Biuletyn firmowy ELEKS (96) grudzień 5/2011

Komentarze

Transkrypt

Biuletyn firmowy ELEKS (96) grudzień 5/2011
SEP
dfsadfdfb dfbadfbab aerfbhabna
Aleksandra Krzemieƒ
biuletyn informacyjny ELEKTROBUDOWY SA 5/2011 (96)
WYDANIE SPECJALNE
ISSN 1428-3328
Na ok∏adce: Bartek Ciurkowski
1
spis treÊci
9
10
11
20
wywiad numeru
2
3-4
8
Europa, Polska, ELEKTROBUDOWA SA, rodzina
O problemach i sukcesach
mówi Jacek Faltynowicz,
prezes naszej firmy.
9
Szlachetni z naszej firmy
Miko∏aj
historia na Êwi´ta
10,15-19Edison i Westinghouse
– wojna pràdów
nasze sprawy
aktualnoÊci
21-22 Horoskop na 2012 rok
5
7-6
23
Informacje bie˝àce
Co si´ stało po 19 sierpnia
roku 28 naszej ery
biuletyn informacyjny ELEKTROBUDOWY SA 5/2011 (96)
WYDANIE SPECJALNE
ISSN 1428-3328
Bàdê dobrze poinformowany w podró˝y s∏u˝bowej
Naczelna
Aleksandra Krzemieƒ
tel.: 32/ 25 90 313
fax: 32/ 25 90 216
mobile: 601 388 428
e-mail:
[email protected]
ELEKTROBUDOWA SA
Katowice, ul. Porcelanowa 12
Skład i łamanie: KOLORES
Korekta: Krzysztof Szymczyk
Nakład
1200 egz.
grudzieƒ 2011
Szanowna Pani Redaktor
(Droga Olu)
Gratuluj´ kolejnego Êwietnego numeru Eleksa, czyta si´ go Êwietnie,
po prostu jednym tchem chłonàc
wieÊci z ELEKTROBUDOWY SA.
Dla mnie jest to szczególnie cenna
lektura, bo mimo ˝e od kilku lat
nie pracuj´ ju˝ dla firmy, to ch´tnie
i aktywnie staram si´ Êledziç jej
losy i cieszyç jej sukcesami. I tym
razem z du˝à uwagà i zainteresowaniem „po˝arłem” kolejny numer
Eleksa i prawd´ mówiàc, chciałoby
si´ jeszcze. Mam jednak, jako niepoprawny kibic piłkarski, pewne
drobne spostrze˝enie, a mianowicie w artykule o szynoprzewodach
jest informacja o monta˝u bloków
wyprowadzenia mocy w elektrowni wodnej niedaleko miasta Trabzon i tamtejszym klubie piłkarskim,
w którym – jak twierdzi autor – gra
trzech Polaków. W tym miejscu
wkradła si´ drobna nieÊcisłoÊç, albowiem podobnie jak ELEKTROBUDOWA SA, tak˝e i polscy piłkarze bardzo polubili to miasto i jest
ich tam dokładnie czterech: Arkadiusz Głowacki, bracia Paweł i Piotr
Bro˝ek i Adrian Mierzejewski. ˚ycz´ zarówno ELEKTROBUDOWIE SA, jak i polskim piłkarzom
coraz wi´cej sukcesów na tureckiej
ziemi. Raz jeszcze gratuluj´ Eleksa
i serdecznie pozdrawiam
Tomek Chrobok
wywiad numeru
Europa, Polska,
ELEKTROBUDOWA SA, rodzina
O problemach i sukcesach mówi Jacek Faltynowicz, prezes naszej firmy.
Rozmawia∏a: Aleksandra Krzemieƒ
Foto: archiwum
3
Prezes Jacek Faltynowicz z rodzinà.
Rok 2011 nie nale˝ał do najbardziej udanych nie tylko w naszej
firmie, ale w całej gospodarce.
Dlaczego?
Tak bym nie powiedział. JeÊli chodzi
o działalnoÊç rynkowà – rewelacyjnie! Po raz pierwszy w swej historii
ELEKTROBUDOWA SA zdobyła
w ciàgu jednego roku zamówienia o wartoÊci przekraczajàcej miliard złotych. Jeszcze kilka lat temu
mogliÊmy o tym tylko marzyç. Tak
jak marzà o tym dzisiaj nasi konkurenci. B´dziemy mieli portfel
zamówieƒ powy˝ej 750 mln. Siedem razy wi´cej ni˝ 10 lat temu
i 150 mln wi´cej ni˝ rok temu.
Poziom sprzeda˝y wróci do poziomu najlepszego dotychczas, 2008
roku. To sukcesy. Nie osiàgamy nie-
stety zało˝onego poziomu rentownoÊci. Czemu? Trudno w tej chwili powiedzieç. W przyszłym roku
przyjdzie czas na analiz´ i przeciwdziałanie.
Druga fala kryzysu to ju˝ fakt? Co
b´dzie dalej?
MyÊl´, ˝e nie. Prosz´ spojrzeç na
centra handlowe. Ludzi nie ubyło.
Wydaje mi si´, ˝e wr´cz przeciwnie. Co nie oznacza, ˝e nie widz´
powa˝nych problemów. Jak po-
wiedziałem wczeÊniej, mamy zamówienia, rekordowà sprzeda˝,
podwy˝szyliÊmy ponownie wydajnoÊç pracy, koszty stałe nie wzrosły. A nie mamy oczekiwanej mar˝y
i zysku. Dziwne. Mo˝e to właÊnie
jest istotà tzw. drugiej fali? Nie
wiem.
Czy Pana zdaniem strefa euro
przetrwa? Jakie b´dà dalsze losy
UE?
OczywiÊcie, ˝e tak. UE, najwi´kszy
Po raz pierwszy w swej historii ELEKTROBUDOWA SA zdobyła w ciàgu jednego roku zamówienia o wartoÊci przekraczajàcej miliard złotych.
grudzieƒ 2011
Zamówienia ELEKTROBUDOWY SA roku 2011
wywiad numeru
przekroczyły miliard złotych.
Zamówienia ELEKTROBUDOWY SA (podane w milionach złotych)
w roku 2011 przekroczyły miliard złotych.
1500,0
1125,0
750,0
436,9
262,9
1999 2000
4
777,7
198,1 287,6 226,2 328,4 376,1
1016,0
888,7
2001 2002
2003 2004
2005 2006
2007 2008
2009
eksperyment od czasów póênego
Êredniowiecza, ma moim zdaniem
ogromnà przyszłoÊç. OczywiÊcie
Europa nie powróci do siły i pozycji
z XV i XVI wieku, gdy była tak naprawd´ hegemonem. Ale utrzyma
pozycj´ jednego z dwóch, trzech
głównych oÊrodków politycznogospodarczych
współczesnego
Êwiata. Stworzy swoim obywatelom optymalne warunki ˝ycia
i funkcjonowania. Wierz´ w to.
A nasza firma? Do tej pory postrzegani jesteÊmy jako solidna,
stabilna, wr´cz „nudna” firma.
Czy coÊ si´ zmieni?
I tak b´dzie dalej. Mo˝ecie paƒstwo
byç spokojni. Robimy wszystko, by
tak było. I wiemy, co i jak nale˝y
zrobiç.
375,0
696,6 739,1
566,2
0
2010
2011
(prognoza)
lokalnych. Wielu z tych rzeczy nie
doceniliÊmy.
JednoczeÊnie uczymy si´. Błyskawicznie. Z bólem. Ale zdobywamy unikalne umiej´tnoÊci. To
b´dzie naszà kolejnà przewagà
konkurencyjnà. I jeszcze na tym
zarabiamy.
Czego mo˝emy sobie ˝yczyç
w roku 2012?
Pracy. Takiej, która da nam satysfakcj´, naszej firmie dobre
wyniki,
akcjonariuszom
zysk
i wzrost wartoÊci. Pracy, która pozwoli nam cieszyç si´ kolejnymi
Êwi´tami, tak jak mo˝emy cieszyç
si´ nadchodzàcymi.
nicznych
naszych
rdzennych Dzi´kujemy i ˝yczymy spokoju
pracowników i przyjmowanych i wytchnienia na Êwi´ta, a na
tylko do realizacji jednego kon- Nowy Rok – wielu racjonalizatraktu. Nie znaliÊmy organizacji torskich pomysłów!
prac na obiektach jàdrowych. Nie
do koƒca rozpoznaliÊmy lokalne
prawo pracy, prawo zwiàzkowe
i inne. PopełniliÊmy bł´dy w obsadzie stanowisk. Nie wiedzieliÊmy,
˝e nasza
obecnoÊçpracownika,
na tym rynku
Efektywność
czyli sprzedaż na zatrudnionego
b´dzie
takim
zagro˝eniem
dla firm
(liczona w tysiącach dolarów).
EfektywnoÊç pracownika, czyli sprzeda˝ na zatrudnionego
300,0
(liczona w tysiàcach dolarów).
