Pobierz jako PDF - propertynews.pl

Komentarze

Transkrypt

Pobierz jako PDF - propertynews.pl
C o m m e r c i a l r e a l e s t a t e i n Po l a n d
A new wave
of modernization
coming
IKEA within
an hour
IKEA w godzinę
Idzie fala
modernizacji
Focus on retail
market in Poland
Polski rynek centrów handlowych pod lupą
Shopping Centres | Offices | Warehouses | Hotels
01
2011
Everything on tenants’ market and shopping centres in Poland.
Wyszukiwarka centrów handlowych
RetailMap – unikalne narzędzie informacji biznesowej o rynku
centrów handlowych w Polsce. Wirtualna mapa pomoże łatwo
zlokalizować dany obiekt, sprawdzić jego położenie oraz
wskaże najemców.
Shopping centres search engine
RetailMap – unique buisness information tool on shopping
centres in Poland. Virtual map will help you find a shopping
centre, check its location and find its tenants.
http://www.propertynews.pl/retail-map/
Nazwa centrum
Nazwa centrum
Miasto
Miasto
Województwo
Województwo
centra handlowe
shopping centres
Drodzy Czytelnicy
Dear Readers
Oddajemy w Państwa ręce Property Magazine,
publikację której tematem przewodnim jest
sytuacja na rynku nowoczesnej powierzchni
handlowej w Polsce.
We are giving to you Property Magazine,
the publication whose subject-matter is
the situation on the market of modern
commercial space in Poland.
pośród setek informacji, wywiadów i raportów dotyczących całego sektora nieruchomości komercyjnych, które
każdego miesiąca publikujemy na portalu Propertynews.pl,
wyselekcjonowaliśmy te najważniejsze dla branży centrów
handlowych. Za ich pomocą opisujemy kondycję, trendy oraz
perspektywy rozwoju tego rynku w naszym kraju.
Propertynews.pl to codzienny portal i newsletter informacyjny
oraz szereg praktycznych narzędzi dla wszystkich specjalistów
działających w szeroko rozumianej branży nieruchomości
komercyjnych.
Poszerzając jednak zakres działalności, nasza redakcja organizuje również szereg konferencji, które są wyjątkową okazją do
zdobycia wiedzy i zapoznania się z opiniami najważniejszych
graczy na tym rynku. Przykładem jest I edycja Property Forum
2011, w której wzięło udział ponad 700 osób, m.in. menedżerów firm deweloperskich i budowlanych, inwestorów, a także
właścicieli, zarządców nieruchomości oraz przedstawicieli
władz miast.
2012 rok przyniesie kolejne spotkania. Jedno z najbardziej
prestiżowych będzie miało miejsce w maju, w czasie największej imprezy gospodarczej tej części Europy – Europejskiego
Kongresu Gospodarczego w Katowicach. Całodniowa sesja
tematyczna zgromadzi największe w regionie autorytety w dziedzinie rozwoju rynku nieruchomości komercyjnych.
Tak ważne wydarzenia będą dla nas okazją do zaproponowania Państwu kolejnych publikacji, które w kompleksowy
sposób zaprezentują najistotniejsze tendencje w poszczególnych
sektorach nieruchomości – centrach handlowych, biurach,
magazynach oraz hotelach.
ut of hundreds of information, interviews and
reports on the whole commercial property sector,
which we publish every month on the portal Propertynews.pl, we have selected the most important
ones that relate to the sector of shopping centres. The articles
describe condition of shopping centres, trends and prospects
for development on the Polish market.
Propertynews.pl is a portal and newsletter that consists of
a number of practical tools for all specialists that work across
commercial property sector.
Widening the scope of activities, our editorial office organizes
also a number of conferences which may become an exceptional
opportunity to gain knowledge and familiarize with the opinions
of the most important players on the market. The example might
be the 1st edition of Property Forum 2011, attended by over
700 people, like managers from developers and construction
companies, investors as well as the owners, property administrators and representatives from the city councils.
There are going to be more meetings in 2012. One of the most
prestigious will take place in May, during the largest economic
events in this part of Europe – The European Economic Congress in Katowice. A one-day session broken down into various
subjects will be attended by famous experts that specialise in
commercial property market development particularly in this
region of Europe.
Similarly important events will become good opportunities
for us to offer you next publications which, in a quite complex
way will present the most important trends in given sectors
of property market – shopping centres, offices, warehouses
and hotels.
Have a good time,
Małgorzata Burzec-Lewandowska
Robert Posytek
S
Z życzeniami miłej lektury,
Małgorzata Burzec-Lewandowska
Robert Posytek
O
www.PROPERTYNEWS.pl
Opracowanie:
Małgorzata Burzec-Lewandowska,
[email protected]
Robert Posytek, [email protected]
tel.: 22/ 624 22 70
Wydawca:
PTWP SA / PTWP ONLINE SP. Z O.O.
ul. Świętokrzyska 36 lok. 9
00-116 Warszawa
3
centra handlowe
Fundusz elbfonds wydał w Polsce 80 mln euro. Do
dyspozycji ma kolejne środki
Prywatni inwestorzy
z Niemiec docenili
polskie nieruchomości
Największym zainteresowaniem inwestorów
cieszą się dziś proste struktury i obiekty
handlowe z niewielką liczbą najemców.
Najlepszym rozwiązaniem są retail parki
– mówi dr jur. Kurt-Georg Herzog,
członek zarządu, elbfonds Group.
Na
rynku obiektów handlowych panuje duże
ożywienie. Agencje podają, że w budowie
jest około 700 tys. mkw. nowej powierzchni,
z czego większość w mniejszych miastach.
elbfonds także interesuje się małymi miastami, choć to duże
aglomeracje wydają się bezpieczniejsze do inwestowania...
Mam wątpliwości, czy największe miasta są rzeczywiście
bezpieczne. Proszę popatrzeć chociażby na konkurencję panującą
w danej lokalizacji.
W dużych aglomeracjach trudniej też zbadać rynek klientów. Przekonaliśmy się o tym na Śląsku, gdzie mamy projekt
w Piekarach Śląskich. Okazało się, że niełatwo tu sprawdzić
dokładny przepływ osób oraz poznać ich upodobania. Klienci,
mając do dyspozycji dogodny węzeł komunikacyjny czy też
autostradę, bez trudu przemieszczają się do wybranych lokalizacji handlowych.
W mniejszych ośrodkach gusta odbiorców są bardziej przewidywalne. Łatwiej przeprowadzić długofalową i opłacalną
inwestycję, zaplanować ją w czasie. Nawet w miejscowościach
liczących 15-25 tys. mieszkańców, gdzie można znaleźć jeden,
najwyżej dwa obiekty handlowe typu Biedronka, inwestycję
cechuje „sustainability”.
Ale 15-20-tysięczne miejscowości mają też swoje słabości, związane chociażby z siłą nabywczą. Bywa, że duża grupa mieszkańców
jest uzależniona od jednego pracodawcy. Gdy popada on w kłopoty
finansowe, muszą oszczędzać i idą na zakupy do Biedronki...
Staramy się zabezpieczać w ten sposób, że na lokalizacje inwestycji wybieramy głównie miasta powyżej 50 tys.
mieszkańców. Dlatego wyznacznikiem nie jest dla nas to, czy
działa tam jeden, dwa czy trzy zakłady i jaka jest ich sytuacja
4
shopping centres
Elbfonds Fund spent in Poland EUR 80 mln and have
further funds
German
investors
appreciated
Polish
properties
Investors are most interested in simplearchitecture buildings and commercial
centres with a small number of tenants.
