowoltaicznych
wykonania specjalne
Ze względu na coraz większe zainteresowanie i wykorzystanie źródeł
energii odnawialnej, w szczególności energii słonecznej, LOVATO Electric wprowadziło do oferty wykonania rozłączników izolacyjnych przeznaczonych do aplikacji fotowoltaicznych, które można zastosować w aplic)
Standardowe wykonania rozłączników można przystosować również
do pracyw układach przełącznych
(I – 0 – II) poprzez zastosowanie specjalnego systemu mechanicznego blokowania z pokrętłem. Dostępne są
również wykonania w obudowie, do
zastosowania jako wyłączniki główne
i wersje z podstawą bezpieczników,
d)
Fot. 2. a) i b) Rozłączniki serii GA w obudowie izolacyjnej, c) pokrętło do rozłączników izolacyjnych serii GA, d) rozłącznik izolacyjny serii GE w układzie przełącznym
z napędem elektrycznym
74
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Fot. 4. Przykład aplikacji z rozłącznikami izolacyjnymi
serii GA oraz ogranicznikami przepięć
Fot. 3. Rozłączniki izolacyjne serii GA
do ochrony urządzeń i przewodów
przed przeciążeniami i zwarciami.
seria GE
Nowa seria rozłączników GE zawiera kilka wykonań:
rozłączniki standardowe w wykonaniu trójpolowym i czteropolowym,
rozłączniki bezpiecznikowe (do
wkładek NH) w wykonaniu trójpolowym i czteropolowym,
rozłączniki bezpiecznikowe (do
wkładek BS) w wykonaniu trójpolowym i czteropolowym,
rozłączniki do aplikacji fotowoltaicz-
nych w wykonaniu czteropolowym,
rozłączniki w układach przełącznych, wersje trójpolowe i czteropolowe.
wykonania w układach
przełącznych
W tym artykule opisane bliżej zostaną wykonania rozłączników w układach przełącznych, które główne zastosowanie mogą znaleźć w aplikacjach układów SZR lub generatorów, do
przełączania zasilania odbiorów z sieci
głównej na pomocniczą lub odwrotnie.
Funkcję przełączania zasilania (I – 0 – II)
wykonuje się na dwa sposoby: ręcznie
lub automatycznie przy użyciu napędu silnikowego. Stosując rozłączniki
LOVATO Electric nie ma potrzeby stosowania dodatkowych akcesoriów łączeniowych, np. mostków. Rozłącznik
w układzie przełącznym wykonany jest
z jednego bloku, do którego podłącza
się dwa zasilania i jeden odpływ.
Projekt i wykonanie zapewniają bardzo dobre parametry elektryczne i mechaniczne. Uzupełnieniem oferty jest bogaty wybór akcesoriów, takich jak zesty-
ki pomocnicze, osłony zacisków, różnego
typu pokrętła czy napędy silnikowe.
reklama
LOVATO Electric Sp. z o.o.
55-330 Błonie k. Wrocławia
ul. Zachodnia 3
tel. 71 797 90 10
faks 71 797 90 20
[email protected]
www. LovatoElectric.pl
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
75
prezentacja
przemysłowe stacje
transformatorowe – analiza
opłacalności dla inwestora
Elektrobud
Zakłady produkcyjne i przedsiębiorstwa nie posiadają organizacji opracowujących dla
nich standardy techniczne, które by spełniły ich specyficzne wymagania. Obecnie projektowanie zasilania elektroenergetycznego dla indywidualnych odbiorców oparte jest
na katalogach opracowanych na potrzeby zakładów energetycznych. Realizują one specyficzną funkcję zasilania odbiorców rozproszonych. Przystosowane są do zabudowy
w miastach (w obudowie betonowej) i na terenach wiejskich (na słupach betonowych).
Elektrobud oferujemy unikatowe rozwiązanie dla przedsiębiorstw, obiektów użyteczności publicznej i innych odbiorców przyłączonych do sieci energetycznej po stronie średniego napięcia przy zastosowaniu stacji transformatorowej ICZE.
W
Urzędzie Patentowym RP został zgłoszony wniosek o opatentowanie wynalazku pt. „Sposób
zasilania, z przyłączy średniego napięcia, urządzeń elektrycznych zainstalowanych we wnętrzach budynków lub budowli oraz zintegrowany
punkt zasilania urządzeń eklektycznych zainstalowanych we wnętrzach
budynków lub budowli”. Jego celem
jest obniżenie kosztów budowy sieci energetycznej niskiego napięcia
i rozprowadzenia jej do maszyn
i urządzeń, przy redukcji do niezbędnego minimum powierzchni po-
trzebnej do jej zabudowy. Rozwiązanie to redukuje również straty energii elektrycznej związane z jej przesyłem do maszyn i urządzeń.
charakterystyka stacji
Stacja transformatorowa ICZ E
jest produkowana w typoszeregu
od 100 kVA do 800 kVA. Jest urządzeniem kompaktowym, zawierającym w sobie trzy zintegrowane urządzenia tworzące jedną całość: rozdzielnicę średniego, rozdzielnicę niskiego napięcia oraz transformator.
Dodatkowo mogą być one wyposażone w pola liniowe i pomiarowe.
Aparaty średniego i niskiego napięcia dobiera się indywidualnie, w zależności od zainstalowanych urządzeń czy pełnionych funkcji. Standardowo wyposażone są w moduły telemetryczne GPRS realizujące
nadzór, monitoring, diagnostykę
i zdalne sterowanie. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych systemów
sterowania są praktycznie bezobsługowe. Obsługa sprowadza się do
okresowych przeglądów i konserwacji, co obniża koszty eksploatacji.
ICZ E gwarantuje wysoką niezawodności w dostawie energii elektrycznej oraz redukuje czas potrzebny do
budowy systemu zasilania energetycznego. Produkt jest nowatorskim
rozwiązaniem myśli inżynierskiej
i rozwiązań konstrukcyjnych nieznanych w Polsce i krajach UE.
analiza ekonomiczna
porównująca miejsce
zabudowy stacji
transformatorowej
Fot. 1. Przykładowe rozwiązanie stacji transformatorowej ICZ E
76
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Przyjęto następujące założenia:
stacja transformatorowa posadowiona przy granicy działki w odległości l=120 m od obiektu, układ
pracy TN-C, zapotrzebowana moc
P n=400 kW, cosϕ=0,8, Un=400 V.
Prąd obciążenia wynosi:
Pn
=
3 ⋅ Un ⋅ cos ϕ
400000
= 721, 7 A
3 ⋅ 400 ⋅ 0, 8
IB =
=
Zgodnie z N SEP-E-004:
IB≤In=800 A≤Iz.
Dobieramy kabel 2×[4×YKXS 240],
dla którego długotrwała obciążalność prądowa przy sposobie ułożenia D zgodnie z PN-IEC 60364-5-523
wynosi:
I z = 2 ⋅ 3 3 ⋅ I z3 =
= 2 ⋅ 1, 44 ⋅ 351 = 1011A
Dla współczynnika poprawkowego
uwzględniającego sposób ułożenia linii kablowej kp=0,9, kable oddalone
od siebie o 25 cm:
Iz≥kp ⋅ Iz
Iz≥0,9 ⋅ 1011=910 A≥In.
Do obliczeń przyjmujemy:
reaktancję jednostkową linii kablowej nn x′=0,08 Ω/km,
przewodność właściwą miedzi
γ=57 m/(Ω ⋅ mm2),
długość pojedynczego kabla
l=120 m,
przekrój kabla S=2 ⋅ 240=480 mm2.
Rezystancja i reaktancja wynosi:
nr 11/2012
R=
l
120
=
= 0, 0044 Ω
γ ⋅ S 57 ⋅ 480
X = x '⋅ l = 0, 08 ⋅ 0,12 =
= 0, 0096 Ω
Spadek napięcia został wyliczony
z zależności:
sin ϕ = 1 − cos2 ϕ = 0, 6
ΔU =
3 ⋅ 100 ⋅ I B
⋅
Un
⋅ ( R ⋅ cos ϕ + X sin ϕ ) =
3 ⋅ 100 ⋅ 721, 7
⋅
400
⋅( 0, 0044 ⋅ 0, 8 + 0, 0096 ⋅ 0, 6 )
=
ΔU =
3 ⋅ 721, 7 ⋅ 0, 00928
=
4
= 2, 9 V
Obliczony spadek napięcia
ΔU=2,9 V.
Dopuszczalny spadek napięcia wynosi ΔU≤5%, czyli ΔU≤20 V).
Linia kablowa 2×[4×YKXS 240]
spełnia wymagania normy na długotrwałą obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia.
Straty w przesyle zostały wyliczone
według uproszczonej zależności:
Pstr =
=
l ⋅ P2
=
γ ⋅ S ⋅ U2 ⋅ cos2 ϕ
120 ⋅ 400000 2
=
57 ⋅ 480 ⋅ 400 2 ⋅ 0, 8 2
= 6, 85 kW
porównanie kosztów
budowy
Do obliczeń kosztów budowy linii
kablowych przyjmujemy ceny kata-
logowe TELE-FONIKA Kable z 1 lipca 2012 r. Zakładamy, że otrzymany
rabat pokryje nam pracę ludzi, sprzętu i zakupu dodatkowych materiałów
potrzebnych do budowy.
Do zasilania obiektu linią kablową niskiego napięcia przyjmujemy wykonanie linii niskiego napięcia 2×[4×YKXS 240]
o długości 2×120 m=240 m. Koszt
wykonania linii nn wynosi:
240 m ⋅ 567,564 zł/m=136 215,36 zł.