225,0
150,0
Dochodzà do nas niepokojàce
informacje z naszego kontraktu
OLKILUOTO 3 w Finlandii. Mo˝e
Pan wyjaÊniç, z czego wynikajà
problemy na budowie fiƒskiej
elektrowni nuklearnej?
Sprawa mocno skomplikowana.
Cz´Êç przyczyn jest niezale˝na od
nas. Wiele bł´dów popełniliÊmy,
dopiero teraz je naprawiamy. Nie
doceniliÊmy ró˝nic kultur tech-
209,2
170,4
52,9
53,3
70,8
86,4
75,0
116,4
2002 2003
2004 2005
2006 2007
122,7
2008
128,3
151,9
0
2009
2010
2011
(prognoza)
grudzieƒ 2011
aktualnoÊci
Wojciech Paleczny – nowy
dyrektor marketingu Rynku
Wytwarzania Energii
Konkurs znajomoÊci przepisów i wiedzy o BHP
Andrzej Kowalik, Paweł Famulski i Krzysztof Sacharczuk zostali
zwyci´zcami konkursu zorganizowanego 21 paêdziernika
2011 r. w ramach szkoleƒ okresowych kierowników oraz kadry
in˝ynieryjno-technicznej. Konkurs,
dotyczàcy znajomoÊci przepisów
BHP, prawa pracy oraz zagro˝eƒ
wyst´pujàcych w Êrodowisku, zo-
stał zorganizowany przez Dział
BHP ELEKTROBUDOWY SA.
Komisja konkursowa w składzie:
Marta Bralich, Maria Kumiega
i Stefan Pabian po jednoetapowym teÊcie – 35 pytaƒ teoretycznych – przyznała zwyci´zcom
nagrody.
Gratulujemy przede wszystkim
znajomoÊci tematu i ˝yczymy
wszystkim pracownikom bezpiecznej pracy.
Korekta prognozy rocznej
grupy kapitałowej ELEKTROBUDOWA SA na 2011 rok
który zwiàzany jest z zaostrzajàcà
si´ walkà konkurencyjnà oraz
zmianà
struktury
sprzeda˝y.
Narastajàco po trzech kwartałach
skonsolidowane przychody ELEKTROBUDOWY SA wyniosły 612,6
mln zł (wzrost o 22,5 proc. rok do
roku), a zysk netto przypadajàcy na akcjonariuszy 23,4 mln zł
(spadek o 28,5 proc.). Po trzech
kwartałach nowe szacunki skonsolidowanych wyników zostały
zrealizowane odpowiednio w
65,8 proc. i 61,4 proc.
Skorygowana prognoza wyników przewiduje 38,1 mln zł
skonsolidowanego zysku netto
przypadajàcego na akcjonariuszy Spółki jednostki dominujàcej
i 930,8 mln zł przychodów ze
sprzeda˝y. Opublikowany w lutym bud˝et przewidywał, ˝e grupa zakoƒczy ten rok z 793,5 mln
zł obrotów i 48,3 mln zł zysku
przypadajàcego na akcjonariuszy
(dla porównania: w 2010 r. miała
45,1 mln zł zysku przypadajàcego
na akcjonariuszy i 786,7 mln zł
obrotów). Prognoza sprzeda˝y
została jednak podniesiona w
zwiàzku ze wzrostem wartoÊci
pozyskanych zamówieƒ. Szacunek
zysku został natomiast obni˝ony,
m.in. za sprawà spadku mar˝,
grudzieƒ 2011
1 paêdziernika 2011 r. stanowisko
dyrektora marketingu w Oddziale
Rynku Wytwarzania Energii objàł
Wojciech Paleczny.
Wojciech Paleczny urodził si´
19 lutego 1974 r. w Jaworznie.
Dla ELEKTROBUDOWY SA pracuje od 2 sierpnia 1999 r., kiedy to jako absolwent Akademii
Górniczo-Hutniczej w Krakowie
rozpoczynał prac´ w Grupie Pomiarów Pomonta˝owych w Jaworznie. Poczàtkowo jako sta˝ysta,
a nast´pnie in˝ynier i specjalista pomiarów pomonta˝owych.
DoÊwiadczenie zdobywał tak˝e
na stanowiskach specjalisty ofert
i kosztorysowania oraz specjalisty
badaƒ i projektowania.
Od 2004 roku nieprzerwanie pełnił funkcje kierownicze na realizowanych przez Oddział Rynku
Wytwarzania Energii projektach,
jako kierownik robót i kierownik
kontraktu, nadzorujàc tak˝e kontrakty realizowane poza granicami
Polski.
Posiada uprawnienia SEP E i D.
Ukoƒczył szereg szkoleƒ specjalistycznych i mened˝erskich.
Wojciech Paleczny jest ˝onaty,
w styczniu br. urodziła mu si´ córka Ewa.
Panu Wojciechowi ˝yczymy wielu
sukcesów we współpracy z klientami, owocujàcych zwi´kszeniem
konkurencyjnoÊci i pozycji rynkowej ELEKTROBUDOWY SA zarówno w energetyce, jak i w innych obszarach działalnoÊci.
5
aktualnoÊci
Co si´ stało po 19 sierpnia
roku 28 naszej ery
Tekst: Jan Ryszard Kurylczyk
W minionym roku napisałem, i˝ teraz opowiem o tym, co
si´ stało z Jezusem po 19 sierpnia 28 r. naszej ery, a tak˝e –
dlaczego była to szczególna data.
6
Zapyta ktoÊ: A có˝ mogło si´
wydarzyç niezwykłego, skoro Jezus
wiedział nie tylko o tym, co niesie
ów dzieƒ i ka˝dy nast´pny? Tak, to
prawda, ON wiedział, ale co wiedzieli ówczeÊni ˚ydzi? Co b´dà
o NIM myÊleç i mówiç, kiedy
w sierpniowy dzieƒ dotrze w to
szczególne miejsce, do którego
zmierzał…
Wtedy ˚ydzi uznawali, w odró˝nieniu od swoich sàsiadów, ba
– całego staro˝ytnego Êwiata, tylko jednego Boga. Tego, który na
górze Synaj przekazał Moj˝eszowi
tablice z dziesi´ciorgiem przykazaƒ
i wyjawił swoje imi´: JAHWE. Ale
za czasów Jezusa ˝aden ˚yd
nie wypowiedział głoÊno,
a najpewniej i szeptem,
imienia Bo˝ego, byłoby to bluênierstwem!
Zastàpiono je aramejskim słowem
„ADONAJ” (Pan,
greckie
„KY-
grudzieƒ 2011
RIOS”). ˚ydzi ufali Panu i czekali
z ut´sknieniem na przybycie wysłannika Bo˝ego – MESJASZA (aramejskie „Masziach”, greckie „Christos”), który wybawi ich z rzymskiej
niewoli i potwierdzi specjalny status
narodu ˝ydowskiego – wybranego
przez Boga. Ilu ju˝ było pretendentów do tej roli? DwadzieÊcia
lat wczeÊniej tak mówił o sobie Judasz z Gamali – uznano, ˝e bluênił,
i został ukamienowany. Póêniej
jeszcze nast´pnych pi´ciu ˚ydów
Êmiało o sobie tak mówiç – zostali
wybato˝eni i przegnani z Jerozolimy. 19 sierpnia 28 r. n.e. miało byç
inaczej…
W chwili, o której pisz´, ˚ydzi byli
zwyci´˝eni, upokorzeni i rzàdzeni
przez rzymskich prokuratorów
i namiestników oraz ˝ydowskich
stronników Rzymu – saduceuszy.
Dlatego nie bez przyczyny nienawidzili zwyci´zców, wi´cej – wszystkich obcych, którzy wyznawali innà
ni˝ oni religi´. A w ich ˝ycie miał
za chwil´ wkroczyç ktoÊ, kto powie,
˝e Boga nale˝y miłowaç bezgranicznie, ale w nie mniejszym
stopniu… bliêniego! Powie: „Kochaj bliêniego
jak siebie samego”.
Zaraz, zaraz… Ka˝dego bliêniego?
A wi´c i Rzymianina?! Czy u ówczesnych ˚ydów myÊl taka mogła znaleêç poparcie? Było to raczej bluênierstwo! ˚ydzi mieliby
miłowaç Rzymian, ba, upokorzeni
„mieli nadstawiaç drugi policzek”!
Tak mógłby mówiç Mesjasz, który
miał wybawiç ˚ydów z rzymskiej
niewoli?!