The best solution are retail parks – says
dr. jur. Kurt-Georg Herzog, Member of the
Board in elbfonds Group.
T
here’s been a lot of movement on shopping centre
market.The agencies inform that there are around
700,000 sq m of new retail floor space, most of that
amount is located in smaller cities. You are also interested in small cities, though it seems that large agglomerations
are safer to invest ...
I have some doubts if large cities are really safer. Have a look
at competition in various locations as an example.
In large agglomerations it is more difficult to do a research
on customer market. We found it in Silesia where we have
a project in Piekary Śląskie. And we discovered that it is not
an easy task to check precise flow of people and their preferences. The customers have convenient public transport and the
motorway at their disposal so they move seamlessly to selected
retail centres.
In smaller cities, the preferences of the customers are more
predictable. It is easier to conduct a long term and profitable
investment, and schedule it properly. Even in the towns of 15
to 25 thousand of inhabitants, where merely one or two shopping centres can be found, such as Biedronka, the investment is
characterized by „sustainability”.
But the towns with the population of 15-20 thousand have also
some weak points, connected with purchasing power. It sometimes
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
finansowa. Mieszkańcy tych miast muszą robić codziennie
zakupy. Ważne jest, jaki produkt im zaoferujemy. Jeśli będzie
to retail park, zapewne tam nie wejdą, omijając dość drogie
marki. Kluczem do inwestycji jest odpowiednio dobrany portfel
najemców. Przykładowo Piotr i Paweł okazał się idealnym
najemcą w Piasecznie.
Z tym że mieszkańcy Piaseczna pracują w Warszawie…
Zgadza się. To mniejsza, ale dość bogata gmina, w której
brakowało alternatywy dla dużego hipermarketu Auchan.
Teraz mieszkańcy mogą wybierać, czy chcą spędzić więcej
czasu w długiej kolejce, czy „skoczyć” na szybkie zakupy do
Piotra i Pawła.
Piotr i Paweł nie wchodził już jednak w grę w przypadku
mniejszego Janowa Lubelskiego. Tu lepiej sprawdził się Tesco.
Innym przykładem dobrze dobranych najemców są placówki
Intermarché i Bricomarché w Ciechanowie. Na powierzchni
około 15 000 mkw. powierzchni handlowej będą mogli zaopatrzyć się nie tylko mieszkańcy Ciechanowa, ale cała okolica.
Niedaleko znajduje się również niewielka galeria z takimi
sklepami, jak Pepco i Deichmann.
Dobrze dobrany najemca spożywczy może przekonać do
konkretnej lokalizacji pozostałe sieci handlowe. Dobrze jest
móc zaprezentować dobrą markę, by łatwiej przekonać kolejne
firmy.
Prowadzone przez Państwa projekty, z uwagi na dobór najemców spożywczych, różnią się. Czy nie zależy Państwu, by była to
jednolita sieć?
Owszem, myślimy o tym,
żeby zbudować markę, ale na
razie za wcześnie, by o tym
rozmawiać. Często sprzedajemy projekt końcowemu
inwestorowi, np. funduszowi.
Gdy zmienia się właściciel
i obiektami zarządza inny
podmiot, trudno zachować
charakter marki. Partnerami
końcowymi są też inwestorzy z różnymi potrzebami
– jeden chce mieć niewielki
retail park z kilkoma dużymi
najemcami, inny – galerię.
Jakimi inwestycjami jest
zainteresowany elbfonds?
Grupa elbfonds, z kapitałem zakładowym w wysokości
900 tys. euro, zakłada fundusze
zamknięte. W tej chwili mamy
ich pięć. Ich wspólnym założeniem jest budowa obiektów
handlowych, w dowolnym
mieście w Polsce. Aktywa
mogą być bardzo podobne
lub się różnić.
- Dobrze dobrany najemca
spożywczy może przekonać do
lokalizacji inne sieci handlowe
– uważa dr jur. Kurt-Georg Herzog,
członek zarządu, Elbfonds Group
shopping centres
happens that large group of inhabitants relies on only one employer.
When this employer finds himself in financial problems, they must
save and do shopping in Biedronka ...
We try to secure our investment in several ways, we choose
mainly cities with a population of over 50 thousand people as
our target location for the investment. So it is not important
to us how many plants there are in this area, and what is their
financial situation. The people of these cities must do shopping
every day. It is important what kind of products we can offer. If
it is retail park, for sure they will not go there, trying to avoid
pretty expensive brands. The key to the investment is to have
a well selected portfolio of tenants. For example, Piotr i Paweł
turned out to be an ideal tenant in Piaseczno.
But the citizens of Piaseczno work in Warsaw…
I agree. This is relatively smaller but pretty rich commune
where there was no alternative for large hypermarket Auchan.
Now the local people can choose if they want to stand in a long
line or “drop in” and do the quick shopping at Piotr i Paweł.
Piotr i Paweł store wasn’t considered in the case of smaller
Janów Lubelski. Tesco proved to be better there.
Another good example of well selected tenants are stores
Intermarché and Bricomarché in Ciechanów. The centres provide
the total retail floor space of around 15,000 sq m. Therefore not
only citizens of Ciechanów but the people from the whole region
may shop there. Not far away from this location there is also
a shopping centre with such stores as Pepco and Deichmann.
A tenant which has been appropriately selected, for example
a grocery, may attract remaining chain stores to a given location. It is good to present an
excellent brand in order to
convince other companies
to come.
– A tenant which has been
appropriately selected, for
example a grocery, may attract
remaining chain stores to given
location – says dr. jur. Kurt-Georg
Herzog, Member of the Board in
Elbfonds Group
The projects you run are
very different from each other
due to the range of grocery
tenants. Wouldn’t you like
to have more unified chain
stores?
Right. We’re thinking
about building the brand
but as for now it is too early
to discuss it. Very often we’re
selling the project to final investor, e.g. investment fund.
When there is a change in
ownership and the stores are
managed by other entities it
is difficult to keep the brand
character. The final partners
are also investors with different needs – one wants to
have small retail park with
several large tenants – others want to have shopping
centre.
5
centra handlowe
Budujemy, realizujemy, komercjalizujemy, finansujemy, a potem
odsprzedajemy nasze projekty. To, co jest kosztem inwestycji,
sprzedajemy z zyskiem i całą kwotę inwestujemy jeszcze raz
w fazie drugiej.
W każdym funduszu mamy dwie fazy inwestowania, po
około 18 miesięcy. Jeden fundusz zamknięty trwa trzy i pół
roku.
Podjęcie decyzji o tym, czy
zaangażujemy się w daną inwestycję, zajmuje nam chwilę,
bo w zarządzie funduszu są
tylko cztery osoby.
Nie jesteśmy ograniczeni
prospektami poszczególnych
funduszy, nie mamy też wewnętrznego regulaminu, który nakazywałby nam, z kim
wolno, a z kim nie można
inwestować.
Mamy na przykład umowę
Centrum Handlowe Józefosław
joint-venture z deweloperem
w Piasecznie
Vertano w Ciechanowie, ale
działamy również niezależnie
od partnerów i bierzemy udział we wszystkich procesach realizacji projektu, również „inhouse”. Wówczas nasza inwestycja
jest w 100 proc. pod kontrolą. To proste – gdy robimy wszystko
sami, mamy lepszy przepływ informacji, wiemy, co się dzieje na
każdym etapie inwestycji.