Natomiast dla zasilania obiektu linią kablową SN i stacją transformatorową ICZE T630. Linia średniego
napięcia YHKXs 50/16 12/20 kV będzie miała długość 3×120 m=360 m.
Koszt wykonania linii SN wynosi:
360 m ⋅ 84,987 zł/m=30 595,32 zł.
Różnica w kosztach budowy wynosi: 136 215,36–30 595,32=105 620,04 zł.
Wyliczona kwota 105 620,04 zł
netto wskazuje, że rozwiązanie
z przemysłową stacją transformatorową jest rozwiązaniem zdecydowanie tańszym. Koszt zakupu betonowej stacji transformatorowej jest porównywalny do kosztu zakupu przemysłowej stacji transformatorowej
ICZE T630.
straty w przesyle
energii elektrycznej
Podczas przesyłu założonej
mocy na kablu nn powstaną straty Pstr=6,85 kW. Zakładamy średnią
cenę 1 kWh=0,67 zł oraz pracę zakładu 21 dni w miesiącu po 16 godzin dziennie. Otrzymujemy w ten
sposób stratę miesięczną w przesyle energii w postaci iloczynu godzin,
Fot. 2. Montaż rozdzielnicy SN w stacji ICZ E na hali produkcyjnej
dni i straty mocy: Pstr=16 ⋅ 21 ⋅ 6,85=
2301,6 kWh.
Przeliczamy straty w przesyle energii po uwzględnieniu aktualnej ceny
energii i otrzymujemy:
2301,6 ⋅ 0,67=1.542,07 zł/miesiąc,
18.504,86 zł/rok,
185.048,6 zł w okresie 10 lat.
wnioski
Zbudowanie stacji transformatorowej w obiekcie jest rozwiązaniem
nieporównywalnie opłacalnym dla
inwestora ze względu na obniżenie
kosztów budowy oraz daje wymierne korzyści przez zmniejszenie kosztów eksploatacji obiektu.
Wnętrzową stację transformatorową można postawić tylko i wyłącznie w wydzielonych, przeznaczonych
do tego celu pomieszczeniach obiektu ze względu na wymagane ograniczenie dostępu osób postronnych
do urządzeń energetycznych. Został
przez nas opracowany system budo-
Stacja transformatorowa
w obudowie betonowej
Stacja transformatorowa
ICZE
Na zewnątrz obiektu
Wewnątrz obiektu
136 215,36 zł
0,00 zł
0,00 zł
30 595,32 zł
Koszt przesyłu mocy linią
niskiego napięcia
1 912,49 zł/miesiąc
22 949,88 zł/rok
229 498,80 zł/10 lat
0,00 zł
Koszt przesyłu mocy linią
średniego napięcia
0,00 zł
Miejsce posadowienia
Koszt linii kablowej niskiego napięcia
2×[4×YKXS 240]
Koszt budowy linii kablowej
średniego napięcia 15 kV lub 20 kV
Razem nakłady w ciągu 10 lat
365 714,16 zł
310,75 zł/miesiąc
3729,00 zł/rok
37 290,00 zł/10 lat
67 885,32 zł
wy wnętrzowych stacji transformatorowych zapewniający bezpieczeństwo
ludzi i prawidłową eksploatację stacji
transformatorowej. Kompaktową stację transformatorowa ICZE można postawić na hali lub w piwnicy. Jej konstrukcja wyklucza dostęp do niej osób
postronnych. ICZE to stacja mobilna
i przystosowana do zabudowy w dowolnych obiektach i pomieszczeniach.
Dodatkowo Elektrobud oferuje
kompetentną pomoc w zakresie doboru odpowiednich urządzeń dostosowanych do indywidualnych wymagań oraz wsparcie projektowe,
dzięki któremu klient może zapoznać się z wizualizacją zaprojektowanych urządzeń i ich usytuowania
w wybranym miejscu. Modułowość
wyrobów umożliwia w przyszłości
uniknięcie wysokich kosztów związanych z rozbudową czy modernizacją. Firma zapewnia dostawę urządzeń, a także profesjonalny montaż,
uruchomienie oraz serwis gwarancyjny i pogwarancyjny na wszystkie
urządzenia i usługi.
reklama
ELEKTROBUD
Przyczyna Dolna 39
67-400 Wschowa
tel. 65 540 80 00
faks 65 540 80 08
www.elektrobud.pl
Tab. 1. Analiza opłacalności dla inwestora
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
77
prezentacja
wyłączniki KATKO – rozwiązania
dla wymagających cd.
Marek Gaździński – KATKO
W poprzednim artykule („elektro.info” 10/2012) omówione zostały wyłączniki serii KER
w obudowach ze stali nierdzewnej. Nie zawsze warunki eksploatacyjne są tak skrajnie
wymagające, jak na przykład w przemyśle spożywczym, dlatego KATKO oferuje swoim klientom również inne rozwiązania, a wśród nich wyłączniki w obudowach z tworzyw sztucznych.
T
o chyba najbardziej popularna
grupa wyłączników w obudowach (wyłączników bezpieczeństwa)
wykorzystywana w różnych branżach
przemysłu i przez wielu użytkowników indywidualnych.
Jakie wymagania stawiają najczęściej klienci wyłącznikom w obudowach? Są to:
szczelność obudowy,
trwałość i estetyka,
wygoda instalacji,
proste i bezpieczeczne użytkowanie,
długi okres eksploatacji,
bogaty wybór wykonań,
dostosowanie do specyficznych
zastosowań, np. EMC.
Wszystkie te wymagania zostały
uwzględnione przy opracowaniu wyłączników serii KEM oraz uzupełniającej serii TKM.
Wnętrze obudowy wyłącznika KEM EMC
78
wyłączniki serii KEM
W ramach tej serii oferujemy wyłączniki 3-, 4-, 6- i 8-polowe od 10 do
630 A. KATKO przyjęło jako podstawę
do oznaczania swoich wyrobów użytkowanie ich w klasie AC22, oznacza to,
że symbol wyłącznika zawiera zawsze
wartość znamionowego prądu łączeniowego w tej klasie, np. KEM 363 to
3-polowy wyłącznik 63 A AC22 690 V.
Wyłączniki KEM oferowane są
w obudowach poliwęglanowych,
szaro-czarnych lub żółto-czerwonych. Do najważniejszych cech poliwęglanu możemy zaliczyć: wysoką
wytrzymałość mechaniczną, w tym
także na uderzenia, oraz szeroki zakres temperatur pracy, odporność
na promieniowanie UV czy doskonałe właściwości izolacyjne. Wyłączniki od 10 do 125 A oferowane
są w obudowach IP66, wykonania dla wyższych prądów
w obudowach IP65.
Obudowy wyłączników KEM
posiadają kilka wyróżniających
je rozwiązań:
otwory do mocowania wyłącznika do podłoża umieszczono poza strefą szczelności
obudowy, co ułatwia montaż
i nie może wpłynąć na szczelność samej obudowy,
pokrętła posiadają możliwość blokowania kłódkami
(3 sztuki),
blokada zdjęcia pokrywy
obudowy przy załączonym
wyłączniku,
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Wyłączniki serii KEM
specjalny mechanizm umożliwia-
jący obejście ww. blokady. Ten
dodatkowy mechanizm wymagając w pełni świadomego działania i użycia dodatkowych narzędzi pozwala zachować wszelkie
możliwości dostępu do elementów wyłącznika, także w czasie
pracy pod obciążeniem, zachowując wysoki poziom bezpieczeństwa obsługi,
obudowa posiada przygotowane
miejsca do zamontowania dławików kablowych zarówno w górnej
i dolnej ściance obudowy, jak również w ściance tylnej (wprowadzenie przewodów od strony podłoża
– ściany),
sama konstrukcja obudów wyłączników od 10 do 80 A umożliwia bardzo łatwe wyjęcie z obudo-
wy rozłącznika w celu łatwiejszego
przygotowania jego podłączenia.
Wyłącznik KEM można łatwo wyposażyć w dodatkowe styki pomocnicze (maksymalnie dwa styki przełączne) dla układów sterowania lub
sygnalizacji.
KATKO zawsze dostosowuje swoje rozwiązania do potrzeb klientów.
Również w ramach serii KEM oferuje:
niestandardowe wielkości obudów dostosowane do wielkości kabli przyłączeniowych wraz z niezbędnymi dławikami kablowymi,
wyposażenie wyłączników w dodatkowe zaciski lub złączki kablowe umożliwiające przyłączenie
kabli o większych przekrojach,
wyposażenie wyłącznika w dodatkową aparaturę, np. lampki
nr 11/2012
kontrolne czy wyłączniki nadmiarowe.
Jednym z wymagań stawianych wyłącznikom bezpieczeństwa jest dostosowanie ich do specyficznych zastosowań, jak na przykład układy silników
elektrycznych sterowanych falownikami, w których wymagane jest zachowanie zgodności elektromagnetycznej.
Rozwiązaniem są wyłączniki KEM
w wykonaniu EMC, dostępne w od
10 do 80 A, zapewniające bezpieczne
działanie w warunkach możliwych
zakłóceń elektromagnetycznych.
Obudowa w wykonaniu EMC jest
pokrywana wewnątrz specjalną przewodzącą farbą. Wyłączniki w tym
wykonaniu są dostarczane w komplecie z dławikami EMC w celu pełnej zgodności elektromagnetycznej
w obwodzie, oczywiście dla jej zapewnienia niezbędne jest zastosowanie ekranowanych przewodów
przyłączeniowych.