A przecie˝ Jezus wiedział, ˝e powie wi´cej, powie, ˝e Boga wielbiç
mo˝na w ka˝dym miejscu, nie
tylko w jerozolimskich synagogach. Nie poprà GO kapłani – faryzeusze. Oni wiedzà, ˝e jeÊli pielgrzymi przestanà przychodziç do
jerozolimskich synagog, nie tylko
Êwiàtynie, ale całe miasto zbiednieje. Wie o tym równie dobrze ówczesna władza. Nie znajdzie wi´c
Jezus i u nich poparcia.
praw: „Bzdurami si´ zajmujecie, bo
to, co w prawie najwa˝niejsze, to
SPRAWIEDLIWOÂå, MIŁOSIERDZIE,
WIARA i MIŁOÂå – wobec Boga
i bliêniego!”. Tak, doktorzy prawa
nie mieli najmniejszych wàtpliwoÊci
– Jezus bluênił! Mało tego, ten odmieniec religijny nie zwa˝ał na to,
by jedzenie było koszerne, ON Êmie
mówiç, ˝e: „Nie to, co wchodzi do
ust, czyni człowieka nieczystym,
ale to, co człowiek tymi ustami
bezmyÊlnie powie, mo˝e go nieczystym uczyniç”. Tak, doktorzy
praw nie mieli wahaƒ: ˚yda o tak
wywrotowych poglàdach nie tylko
nie mo˝na popieraç, jego trzeba
Êcigaç, pojmaç i ukaraç!! Jezus wie,
˝e to wszystko si´ stanie, mimo to
owego sierpniowego ranka pewnie
zmierzał dalej – ku swemu przeznaczeniu…
A mo˝e znajdzie uznanie w oczach
doktorów
praw
strzegàcych
moralnoÊci i przestrzegania prawa? Oni wówczas zastanawiali si´
przecie˝ nad wa˝nymi dla ˚ydów
sprawami: czy wolno zjeÊç jajko
zniesione przez kur´ w szabat, bo
kura wykonała prac´, a w szabat
pracowaç nie wolno; czy w szabat mo˝na zabiç wesz, bo prawo
zakazuje w ten dzieƒ zabijania
zwierzàt… A tu przyjdzie do synagogi zuchwały prostak, syn zwykłego cieÊli i rzuci w twarz doktorom
My współczeÊni, oddaleni o prawie
dwa tysiàce lat od tamtych czasów,
te˝ wiemy, co wydarzyło si´ po 19
sierpnia 28 r. Wiemy, ale czy potrafimy to zrozumieç, ogarnàç w
szczegółach? Mo˝e jednak warto
wróciç do tych wydarzeƒ, poznaç je
dokładniej, przemyÊleç…
Ale o tym – za rok.
Na razie Jezus zmierza ku brzegom
Jordanu, gdzie oczekuje GO Jan
Chrzciciel.
grudzieƒ 2011
7
aktualnoÊci
Szlachetni z naszej firmy
Tekst: Aleksandra Krzemieƒ
Foto: Barbara Rehlich
8
Pracownicy z Katowic przy∏àczyli si´ do ogólnopolskiej
akcji SZLACHETNA PACZKA.
Akcja, której g∏ównym za∏o˝eniem jest idea przekazywania bezpoÊredniej pomocy – skutecznej, konkretnej
i sensownej – realizowana
jest od 2001 roku przez Stowarzyszenie WIOSNA.
W SZLACHETNEJ PACZCE prywatni darczyƒcy odpowiadajà na potrzeby osób najbardziej ubogich
ze swojego miasta lub okolicy.
O potrzebach tych dowiadujà si´
wolontariusze, którzy sami w swoich spo∏ecznoÊciach poszukujà rodzin dotkni´tych biedà, odwiedzajà
je i pytajà o to, czego im najbardziej brakuje. Oko∏o miesiàca przed
Bo˝ym Narodzeniem informacje
te sà umieszczane w anonimowej
bazie internetowej, by darczyƒca
móg∏ wybraç konkretnà rodzin´
i przygotowaç dla niej paczk´ na
Êwi´ta.
„Nasza Rodzina” to rodzice
wychowujàcy trójk´ dzieci, mieszkajàcy dodatkowo z najstarszà córkà i dwójkà jej dzieci.
OÊmioosobowa rodzina mieszka w
ma∏ym, dwupokojowym mieszkaniu. Po dokonaniu op∏at pozostaje
1000 z∏ na miesiàc (125 z∏ na jed-
grudzieƒ 2011
nego cz∏onka rodziny). Przyczynà
trudnej sytuacji jest brak pracy. Ojciec ze wzgl´du na pogarszajàcy si´
stan zdrowia nie mo˝e jej podjàç,
a panie zosta∏y niedawno zwolnione.
Akcji w naszej firmie, zainicjowanej i koordynowanej przez zespó∏ ZZL, nie mo˝na odmówiç
spontanicznoÊci, ale i rozmachu
i wielkiej ˝yczliwoÊci. Mimo krótkiego czasu, dzi´ki hojnoÊci osób z Biura Spó∏ki, RDE, RP, RWE i firmy Konip uda∏o si´ skompletowaç niemal
ca∏à list´ potrzebnych produktów
spo˝ywczych, Êrodków czystoÊci
oraz artyku∏ów szkolnych, zabawek
i odzie˝y. ELEKTROBUDOWA SA
ze swojej strony zakupi∏a dla „Naszej Rodziny” pralk´ Electrolux.
Dobroç jeszcze raz zwyci´˝y∏a,
a my pomogliÊmy spe∏niç marzenia
Roberta, Fabiana, Oliwki, Wiktorii,
Dawida i ich Rodziców.
aktualnoÊci
Tradycyjnie z okazji
Mikołaja dzieci i wnuki
naszych pracowników
z Katowic i okolic zostały
zaproszone 7 grudnia br.
do wspólnej zabawy w Krainie
Dziecięcej Rozrywki Nibylandia
w Katowicach.
Foto: Małgosia Posmyk
i Maciek Odrzywołek
9
grudzieƒ 2011
historia na Êwi´ta
Edison i Westinghouse –
wojna pràdów
Tekst: Jacek Nowicki
10
Dlaczego w elektroenergetyce
powszechnie u˝ywamy pràdu
przemiennego, trójfazowego,
a nie na przykład pràdu stałego? Aby odpowiedzieç na
to banalne z pozoru pytanie, nale˝y si´ cofnàç a˝ do
lat osiemdziesiàtych i dziewi´çdziesiàtych XIX wieku
i przyjrzeç z bliska czasom, gdy
najt´˝sze umysły ówczesnych
wynalazców i przemysłowców
pracowały nad rozwiàzaniami
technicznymi majàcymi słu˝yç
praktycznemu wykorzystaniu
energii elektrycznej. Dwóch
spoÊród nich, Edison i Westinghouse, toczyło „walk´ na
Êmierç i ˝ycie”, która do historii przeszła pod nazwà wojny
pràdów (ang. war of currents).
Manhattan rozbłyskuje
Êwiatłem ˝arówek Edisona
Poczàtkowy sukces praktycznych
systemów zasilania elektrycznego
w latach osiemdziesiàtych XIX w.
nale˝ał do rozwiàzaƒ bazujàcych
na wykorzystaniu pràdu stałego.
Pierwsze typy ˝arówek Edisona
W Stanach Zjednoczonych ich
wielkim promotorem był Thomas Alva Edison (1847–1931)
– amerykaƒski wynalazca i przemysłowiec, autor wielu przełomowych wynalazków, m.in. fonografu, kamery filmowej i ˝arówki,
a tak˝e póêniejszy współzało˝yciel
korporacji General Electric Company, posiadacz licznych patentów na
urzàdzenia techniczne opracowane
przez siebie i swych współpracowników. Poczàtkowo systemy pràdu
stałego budowane były w du˝ych
miastach osobno dla ró˝nych
zastosowaƒ – do oÊwietlenia, do
przemysłowych nap´dów elektrycznych i do powstajàcej właÊnie
trakcji tramwajowej. Pràd stały doskonale si´ sprawdzał
w zasilaniu najbardziej typowych
obcià˝eƒ, zło˝onych wówczas
przede wszystkim z ˝arówek i silników. Pràdnice pràdu stałego
mogły łatwo pracowaç równolegle z bateriami akumulatorów i ze
Thomas Alva Edison (1847–1931)
grudzieƒ 2011
sobà nawzajem, co zapewniało łatwiejsze wyrównywanie obcià˝eƒ,
podwy˝szało niezawodnoÊç zasilania i umo˝liwiało wykorzystanie pràdnic małej mocy podczas
zmniejszonego zapotrzebowania.
We wrzeÊniu 1882 r. w Nowym
Jorku uruchomiono pierwszy du˝y
komercyjny
system
zasilania
stałopràdowego,
obsługiwany
przez spółk´ Edison Electric Illuminating Company. Był on zasilany
z poło˝onej na dolnym Manhattanie elektrowni Pearl Street Station,
z szeÊcioma pot´˝nymi jak na owe
czasy pràdnicami o mocy ok. 100
kW, nazywanymi jumbo-dynamo.
Ka˝da z nich dostarczała mocy
wystarczajàcej dla zasilenia 1200
˝arówek zasilanych napi´ciem stałym 110 V. Energia dostarczana
była do odbiorców podziemnymi
kablami o łàcznej długoÊci ok. 30
km. Elektrownia działała na obszarze ok. 1 mili kwadratowej miasta.