Planują Państwo rozwijać współpracę z Vertano?
Z Vertano nie wykluczamy kolejnych projektów. Poza tą firmą
na rynku jest wiele innych, które chciałyby z nami współpracować.
Nie wszystkie spełniają jednak nasze oczekiwania.
Jak niemiecki rynek ocenia atrakcyjność przedsięwzięć handlowych w Polsce?
Przeciętny niemiecki „Kowalski” postrzega Polskę jako bardzo atrakcyjny kraj do inwestowania. Co więcej, uważa, że
w Polsce przez ostatnie trzy lata kryzysu nie było, więc jest
ona krajem stabilnym. Paradoksalnie kryzys pomógł Polskę
wypromować.
Czy chęć do inwestowania jest w Niemczech tak duża, że będą
Państwo zapewniać finansowanie wszystkim projektom mającym
szansę na zwrot?
Dużo łatwiej jest zgromadzić środki finansowe niż znaleźć
sensowne, dobre projekty. Mamy nadwyżkę w funduszach.
Moglibyśmy wydawać i realizować więcej projektów, gdyby
znalazły się wśród nich naprawdę dobre przedsięwzięcia.
Do tej pory zainwestowaliśmy w Polsce 80 mln euro. Do
dyspozycji jest jeszcze około 20 mln euro, ale ta suma może
się zwiększać. Mamy wielu partnerów w ramach sieci dystrybucyjnej, którzy mają majętnych, indywidualnych inwestorów.
Jeśli dwóch czy trzech podpisze wnioski o uzyskanie udziałów,
w grę wchodzą bardzo duże kwoty. Dwa tygodnie temu stan
ten wynosił 18 mln euro. W piątym funduszu zgromadzimy
25 mln euro.
6
shopping centres
What kind of investment elbfonds is interested in?
Elbfonds Group, with share capital at the amount of EUR
900,000 sets up the funds. At the moment we have five such
funds. The main idea behind them is to build for commercial
use in any given town or city in Poland. The assets may be very
similar or may differ.
We build, realize, commercialize, provide finance and
then sell our projects. We sell
the portion which makes up
the cost and then we reinvest
the whole amount again in
second phase.
In every fund, we have two
phases for investment, each
lasting around 18 months.
The life cycle of the fund lasts
three and a half years.
We make a very quick decision about engaging in a given
CH Józefosław in Piaseczno
investment because there are
only four persons on the board
of the fund.
We are not constrained by the prospects of the fund and we
don’t have internal regulation either. So there are no people that
would tell us who we should speak to and in what property we
should invest.
For example, we have a joint-venture agreement with developer Vertano in Ciechanów, but we also act independently from
partners and take part in all processes of project realization also
“inhouse”. Then, our investment is controlled by us in 100 percent. It’s simple – when we do everything alone, we have better
flow of information, we know what’s going on every stage of
investment.
Are you planning to develop cooperation with Vertano?
We don’t exclude such situation for the next project with
Vertano. Apart from that company, there are many others who
would like to cooperate with us. Not all, however, meet our
expectations.
How German market view attractiveness of shopping centres in
Poland?
An average German citizen thinks of Poland as a very attractive
country to invest. What’s more, he thinks that there hasn’t been any
crisis in Poland for the last three years so the country must be stable
anyhow. Surprisingly, crisis helped Poland in its promotion.
Do Germans want to invest so eagerly that you will provide funding
to all projects that may bring returns?
It is much easier to raise financial capital than find reasonable,
good projects. We have a surplus in funds. We could spend and
realize more projects provided there were really good ideas.
So far we have invested EUR 80 mln in Poland and additionally we have around EUR 20 mln, but this amount may change.
We have many partners within the framework of distribution
network and they have rich individual investors. If two or three
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
Co z zainteresowaniem funduszy inwestycyjnych aktywami
nieruchomościowymi w Polsce?
To kwestia dobrej struktury i dobrych kontaktów. Niezależnie od kryzysu pieniądze muszą pracować. Presja do
inwestowania jest zawsze. Mamy powiązania z dobrymi,
niemieckimi inwestorami w Londynie, we Francji, w Holandii. Każdy inwestor końcowy wymaga innego rodzaju
produktu. Musimy mieć w ofercie różne produkty, żeby
spełnić ich oczekiwania.
Najbardziej sprawdzają się jednak proste struktury, portfele z niewielką liczbą najemców. Jeśli chce się mieć więcej
inwestorów końcowych, prosty retail park to najlepsze rozwiązanie.
Ale Państwo budują nie tylko proste retail parki. W planach jest
na przykład duży projekt w Siedlcach. Czy w zanadrzu jest więcej
tego typu inwestycji?
Właśnie pracujemy nad ostateczną koncepcją galerii handlowej
w Siedlcach. Jesteśmy po wstępnych ustaleniach z najemcami.
Przed zakończeniem projektu istnieje zawsze kilka procent
ryzyka, coś się może nie udać.
Możliwości budowania takich obiektów jest w Polsce coraz mniej. Znów wspomnę o wielkich aglomeracjach – jest
tam potencjalny catchment, ale nie wiadomo, jak to się będzie
kształtować w przyszłości.
Czy poza Siedlcami mają Państwo w planach realizację większych
projektów?
Jest jeszcze jeden projekt tego typu. Badamy ok. 10-hektarową
działkę w jednym z mniej zamożnych miast. Mamy tam jednak
pewien problem – ceny w Polsce nie są jeszcze adekwatne do
potencjalnego przychodu. Jeśli koszt zakupu gruntu jest zbyt
wysoki, nakłady poniesione na realizację projektu mogą się po
prostu nie zwrócić. Większość transakcji rozbija się właśnie
przez wygórowane oczekiwania właścicieli gruntów, którzy
żyją jeszcze w fazie hossy.
Najwięcej możliwości widzimy jednak w obiektach o powierzchni sprzedaży od 5 do 15 tys. mkw.
Może Pan zdradzić szczegółowy plan inwestycyjny na najbliższe
lata?
Mamy około 15 projektów, które są na różnych etapach
– projektowym, przed rozpoczęciem budowy lub w trakcie
budowy. Do końca roku dwa lub trzy z nich mogą jednak
odpaść.
Jeśli chodzi o 2012 rok, mają zostać uruchomione galerie
w Ciechanowie, Myśliborzu, Janowie Lubelskim, Żyrardowie
i Piekarach Śląskich.
W trakcie uzgadniania jest Wołomin – tu plany obejmują
retail park, ale jak na razie to projekt najmniej pewny.
W jeszcze innym przypadku wciąż czekamy na decyzje administracyjne. Chodzi o inwestycję w Poznaniu, którą chcieliśmy
zakończyć w tym roku, ale w praktyce termin przesunie się
pewnie na pierwszy kwartał przyszłego roku.
Dziękuję za rozmowę
Małgorzata Burzec-Lewandowska
shopping centres
persons sign requests for obtaining shares, very large sums of
money are at stake. Two weeks ago, the sum was close to EUR
18 mln, and in the fifth fund we’ll have EUR 25 mln.
Are investment funds interested in properties in Poland?