W ostatnim okresie rosnącym zainteresowaniem cieszą się na świecie
odnawialne źródła energii (OZE). Wymagania Unii Europejskiej oraz przygotowywane zmiany prawne dotyczące energii pochodzącej z odnawialnych źródeł powinny znacząco wpłynąć na rozwój tego sektora również
w naszym kraju. Jednym z obszarów OZE jest fotowoltaika, konwersja promieniowania słonecznego na
elektryczność prądu stałego przetwarzanego następnie na prąd przemienny do wykorzystania w konwencjonalnych sieciach odbiorczych.
Wyłączniki KEM z powodzeniem
stosowane są również w układach
fotowoltaicznych (PV). W typowej
instalacji PV powinny znaleźć się
dwa wyłączniki, jeden po stronie
stałoprądowej pomiędzy panelami a inwerterem, drugi po stronie
przemiennoprądowej pomiędzy inwerterem a odbiornikiem – siecią.
Koncern KATKO dostarczając swoje wyroby do ponad 50 krajów świata zdobył doświadczenie również jeżeli chodzi o instalacje PV i stosowanie w nich swoich rozwiązań. In-
stalacje PV z wyłącznikami
KATKO można spotkać np.
w Australii i Wielkiej Brytanii. Wyłączniki KATKO
w wykonaniach stałoprądowych były z powodzeniem testowane między
innymi w polskich laboratoriach BBJ SEP.
wyłączniki
serii TKM
Rozwiązania tej serii
obejmują oparte na łącznikach krzywkowych:
przełączniki rodzaju za- Przełącznik gwiazda – trójkąt serii TKM
silania (sieć – agregat),
nie jednorodności aparatury monto przełączniki gwiazda – trójkąt,
przełączniki kierunku wirowania wanej w ramach instalacji.
(lewo – prawo).
Przełączniki serii TKM dostępne
Wszystkie wymienione przełącz- są w wykonaniach od 16 do 40 A dla
niki oferowane są w takich samych klasy AC22. Pozwala to na sterowanie
jak wyłączniki serii KEM obudowach bezpośrednie silników elektrycznych
poliwęglanowych o stopniu szczel- o mocach do 18,5 kW.
ności IP66. Wykorzystanie takich saPełna oferta wyłączników KATKO
mych obudów pozwala na zachowa- jest dostępna na www.katko.com.
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
79
prezentacja
modernizacja stacji wieżowych
uesa Polska Sp. z o.o.
Stacje transformatorowe wieżowe stanowią często spotykany element energetycznej sieci rozdzielczej SN/nn. Część tych obiektów powstała po II wojnie światowej, istnieje jednak wiele miejsc, w których znajdują się stacje datowane na lata 20. ubiegłego wieku.
W
e wnętrzu tych stacji pracuje
przestarzała i wyeksploatowana aparatura rozdzielcza średniego i niskiego napięcia, a ich operatorzy napotykają na trudności w niezawodnej i bezpiecznej obsłudze.
bezpieczeństwo w działaniu
Istnieją jednak sposoby wydatnej
poprawy niezawodnej pracy i bezpiecznej eksploatacji tych stacji. Jednym z nich jest wymiana zużytej aparatury SN na rozłączniki wnętrzowe
typu KL i KLF, wyposażone w teleskopowe komory gaszeniowe. Komory te
przerywają obwód prądu bez widocznego łuku elektrycznego, który nie wydostaje się na zewnątrz tej komory. Są zatem idealnym rozwiązaniem do pracy
w otwartej przestrzeni wewnątrz stacji
wieżowej, gdzie rozłącznik nie jest osłonięty obudową rozdzielnicy SN. W stanie otwarcia rozłączniki stwarzają bezpieczną, widoczną przerwę izolacyjną.
Aparaty te spełniają wymagania norm
IEC dla urządzeń wnętrzowych, a elementy konstrukcji są zabezpieczone
przed korozją poprzez cynkowanie
galwaniczne.
modernizacja
krok po kroku
Fot. 1.
określić lokalizację napędów, w celu dobrania odpowiedniej długości cięgieł
(fot. 4.). Przy prawidłowym określeniu
powyższych informacji sama wymiana
aparatury SN przebiega w sposób bardzo prosty. W konsekwencji odstawienie remontowanej stacji zajmuje 1 do 2
dni roboczych (w zależności od liczby
rozłączników).
elastyczne rozwiązania
W stacjach, gdzie rozłączniki SN
montowane są w górnej części stacji
wieżowej, a ich obsługa ma odbywać
się na parterze (lub na zewnątrz stacji), stosuje się napędy elastyczne typu
Flexball (fot. 5.). Napęd elastyczny może
mieć długość do kilkunastu metrów, jest
odporny na działanie czynników atmos-
Przygotowanie do wymiany aparatury SN należy rozpocząć od określenia
rozstawu poszczególnych faz rozłącznika liniowego (KL) i transformatorowego (KLF) (fot. 2. i 3.). W sieciach o napięciu 15 i 20 kV najczęściej stosowane
są aparaty o podziałkach 230 i 275 mm.
Aparaty te można wyposażyć w uziemniki dolne (EUK) lub uziemniki górne
(EOK) rozłącznika. Następnie należy
80
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Fot. 3.
Fot. 2.
ferycznych i daje możliwość swobodnego wyboru miejsca, z którego dokonuje
się czynności łączeniowych. Jest chętnie stosowaną alternatywą wielu rodzajów napędów: sztywnych, hydraulicznych, pneumatycznych czy elektrycznych. Rozłączniki typu KL, KLF można
również wyposażać w napędy silnikowe
i przystosowywać do zdalnego sterowania. W napędach tych stosowane są silniki komutatorowe, które mogą być zasilane napięciem stałym lub przemiennym w zakresach: 24, 60, 110, 230 V. Napędy te umocowane są bezpośrednio
na ramie rozłącznika.
piecznej obsługi, są rozdzielnice niskiego napięcia. Obecnie powszechnie stosowane są rozdzielnice nn typu
1250 LTS-10 z rozłącznikiem głównym
Sirco – SOCOMEC oraz aparaturą listwową firmy EFEN. Dodatkowo rozdzielnice te można wyposażyć w analizator parametrów sieci Diris. Istotnym
elementem wymiany rozdzielnicy nn
jest takie jej wykonanie, aby była ona
dopasowana do warunków w modernizowanej stacji wieżowej (fot. 6.).
rozdzielnice nn
W przypadku remontu stacji wieżowej często spotykamy się z koniecznością wymiany stolarki drzwiowej
i krat wentylacyjnych. W tym celu
Innym elementem obecnym w stacjach wieżowych, wymagającym bez-
modernizacja
elementów zewnętrznych
Fot. 4.
Fot. 5.
nr 11/2012
Fot. 6.
stosuje się drzwi wykonane z blachy
ocynkowanej, malowane proszkowo
(klasa odporności na korozję: min.
C4 wg testu Kesternicha) o skrzydle
konstrukcji dwupłaszczowej (płaszcz
zewnętrzny o gr. 2,0 mm i wewnętrzny o gr. 1,5 mm zespawane punkto-
wo od strony wewnętrznej). Ościeżnica jest konstrukcją ramową spawaną z zewnętrzną osłoną przylegającą do ściany. Jest ona wyposażona w okapnik, a skrzydło drzwi –
w profil uszczelniający, zabezpieczający jednocześnie przed uszkodzeniem
powierzchni ościeżnicy. W tego typu
rozwiązaniach stosuje się zawiasy
ze stali nierdzewnej umiejscowione
po stronie wewnętrznej oraz zamki 3-punktowe z funkcją „PANIKA”
wg PN-EN 179. Istotnym elementem
drzwi jest wentylacja. Żaluzja wentylacyjna wykonana jest na całej szerokości drzwi i skonstruowana w taki
sposób, aby zabezpieczyć stację przed
przedostawaniem się do wewnątrz
cieczy, ciał obcych itp. Jednocześnie
takie drzwi powinny posiadać odpowiedni stopnień ochrony (np. IP23D)
oraz współczynnik oporu powietrza
(cx, cx<12) (fot. 7.).
Przedstawione rozwiązania zwiększają w znaczący sposób bezpieczeństwo zarówno osób postronnych, jak
i personelu obsługi stacji wieżowych.
Pokazują, w jaki sposób z urządzeń
tych można zrobić nowoczesne i niezawodnie pracujące elementy sieci,
zachowując jednocześnie charakter
i wygląd zewnętrzny budynku. Jest
to istotną kwestią, ponieważ warto
pamiętać, że starsze transformatoro-
Fot. 7.
we stacje wieżowe mogą być obiektami architektury znajdującymi się pod
ochroną konserwatora zabytków.
reklama
uesa Polska Sp. z o.o.
68-300 Lubsko, ul. Traugutta 2
tel. 68 372 50 00
faks 68 372 50 10
e-mail: [email protected]
www.uesa.pl
reklama
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
81
prezentacja
korzyści w zastosowaniu
fotowoltaiki w systemach
zasilania UPS – GREEN DATA
CENTER SOLUTION
na przykładzie instalacji dla grupy Netia
Michał Semeniuk, Krzysztof Puczko – Delta Energy Systems
Delta Energy Systems jest podmiotem grupy Delta Electronics w Polsce, największego
na świecie producenta systemów zasilania. Firma jest liderem w dostawach nowoczesnych
i energooszczędnych rozwiązań, m.in. systemów zasilania UPS, siłowni telekomunikacyjnych, układów fotowoltaicznych czy oświetlenia przemysłowego LED.