W chwili oddania do u˝ytku system
miał 85 odbiorców wyposa˝onych
łàcznie w ok. 400 ˝arówek. Energia
Dominik MaÊlankiewicz
Dzieci Jacka Filipkowskiego
Mikołaj Szczepankiewicz.
Córeczka Ireny Tomaszewskiej
Lenka Gulczyƒska
Mateusz Turecki
11
Helenka Marcisz
Ró˝a Marcisz
AdaÊ i Marta Kacprowicz
Nasze kochane maluchy
StaÊ Marcisz
Jagienka - wnuczka
Marka Pradelskiego
Dawid i Dominik Wojciechowscy
Wnuczek Basi Rakoczy
Syn Krzysztofa Litwickiego
Livia Sonia i Stella Marie Bàk
Artur - syn Magdy i Zbyszka
AntoÊ Juskowiak
Franciszek Jan Eitner
Dominik i Adrian Gliwiccy
PiotruÊ i Tomasz Chojnowscy
Maciek Wadelski
Jarema Krupiƒski
12
Patryk J´draszek
Nasze kochane maluchy
Karol Kania
Wnuczki Ewy Rejment - Lenka i Ingusia
Wiktoria Zdziebło
Marta Wilk
Maksymilian Rutkowski
Ninka - córka Ani Hachu∏y
13
Monika Grabiec
Maja i Miłosz Posmyk
Amelia Grabiec
Martynka i Pawełek MiÊkiewicz
Nasze kochane maluchy
Kuba Łomozik
Oskar Zab∏otny
Miłosz Zwaniecki
Marcel Zwaniecki
Natalia Strzelecka
Paulinka Kalin
Natalka Kalin
BartuÊ Wojtal
Vanessa Voinich
Patrycja Voinich
14
Córka Mariusza Wujcika
Makary Gałka
Ola K´pczyƒska
Malwina Gałka
Nasze kochane maluchy
historia na Êwi´ta
nale˝y do systemów pràdu stałego. Do 1886 r. w USA i Kanadzie
oddano do u˝ytku ok. 50 elektrowni wodnych zasilajàcych systemy
stałopràdowe. Do 1888 r. było ich
ju˝ ok. 200.
Pràdnica pràdu stałego konstrukcji Edisona
elektryczna wykorzystywana była
niemal wyłàcznie do oÊwietlenia,
była bardzo droga i posiadała
wszelkie cechy „dobra luksusowego”. Wynalezione przez Edisona ˝arówki pozwalały na łatwe
i bezpieczne oÊwietlanie wn´trz
budynków (w przeciwieƒstwie
do wczeÊniejszych lamp łukowych). Praktyczne wykorzystanie
elektrycznoÊci w nap´dach mechanicznych umo˝liwiło wprowadzenie do u˝ycia silnika elektrycznego
pràdu stałego opracowanego dla
systemów Edisona przez Franka
J. Sprague.
Przez
pierwsze
dwa
lata
przedsi´biorstwo Edison Electric
Illuminating Company, b´dàce
prekursorem współczesnych elektrowni i spółek dystrybucyjnych,
przynosiło straty, gdy˝ wpływy ze
sprzeda˝y energii nie pokrywały kosztów eksploatacyjnych. Nie
zra˝ony tym Thomas A. Edison
konsekwentnie instalował podobne systemy w innych miastach.
4 lipca 1883 r. osobiÊcie uczestniczył
w uruchomieniu kolejnej elektrow-
ni, w Sunbury w Pensylwanii, po
raz pierwszy wykorzystujàcej trójbiegunowy układ stałopràdowy:
+110 V / 0 / –110 V, co pozwalało na zasilanie zarówno standardowych odbiorników 110 V
(włàczanych mi´dzy jeden z dwóch
biegunów 110 V i przewód zerowy),
jak i silników o napi´ciu znamionowym 220 V (włàczanych pomi´dzy
+110 V i –110 V), przy istotnym
zmniejszeniu zu˝ycia miedzi na
kable zasilajàce. W pierwszym
nowojorskim systemie zasilania
stałopràdowego zabezpieczenie
obwodów instalacji elektrycznych
przed zwarciami i przecià˝eniami
stanowiły bezpieczniki topikowe.
Edison opracował i wprowadził
tak˝e do praktycznego u˝ytkowania
pierwszy stałopràdowy licznik
energii elektrycznej, co znakomicie ułatwiło rozliczenia finansowe
z odbiorcami.
W połowie lat osiemdziesiàtych XIX
wieku wydawało si´, ˝e przyszłoÊç
elektroenergetyki
niepodzielnie
grudzieƒ 2011
Pràd przemienny – idea rodem
z Europy
System pràdu stałego, pomimo
swych licznych zalet, miał tak˝e
powa˝ne wady. Niemo˝liwe było
łatwe podwy˝szanie i obni˝anie
napi´ç w celu ułatwienia przesyłu energii na wi´ksze odległoÊci.
Du˝e spadki napi´ç ograniczały powa˝nie odległoÊç od miejsca jej wytwarzania do miejsca
u˝ytkowania. Perspektywa wykorzystania pràdu przemiennego wydawała si´ interesujàca: zastosowanie transformatorów pozwalało
na łatwe podwy˝szanie i obni˝anie
napi´ç, zaÊ naturalne przejÊcie
pràdu przez zero mogło uproÊciç
konstrukcj´ aparatów przeznaczonych do łàczenia coraz wi´kszych
pràdów. O ile „ojczyznà” praktycznych systemów pràdu stałego były
bez wàtpienia Stany Zjednoczone,
o tyle historia zastosowania pràdu
przemiennego zacz´ła si´ w na
Starym Kontynencie.
Na poczàtku rozwoju systemów
pràdu przemiennego w sukurs
ówczesnym in˝ynierom i przemysłowcom przyszedł niedoceniany
dotàd wynalazek paryskiego konstruktora i wynalazcy Hippolyte
Pixiiego (1808–1835), który ju˝
w 1832 r. zbudował prototyp generatora – pràdnicy pràdu przemiennego, bazujàcy na wykorzystaniu
magnesu stałego, indukujàcego
w sàsiadujàcej z nim nieruchomej
cewce sinusoidalnie zmiennà sił´
elektromotorycznà. Wynalazek ten
przez ponad 40 kolejnych lat
uwa˝any był za mało u˝yteczny,
choç prowadzono eksperymenty
z jego u˝yciem. Francuski lekarz
15
historia na Êwi´ta
16
Guillaume Duchenne (1806–1875)
posługiwał si´ pràdnicà Pixiiego
w swych pracach nad elektrodiagnozà i elektroterapià, przeprowadzajàc wiele pionierskich eksperymentów medycznych.
Przełom
nastàpił
w
latach
siedemdziesiàtych i osiemdziesiàtych XIX w. wraz z pracami nad
pierwszymi maszynami pràdu
przemiennego. W 1881 r. Lucien
Gaulard i John D. Gibbs zademonstrowali w Londynie prototyp transformatora pràdu przemiennego.
W latach 1882–1885 próbowali
oni bezskutecznie opatentowaç
swój wynalazek w Anglii, co jednak
skutecznie uniemo˝liwili im konkurenci – wÊród nich Sebastian de
Ferranti (1864–1930), posiadacz
szeregu patentów na opracowane przez siebie urzàdzenia – m.in.
pràdnic´ pràdu przemiennego
nazywanà „Ferranti Dynamo” i
praktyczne rozwiàzania z dziedziny
transformatorów.
W latach 1884–85 trzej w´gierscy
in˝ynierowie: Károly Zipernowsky,
Ottó Bláthy, Miksa Déri (tzw. zespół Z.B.D.) pracujàcy w zakładach
Ganz Vállalatok w Budapeszcie
skonstruowali pierwszy na Êwiecie
transformator o zamkni´tym rdzeniu, charakteryzujàcy si´ wysokà
sprawnoÊcià i pozwalajàcy na regulacj´ napi´cia, co było niemo˝liwe
w poprzednich konstrukcjach bezrdzeniowych lub wykorzystujàcych
rdzenie otwarte.
Kolejny przełom przyniosły prace
Galileo Ferrarisa (1847–1897), który od 1885 r. prowadził we Włoszech doÊwiadczenia z ró˝nymi
rodzajami magnetycznych pól
wirujàcych. Ferraris stwierdził,
˝e dwa przesuni´te w fazie, lecz
zsynchronizowane pràdy mogà
wytworzyç magnetyczne pole
wirujàce bez koniecznoÊci stosowania jakichkolwiek łàczeƒ lub
mechanicznych elementów ruchomych. W tym samym 1885 r. prace
nad praktycznym wykorzystaniem
systemów pràdu przemiennego
w USA podjàł Elihu Thomson w firmie Thomson-Houston.