This is a matter of good structure and good contacts. The crisis
apart, the money must work. There is always pressure to invest.
We have contacts with good German investors in London,
France, the Netherlands. Every investor wants different type
of product. So we have to have various products on our offer to
meet their expectations.
But the best investments seem to be simple – structures, portfolios with a small number of tenants. If you want more final
investors, a simple retail park is the best solution.
But you build not only simple retail parks. There is for example
large project in Siedlce you will develop. Do you have more such
type of investments?
We’re just working on the final concept of the shopping centre
in Siedlce. We’ve gone through initial arrangements with our
tenants. But before project finalization there is always minimal
risk that something might not go well.
There are fewer opportunities to build such facilities in Poland
than before. I can again mention large agglomerations – where
potential “catchment” exists but we don’t know how it will develop in the future.
Apart from Siedlce, do you have in your plans development of
bigger projects?
There is another project of this type. We are doing research of
the potential 10 ha plot of land in one of the less affluent cities.
But we have there one problem – the prices in Poland are not
adequate to potential income. If the cost of land is too high, the
expenditure we make on buying the plot may simply not bring
any returns. Most transactions fail because of the excessive prices
of land quoted by the owners who seem not to notice that the
times of boom are over.
We see the biggest potential in the buildings of retail floor
space between 5,000 and 15,000 sq m.
Could you reveal what is your investment plant in detail for the
next years?
We have around 15 projects, on different stages – designing,
pre-development stage or projects already under construction. But
by the end of the year two or three projects may be cancelled.
In 2012, new shopping centres are scheduled for completion in Ciechanów, Myślibórz, Janów Lubelski, Żyrardów and
Piekary Śląskie.
We are in negotiation regarding Wołomin – here the plans
include also retail park, but so far this project seems to have
been less than sure.
In some other cases we are still waiting for administrative
decisions. And it relates mainly to investment in Poznań, which
we would like to finish this year, but in practice, the deadline will
be probably rescheduled to the first quarter next year.
Thank you for interview
Małgorzata Burzec-Lewandowska
7
Walter Kadnar, director of Swedish chain in Poland
centra handlowe
Meblowy gigant chce inwestować w centra handlowe,
sklepy oraz produkcję
Furniture giant invests in shopping malls, stores and
production
IKEA w godzinę
IKEA within an hour
IKEA ma w Polsce osiem sklepów i zapowiada
dalszą ekspansję. Miejsce na nowe inwestycje
widzi wciąż w największych aglomeracjach
naszego kraju, ale na cel bierze również
mniejsze ośrodki. IKEA has eight stores in Poland and already
announced further expansion. The company
sees its opportunity in investing in the largest
Polish agglomerates, but the chain is also
targeting smaller cities.
W
ierzymy, że nie tylko cena i jakość są ważne.
Istotny jest też czas. Dlatego moją ambicją jest,
żeby dojazd samochodem do sklepu IKEA
nie zajmował polskim klientom dłużej niż 60
minut – zapowiada Walter Kadnar, dyrektor szwedzkiej sieci
w Polsce.
W przyszłości meblowy gigant chce inwestować w Polsce w centra
handlowe, sklepy oraz produkcję. W planach jest również rozwój
mniejszych formatów w niewielkich ośrodkach, takich jak na
przykład Częstochowa, choć dyrektor sieci podkreśla, że w naszym
kraju ciągle jest miejsce na duże placówki, o czym mogą świadczyć
niedawne i planowane rozbudowy już istniejących.
Najbardziej zaawansowane plany powiększenia sieci dotyczą
Lublina. – Widzę dla nas dużo miejsca również w Warszawie,
Szczecinie, Bydgoszczy, Białymstoku czy Rzeszowie. Wiemy,
że inwestycje w tych miastach będą dużym sukcesem. Polska to
prawie 40 mln mieszkańców. My mamy dostęp dopiero do ok.
6 mln – mówi Kadnar.
Rozbudowa istniejących sklepów IKEA w Polsce to istotny
element strategii firmy.
W ubiegłym roku zostały rozbudowane placówki w Gdańsku
i Poznaniu. Po rozbudowie otwarto też sklep w Krakowie. Jego
powierzchnia podwoiła się, a firma szuka możliwości stworzenia
tam magazynu. Trwa też budowa magazynu przy sklepie na Targówku – zostanie on otwarty w ciągu najbliższych kilku miesięcy.
Na powiększenie czeka również sklep we Wrocławiu, który zajmie
docelowo 30-35 tys. mkw. – Powierzchnia tej placówki urośnie
8
shopping centres
We
believe that not only price and quality are
important. Time plays a significant role
too. That’s why my ambition is to cut the
time Polish customers need to get to IKEA
store to less than 60 minutes – says Walter Kadnar, director of
Swedish chain in Poland.
In the future, the furniture giant would like to invest in shopping
malls in Poland, stores and production. On the plans there is also
development of smaller formats in smaller cities such as, for example, Częstochowa, though the director of chain stores underlines
that there is still a lot of room for large format shopping centres
in Poland, the most illustrative example of which may be recently
opened centres and planned extensions of already existing ones.
The most advanced plans of expansion of furniture chain stores
relate to Lublin. - But I see a lot of potential for us also in Warsaw,
Szczecin, Bydgoszcz, Białystok or Rzeszów. We already know that
investments in those cities will be great successes. Poland is a nearly
40 mln people country. We have the access only to around 6 mln
citizens - says Kadnar.
The extensions of existing IKEA stores in Poland play an important element of the company’s strategy.
Last year the stores in Gdańsk and Poznań were extended. The
store in Kraków was enlarged too.The store was already opened and
its commercial space doubled, and the company analyse possibilities of how to utilize some space there for warehouse. We are also
building the warehouse adjacent to existing store in Targówek – and
the opening is scheduled to take place within several months. The
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
o 60 proc. Inwestycja ma zostać zrealizowana w ciągu 12-24
miesięcy – zdradza Walter Kadnar i dodaje, że firma musi dbać
o klientów działających sklepów, dając im dodatkowy asortyment
i zapewniając wygodę zakupów. – Mamy budżet inwestycyjny
przeznaczony dla sklepów już istniejących. Placówki te mają ciągle
duży potencjał, aby rosnąć – mówi.
Szef IKEA wierzy, że rynek związany z artykułami wyposażenia domu w Polce ma ogromną przyszłość, bo wciąż jest na
wczesnym etapie rozwoju.
Siłę marki potwierdza jej odporność na stagnację gospodarczą,
z jaką zmagali się detaliści przez ponad dwa lata. – IKEA to ikona
rynku, która jest magnesem dla szerokiej grupy konsumentów.
Dotyczy to nie tylko polskiego rynku, ale każdego, na którym
pojawi się szwedzki koncern – mówi Patrycja Dzikowska z Jones
Lang LaSalle. – Różnorodność asortymentu sprawia, że klient
zawsze znajdzie tu coś dla siebie. Kiedy w kryzysie spadła sprzedaż
mebli, ciężar przeniósł się na różnego rodzaju akcesoria. To klucz
do sukcesu sieci – dodaje Dzikowska.
Według przedstawicielki Jones Lang LaSalle, 6-7 dodatkowych
sklepów w Polsce umożliwi IKEA realizację celu, jakim jest zapewnienie 40 mln Polaków możliwości dojechania do placówki
w ok. godzinę.