W
ostatnim okresie firma Delta
Energy Systems dostarczyła
i uruchomiła system zasilania UPS
o mocy 600 kVA (3×200 kVA w połączeniu równoległym) z możliwością
rozbudowy do 1 MVA w przyszłości.
System UPS serii DPS charakteryzuje
się małymi gabarytami, łatwą skalowalnością oraz największą na rynku
sprawnością, osiągającą wartość 96%.
Każda jednostka o mocy 200kVA/180kW
współpracuje z baterią akumulatorów, która składa się z 3 gałęzi w połączeniu równoległym o pojemności
100 Ah. Łącznie 3 systemy UPS wpółpracują z 9 gałęziami baterii akumulatorów.
W ramach zadania, oprócz ww. systemu UPS, firma Delta Energy Systems opracowała i zainstalowała innowacyjny system odseparowanego rozładowania i ładowania baterii,
wykorzystując falownik solarny Delta Solivia 11 (11 kW). Układ za pomocą wyłączników umożliwia odseparowanie jednej z 9 gałęzi i załączenie testu baterii w dowolnym momencie za pomocą automatyki, która dodatkowo wykorzystując sterownik Delta Orion archiwizuje wszystkie dane i pozwala wygenerować raport z wykonanego testu. Po osiągnięciu zadanych wartości, układ automatycznie przełączy tryb pracy na ponowne naładowanie baterii. Wyjście
falownika solarnego Delta Solivia wyprowadzone jest na zaciski w szafie
bus bar, a energia pobierana z baterii podczas testu rozładowania zwracana jest do sieci. W przypadku klasycznej metody rozładowania za pomocą opornicy rozładowczej, energia
ta jest wytracana i zamieniana na ciepło za pomocą grzałek.
battery UPS
PV plant
AC
distribution
servers
DC
distribution
PV inverter
Rys. 1. Poglądowy schemat instalacji green data center
82
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Kluczową zaletą systemu jest bezpieczeństwo przy procesie rozładowania baterii. W przypadku zaniku zasilania w trakcie trwania testu rozładowania, układ UPS ma do dyspozycji
pozostałe 8 z 9 gałęzi baterii akumulatorów. W klasycznej metodzie rozładowania baterii zanik napięcia podczas testu baterii może doprowadzić
do utraty zasilania odbiorów. Dodatkowe korzyści to oszczędności finansowe płynące z zastosowania układu.
Możliwość przeprowadzenia procesu rozładowania baterii samodzielnie i w dowolnym momencie przez
lokalną obsługę, pozwala znacznie
zredukować koszty utrzymania urządzeń (OPEX) i ograniczyć je jedynie
do przeglądów urządzeń UPS.
Klasyczna alternatywa w tym przypadku to również rozładowanie baterii
opornicą. Wiąże się ona z bardzo wysokimi kosztami, ponieważ urządzenie dopasowane do tej mocy to często
opornica o mocy kilkudziesięciu kilowatów, która dostarczana jest na układzie jezdnym i wymaga poprowadzenia tymczasowej instalacji kablowej.
Kolejnym elementem systemu,
który „przypieczętuje” nazwę instalacji jako green data center, będzie instalacja paneli słonecznych na budynku. Zostanie ona dobrana do mocy zainstalowanego falownika solarnego
Delta Solivia – 11 kW (zespół 51 pa-
Fot. 1. System UPS serii DPS
neli). Układ ten w codziennej eksploatacji, korzystając z energii słonecznej, pozwoli produkować w momencie szczytowym 11 kWp. Energia generowana przez panele zostanie zamieniona za pomocą falownika solarnego na prąd przemienny i przesłana do odbiorów, ograniczając tym
samym pobór energii z sieci przez system UPS. W przyszłości istnieje możliwość rozbudowy instalacji o kolejne
falowniki i panele solarne.
Tego typu system zasilania jest
przykładem instalacji green data center i wyznacza nowe trendy w projektowaniu systemów zasilania, wykorzytujących zieloną energię. Misją
grupy Delta jest dostarczanie innowacyjnych, czystych i wydajnych rozwiązań w dziedzinie systemów zasilania
dla lepszego jutra.
nr 11/2012
Smarter.
Greener.
Together.
Delta Energy Systems (Poland) Sp. z o.o.
Poleczki 23, 02-822 Warszawa
tel.:+48 22 335 26 00, faks: +48 22 335 26 01
e-mail: [email protected]
www.deltapowersolutions.com
nr 10/2012
83
prezentacja
tutaj światło ma znaczenie
– komfortowe oświetlenie biur
LUG LIGHT FACTORY Sp. z o.o.
Ludzie pracujący w pomieszczeniach powinni identyfikować się ze swoim miejscem pracy. Spędzają w nim dużą część dnia i istotne dla ich samopoczucia i efektywności wykonywanej pracy
jest to, aby warunki na stanowisku pracy były optymalne do zakresu wykonywanych zadań.
Praca w biurze wymaga wysokiego poziomu koncentracji i aktywności intelektualnej.
B
ezsprzecznie, na podstawie długoletnich doświadczeń ustalono,
iż efektywność i samopoczucie w miejscu pracy można poprawić dobierając
odpowiedni system oświetleniowy.
Biorąc pod uwagę elementy niezbędne do stworzenia optymalnych warunków pracy, takie jak m.in. odpowiednie
natężenie oświetlenia, firma LUG LIGHT
FACTORY proponuje oprawy z bogatej
oferty nowoczesnych systemów oświetleniowych do montażu zwieszakowego
i natynkowego. Dzięki swojemu atrakcyjnemu wzornictwu i dużemu wyborowi rozwiązań technicznych, rodziny
opraw Cirrus/Cirrus System, Arkadia,
Stratus, Zodiak spełniają najwyższe wymagania oświetleniowe, jak również stanowią ciekawy element wyposażenia
wnętrz. Wymienione tutaj oprawy można zaliczyć do rozwiązań światła bezpośredniego/pośredniego, które dzięki możliwości indywidualnego sterowania pozwalają w sposób płynny dopasować ilość oświetlenia do charakteru wykonywanej pracy. Oprawy Cirrus
Fot. 1. A-line – oprawa profilowa
dzięki swojej konstrukcji oraz elementom optyki wykonanym z wysokiej jakości matowego aluminium, spełniają wymagania dotyczące ograniczenia olśnienia w pomieszczeniach biurowych. Kolejnym atutem opraw z rodziny Cirrus
jest możliwość łączenia opraw w systemy oświetleniowe.
Na szczególną uwagę zasługują także nowe profilowe rozwiązania systemowe wprowadzone do oferty LLF jak:
A-line/A-line System i Argus One/Argus
One System, w których różnorodne elementy optyki zostały zaprojektowane
w celu maksymalnej sprawności świetlnej i ograniczenia olśnienia przy zachowaniu równie wysokich walorów wizu-
warto wiedzieć!
Co oferuje system sterowania instalowany w oprawach i systemach
oświetleniowych firmy LUG?
oszczędność energii do 75% (przy zachowaniu maksymalnego komfortu),
Plug&Play; gotowość do pracy zaraz po zainstalowaniu,
zgodność z obecną i przyszłą legislacją i wymogami dotyczącymi biur
i pomieszczeń użyteczności publicznej,
możliwość zmiany charakteru oświetlenia poprzez ustawienie różnych scen świetlnych,
zwrot kosztów inwestycji w ciągu 2–3 lat.
Wymierne korzyści można uzyskać dzięki:
czujnikom światła dziennego pozwalającym na oszczędności aż do 50%,
czujnikom ruchu pozwalającym na oszczędności aż do 25%.
84
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
Fot. 2. Argus One – oprawa profilowa
alnych i użytkowych. Systemy oświetleniowe zostały stworzone z myślą o łatwej integracji z systemami sterowania
oświetleniem pozwalającymi na dynamiczne zmiany charakteru oświetlenia
oraz wysoki komfort użytkowania.
Postęp w dziedzinie technik oświetleniowych otworzył nowe możliwości
aranżacji wnętrz. Wraz z pojawieniem
się zaawansowanej technologii LED systemy oświetleniowe produkowane przez
LLF dają projektantom nieograniczone
możliwości ich wykorzystania. Wysoka trwałość LD, sięgająca aż do 50 000 h,
kompaktowe rozmiary i elastyczność
umożliwiają miniaturyzację rozwiązań
oświetleniowych. Natychmiastowy zapłon, duża energooszczędność, brak promieniowania UV i IR oraz niskie koszty
eksploatacji to podstawowe parametry
wyróżniające rozwiązania LED.
Propozycją firmy LUG LIGHT
FACTORY w tej dziedzinie jest downlight LUGSTAR PREMIUM LED oraz
LUGSTAR PREMIUM LED w IP43. Unikalny projekt i zastosowanie wysokiej
jakości komponentów sprawiają, że
oprawy osiągają doskonałe parametry
świetlne, spełniają też wysokie kryteria energooszczędności. Oprawy z linii
LUGSTAR PREMIUM LED zostały zaprojektowane w sposób umożlwiający ste-
Fot. 3. LUGSTAR PREMIUM LED
rowanie ich oświetleniem, co jest odpowiedzią na potrzeby klientów w zakresie inteligentnych systemów.
literatura
1. Praca zbiorowa: Technika Świetlna
’09, Poradnik – Informator, tom I,
Zakład Wydawniczy Letter Quality,
Warszawa 2009.