George Westinghouse
(1846–1914)
Jednak najwi´ksze znaczenie dla
rozwini´cia si´ biznesu zwiàzanego
z systemami pràdu przemiennego miało osobiste zaanga˝owanie
George’a Westinghouse’a (1846–
1914), wynalazcy, który w latach
siedemdziesiàtych XIX w. zbił fortun´ na swym patencie na u˝ywany
powszechnie do dziÊ system kolejowych hamulców na spr´˝one powietrze. Westinghouse, zaintrygowany potencjalnie interesujàcym
nowym obszarem elektrotechniki,
zdecydował si´ wykupiç prawa
patentowe Gaularda i Gibbsa na
Ameryk´ Północnà do transformatora ich konstrukcji. Nabywszy
w Europie generator Siemensa
i transformator Gaularda i Gibbsa,
przystàpił do powa˝nych prac nad
stworzeniem praktycznych systemów pràdu przemiennego w swej
firmie w Pittsburgu w Pensylwanii.
Na ich rezultaty nie trzeba było
długo czekaç: w 1886 r. w Great
Barrington w stanie Massachusetts
zainstalowano pierwszy system
grudzieƒ 2011
dystrybucyjny pràdu przemiennego
o napi´ciu 1 kV, z transformatorami podwy˝szajàcymi i obni˝ajàcymi
napi´cie. Jego twórcà był William
Stanley Jr. (który m.in. udoskonalił
konstrukcj´ transformatorów Gaularda i Gibbsa), zaÊ inwestorem
projektu – sam George Westinghouse. Jeszcze w tym samym roku
Westinghouse, z którym pracowali
William Stanley i Oliver B. Shallenberger, uruchomił pierwszy komercyjny system pràdu przemiennego
w Buffalo w stanie Nowy Jork.
Dalszy rozwój systemów pràdu
przemiennego, wobec szerokiego
rozpowszechnienia si´ urzàdzeƒ
pràdu stałego, napotykał jednak
na opór. W chwili gdy systemy
pràdu stałego były ju˝ w praktycznym u˝ytkowaniu, wcià˝ brakowało praktycznego i ekonomicznego
opracowania dla silnika pràdu
przemiennego, który mógłby przetworzyç energi´ elektrycznà z powrotem na mechanicznà.
Nikola Tesla – niedoceniony
uczeƒ Edisona
W latach 1887–88 uwaga konstruktorów skupiła si´ na nowych,
obiecujàcych rozwiàzaniach wielofazowych systemów pràdu
przemiennego. W 1887 r. w USA
Charles Schenk Bradley skonstruował pierwszy trójfazowy generator pràdu przemiennego. Zaledwie
kilka miesi´cy póêniej podobne
urzàdzenie zbudował w Niemczech Friedrich August Haselwander. W 1888 r. intensywne prace
nad urzàdzeniami i maszynami
dla systemów trójfazowych prowadził Michał Doliwo-Dobrowolski (1862–1919) – in˝ynier, konstruktor i wynalazca pochodzàcy
z mieszanej rodziny rosyjsko-polskiej (praktycznie całe ˝ycie zawodowe sp´dził w Niemczech, a od
1908 r. był dyrektorem fabryki AEG
w Berlinie), a tak˝e szwedzki wynalazca Jonas Wenström.
historia na Êwi´ta
W kwietniu 1888 r. włoski uczony
i wynalazca Galileo Ferraris zaprezentował publicznie swój bezszczotkowy silnik pràdu przemiennego, nad którym prowadził prace
od 1885 r. Raport na temat tego
wynalazku został opublikowany
przez włoskà Królewskà Akademi´ Nauk w Turynie i trafił do ràk
George’a Westinghouse’a, który
dostrzegł mo˝liwoÊç przełamania
z jego pomocà dominacji systemów stałopràdowych.
Nikola Tesla (1856–1943)
W tym momencie na aren´ rozgrywki o przyszłoÊç energetyki
wkroczył Nikola Tesla (1856–1943)
– młody wynalazca, który ze swej
rodzimej Chorwacji (wówczas
b´dàcej cz´Êcià Cesarstwa AustroW´gierskiego) przybył kilka lat
wczeÊniej do Stanów Zjednoczonych. Syn prawosławnego duchownego ukoƒczył dzi´ki przyznanemu
mu stypendium Politechnik´ w Grazu w Austrii, a nast´pnie wykazał
si´ niezwykłymi talentami, pracujàc
w budapeszteƒskim urz´dzie telegraficznym, paryskich zakładach
Continental
Edison
Company
i wreszcie w laboratorium Edisona w
USA. Tu miał okazj´ zaprezentowaç
swe pomysły samemu Edisonowi.
W ciàgu zaledwie roku przyczynił si´ do wprowadzenia licznych
udoskonaleƒ w systemach pràdu
stałego. Wzmocniony siłà odniesionego sukcesu zaproponował
Edisonowi, ˝e jego elektrownie
i systemy dystrybucyjne mogà
działaç jeszcze lepiej, jeÊli dokona
on przejÊcia na pràd przemienny.
Tego jednak było ju˝ za wiele. Edison uwa˝ał mo˝liwoÊç praktycznego wykorzystania pràdu przemiennego za mrzonk´, twierdzàc,
˝e „idee Tesli sà doskonałe, ale
całkowicie niepraktyczne”. ZłoÊliwi
historycy dodajà, ˝e niech´ç Edisona do pràdu przemiennego podyktowana była niezrozumieniem
opisujàcego go matematycznego
rachunku liczb zespolonych, choç
posuwajà si´ tu zapewne za daleko. Fakt jest faktem, ˝e sfrustrowany i niedoceniony Tesla został...
zwolniony z pracy u Edisona, na
co wpływ mogło mieç tak˝e jego
rozgoryczenie z powodu nie wypłaconej, a rzekomo obiecanej premii. Młody in˝ynier znalazł si´ na
bruku i przez rok, od wiosny 1886
r. do wiosny 1887, zmuszony był
podejmowaç si´ najró˝niejszych
zaj´ç, łàcznie z kopaniem rowów.
UÊmiech losu sprawił, ˝e dzi´ki
pomocy finansowej od właÊcicieli
firmy Western Union Telegraph
Company udało mu si´ zało˝yç
własny biznes, pod nazwà Tesla
Electric Light Company. W firmie
tej Tesla kontynuował prac´ nad
pràdem przemiennym, wcielajàc
w ˝ycie swój kolejny wynalazek –
Êwietlówk´ – i opracowujàc podstawy praktycznego wykorzystania
wielofazowych maszyn elektrycznych.
Dla Nikoli Tesli dzieƒ tryumfu nadszedł 16 maja 1888 r. 32-letni
wynalazca stanàł przed audytorium Amerykaƒskiego Instytutu
In˝ynierów Elektryków (AIEE – ang.
American Institute of Electrical Engineers). Przed słuchaczami tego
grudzieƒ 2011
szacownego gremium wygłosił
przełomowy wykład zatytułowany:
„Nowy system silników i transformatorów pràdu przemiennego”,
w którym przedstawił urzàdzenia
słu˝àce do skutecznego wytwarzania i wykorzystywania wielofazowych systemów pràdu przemiennego, w tym m.in. silnika
bezszczotkowego.
George Westinghouse w ciàgu
tygodnia po głoÊnym wykładzie
postanowił wprowadziç Tesl´ do
swej spółki, która przej´ła prawo
do uzyskanych przezeƒ patentów.
Okazało si´ przy tym, ˝e Tesla tylko nieznacznie wyprzedził innego
konstruktora – Olivera Shallenbergera, który ju˝ wczeÊniej pracował
nad silnikiem wielofazowym dla
Westingouse’a.
Pierwszeƒstwo
Tesli do opatentowanych przezeƒ
rozwiàzaƒ było póêniej niejednokrotnie kwestionowane. Wszak
w Europie równolegle niemal identyczne prace prowadzili wspomniani ju˝ wczeÊniej Ferraris,
Doliwo-Dobrowolski, Haselwander
i Wenström. W USA doszło nawet
do procesu, sàd uznał jednak, ˝e
opis silnika wielofazowego podany w patencie Tesli (U.S. Patent
381,968) był pełniejszy od opisu
podanego w publikacji Ferrarisa
i dlatego jego pierwszeƒstwo do
praw patentowych nie mo˝e byç
kwestionowane.
Skandal wokół krzesła
elektrycznego
Westinghouse „uzbrojony” w patenty Tesli stał si´ najgroêniejszym
rywalem Edisona. Mi´dzy oboma
wielkimi wynalazcami, ich firmami, a ostatecznie mi´dzy systemami pràdu stałego i wielofazowymi
pràdu przemiennego rozpocz´ła
si´ ostra rywalizacja, która do historii przeszła pod nazwà „wojny
pràdów” (ang. war of currents).
Obie strony prowadziły kampanie,
jak byÊmy to dziÊ okreÊlili – „medial-
17
historia na Êwi´ta
u˝ycie krzesła elektrycznego okazało si´ spektakularnà klapà.
6 sierpnia 1890 r., podczas egzekucji Williama Kemmlera, pierwsze
załàczenie pràdu spowodowało
powa˝ne pora˝enie, ale nie Êmierç.