Jak twierdzi Walter Kadnar, sposobem na stabilną pozycję
firmy jest również strategia, która zakłada bycie właścicielem
obiektów. shopping centres
store in Wrocław is also waiting for extension works, after which the
facility will have 30,000-35,000 sq m. - Thus the retail floor space
will increase by 60 percent. The investment is to be finalized within
12-24 months – reveals Walter Kadnar and adds that the company
must take care about the clients of current stores by providing
them with additional product range and making shopping more
convenient than ever. - We have investment budget for existing
stores. These centres have still huge potential to grow.
IKEA boss believes that the market of home furniture and
accessories has a bright future in Poland, as this segment is still at
an early stage of development.
The strength of the brand is confirmed by its resilience to economic downturn with which retailers wrestled for over two years.
- IKEA is an icon on the market, and acts as a magnet for a wide
group of consumers. It does not refer only to Polish market, but
every market where Swedish giant makes its presence – says
Patrycja Dzikowska from Jones Lang LaSalle. - Wide range
of products assures that every customer may find something for
himself. When the sales of furniture dropped in crisis, most of
the sales results came from various accessories. This is the key to
success – says Dzikowska.
According to Jones Lang LaSalle representative, 6 or 7 additional
IKEA stores would fill the gap and enable the company to reach
the target which is to make sure that 40 mln Poles could get to
the store in under an hour. 9
centra handlowe
Z blisko 360 galerii handlowych w Polsce prawie 150
powstało 8-10 lat temu
Idzie fala
modernizacji
Rynek centrów handlowych w Polsce
z etapu dynamicznego rozwoju przechodzi
do fazy dojrzałości. Wciąż buduje się
wiele obiektów, ale nie ma co liczyć, że
w najbliższych latach liczba otwarć nowych
galerii będzie dorównywała tej sprzed kilku
lat. Czy wyspecjalizowani deweloperzy
staną w obliczu braku zleceń? Nie. Idzie fala
modernizacji.
R
ynek centrów handlowych ewoluuje. Klienci są bardziej
świadomi i wymagający, a otoczenie konkurencyjne
jest coraz silniejsze. W naszym kraju działa obecnie
ok. 360 galerii handlowych, ale aż ok. 150 z nich
powstało 8-10 lat temu. Ciężko idzie im rywalizacja o konsumenta z młodszymi, nowocześniejszymi i bardzo często
większymi braćmi.
– Na zachodnioeuropejskich rynkach przyjmuje się, że po
okresie ok. 10 lat od wybudowania należy przeprowadzić
gruntowną modernizację obiektu handlowego. W Polsce te
procesy zachodzą nieco szybciej i modernizacji lub rozbudowie podlegają zarówno obiekty 3-, 5-, jak i 10-letnie – mówi
Anna Staniszewska, dyrektor Zespołu Doradztwa i Analiz
Rynkowych DTZ.
Z takiej walki można wyjść zwycięsko. Sztandarowym przykładem jest warszawski Klif, któremu pod nosem wyrosła
Arkadia. Obiekt zyskał nową aranżację, a rekomercjalizacja
wypozycjonowała obiekt jako bardziej ekskluzywny. Pomysł
się sprawdził. Czy ta sama sztuka uda się innym?
Starsze nie znaczy gorsze
Nieciekawa architektura, brak oferty rozrywkowej, mało
atrakcyjny i wąski miks najemców – to główne mankamenty centrów pierwszej generacji. Mają one jednak asa
w rękawie.
– Przewagą konkurencyjną tego typu obiektów jest fakt, iż
funkcjonują w świadomości konsumentów jako wykreowane
lokalizacje handlowe z wypracowaną pozycją rynkową i grupą
lojalnych klientów – uważa Anna Staniszewska.
Taką drogę wybrała m.in. sieć Tesco, która zamierza modernizować i rozbudowywać swoje centra handlowe. – Mamy wiele
10
shopping centres
Out of nearly 360 shopping centres in Poland, close to
150 were built 8-10 years ago
A new wave of
modernization
coming
The market of the shopping centre in Poland
started to enter maturity phase having
completed the stage of dynamic growth.
A lot of buildings are under way but very
quickly the grey areas without centres
will disappear and one should not engage
in wishful thinking and hope that in the
nearest future the number of newly opened
shopping malls will be equally high as it was
several years ago. Given this, will specialised
developers face dry times of no-orders at all?
No. A new wave of modernisation is coming.
T
he shopping centre market is evolving. The clients
are both more aware and more demanding, and
competitors are stronger than ever. There are currently about 360 shopping centres in our country,
but a staggering number of 150 were built 8-10 years ago. The
older centres are fighting hard for consumers with younger,
more modern and very often larger siblings.
- It is widely assumed in Western Europe that 10 year old centres
should undergo a thorough modernization process. In Poland the
cycle is slightly shorter and already 3 years old, 5 and 10 years old
facilities are modernized or extended – says Anna Staniszewska,
director of Advisory Team and Market Analysis DTZ.
You can come off the boxing ring as a winner. The example may
be Klif, one of the shopping centres in Warsaw which competes
for customers with recently developed larger centre Arkadia. Klif
was given a new arrangement, and recommercialization positioned
the centre as more exclusive. The idea proved well. Will others be
successful by using the same trick?
Older do not mean worse
Uninteresting architecture, lack of entertainment, fairly attractive and limited number of tenants – these are the main
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
ciekawych lokalizacji. Nie musimy szukać działek z potencjałem
i budować od nowa. Dlatego wybraliśmy drogę odświeżania
i powiększania obiektów już istniejących – zapowiada Czesław
Grzesiak, wiceprezes Tesco Polska. Detalista przygotowuje się
do rozpoczęcia takiej inwestycji na warszawskim Ursynowie.
– Projekt przy al. Komisji Edukacji Narodowej całkowicie
zmieni obraz handlu w tej części miasta. W przyszłości będzie
to zupełnie inny obiekt. Duże i znaczące centrum handlowe
w Warszawie – dodaje Grzesiak. Po modernizacji obiekt będzie
miał prawie 60 tys. mkw. Jego częścią będzie duży hipermarket
Tesco Extra.
Podobne plany ma jeden z największych i najdłużej działających na tym rynku deweloperów – kieleckie Echo Investment.
– W perspektywie kilku najbliższych lat będziemy myśleć
o przebudowie obiektów handlowych, które działają na rynku
od blisko 10 lat. Takie centra funkcjonują w Jeleniej Górze,
Tarnowie, Radomiu i Piotrkowie Trybunalskim – zapowiada
Piotr Gromniak, prezes spółki.
W sierpniu br. deweloper otworzył po rozbudowie Galerię
Echo w Kielcach, której powierzchnia zwiększyła się o 44 tys.
mkw. GLA. – Nasze kolejne projekty związane z rozbudową
istniejących lokalizacji dotyczą Pasażu Grunwaldzkiego we Wrocławiu i centrum handlowego Galaxy w Szczecinie – informuje
Krzysztof Giemza, dyrektor Działu Centrów Handlowych
Echo Investment.
Obie realizacje zakładają powiększenie powierzchni handlowej
i docelowe poszerzenie oferty przy wykorzystaniu potencjału
tych lokalizacji. Pasaż Grunwaldzki zyska około 12 tys. mkw.