2. J. Bąk, O niektórych kwestiach wynikających z procesu projektowania oświetlenia wnętrz, „Elektroinstalator”, nr 5/2012.
3. Targi Światło 2012 – materiały szkoleniowe, prelekcja M. Ejsmonta, dyrektora technicznego firmy LUG
LIGHT FACTORY Sp. z o.o.
reklama
LUG LIGHT FACTORY Sp. z o.o.
65-127 Zielona Góra
ul. Gorzowska 11
tel. 68 453 32 06
faks 68 453 32 01
[email protected]
www.lug.com.pl
nr 11/2012
prezentacja
nowoczesne oświetlenie
firmy Elmonter
Elmonter Oświetlenie
F
irma Elmonter doskonale zdaje
sobie sprawę z tego, że potencjalni klienci rynku, na którym działa,
oczekują od producenta oryginalnych, niebanalnych i energooszczędnych rozwiązań oświetlenia zewnętrznego – dlatego wprowadza
na rynek kilkadziesiąt nowych opraw
oświetleniowych oraz nowoczesnych
latarni. Ideą firmy jest dostarczenie
klientowi opraw i słupów odpowiadających jego preferencjom, przy zachowaniu wysokiej jakości dostarczanych produktów.
Przykładem realizacji spełniającej
te kryteria jest inwestycja w Pobierowie na ulicy Moniuszki. Do oświetlenia ulicy wykorzystano czternaście
nowoczesnych opraw Elipt z sodowym źródłem światła o mocy 70 W,
zamontowanych na słupach Dolomit
o wysokości sześciu metrów na pojedynczym giętym ramieniu.
Dolomit
Dolomit proponowany jest w wysokościach od sześciu do ośmiu metrów w konfiguracji z jedną lub dwoma oprawami. Trzon słupa stanowi
połączenie części wielokątnej zbieżnej (dolny segment słupa) wraz z częścią rurową giętą (górny segment słupa). Istnieje możliwość wykonania
latarni, w której dwie oprawy zawieszone są dwóch różnych wysokościach.
Elipt
Oprawa Elipt dostępna jest
w trzech wielkościach korpusu z klo-
Fot. 2. Słup nowoczesnego oświetlenia DOLOMIT z oprawą ELIPT
nr 11/2012
Fot. 1. Oświetlenie ul. Moniuszki w Pobierowie, woj. zachodniopomorskie
szem płaskim, ściętym oraz wypukłym. Może być montowana bezpośrednio na słup, pod wysięgnik bądź
zwieszana. Pierścień i korpus oprawy wykonane są z tłoczonego aluminium. Oprawa dostępna jest w zakresie mocy od 35 W do 400 W ze źródłami metalohalogenowymi, sodowymi
lub Cosmowhite. Stopień szczelności
oprawy wynosi IP66. Jest ona wyposażona w wysokiej jakości aktywny
filtr węglowy. Bezpośredni dostęp
do źródła światła i osprzętu możliwy jest po przekręceniu o ćwierć obrotu trzech uchwytów.
Elipt w wersji ledowej dostępny jest z 32 lub 45 diodami. W modułach zastosowano źródła LED dużej intensywności o barwie światła
4200 K, każde z indywidualną optyką. Maksymalny pobór mocy w zależności od zastosowanego modułu
jest na poziomie 74 W i 105 W. W wersji z 32 źródłami LED możemy osiągnąć maksymalny strumień światła
na poziomie 4800 lumenów. Oprawy
z 45 źródłami LED przy maksymalnej
mocy ma strumień 7120 lumenów.
Oprawa z modułem z 32 LED dostępna jest z czujnikiem ruchu, dzięki któremu uzyskuje się większą oszczędność energii.
Wprowadzenie przez firmę Elmonter do oferty kilkudziesięciu nowych
opraw oświetleniowych, wraz z przeznaczonymi do nich słupami, pozwala
na wybór latarni nowoczesnych, dostosowanych pod wymogi oświetleniowe
i architektoniczne każdej inwestycji.
reklama
Elmonter Oświetlenie
ul. Przemysłowa 1
62-410 Zagórów
tel. 63 274 30 30
faks 63 276 10 11
[email protected]
www.elmonter.pl
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
85
pprroojjeekktt
uproszczony projekt układu
pomiarowego półpośredniego
mgr inż. Julian Wiatr
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
86
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
87
projekt
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
88
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
nr 11/2012
Pełny artykuł dostępny odpłatnie –
po zamówieniu prenumeraty
papierowej lub elektronicznej
www.prenumerata.elektro.info.pl
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
89
wielcy elektr ycy
Gabriel Narutowicz
pionier elektryfikacji Szwajcarii
G
abriel Narutowicz urodził się 17 marca 1865 r. w Telszach na Żmudzi,
w rodzinie szlacheckiej. Ukończył gimnazjum w Lipawie i podjął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu w Petersburgu, ale z powodu choroby (gruźlicy) został zmuszony do ich
przerwania i wyjazdu na zalecenie lekarzy do Szwajcarii.
W latach 1887–1891 studiował budownictwo lądowe na Politechnice w Zurychu. Pierwszą posadę otrzymał w biurze
budowy kolei żelaznej w St. Gallen w północno-wschodniej Szwajcarii. W roku
1895, po uzyskaniu obywatelstwa szwajcarskiego, objął stanowisko szefa sekcji
regulacji Renu, był też zatrudniony
w biurze technicznym Kürsteinera, zajmującym się budową kolei, wodociągów
i kanalizacji.
Specjalizował się w dziedzinie hydroenergetyki, co było wtedy bardzo potrzebne, bo Szwajcaria zaczęła na wielką skalę
budowę elektrowni wodnych. Przeszedł
wszystkie szczeble kariery inżynierskiej, by
na początku XX wieku stać się cenionym
specjalistą i współwłaścicielem firmy Kürsteinera – renomowanego przedsiębiorstwa
zajmującego się projektowaniem i budową
elektrowni wodnych. Jednym ze szczytowych osiągnięć Narutowicza była budowa
elektrowni wodnej w Kübel, która do dziś
jest jednym z największych obiektów tego
typu w Europie.
Jego prace zostały nagrodzone na Wystawie Międz y na rodowej w Pa r y żu
(1896 r.), zyskał też sławę jako pionier
elektryfikacji Szwajcarii. Kierował budową wielu hydroelektrowni w Europie Zachodniej, m.in. w Hiszpanii, Włoszech
w Monthey, Mühleberg i Andelsbuch (Austria). W 1907 roku został profesorem
w katedrze budownictwa wodnego na Politechnice w Zurychu. W latach 1913–1919
pełnił tam funkcję dziekana. Był również
członkiem szwajcarskiej komisji gospodarki wodnej. W czasie I wojny światowej brał
udział w pracach Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny
w Polsce, należał do stowarzyszenia La Po-
90
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
logne et la Guerre w Lozannie i stopniowo zbliżył się do koncepcji realizowanych
przez Józefa Piłsudskiego.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości we wrześniu 1919 r. na zaproszenie
polskiego rządu Gabriel Narutowicz przybył do kraju, gdzie aktywnie zaangażował
się w odbudowę państwa polskiego.
23 czerwca 1920 roku objął tekę ministra robót publicznych w rządzie Władysława Grabskiego. Na tym stanowisku pozostał do 26 czerwca 1922 roku i pełnił
tę funkcję w czterech gabinetach: Władysława Grabskiego, Wincentego Witosa,
pierwszym i drugim rządzie Antoniego
Ponikowskiego. Jako minister robót publicznych wykorzystywał swoje bogate
doświadczenia z pracy w Szwajcarii. Badał bieg Wisły na odcinku od Warszawy
do Modlina i podejmował prace w sprawie jej regulacji. Nadzorował prace nad
budową hydroelektrowni w Porąbce
na Sole.
Pierwszym jego posunięciem w czasie
pracy w ministerstwie robót publicznych,
była likwidacja siedmiuset etatów i racjonalizacja działalności samego ministerstwa. Narutowicz działał z wpojoną przez
trzydzieści lat szwajcarską dokładnością
i konsekwencją. Kierując tym ministerstwem w czterech kolejnych rządach, konsekwentnie dążył do uruchomienia inicjatyw obywateli, które wobec słabości finansów publicznych były jedyną szansą na odbudowę wyniszczonego wojną kraju. Podjął także pracę nad tworzeniem prawa, forsując przygotowane w ministerstwie ustawy w sprawie budowy i utrzymania dróg
publicznych, popierania państwowych
przedsiębiorstw melioracyjnych, przepisów
porządkowych na drogach publicznych, zezwoleń na budowę i eksploatację dróg wodnych, ustawy elektryfikacyjnej i wodnej,
i innych.
28 czerwca 1922 r. został ministrem
spraw zagranicznych w rządzie Artura Śliwińskiego, tę funkcję pełnił również
w późniejszym rządzie Juliana Ignacego
Nowaka. Jako minister spraw zagranicznych w październiku 1922 roku reprezen-
tował Polskę na konferencji w Tallinie.
Kilkumiesięczne sprawowanie funkcji ministra w dwóch rządach Narutowicz poświęcił próbom konsolidowania Polski
i państw bałtyckich – czemu służyła konferencja w Rewlu – oraz normalizacji stosunków z ZSRR. Jako człowiek sfer gospodarczych – zdając sobie sprawę, jakim obciążeniem dla polskiego budżetu jest
utrzymywanie dużej armii w gotowości
operacyjnej – dążył do wzajemnego rozbrojenia.