Skazaniec wcià˝ ˝ył, wi´c procedur´ załàczenia pràdu trzeba było
powtórzyç. Obecny przy egzekucji
reporter jednej z gazet opisał to
jako „koszmarny spektakl, znacznie
gorszy od wykonania kary Êmierci
przez powieszenie”. Z kolei George
Westinghouse złoÊliwie skomentował: „pewnie lepiej zrobiliby to
siekierà”.
Generator pràdu przemiennego zbudowany przez Ferrantiego
18
ne”, podkreÊlajàce walory własnego rozwiàzania i wady rozwiàzania
konkurencyjnego, niejednokrotnie
uciekajàc si´ do całkowicie pozamerytorycznych argumentów.
W tej konkurencyjnej walce Edison
si´gnàł po, nieobce mu zresztà
w innych działaniach biznesowych,
wr´cz gangsterskie Êrodki z pogranicza prawa i dobrych obyczajów.
Rozp´tał on kampani´ prasowà
majàcà wykazaç zgubne skutki
wykorzystywania pràdu przemiennego, w której przekupieni dziennikarze rozpisywali si´ o fatalnych
w skutkach wypadkach spowodowanych jego stosowaniem.
Próbowano przy tym wylansowaç
nowe słowo w j´zyku angielskim –
westinghoused, majàce oznaczaç
osob´ pora˝onà pràdem elektrycznym – w miejsce przyj´tego dotàd
electrocuted. Dwóch techników
pracujàcych dla Edisona organizowało makabryczne publiczne
pokazy, podczas których zabijano poprzez Êmiertelne pora˝enie
pràdem przemiennym zwierz´ta:
psy, koty, a tak˝e bydło i konie przy
jednoczesnym prezentowaniu sys-
temów stałopràdowych Edisona
jako „przyjaznych i bezpiecznych”.
Poprzez swych lobbystów Edison
próbował zakazaç stosowania
pràdu przemiennego w prawach
poszczególnych stanów USA.
Jednak najbardziej spektakularnym z wydarzeƒ „wojny pràdów”
stała si´... rywalizacja o sposób
zasilania krzesła elektrycznego,
majàcego staç si´ nowym „humanitarnym” narz´dziem do wykonywania najwy˝szego wymiaru kary
w stanie Nowy Jork. Edison po
kryjomu opłacił Harolda P. Browna
– konstruktora tego niesławnego
urzàdzenia, aby do zasilania wykorzystał kupionà na rynku wtórnym pràdnic´ pràdu przemiennego wyprodukowanà w zakładach
Westinghouse’a. Dla przekupionej przez Edisona prasy miało
to stanowiç koronny argument
– przecie˝ ludzie nie b´dà chcieli
wykorzystywaç w swych domach
tej formy elektrycznoÊci, jakà stosuje si´ do wykonywania kary Êmierci.
Jak na ironi´, pierwsze praktyczne
grudzieƒ 2011
Zwyci´˝a trójfazowy pràd
przemienny
Za finał „wojny pràdów” mo˝na
uznaç prezentacj´, jaka miała miejsce podczas Mi´dzynarodowej Wystawy Elektrycznej we Frankfurcie
nad Menem w Niemczech w 1891
r., zorganizowanej przez Towarzystwo Elektrotechniczne (niem.
Elektrotechnische
Gesellschaft)
z inicjatywy Leopolda Sonnemanna,
wydawcy dziennika „Frankfurter
Zeitung”. Zaprezentowano wówczas kompletny trójfazowy system
wytwarzania, przesyłu i u˝ytkowania
zaprojektowany i zbudowany pod
kierunkiem Michała Doliwo-Dobrowolskiego, pracujàcego dla firmy
AEG. W skład systemu wchodziła
linia przesyłowa pracujàca pod
napi´ciem 8 kV o długoÊci ok. 175
km łàczàcà elektrowni´ wodnà
w Lauffen nad rzekà Neckar z terenem wystawy we Frankfurcie.
W Lauffen, poło˝onym na południe
od miasta Heilbronn, zainstalowano
alternator o mocy ok. 300 KM z 32
biegunami, wirujàcy z pr´dkoÊcià
150 obr./min, dostarczajàcy trójfazowego pràdu przemiennego
o napi´ciu 55 V i cz´stotliwoÊci
40 Hz. Zastosowano transformator
olejowy podnoszàcy napi´cie do
8 kV (w póêniejszym okresie systemu tego u˝yto do prób działania
historia na Êwi´ta
pod napi´ciem mi´dzyfazowym dowali o „wygaszeniu” Edisonow- do dziÊ standardem dla energetyki
25 kV). Na budow´ linii przesyło- skich ambicji dalszego promowa- w USA.
wej zu˝yto ok. 60 ton drutu mie- nia pràdu stałego i włàczeniu si´ Za dat´ przełomowà dla Êwiatowej
dzianego o Êrednicy 4 mm. Na w rywalizacj´ w systemach pràdu elektroenergetyki nale˝y uznaç 26
terenie wystawy, którà odwiedziło przemiennego. Za decyzjami po- sierpnia 1895 r., kiedy to uruchołàcznie ok. 1,2 miliona goÊci z ca- szły powa˝ne inwestycje i utworze- miona została elektrownia wodna
łego Êwiata, energia dostarczana nie własnego zespołu zajmujàcego Edward Dean Adams Power Station
za poÊrednictwem linii przesyłowej si´ tà technologià. Znalazł si´ na wodospadzie Niagara. Elektrowzasilała m.in. oÊwietlenie bramy w nim pochodzàcy z Niemiec Char- nia miała nie spotykanà w owych
wejÊciowej, zło˝one z 1000 ˝aró- les P. Steinmetz, który jako pierwszy czasach moc 37 MW, uzyskiwanà
wek, jak równie˝ nap´dzany elek- przedstawił aparat matematyczny z generatorów nap´dzanych turtrycznie sztuczny wodospad.
pozwalajàcy w pełni zrozumieç binami wodnymi. Do przetargu na
dostaw´ generatorów dla tego proJeszcze w tym samym 1891 roku istot´ pràdu trójfazowego.
w Londynie uruchomiona została 7 wrzeÊnia 1883 r. w USA urucho- jektu stan´ły w 1893 r. firmy Genepierwsza elektrownia pràdu prze- miona została hydroelektrownia ral Electric i Westinghouse. General
Electric proponomiennego Depford
wał wykorzystaPower Station, wraz
Za dat´ przełomowà dla Êwiatowej elek- nie cz´stotliwoÊci
z miejskim systemem
dystrybucyjnym, za- troenergetyki nale˝y uznaç 26 sierpnia 1895 r., 41,66 Hz. Z kolei
projektowana przez kiedy to uruchomiona została elektrownia wodna w oryginalnej ofercie WestinghouseFerrantiego, zaÊ WeEdward Dean Adams Power Station na wodo- ’a proponowano
stinghouse zainstalosystem 30 lub 60
wał systemy opaten- spadzie Niagara.
Hz.
Ostatecznie
towane przez Tesl´
w elektrowni wodnej Ames Hydro- Mill Creek – Redlands Power House wybrana została zmodyfikowana
electric Generating Plant.
w Dolinie San Bernardino w Kali- oferta Westinghouse’a. ZdecydoW 1892 r. w USA utworzona zo- fornii. Twórcami tego pierwszego wano si´ na zastosowanie dwóch
stała spółka General Electric Com- komercyjnego systemu generacji generatorów dwufazowych zapany z siedzibà w Schenectady i dystrybucji energii elektrycznej miast trójfazowych, pracujàcych
w stanie Nowy Jork. Utworzenie z wykorzystaniem pràdu przemien- przy cz´stotliwoÊci 25 Hz. U˝ycie
firmy poprzedziło skupienie do nego w Ameryce byli twórcy ze- systemu dwu faz wynikało z prze1890 r. przez Thomasa A. Ediso- społu „zmiennopràdowego” firmy konania inwestora, ˝e ułatwi to
na udziałów posiadanych przezeƒ General Electric: Louis Bell, Almi- dystrybucj´ w sieci miejskiej inprzedsi´biorstw w jednà korporacj´ rian Decker, Elihu Thomson, Wil- stalacjami jednofazowymi. Poo nazwie Edison General Electric. liam Stanley i Charles P. Steinmetz. czàtkowo elektrownia zapewniła
Równolegle kierowana przez Char- Elektrownia wyposa˝ona w dwa zasilanie linià 2,2 kV znajdujàcej
lesa Coffina spółka Thomson-Ho- generatory nap´dzane turbinami si´ w pobli˝u hucie aluminium
uston Electric Company wzmocniła Peltona dysponowała maksymalnà i fabryce karborundu. W nast´pnym
swà pozycj´ rynkowà poprzez wy- mocà 250 kW, pracowała przy roku uruchomiono lini´ 11 kV
kupienie licznych przedsi´biorstw cz´stotliwoÊci 50 Hz i przesyłała o długoÊci 40 km do miasta Buffalo,
konkurencyjnych. Obie te firmy zo- energi´ do miasta linià o długoÊci zasilajàc miejski system oÊwietlenia
stały połàczone, zapoczàtkowujàc 11 km. Dwa lata póêniej, w 1885 r., i trakcj´ tramwajowà.