GLA. , 50 nowych sklepów i ponad 300 dodatkowych miejsc
parkingowych. – Rozbudowa istniejących centrów handlowych
w naszym przypadku jest podyktowana świadomością zmian
uwarunkowań na rynku w kontekście posiadanych przez nas
lokalizacji. Nasze plany związane z rozbudową to przede wszystkim chęć zapewnienia naszym klientom dostępu do szerszej
oferty handlowej – informuje Giemza.
Ogólnopolski trend
Na warszawskim rynku w trakcie realizacji lub na
etapie planowania jest rozbudowa: Wola Park, CH
Auchan w Piasecznie i Centrum Skorosze w Ursusie.
W Gdyni rozbudowuje się Centrum Handlowe
Wzgórze. Również Galeria Łódzka, Park Handlowy
Franowo w Poznaniu i Centrum Handlowe Magnolia
we Wrocławiu chcą powiększyć powierzchnię handlową przeznaczoną na wynajem. – W mniejszych
miastach również obserwuje się ten trend. Stanie się
tak w przypadku Galerii Pomorskiej w Bydgoszczy,
Rzeszów Plaza, Gemini Park w Bielsku-Białej czy
CH Ogrody w Elblągu. Ponadto Metro Group
zapowiada rozbudowy niektórych obiektów M1.
– W perspektywie kilku najbliższych lat będziemy
myśleć o przebudowie obiektów handlowych, które
działają na rynku od blisko 10 lat – zapowiada Piotr
Gromniak, prezes spółki
shopping centres
drawbacks of the first generation centres. However they have
a trump card.
- The competitive advantage of such types of the centres is
the fact that they exist in customers’ minds as well-established
commercial localizations with good market positioning and the
group of loyal customers – says Anna Staniszewska.
Such path was taken by the chain Tesco, which wants to
modernize and extend its shopping centres. - We have many
interesting locations. We don’t have to look for the plots with
potential and build from a scratch. That’s why we have chosen the
path of renovation and extension of already existing centres – says
Czesław Grzesiak, vicepresident of Tesco Polska. The retailer is
preparing to start such investment in Ursynów, one of districts in
Warsaw. - The project at Aleja Komisji Edukacji Narodowej will
thoroughly transform the commercial landscape in this part of
the city. Large and significant shopping centre in Warsaw – adds
Grzesiak. After being given a new modernized look, the building
will have nearly 60,000 sq m of retail floor space. Hypermarket
Tesco Extra will occupy a large part of it.
Similar plans have one of the largest and most experienced developers on the market – Echo Investment in Kielce. - Over the next
several years we will consider rebuilding shopping centres, which
have operated on the market for nearly 10 years. Such malls are in
Jelenia Góra,Tarnów, Radom
and Piotrków Trybunalski –
– Over the next several years we
explains Piotr Gromniak,
will consider rebuilding shopping
president of the company.
centres, which have operated
This year in August, a deon the market for nearly 10
veloper opened Galeria Echo
years. Such malls are in Jelenia
in Kielce after extension and
Góra, Tarnów, Radom and
now the mall’s commercial
Piotrków Trybunalski – explains
space increased by 44,000 sq
Piotr Gromniak, president, Echo
m GLA. - Our next projects
Investment
are connected with extension
of currently existing locations
and include Pasaż Grunwaldzki in Wrocław and shopping
centre Galaxy in Szczecin –
informs Krzysztof Giemza,
director of Shopping Centres
Department in Echo Investment.
Both projects have on plans
the extension of commercial
space and enlarging the offer by utilizing the potential
the locations represent. Pasaż
Grunwaldzki will have added another space of around
12,000 sq m GLA, 50 new
stores and over 300 car park
spaces. - The extension of already existing shopping centres is in our case determined
by the fact that we are aware
of changes that occur on the
market in the context of lo-
11
centra handlowe
To jedynie kilka przykładów, które znajdują się w zaawansowanej fazie projektowania lub realizacji – wylicza Anna
Staniszewska.
calizations we have. Our plans connected with extension works
result from the fact that we want to provide our customers with
broader offer – informs Giemza.
Nowa droga
Nationwide trend
Tak duża liczba planowanych inwestycji tego typu to
również nowa ścieżka rozwoju dla firm deweloperskich,
które przez dekadę żyły z budowania od podstaw kolejnych
galerii.
– Mniej więcej połowa dużych centrów handlowych w Polsce
ma 8-10 lat, co stawia je w kategorii centrów pierwszej generacji. To oczywiste, że po takim czasie przydałby im się powiew
świeżości. Zakładamy, że będą one rewitalizowane – mówi
Yann Guen, wiceprezes
zarządu Mayland Real – Połowa dużych centrów handlowych
w Polsce ma 8-10 lat – mówi Yann Guen,
Estate.
Dodaje, że proces wiceprezes zarządu Mayland Real Estate
deweloperski to długi
okres, 5-10-letni i jako
szef przedsiębiorstwa
musi szukać nowych
rozwiązań, które będą
przecinały dotychczasową działalność firmy.
Nie jest to jednak łatwe
zadanie. Mayland RE
negocjuje warunki realizacji kilku przedsięwzięć tego typu i zwraca uwagę na wyzwania
stojące przed deweloperem. Jedno z nich to
działanie na „żywym
organizmie”, którego
nie jest się właścicielem. – Rozbudowa
działającego obiektu to
trudny, złożony proces,
wymagający umiejętności technicznych.
Trzeba też pamiętać,
że proces komplikuje
kryzys zadłużenia i związane z nim trudności z uzyskaniem
kredytu. W Polsce sytuacja przedstawia się co prawda korzystniej niż w innych krajach, ale i tak coraz trudniej zdobyć
dofinansowanie, ponieważ banki żądają coraz więcej zabezpieczeń – uważa Guen.
Wiele istniejących obiektów handlowych w Polsce ma
potencjał do rozbudowy, a jeszcze więcej już wkrótce będzie
wymagać takiego procesu. W obliczu spadku dynamiki otwarć
nowych galerii daje to szanse na nowe kierunki rozwoju firmom
deweloperskim. Tym bardziej że modernizacja to tak naprawdę bardzo często budowa całego obiektu od nowa. – Należy
jednak pamiętać, że przyrost centrów handlowych nie jest
wprost proporcjonalny do wzrostu wynagrodzeń oraz dochodu
rozporządzalnego i tort dzieli się na coraz mniejsze kawałki
– uważa Anna Staniszewska. 12
shopping centres
On Warsaw market, Wola Park, CH Auchan in Piaseczno and
Centrum Skorosze in Ursynów either have already undergone
extension works or they are in the middle of planning. Also Galeria
Łódzka, Park Handlowy Franowo in Poznań and Centrum Handlowe Magnolia in Wrocław want to make commercial space for
tenants bigger. - This trend can be seen also in smaller cities. And
this is a case of Galeria Pomorska in Bydgoszcz, Rzeszów Plaza,
Gemini Park in Bielsko-Biała or CH Ogrody in Elbląg. Apart
from that, Metro Group has announced its plans to extend some
of the company’s owned M1 centres.These are only a few examples
that are in advanced phase of designing or realization – recounts
Anna Staniszewska.
New road
Such large number of planned investment of this type
means also new path for the growth of development
companies, which over the decades lived from developing
increased number of centres from scratch.
- More or less half of the large shopping centres in
Poland is 8-10 years old putting them in the group of
first generation centres. It is clear that after so many years,
they are fit for renovation. We assume that they will be
revamped – says Yann Guen, vice-president of the board,
Mayland Real Estate.