W wyborach w 1922 r. poparł Unię Narodowo-Państwową, związaną z Józefem
Piłsudskim. Sam też kandydował z listy
Państwowego Zjednoczenia na Kresach,
jednak nie uzyskał mandatu poselskiego.
Zgodnie z konstytucją marcową powołano urząd prezydenta, którego wybierał
parlament. Układ sił parlamentarnych
nie pozwalał na wybór prezydenta w I turze. Choć zdecydowaną przewagę mieli
przedstawiciele partii narodowo-prawicowych, to nie pozwalała ona na samodzielny wybór prezydenta. Najpoważniejszym kandydatem na urząd prezydenta
był hrabia Maurycy Zamoyski. Kandydaturę Gabriela Narutowicza zgłosiło Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”.
Wzmogła ona brutalne ataki prawicy
na Narutowicza. Ostatecznie, po kilku turach, głosami partii lewicowych i mniejszości narodowych 9 grudnia 1922 roku
Gabriel Narutowicz został w ybrany
pierwszym prezydentem niepodległej
Polski.
Zaprzysiężenie Gabriela Narutowicza
odbyło się 11 grudnia 1922 r. W dniu zaprzysiężenia demonstranci przeciwni
temu wyborowi próbowali powstrzymać
elekta siłą, tarasując ulice prowadzące do
gmachu sejmowego. 16 grudnia 1922 roku
o godzinie dwunastej – kilka dni po objęciu urzędu – Gabriel Narutowicz zginął
w zamachu w galerii „Zachęta” zastrzelony przez powiązanego z endecją fanatyka
– malarza Eligiusza Niewiadomskiego. Został pochowany w podziemiach Archikatedry Warszawskiej pw. św. Jana.
Tekst dr L. M. Krześniak
nr 11/2012
normy
pomiary elektryczne w technice
Polskie Normy w branży elektrycznej
Z
estawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące pomiarów elektrycznych w technice, które zostały ogłoszone przez
Polski Komitet Normalizacyjny. Zakres Polskich Norm dotyczących
pomiarów elektrycznych w technice ujęty jest kompleksowo w następujących grupach i podgrupach klasyfikacji ICS:
a. pomiary elektryczne – grupa i podgrupy: 17.220.20, 19.080,
91.140.50,
b. wybrane pomiary wielkości nieelektrycznych – podgrupy: 17.140.01,
17.140.20, 17.140.50, 33.100.01, 33.100.10, 33.100.20,
c. pomiary zużycia energii elektrycznej sprzętu domowego – grupa
97.040.30,
d. pomiary zakłóceń radioelektrycznych – podgrupy 33.100.01,
33.100.10.
Z uwagi na ciągłą nowelizację i aktualizację Polskich Norm zalecamy
zbadanie możliwości zastosowania najnowszego wydania tych norm
oraz aktualnych projektów Polskich Norm zamieszczonych w zestawieniu. Zachęcamy też do odwiedzenia strony internetowej Polskiego Komitetu Normalizacyjnego www.pkn.pl.
Część 1: Wymagania ogólne (oryg.). Zastępuje: PN-EN 61010-1:2004,
PN-EN 61010-1:1999, PN-EN 61010-1:1999/A2:1999.
PN-EN 61010-2-030:2011 Wymagania bezpieczeństwa elektrycznych
przyrządów pomiarowych, automatyki i urządzeń laboratoryjnych. Część
2-030: Wymagania szczegółowe dotyczące pomiarów i badań obwodów pomiarowych (oryg.).
PN-EN 61010-2-033:2012 Wymagania bezpieczeństwa dotyczące
elektrycznych przyrządów pomiarowych, automatyki i urządzeń laboratoryjnych. Część 2-033: Wymagania szczegółowe dotyczące
podręcznych mierników uniwersalnych i innych mierników podręcznych stosowanych do pomiarów domowych i profesjonalnych umożliwiających pomiar napięcia sieci zasilającej (oryg.).
PN-EN 61557-13:2011 Bezpieczeństwo elektryczne w niskonapięciowych sieciach elektroenergetycznych o napięciach przemiennych do
1000 V i stałych do 1500 V. Urządzenia przeznaczone do sprawdzania, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych. Część 13:
Przenośne ręczne cęgi prądowe i czujniki do pomiaru prądów upływowych w sieciach elektroenergetycznych (oryg.).
Jerzy Nowotczyński, Krystyna Nowotczyńska
Polskie Normy dotyczące pomiarów elektrycznych w technice
reklama
PN-EN 55015:2011 Poziomy dopuszczalne i metody pomiarów zaburzeń radioelektrycznych wytwarzanych przez elektryczne urządzenia
oświetleniowe i urządzenia podobne. Zastępuje PN-EN 55015:2007.
PN-EN 55016-2-2:2011 Wymagania dotyczące aparatury pomiarowej
i metod pomiaru zaburzeń radioelektrycznych oraz badania odporności
na zaburzenia. Część 2-2: Metody pomiaru zaburzeń i badania
odporności. Pomiary mocy zaburzeń (oryg.). Zastępuje PN-EN
55016-2-2:2008.
AGREGATY PRĄDOTWÓRCZE
DO ZASILANIA REZERWOWEGO I PRACY CIĄGŁEJ
PN-EN 60060-1:2011 Wysokonapięciowa technika probiercza. Część 1:
Ogólne definicje i wymagania probiercze (oryg.). Zastępuje
PN-E-04060:1992.
PN-EN 60060-2:2011 Wysokonapięciowa technika probiercza. Część 2:
Układy pomiarowe (oryg.). Zastępuje PN-EN 60060-2:2000, PN-EN
60060-2:2000/Ap1:2002.
PN-EN 61000-4-2:2011 Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC).
Część 4-2: Metody badań i pomiarów. Badanie odporności na wyładowania elektrostatyczne. Zastępuje PN-EN 61000-4-2:2009.
PN-EN 61000-4-7:2007/A1:2011 Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC). Część 4-7: Metody badań i pomiarów. Ogólny przewodnik
dotyczący pomiarów harmonicznych i interharmonicznych oraz przyrządów pomiarowych, dla sieci zasilających i przyłączonych do nich
urządzeń.
• Stacjonarne, przewoźne, również wyciszone,
sterowanie ręczne lub automatyczne, SZR
• Zakres mocy od 10 do 2000 kVA
• Przygotowywanie dokumentacji, uzgodnienia,
instalacja, serwis
PN-EN 61010-1:2011 Wymagania bezpieczeństwa dotyczące elektrycznych przyrządów pomiarowych, automatyki i urządzeń laboratoryjnych.
Szwedzkie Biuro Techniczne Sp. z o.o.
nr 11/2012
04-664 Warszawa • ul. Floriana 3/5
tel. 22 613 00 12 • fax 22 815 31 16
81-340 Gdynia • ul. Hryniewickiego 12
tel. 58 627 63 01 • fax 58 627 63 76
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
e-mail: [email protected]
www.sbt.com.pl
dystr ybucja
ACEL
Gdańsk, ul. Twarda 6c, tel. 58/340-14-45
www.acel.com.pl
AMPER sp. j.
Bolesławiec, ul. Wróblewskiego 7e, tel. 75/732-61-54
ASTE Sp. z o.o.
Gdańsk, Kowale, ul. Magnacka 25, tel. 58 340 69 00
www.aste.pl
BARGO Sp. z o.o.,
Dziekanów Polski, ul. Kolejowa 223, tel. 22/751-29-29
www.bargo.pl
COSIW-SEP
Warszawa, ul. Świętokrzyska 14,
tel. 22/336-14-19, 336-14-20, 336-14-21
www.cosiw.sep.com.pl
ELECTRIC
Gdańsk, ul. Grunwaldzka 481, tel. 58/344-73-54
ELEKTRO-PARTNER- HURTOWNIE ELEKTRYCZNE
Ząbkowice Śl., ul. Niepodległości 24, tel. 74/815-40-00
ELGED – HURTOWNIA ARTYKUŁÓW
ELEKTRYCZNYCH
Inowrocław, ul. Metalowców 7, tel. 52/356-55-40
FH EL-INSTAL
Bartoszyce, ul. Szewców 7
HURTOWNIA ELEKTROTECHNICZNA ELMAT
Żary, ul. Hutnicza 1
Sieć hurtowni Elektrotechnika „MORS” Sp. z o.o.
Gdynia, ul. Hutnicza 35, tel.58/785-99-99
ELMI
www.elmi.net.pl
Giżycko, ul. Smętka 6A, tel. 87/428-47-88
Rynkowa 6, 11-400 Kętrzyn, tel. 89/752-20-68
PPH ELNOWA
Bydgoszcz, ul. Szubińska 17, tel. 52/375-45-71
ELPIE Sp. z o.o.
www.elpie.com.pl
Lublin, ul. Inżynierska 3, tel. 81/744-26-51
Chełm, ul. Mickiewicza 7A, tel./faks 82/564-86-91
Zamość, ul. Hrubieszowska 63, tel./faks 84/639-84-95
Puławy, ul. Włostowicka 3, tel./faks 81/886-41-50
Biała Podlaska, ul. Handlowa 1, tel./faks. 83/342-07-61
Hrubieszów, ul. Polna 1, tel./faks 84/697-23-56
euroKABEL-prorem Sp. z o.o.