działalnoÊç istniejàcej do dziÊ General
Electric
zbudował Nowoczesna energetyka oparta
korporacji General Electric (GE). w Kalifornii kolejnà elektrowni´: na trójfazowych systemach pràdu
Przedsi´biorstwo to było wówczas Folsom Power House, o mocy przemiennego stała si´ faktem,
posiadaczem wi´kszoÊci kluczo- 3 MW, dostarczajàcà energi´ linià na zawsze zmieniajàc gospodark´
wych patentów z dziedziny elektro- 11 kV o długoÊci 35 km do Sa- i styl ˝ycia ludzi.
techniki (w tym słynnych patentów cramento. Instalacja ta pracowaEdisona), dzi´ki czemu na długi ła przy cz´stotliwoÊci 60 Hz, jaka
czas zaj´ło jednà z kluczowych po- wkrótce stała si´ obowiàzujàcym
zycji w bran˝y. Prezes GE, Charles
Coffin, i zarzàd nowej spółki zdecygrudzieƒ 2011
19
nasze sprawy
BARAN
(21.03 – 19.04)
Hasło przewodnie: jestem, przewodz´!
Cechy charakteru: aktywnoÊç, spontanicznoÊç, niecierpliwoÊç, egocentryzm, agresja
Kolor: czerwony
Dzieƒ: wtorek
Planeta: Mars
Barany to ludzie o gwałtownym temperamencie, Baran astrologiczny to
poczàtek tworzenia ˝ycia, a wi´c „je-
stem!”. Pierwsza połowa nowego roku
to walka o zdobywanie Êrodków finansowych. Finanse, chocia˝ barany nie
bywajà materialistami, zajmà główne
miejsce w działaniach. Druga połowa 2012 to czas próby dzielenia si´
doÊwiadczeniami, ale jako ˝e jesteÊ niełatwym partnerem, zostanà przy tobie
tylko najwierniejsi przyjaciele. Przeznaczeniem osób spod znaku Barana jest
walka ze wszystkimi i wszystkim.
BYK
(20.04 – 20.05)
Hasło przewodnie: posiadam!
Cechy charakteru: wytrwałoÊç, praktycyzm, przedsi´biorczoÊç, uczuciowoÊç,
wygodnictwo, realizm
Kolor: czerwony i niebieski
Dzieƒ: piàtek
Planeta: Wenus
Czeka ci´ najwi´ksza metamorfoza od
12 lat, zarówno duchowa, jak i mentalna. Du˝e zmiany w ka˝dej dziedzinie
˝ycia ju˝ w pierwszej połowie roku.
Pilnuj dobrze zarówno zawodowej, jak
i osobistej sfery ˝ycia, z niczym si´ nie
spieszàc.
BLIèNI¢TA
(21.05 – 21.06)
Hasło przewodnie: myÊl´!
Cechy charakteru: inteligencja, ruchliwoÊç, niezamierzona dwulicowoÊç,
bardzo chwiejna uczuciowoÊç
Kolor: ˝ółty
Dzieƒ: Êroda
Planeta: Merkury
Najwa˝niejsza
cecha
osobowoÊci
bliêniàt to komunikatywnoÊç. Pierwsza
połowa roku to myÊli o przemijaniu
i trosce o zdrowie. Nie b´dzie łatwo,
ale ju˝ po 13 czerwca karta si´ odwróci
i czekajà ci´ ˝yciowe zmiany o zasadniczym znaczeniu. Pilnuj i nie przyspieszaj
zawodowej i osobistej strefy ˝ycia.
RAK
(22.06 – 22.07)
Hasło przewodnie: czuj´!
Cechy charakteru: bogata wyobraênia i ambicja, uczuciowoÊç i silne
przywiàzanie do rodziny
Kolor: fioletowy
Dzieƒ: poniedziałek
Planeta: Ksi´˝yc
Droga do samorealizacji wiedzie przez
stworzenie szcz´Êliwej rodziny. Na
poczàtku roku nie ograniczaj podró˝y,
dzi´ki którym nabierzesz potrzebnego
dystansu do ˝ycia i problemów. Bàdê
uwa˝ny przy podejmowaniu decyzji,
podj´te w odpowiednim momencie
pomogà w realizacji wielu marzeƒ
i celów.
20
grudzieƒ 2011
LEW
(23.07 – 22.08)
Hasło przewodnie: tworz´!
Cechy charakteru: uczuciowoÊç,
szlachetnoÊç, ch´ç dominacji, pycha,
przesadna ambicja
Kolor: złoty, pomaraƒczowy
Dzieƒ: niedziela
Planeta: Słoƒce
Lwy lubià byç podziwiane i chwalone.
Do 13 czerwca lew skupi si´ na karierze
zawodowej i nie sprawi mu to du˝ego
wysiłku, jeÊli nie zapomni, ˝e jego
przeznaczeniem jest samorealizacja
przez tworzenie. Druga połowa roku
to koniecznoÊç odpoczynku, dzi´ki
któremu uzyskasz przypływ nowej
energii i poczucie dobrze spełnionego
obowiàzku.
PANNA
(23.08 – 22.09)
Hasło przewodnie: analizuj´!
Cechy charakteru: praktycyzm, krytycyzm w stosunku do siebie i otoczenia,
oszcz´dnoÊç graniczàca ze skàpstwem
Kolor: ciemno˝ółty
Dzieƒ: Êroda
Planeta: Merkury
W pierwszej połowie roku panna musi
si´ nauczyç nie odrzucaç przez swój
krytycyzm nadziei, optymizm i nadzieja sà bowiem wi´cej warte ni˝ twarda
rzeczywistoÊç. Dzi´ki optymizmowi panna mo˝e dojÊç bardzo wysoko w zawodowej sferze ˝ycia. Dzi´ki optymizmowi
i radoÊci sukcesy w pracy w drugiej połowie roku dadzà przedsmak podobnego szcz´Êcia i powodzenia w miłoÊci.
21
WAGA
(23.09 – 22.10)
Hasło przewodnie: próbuj´!
Cechy charakteru: elegancja, zdolnoÊci artystyczne i dyplomatyczne,
wahania przy podejmowaniu decyzji,
lekkomyÊlnoÊç
Kolor: bł´kit
Dzieƒ: piàtek
Planeta: Wenus
PodÊwiadoma misja ˝yciowa wag to
dà˝enie do harmonii z innymi ludêmi.
W tym roku waga powinna wybieraç
drog´ po namyÊle, od rozsàdnych
decyzji b´dzie zale˝eç nie tylko jej
bezpieczeƒstwo, ale równie˝ stan posiadania. Druga połowa roku zbli˝y
wag´ do spełnienia si´ w ramach swego przeznaczenia.
SKORPION
(23.10 – 21.11)
Hasło przewodnie: ˝ycz´ sobie!
Cechy charakteru: skrytoÊç, silna intuicja, emocjonalnoÊç, mÊciwoÊç
Kolor: ciemnoczerwony
Dzieƒ: wtorek
Planeta: Pluton
Skorpion, jeÊli podejmuje walk´, to po
to, by jà wygraç. Pierwsza połowa roku
to du˝e zmiany i podejmowanie trudnych decyzji ˝yciowych, niewykluczone
rozstania.
W drugiej połowie roku stabilizacja
i odpoczynek, wskazane pozytywne
myÊlenie, wyzbycie si´ agresji, która rodzi ci´˝kie i nieodwracalne choroby.
grudzieƒ 2011
STRZELEC
(22.11 – 21.12)
Hasło przewodnie: widz´!
Cechy charakteru: du˝a energia i intuicja, poszukiwanie prawdy filozoficznej,
optymizm, donkiszoteria, skłonnoÊç do
przesady
Kolor: złoty
Dzieƒ: czwartek
Planeta: Jowisz
Ogromna intuicja i optymizm strzelców powodujà, ˝e zawsze czujà si´
dobrze. W pierwszej połowie roku
zwróç uwag´ na zdrowie, dà˝ do równowagi mi´dzy pracà a wypoczynkiem
i pami´taj, ˝e bezczynnoÊç nie daje
szcz´Êcia. Druga cz´Êç roku to sprawy
osobiste, podejmowanie wa˝nych decyzji i przezwyci´˝anie trudnoÊci dzi´ki
nowej energii.
KOZIORO˚EC
22.12 – 19.01)
Hasło przewodnie: władam!
Cechy charakteru: konsekwencja,
realizm, powaga, skłonnoÊç do melancholii
Kolor: ciemna zieleƒ
Dzieƒ: sobota
Planeta: Saturn
Kozioro˝ec odnosi sukcesy zawodowe dzi´ki wrodzonemu uporowi.