He adds that development process is very long, 5-10-years
and as a chief of the company he must seek new solutions
that will be opposite to the operation of the company.
However, the task is not an easy one. Mayland RE is
negotiating conditions for realization of several ventures
of this type and points out challenges that developers
always face. One of
– More or less half of the large
them is the fact that
shopping centres in Poland is 8-10
you work on “livyears old – says Yann Guen, viceing tissue”, you do
president of the board, Mayland
not own. - The extension of the fully
Real Estate
operational facility is
difficult and complex and requires technical skills. We must remember that the process is complicated by debt crisis and problems
connected with getting an access to credit. In Poland situation is
more favourable than in other countries but even so it is more difficult than ever to get additional funding because banks demand
more securities - claims Guen.
Many existing shopping centres in Poland have potential for
extension, and even more centres will soon need it. In the face of
falling number of openings of new shopping centres, revitalization provides opportunity for new paths of growth of developers.
The more so that, modernisation sometimes implies building the
whole project from the beginning. - We must remember however
that the growth of shopping centres is not directly proportional
to increases in wages and income, the pie is cut into smaller and
smaller pieces – claims Anna Staniszewska.
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
shopping centres
Propertynews.pl recommends
Portal Propertynews.pl
Immofinanz inwestuje w nowy koncept
Stop.Shop
Immofinanz invests in new concept
Stop.Shop
– Polski rynek nieruchomości jest najbardziej obiecujący wśród
państw Europy Środkowo-Wschodniej. Dlatego właśnie tu zamierzamy inwestować najwięcej – mówi Eduard Zehetner, prezes
Immofinanz Group. Spółka będzie się koncentrowała głównie
na inwestycjach biurowych w Warszawie i rozwoju projektów
typu Stop.Shop.
– Zamierzamy przeznaczyć spory budżet na inwestycje w Polsce.
Niedawno kupiliśmy za 102 mln euro Park Postępu w Warszawie.
Przygotowujemy się do kolejnych przedsięwzięć – powiedział
Eduard Zehetner. Grupa przejmuje właśnie od spółki Karimpol 49 proc. udziałów w biurowcu Equator i 51 proc. udziałów
w planowanym projekcie Nimbus. W zamian Karimpol przejmie
od Immofinanz 51 proc. udziałów inwestycji Cirrus.
Equator został
oddany do użyt- – Zamierzamy przeznaczyć
ku w 2008 roku spory budżet na inwestycje
i obecnie jest sko- w Polsce – mówi Eduard
mercjalizowany Zehetner, prezes Immofinanz
w 100 proc. Jego Group.
powierzchnia wynosi ok. 19 tys.
mkw. Budowa projektu Nimbus, o powierzchni
ok. 20 tys. mkw., powinna się rozpocząć na
początku 2012 roku.
W sierpniu Immofinanz kupił też w centrum Lublina działkę o powierzchni ponad
29 tys. mkw., na której terenie ma powstać
Galeria Zamek. Według ostatnich informacji,
rozpoczęcie budowy może nastąpić wiosną
2012 roku, a otwarcie galerii jest planowane
w 2013 roku.
– Zamierzamy też inwestować w projekty magazynów handlowych Stop.Shop, które są unikalną marką w Europie ŚrodkowoWschodniej. Obecnie działają już one na dużą skalę w Czechach,
Słowacji i na Węgrzech. W Polsce mamy póki co tylko dwa tego
typu obiekty. Zamierzamy je lokować w mniejszych miastach
– powiedział Zehetner. – Warszawa jest pierwszorzędnym
miejscem dla inwestycji. Natomiast projekty typu Stop.Shop
są możliwe w każdym zakątku Polski – dodał.
Prezes ocenił, że inwestycje na polskim rynku nieruchomości wiążą się z podobnymi ryzykami jak w innych państwach.
– Ryzyka na rynku nieruchomości są podobne we wszystkich
krajach. Ten rynek nie jest wiodącym elementem gospodarki.
Aby mógł się rozwijać, jest potrzebny przede wszystkim ogólny
wzrost gospodarczy – stwierdził Zehetner.
– Polish property market belongs to the most promising ones
in Central and Eastern Europe. That is why we want to invest
predominantly in this country – says Eduard Zehetner, the
president of Immofinanz Group. The company concentrates
its activities mainly on office real estate in Warsaw and desire
to invest in commercial projects named Stop.Shop.
– We’re going to designate quite substantial budget for
the investments in Poland. Recently, we have purchased Park
Postępu in Warsaw that cost us EUR 102 mln. We’re preparing for the next investments – explained Eduard Zehetner.
The president of the group pointed out that in the following
years Immofinanz would focus mainly on office estate in
Warsaw. At the moment, the group is taking over 49 percent
of shares in Equator
office tower f rom
Karimpol company,
as well as 51 percent
in planned project
Nimbus. In return,
Karimpol is expected
to take control of 51
percent in Cirrus investment.
I n Au g u s t , I m mofinanz purchased
a 29,0000 sq m plot
of land in the centre of
Lublin, with plans to
build the new shopping
centre Galeria Zamek.
According to the latest
- We’re going to designate quite
information, the beginsubstantial budget for the investments
ning of the construcin Poland – says Eduard Zehetner, the
tion may be launched
president of Immofinanz Group
in spring 2012, and the
opening is scheduled
for 2013.
– We also intend to
invest in the retail warehousing projects Stop.Shop, which is the
unique brand in Central and Eastern Europe. Currently, they
are operating successfully in the Czech Republic, Slovakia and
Hungary. We have only two such centres in Poland now. The new
ones will be located in smaller cities – said Zehetner. - Warsaw is
the first class site for the investment whereas Stop.Shop projects
are feasible in every corner of Poland – he added.
13
centra handlowe
Grupa IVS planuje dalszą ekspansję
w południowo-wschodniej Polsce
IVS Group plans further expansion into
southeast Poland
IVS Grupa Sp. z o.o., która wybudowała Galerię Raj w Dębicy
i Galerię Aura w Mielcu, planuje kolejną inwestycję handlową
w południowo-wschodniej Polsce. Trzecie swoje centrum chce
postawić w Kraśniku, w województwie lubelskim. Z kolei istniejąca Galeria Raj zostanie rozbudowana.
– Kilka lat temu deweloperzy oraz najemcy dostrzegli duży
potencjał handlowy w miejscowościach zlokalizowanych w południowo-wschodniej części Polski. Wzrost liczby galerii
handlowych w województwie podkarpackim spowodował
ożywienie zainteresowania inwestorów tego typu przedsięwzięciami. Ożywili się również najemcy, którzy uznali
ten rejon kraju za bardzo atrakcyjny – mówi Joanna
Bujak, specjalista ds. najmu IVS Grupa. – Rejon południowo-wschodniej Polski jest teraz prężnie rozwijającym
się obszarem. Nic nie wskazuje, aby w najbliższych latach
ta tendencja miała się zmienić – dodaje.
Aktualnie firma prowadzi komercjalizację nowej części
Galerii Raj w Dębicy, która jest od lipca br. w trakcie rozbudowy. – Niedawno podpisaliśmy umowy najmu m.in. z siecią
modową Orsay, księgarnią Matras, winiarnią Saint Claire oraz
krainą zabaw Best4YouKids – wyjaśnia Joanna Bujak.