Starachowice, ul. Kościelna 98A
ZAKŁAD ENERGETYCZNY TORUŃ
ENERGOHANDEL Sp. z o.o.
www.energohandel.com.pl
Toruń, ul. Wschodnia 36b, tel. 56/659-57-75
Włocławek, ul. Duninowska 8, tel. 54/233-29-25
Brodnica, ul. 18 Stycznia 40, tel. 56/697-53-67
Grudziądz, ul. M. Curie-Skłodowskiej 6/7, tel. 56/642-18-80
Rypin, ul. Pisaki 31, tel. 54/423-13-90
Radziejów Kujawski,ul. Brzeska 19, tel. 54/285-34-48
Toruń, ul. P.Fr.Skarbka 7/9, tel. 56/659-56-35
FERT KSIĘGARNIA BUDOWLANA
Kraków, ul. Kazimierza Wielkiego 54A, tel. 12/294-73-99
92
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
FHU MAKRO
Bochnia, ul. Proszkowa 40A, tel. 14/611-15-75
Kraków, ul. Królewska 2, tel. 12/292-80-51
Wieliczka, ul. Narutowicza 24, tel. 12/278-59-74
Polska Grupa Elektryczna FORUM-RONDO Sp. z o.o.
Morszków, 08-304 Jabłonna Lacka, tel. 25/787-18-10
www.forum-rondo.pl
APARATEX, 63-400 Ostrów Wielkopolski, ul. Prądzyńskiego 30,
tel./faks 62/737-27-62
AREL, 10-406 Olsztyn, ul. Lubelska 29c, tel./faks 89/532-02-93
BANASIAK Sławomir, 62-700 Turek, ul. Kolska Szosa 7b,
tel./faks 63/278-39-05
BASS, 04-376 Warszawa, ul. M. Paca 48, tel.22/870-75-05,
BERM GROSFELD, 18-300 Zambrów, ul. Wiśniowa 13,
tel./faks 86/271-41-31
BTS 2, 18-402 Łomża, ul. Poznańska 43, tel. 86/ 218-45-00
CANDELA, 48-250 Głogówek, ul. Dworcowa 8,
tel./faks 77/406-77-12
CONECT, 08-400 Garwolin, Aleja Legionów 47, tel. 25/786-28-90
DELTA, 20-445 Lublin, ul. Zemborzycka 112B, tel. 81/745-25-99
DOKO, 87-300 Brodnica, ul. Lidzbarska 2, tel. 56/697-01-48
ELBUD, 07-200 Wyszków, ul. I Armii Wojska Polskiego 173,
tel. 29/743-11-50
ELESKO, 42-200 Częstochowa, ul. Bór 77/81A, tel. 34/363-33-68
ELEKTRA, 06-500 Mława, ul. Warszawska 65,
tel./faks 23/654-34-30
ELEKTROHURT, 61-756 Poznań, ul. Małe Garbary 7A,
tel. 61/853-02-53
ELEKTROMAX, 62-300 Września, ul. Warszawska 27a, tel.
61/436-75-10
ELEKTRO-PARTNER Centrala, 57-200 Ząbkowice Śląskie,
ul. Niepodległości 24, tel./faks 74/815-40-00
ELEKTROS, 59-700 Bolesławiec, ul.10 Marca 6,
tel./faks 75/732-41-98
ELEKTROTECH, 62-800 Kalisz, ul. Wojska Polskiego 13,
tel. 62/766-51-72
ELEKTRYK, 17-300 Siemiatycze, ul. Zaszkolna 26,
tel. 85/655-54-80
ELGOR, 77-100 Bytów, ul. Sikorskiego 41, tel. 59/822-33-16
ELHURT, 58-200 Dzierżoniów, ul. Strumykowa 2,
tel./faks 74/831-86-00
ELMEHURT, 87-800 Włocławek, ul. Okrężna 2b, tel. 54/231-14-25
ELMEX, 10-420 Olsztyn, ul. Żelazna 7a, tel./faks 89/535-14-05
ELMONTER, 08-300 Sokołów Podlaski, ul. Kosowska 5,
tel./faks 25/781-54-84
ELTOM, 89-600 Chojnice, ul. Drzymały 14, tel. 52/396-01-26
ELTRON, 18-100 Łapy, ul. Mostowa 4, tel. 85/715-68-44
EL-DAR, 26-600 Radom, ul. Przytycka 25a, tel. 48/331-74-24
ELMAT, 37-450 Stalowa Wola, ul. Kwiatkowskiego 2,
tel. 15/844-55-17
EL-SAM, 07-410 Ostrołęka, ul. 11 listopada 21,
tel./faks 29/760-29-20
ELUS, 83-300 Kartuzy, ul. Kościerska 1A, tel./faks 58/681-15-38
FIRMA HANDLOWA HURT-DETAL, 16-400 Suwałki,
ul. Sejneńska 57, tel./faks 87/563-18-85
IMPULS, 68-100 Żagań, ul. Gen. Bema 19, tel./faks 68/367-05-20
INSTALATOR, 38-400 Krosno, ul. Krakowska 147 A,
tel./faks 13/432-37-90
JALEX, 05-400 Otwock, ul. Świderska 22, tel. 22/779-13-10
JANTESSA, 05-092 Łomianki, ul. Warszawska 51,
tel. 22/751- 30-88
KRAK-OLD, 30-704 Kraków, ul. Na Dołach 2,
tel./faks 12/656-30-71
KWANT II, 33-200 Dąbrowa Tarnowska, ul.Graniczna 6a,
tel./faks 14/642-41-69
LUMIER, 91-203 Łódź, ul. Traktorowa 109, tel. 42/272-30-00
ŁĄCZNIK, 64-600 Oborniki, ul. Staszica 1D, tel. 61/ 646-30-22
MARCUS, 58-100 Świdnica, ul. Husarska 1, tel. 74/851-44-57
MAPEX, 95-200 Pabianice, ul. Św. Jana 48, tel./faks 42/215-31-47
MERKURION, 05-827 Grodzisk Mazowiecki, ul. Królewska 14,
tel./faks 22/724-04-33ZPH
PEX-POOL, 39-200 Dębica, ul. Fredry 3, tel. 14/670-23-81
POLMARK, 33-150 Wola Rzędzińska 589c, tel./faks 14/679-22-79
SEPIX, 76-200 Słupsk, ul. Ogrodowa 23, tel./faks 59/841-12-91
inmedio
IN MEDIO
SALONY SPRZEDAŻY PRASY IN MEDIO
NOWA FRANCE Sp. z o.o.
Poznań, ul. Złotowska 30, tel. 61/864-57-01
KSIĘGARNIA TECHNICZNA DOMU
WYDAWNICZEGO MEDIUM
Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. 22/810-21-24
KSIĘGARNIA „QUO VADIS”
Elbląg, ul. 1 Maja 35, tel. 55/232-57-91
Platforma Handlowa ELENET
e-hurtownia ELENET, www.elektrotechnika.net.pl
POLAMP Sp. z o.o.
www.polamp.com
Giżycko, ul. Przemysłowa 1, tel. 87/429-89-00
Giżycko, ul. Armii Krajowej 7, tel. 87/428-32-68
Ełk, ul. Suwalska 82B, tel. 87/621-62-18
Mrągowo ELTA, ul. Mrongowiusza 54, tel. 89/741-25-05
Kętrzyn ELTA, ul. Rycerska 4/2, tel. 89/752-21-94
Ełk, ul. Stary Rynek 2, tel. 87/610-96-26
HURTOWNIA
ELEKTROTECHNICZNA ROMI
[email protected]
www.romisj.pl
Warszawa, ul. Kłobucka 10, tel. 22/857 31 83
RUCH SA
SIEĆ SPRZEDAŻY RUCH W CAŁYM KRAJU
SEP
www.sep.org.pl
STOWARZYSZENIE ELEKTRYKÓW POLSKICH
Oddziały SEP w calym kraju
SOLAR Polska Sp. z o.o.
www.solar.pl
Łódź, ul. Rokicińska 162, tel. 42/677 58 00 (centrala),
42/677 58 32 (sklep)
Gliwice, ul. Ligocka 15, tel. 32/270 60 10, 14
Jastrzębie-Zdrój, ul. Podhalańska 31, tel. 32/471 31 21
Katowice, ul. Pułaskiego 20, tel. 32/346 16 45, 46
Kępno, ul. Poznańska 4, tel. 62/782 14 18, 19
Konin, ul. Poznańska 47, tel. 63/249 11 70
Kraków, ul. Radzikowskiego 35, tel. 12/638 91 00
Lublin, ul. Witosa 3, tel. 81/745 59 00
Poznań, ul. Czechosłowacka 108, tel. 61/832 62 58
Radlin, ul. Rybnicka 125, tel. 32/456 02 87, 32/456 03 10
Rybnik, ul. Podmiejska 81, tel. 32/739 17 07
Szczecin, ul. Heyki 3, tel. 91/485 44 00
Tarnów, ul. Przemysłowa 4F, tel. 14/629 80 20
Wałbrzych, ul. Armii Krajowej 1, tel. 74/880 01 14, 17
Wrocław, ul. Krakowska 141-155, tel. 71/377 19 00
SPE
www.spe.org.pl
STOWARZYSZENIE POLSKICH ENERGETYKÓW
Oddziały SPE w całym kraju.
Punkty sieci empik w całej Polsce.
elektro.info można kupić w całej Polsce
KONTAKT W SPRAWIE DYSTRYBUCJI
ANETA KACPRZYCKA
TEL. 22 512 60 83
E-MAIL: [email protected]
nr 11/2012
recenzja
komputerowe obliczenia w elektrotechnice
dr inż. Jarosław Michał Wiater
W
związku z szybkim rozwojem
urządzeń stosowanych w energetyce zawodowej rosną potrzeby poznania i stosowania uniwersalnych
oraz szybkich metod obliczeń układów
prądu stałego i zmiennego. Coraz
większa złożoność stosowanych
w praktyce układów elektrycznych
i energoelektronicznych wymusza wykorzystanie komputerów.