Swój cel i drog´ ˝yciowà zna od zawsze. W tym roku doskonała aura dla
twórczoÊci oraz miłoÊci. Druga połowa roku to czas na podejmowanie
wyzwaƒ, które pomaga konsekwentnie
realizowaç obranà drog´ ˝yciowà, przy
jednoczesnym pami´taniu o relaksie
i odpoczynku.
Hasło przewodnie: mog´, wiem!
Cechy charakteru: potrzeba wolnoÊci
i ucieczki od rzeczywistoÊci, oryginalnoÊç,
ekscentrycznoÊç
Kolor: zielony
Dzieƒ: sobota
Planeta: Uran i Saturn
Rozpi´toÊç mo˝liwoÊci jest tak wielka, ˝e
osoby spod tego znaku mo˝na spotkaç
od zamiataczy ulic do głów paƒstwa.
„UcieczkowoÊç” wodnika polega na
stałej gotowoÊci do ucieczki od ˝yciowych problemów. W tym roku nale˝y
zwróciç uwag´ na bezpieczeƒstwo
i utrzymanie stanu posiadania. Po 13
czerwca zapragniesz ciepła, miłoÊci
i samorealizacji.
Hasło przewodnie: wyobra˝am sobie, mam nadziej´!
Cechy charakteru: idealizm, marzycielstwo, brak zainteresowania ˝yciem
innych
Kolor: srebrnoszary
Dzieƒ: czwartek
Planeta: Neptun i Jowisz
Konfrontacja z rzeczywistoÊcià cz´sto
prowadzi do rozczarowaƒ i stresów. Ka˝de niepowodzenie rani ryby do gł´bi.
Pierwsze miesiàce to spotkania z dawnymi znajomymi i przyjaciółmi w celu
dzielenia si´ swoimi doÊwiadczeniami
z szerszym otoczeniem. Druga połowa
roku bardziej chaotyczna i mniej harmonijna.
Nie zapominaj o swojej rodzinie!
22
WODNIK
(20.01 – 18.02)
RYBY
(19.02 – 20.03)
grudzieƒ 2011
nasze sprawy
Bàdê dobrze poinformowany
w podró˝y s∏u˝bowej
Na podstawie VADEMECUM DOBRYCH OBYCZAJÓW W BIZNESIE
Peter & Peggy Post
Zwyczaje i kultura
Nale˝y si´ zapoznaç przynajmniej z podstawowymi faktami
dotyczàcymi kraju, do którego
zmierzasz. JeÊli wyka˝esz si´ bardziej dogł´bnà wiedzà, nie tylko
zrobisz wra˝enie na tubylcach, ale
tak˝e unikniesz wielu stresujàcych
sytuacji.
Zacznij przyspieszony kurs poznawania kraju od informacji ogólnych, a nast´pnie przejdê do szczegółów. Najpierw przeszukaj strony
internetowe, na których znajdziesz
wa˝ne fakty i poznasz okreÊlone
dziedziny kultury danego kraju.
Nast´pnie si´gnij po przewodniki
turystyczne, które szczegółowo
omawiajà histori´ i kultur´ kraju.
A na miejscu nie zapomnij o lokalnych gazetach, aby dowiedzieç si´
np. o wydarzeniach kulturalnych.
Pami´taj o tym, ˝e kultura nie jest
okreÊlona wyłàcznie przez granice
paƒstwa. I tak na przykład kraj Basków i Andaluzja w Hiszpanii majà
odr´bne kultury, podobnie jak Sycylia i Toskania we Włoszech. J´zyk
te˝ nie okreÊla kultury, czego dowodem sà Amerykanie i Anglicy.
Seks, polityka i religia
Stare porzekadło, które mówi, ˝e
nigdy nie powinieneÊ dyskutowaç
o seksie, polityce i religii w wytwornym towarzystwie, ma jeszcze
wi´kszà racj´ bytu za granicà. Seks
jako temat jest całkowicie wykluczony.
Polityka
Polityka to nieprzyjemny temat w
wi´kszoÊci krajów Êwiata, zazwyczaj zbyt dra˝liwy, by go poruszaç.
Nigdy zatem nie krytykuj przywódców czy rzàdu kraju twojego
gospodarza ani własnego. Je˝eli
zostaniesz zapytany o strategi´ czy polityk´ swego kraju czy
mi´dzynarodowà, uprzejmie przyznaj, ˝e nie jesteÊ ekspertem w tej
dziedzinie. Pami´taj tak˝e, i˝ b´dàc
w podró˝y słu˝bowej, jesteÊ ambasadorem swego kraju, a nie mało
znaczàcym turystà.
Religia
Gdziekolwiek jedziesz, zapytaj
o dominujàcà w tym kraju religi´.
grudzieƒ 2011
Mo˝esz dowiedzieç si´ te˝ czegoÊ
wi´cej o Êwi´tach religijnych
i Êwieckich. Nie umawiaj si´ np.
na spotkania 14 lipca we Francji –
w dniu zdobycia Bastylii – ani nie
załatwiaj interesów w piàtkowe
popołudnie w Jerozolimie, gdy
wszystkie restauracje sà nieczynne
ze wzgl´du na przygotowania do
˝ydowskiego Êwi´ta szabas.
Obyczaje religijne to jeszcze
wa˝niejsza kwestia. Np. w Tajlandii fotografowanie posàgów
lub innych wyobra˝eƒ Buddy to
Êwi´tokradztwo. W Arabii Saudyjskiej z kolei, jeÊli towarzyszysz
muzułmaƒskiemu gospodarzowi,
to zatrzyma si´ on kilka razy dziennie, by odmówiç modlitwy. Takie
sà osobliwoÊci religijne, o których
mo˝esz niewiele wiedzieç, lecz
których przyj´te normy i zwyczaje
musisz respektowaç. To Êwiadczy
o szacunku dla twojego gospodarza i przekłada si´ na bardziej
pomyÊlne działania biznesowe.
Poszanowanie etyki pracy
Nie bàdê zaskoczony, jeÊli za
granicà nie spotkasz zbyt wielu
pracoholików. W ró˝nych krajach
rodzina i ˝ycie prywatne, a nie praca sà najwa˝niejszà cz´Êcià Êwiata
biznesowego. Nigdy nie interpretuj
odmiennej postawy zagranicznych
współpracowników jako lenistwa
czy oboj´tnoÊci. Mogà byç tak
samo skrupulatni i powa˝ni w pracy, lecz inaczej podchodzà do kwestii czasu. Ogólnie rzecz bioràc,
przerwanie rozmów na jeden dzieƒ
to jeszcze nie powód, ˝eby czuç si´
winnym.
23
„Nierdzewka”, balustrady i por´cze,
czyli nowa oferta z Tychów
Tekst i foto: Marek Lasek
„Za ka˝dym razem, kiedy widzisz biznes,
który odnosi sukces, oznacza to,
˝e ktoÊ podjàł odwa˝nà decyzj´”
Peter Druckner
Słowa te, wypowiedziane przez
pioniera
teorii
zarzàdzania,
przyÊwiecajà wprowadzeniu przez
ZPW Tychy nowej gamy produktów.
Jesienià tego roku rozpocz´liÊmy
produkcj´ wyrobów ze stali nierdzewnej.
Najwi´kszy
nacisk
poło˝yliÊmy na wykonawstwo
i monta˝ balustrad oraz por´czy.
Gama wyrobów, jak i wachlarz usług zwiàzanych
z obróbkà stali nierdzewnej b´dà stopniowo
poszerzane. Pozwala na to bardzo
bogate, wieloletnie doÊwiadczenie
pracowników produkcyjnych.
Produkcja szynoprzewodów to
w znacznej mierze obróbka metali. A por´cz to w sumie nic innego, jak ekran szynoprzewodu
w miniaturce… Nowoczesny park
maszynowy został doposa˝ony w
maszyny przeznaczone do obróbki stali nierdzewnej, umo˝liwiajàce
wykonanie
wyrobu
wysokiej
jakoÊci i utrzymanie odpowiedniej
wydajnoÊci produkcji.
Do obsługi nowego wyrobu został wyłoniony z obecnych struktur
ZPW Tychy zespół odpowiedzialny za przygotowanie ofert, udział
w przetargach publicznych, produkcj´ i monta˝ u klienta. Po krótkim okresie działania Zespół mo˝e
si´ pochwaliç wygranà w pierwszym przetargu na dostaw´ i monta˝ kilkunastu kompletów
balustrad
zewn´trznych
dla Wielospecjalistycznego
Szpitala w Nowej Soli oraz kilkoma projektami dla klientów
indywidualnych.
Tak jak napisałem w poprzednim
numerze ELEKSU – jesieƒ, zima, no
i wiosna zapowiadajà si´ pracowicie…
Wa˝na informacja dla pracowników ELEKTROBUDOWY SA:
Êwiàteczno-noworoczna promocja na balustrady i por´cze.
Preferencyjne ceny!

Podobne dokumenty