Książka przedstawia możliwości pakietu oprogramowania ATP-EMTP jako
narzędzia wspomagającego obliczenia
w różnych dziedzinach elektrotechniki. Autor podzielił pracę na dwie części. W pierwszej zawarte zostały podstawowe informacje na temat zastosowania oprogramowania. Przedstawiono szczegółowe wytyczne niezbędne do prawidłowego zainstalowania pakietu ATP-EMTP na komputerze użytkownika. Poprawność
instalacji można sprawdzić przeprowadzając pierwsze obliczenia.
ZŁ z VAT
Autor przedstawił podstawowe
elementy elektrotechniczne, z których składają się bardziej skomplikowane
układy. Omówił podstawowe zagadnienia dotyczące obwodów prądu przemiennego oraz
elementy systemu elektroenergetycznego, takie jak linie przesyłowe (napowietrzne i kablowe) i transformatory.
Drugą część opracowania poświęcono obliczeniom konkretnych układów. Opisano
metodę obliczenia spadków i strat napięcia
w sieciach elektroenergetycznych. Dodatkowo uzupełniono ją o metodę wyznaczania
rozpływu mocy. Zajęto się też przepięciami
w systemie elektroenergetycznym. Omówiono szczegółowo drugi typ przepięć występu-
ku, tak aby nie stwarzać bariery nie
do przejścia osobom, które po raz
pierwszy sięgają po komputerowe narzędzie wspomagające proces obliczeniowy. Przedstawione przykłady opatrzone zostały wstępem teoretycznym, niezbędnym do zrozumienia
procesu modelowania – tworzenia
komputerowego odwzorowania analizowanego przykładu.
Kilkadziesiąt przykładów przedstawionych w książce jest w sposób kompletny, przy czym w niektórych miejscach przydałby się dokładniejszy
wstęp teoretyczny, opisujący symulowany element lub układ. Dobrym pomysłem jest również kończenie każdego punktu podsumowaniem. Bibliografia jest niezbyt liczna, jednak
w tym wypadku można to uzasadnić
niewielką liczbą opracowań z przedstawianej dziedziny.
Pozycja jest tylko wstępem do szeroko pojętej dziedziny komputerowych
obliczeń w elektrotechnice. Niektóre aspekty mogą wydawać się trywialnymi, ale aby
móc w przyszłości przejść do spraw bardziej
skomplikowanych, należy dobrze opanować
podstawy działania programu.
Podsumowując, książka jest interesującą pozycją i może być przydatna inżynierom chcąc y m w ykorz ystać pakiet
ATP-EMTP do obliczeń w elektrotechnice.
Może być przydatna dla słuchaczy wyższych szkół inżynierskich na wydziałach
elektrycznych, automatyki i pokrewnych.
Praktyczne przykłady będą na pewno użyteczne także dla inżynierów elektryków
wykonujących na co dzień obliczenia. Tekst mgr inż. Karol Kuczyński
41
jących w sieciach elektroenergetycznych – przepięcia atmosferyczne, przytaczając konkretne przykłady zastosowań.
W dalszej części książki powiązano dotychczas przedstawioną wiedzę i przeanalizowano typowe układy automatyki zabezpieczeniowej stosowanej w systemach elektroenergetycznych. Opisano również najczęściej popełniane błędy podczas modelowania i przedstawiono metody ich korekty.
Publikację opracowano w taki sposób,
aby każdy podstawowy rodzaj obliczeń stosowanych przez projektantów elektryków
znalazł wsparcie ze strony ATP-EMTP.
Większość możliwych zastosowań pakietu
zostało szczegółowo opisanych krok po kro-
www.ksiegarniatechniczna.com.pl
Księgarnia Techniczna
tak, zamawiam książkę ..............................................................................................................
w liczbie ........... egz.,
w cenie ................. + koszty przesyłki 13 zł, płatności dokonam przy odbiorze.
imię
nazwisko
firma
zawód wykonywany
kod
NIP
miejscowość
ulica
ul. Karczewska 18
04-112 Warszawa
tel.: 22 512 60 60
faks: 22 810 27 42
e-mail: [email protected]
www.ksiegarniatechniczna.com.pl
nr
tel./faks
lok.
e-mail
Informujemy, że składając zamówienie, wyrażacie Państwo zgodę na przetwarzanie wyżej wpisanych danych osobowych w systemie zamówień Domu Wydawniczego Medium w zakresie niezbędnym do realizacji powyższego zamówienia. Zgodnie z Ustawą
o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 r. (DzU Nr 101/2002, poz. 926 z późniejszymi zmianami) przysługuje Państwu prawo wglądu do swoich danych, aktualizowania ich i poprawiania. Upoważniam Dom Wydawniczy Medium do wystawienia
faktury VAT bez podpisu odbiorcy.
data
Podpis
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowych przez Dom Wydawniczy Medium oraz inne podmioty współpracujące z Wydawnictwem z siedzibą w Warszawie przy ul. Karczewskiej 18. Informujemy, że zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. (DzU Nr 101/2002, poz. 926 z późniejszymi zmianami) przysługuje Pani/Panu prawo wglądu do
swoich danych, aktualizowania i poprawiania ich, a także wniesienia umotywowanego sprzeciwu wobec ich przetwarzania. Podanie danych ma charakter dobrowolny.
Kupon należy nakleić na kartę pocztową i przesłać na adres: DW Medium, ul. Karczewska 18, 04-112 Warszawa, lub przesłać faksem: 22 810 27 42
czytelny podpis
krzyżówka
nagrodę ufundowała firma Lange Łukaszuk
20
19
2
34
Poziomo: 2 przetwarza energię jednego rodzaju w energię innego rodzaju; 8 stopień oficerski w po-
żarnictwie lub w policji; 9 rodzaj zatyczki; 10 sławny wulkan we Włoszech; 12 żal do kogoś; 14 polecenie wojskowe; 16 miesiąc; 17 górnicze wyrobisko odkrywkowe; 19 mała sprężynka w zegarku;
20 pasma wijących się włosów; 21 noclegownia dla taboru komunikacyjnego; 22 szata adwokata;
23 państwo na Morzu Śródziemnym; 24 zwisająca masa skalna; 25 części przegrody nosowej;
26 figura geometryczna, 28 grupa społecznie uprzywilejowana; 31 nocny ptak drapieżny; 33 pojazd zimowy; 34 szusuje po stoku; 35 nauka o morzach i oceanach.
Pionowo: 1 metoda leczenia prądem eletrycznym; 2 postronek; 3 plus lub minus; 4 rodzaj ciężkiej
siekiery; 5 odwzorowanie; 6 mat. przybliżone obliczenie, oszacowanie wartości znajdujących się
między dwiema znanymi wartościami; 7 służy do tamowania krwi; 11 starszy kanonik katedralny; 12 ważna część silnika elektrycznego; 13 wdrapuje się wysoko; 15 kwaterowanie żołnierzy;
18 krzak; 27 popłoch; 29 złośliwy duch; 30 przybytek muzy Melpomeny; 32 imię cesarzy niemiec(jasa)
kich; 33 przełożony.
Nagrodę w krzyżówce z numeru 9/2012 wygrał Pan Łukasz Grzelak z Białegostoku.
Gratulacje!
Data:
................................
Kupon należy
nakleić na kartę pocztowąPodpis:
i przesłać na....................................................
adres: 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18
Kupon należy nakleić na kartę
pocztowąfaksem
i przesłać
na adres:
Warszawa, ul. Karczewska 18
lub przesłać
na numer:
22 04-112
810-27-42
lub przesłać faksem na numer: 22 810-27-42
Data: ................................ Podpis: ....................................................
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowych przez Dom Wydawniczy
Medium oraz inne podmioty współpracujące z Wydawnictwem z siedzibą w Warszawie przy ul. Karczewskiej 18.
Informujemy, że zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. (DzU Nr 101/2002, poz. 926 z późniejszymi zmianami) przysługuje Pani/Panu prawo wglądu do swoich danych, aktualizowania i poprawiania ich, a także wniesienia umotywowanego sprzeciwu wobec ich przetwarzania. Podanie danych ma charakter dobrowolny.
zaznacz, jeśli wyrażasz zgodę na zapisanie się do newslettera „elektro.info”
imię: ................................................... nazwisko: .................,...............................................
zawód wykonywany ..........................................................................................
ulica: ...................................................................................... nr ............... lok. ...................
telefon...................................................... e-mail .............................................................
kod .. .. – .. .. .. miejscowość ..................................................................................................
hasło krzyżówki: ..................................................................................................................
Litery z pól ponumerowanych od 1 do 14 utworzą hasło. Rozwiązanie prosimy nadsyłać do 20 stycznia 2013 r. na adres redakcji (kupon zamieszczamy obok). Do rozlosowania: przedłużacz listwowy ufundowany przez
Lange Łukaszuk.
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
nr 11/2012
w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
94
5
6
35
4
3
2
1
33
32
31
23
13
22
27
26
11
25
10
18
17
30
29
28
1
14
24
9
Do wygrania
przedłużacz
listwowy
21
12
13
12
11
10
7
9
8
16
15
14
3
8
4
7
6
5
4
3
2
1

Podobne dokumenty