Obiekt z 12-letnią historią powiększy powierzchnię handlową
z 13 000 do 21 000 mkw. Zmianie ulegnie też architektura.
Modernizowana jest również infrastruktura obiektu – chodniki,
drogi i strefy dostaw.
Zakończenie prac budowlanych i otwarcie rozbudowanej
Galerii Raj planowane jest na II kwartał 2012 roku.
Zarząd spółki uważa mniejsze miasta za perspektywiczne
lokalizacje na mniejsze galerie handlowe. – Analizując rynek
centów handlowych w Polsce, można stwierdzić, że w najbliższym czasie inwestorzy będą się koncentrowali na mniejszych
miejscowościach, mniej nasyconych obiektami handlowymi
– mówi Joanna Bujak.
Planowana jest również budowa Galerii Raj w Kraśniku.
– Postaramy się, aby nowocześnie zaprojektowany obiekt
dostarczał kientom produktów znanych i cenionych marek.
Dodatkowym atutem galerii będzie lokalizacja w sąsiedztwie
osiedli mieszkaniowych, kompleksu fabrycznego oraz szkół –
zapowiada Joanna Bujak.
IVS Group Ltd, the company that built Galeria Raj in Dębica
and Galeria Aura in Mielec, is planning its next commercial investment in the south-east part of Poland. The company embarks
on building its third centre in Kraśnik, Lublin Province whereas
existing Galeria Raj is planned to be extended.
– A couple of years ago developers and tenants saw huge commercial opportunity in the locations situated in the south-east part
of Poland.The growth in
the number of shopping
centres in Podkarpackie
Province caused vibrant
interest among investors
willing to make investments in this type of
schemes. Also tenants
became more excited as
they found this particular region of the country
very attractive – says Joanna Bujak, a tenancy specialist in IVS
Group. – The south-eastern part of Poland is currently a very dynamic region. Everything shows that this trend will be unchanged
in the nearest future. - she adds.
At the moment, the company is in the middle of commercialisation of the new part of Galeria Raj in Dębica, which since July
this year has been under construction with the aim to extend the
centre. - We have recently signed tenancy agreements with the
chain of Orsay fashion stores, bookstore Matras, wine-shop Saint
Claire and Best4YouKids – explains Joanna Bujak. The 12 year
old facility will enlarge its retail space from 13,000 to 21,000 sq
m. The completion of the scheme and the opening of extended
Galeria Raj is scheduled for the 2nd quarter 2012. The management board holds that smaller cities have potential for localizing
smaller shopping centres. - Analysing the market of shopping
centres in Poland, we can notice that in the nearest future the
investors will concentrate on smaller towns less saturated with
retail space – assumes Joanna Bujak.
The construction of Galeria Raj in Kraśnik is also being planned.
– We’ll do everything to make sure that the centre designed in
a modern way will provide clients with products of renowned and
valued brands. The centre’s trump card will be its location – in the
vicinity of residential districts, factory facilities and schools – points
out Joanna Bujak.
LC Corp rozpoczął budowę biurowca
w Warszawie
LC Corp ruszył z budową biurowca Wola Center zlokalizowanego przy ul. Przyokopowej w Warszawie, naprzeciwko
Muzeum Powstania Warszawskiego. Łączna powierzchnia
najmu wyniesie około 31 tys. mkw.
Koncepcja i projekt obiektu powstały w biurze architektonicznym Kuryłowicz & Associates. Do komercjalizacji wybrano
firmę Jones Lang LaSalle, natomiast przetarg na generalne
wykonawstwo wygrała spółka Budimex.
Kompleks Wola Center będzie się składać z czterech budynków połączonych patio z zielenią i elementami małej architektury. Każdy budynek ma mieć niezależną recepcję. Na
14
shopping centres
LC Corp started construction of office
tower in Warsaw
LC Corp began the construction of Wola Center office tower
located at Przyokopowa Street in Warsaw, opposite the Warsaw
Rising Museum. The total retail space for tenants is about to be
around 31,000 sq m.
The concept and design of the centre have been drawn up in
Kuryłowicz&Associates Architecture Office. Jones LandLaSalle
has been endowed with commercialisation of the complex, and
the project is to be developed by Budimex.
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
parterze zaplanowano punkty usługowe oraz kawiarnie
i restauracje. Jedenaście zróżnicowanych pod względem
metraży pięter umożliwi zaplanowanie biur o różnych
powierzchniach.
– Wola Center jest projektem biurowym zlokalizowanym w nowym centrum finansowym Warszawy,
w pobliżu ulicy Towarowej i Ronda Daszyńskiego. Ta
część Warszawy jest popularnym miejscem dla instytucji
finansowych i banków. Stanowi również naturalne przedłużenie Śródmieścia, szczególnie w związku z budową
drugiej linii metra oraz dzięki dogodnemu dojazdowi
istniejącą komunikacją publiczną. Budynek będzie doskonale
widoczny od ul. Towarowej, która w przyszłości będzie częścią
obwodnicy Śródmieścia – mówi Michał Lis, starszy konsultant
ds. wynajmu powierzchni biurowych w Jones Lang LaSalle.
Kompleks Wola Center będzie zlokalizowany na granicy
ścisłego centrum, w bezpośrednim sąsiedztwie Muzeum Powstania Warszawskiego. W niedalekiej przyszłości przy Rondzie
Daszyńskiego, około 200 metrów od biurowca, zostanie wybudowana stacja metra. – Oddanie budynku do użytku zaplanowane
jest na III kwartał 2013 roku, termin ten zbiegnie się w czasie
z oddaniem drugiej linii metra przy Rondzie Daszyńskiego,
co jest niewątpliwym walorem nowej inwestycji LC Corp –
wyjaśnia Katarzyna Dudek z Grupy LC Corp.
Wysyp inwestycji Hiltona w Polsce
W ciągu pięciu najbliższych lat korporacja Hilton planuje
rozbudować sieć swoich hoteli w Polsce do 15 obiektów i tym
samym wprowadzić na nasz rynek nowe marki: Double Tree by
Hilton, Hilton Garden Inn oraz Hampton by Hilton. Osiem
inwestycji jest już w trakcie realizacji, w sprawie kolejnych trwają
negocjacje z inwestorami – mówi Magdalena Sekutowska,
director development Eastern Europe, Hilton Worldwide.
– Działamy jako zarządca hoteli albo franczyzodawca, realizując przedsięwzięcia wspólnie z inwestorami. Miejsce na hotele
marki Hilton widzimy w największych miastach Polski. Jeśli
chodzi o marki Hampton by Hilton, Hilton Garden Inn oraz
Double Tree by Hilton, potencjalnych lokalizacji jest znacznie
więcej, gdyż w tym przypadku w grę wchodzą także mniejsze
miasta – wyjaśnia Magdalena Sekutowska.
W tym momencie w Polsce powstają: czterogwiazdkowy
Double Tree by Hilton w Łodzi (inwestorem jest Grupa Toya,
konsorcjum banków oraz spółka Film Hotel), czterogwiazdkowy Hilton Garden Inn w Krakowie przy Międzynarodowym
Porcie Lotniczym Kraków-Balice (inwestorem jest Kraków
Airport Hotel), obiekty Hampton by Hilton w Warszawie i Gdańsku (inwestorem jest spółka Port-Hotel),
Hampton by Hilton w Świnoujściu (inwestorem jest
spółka PBG Erigo), Hilton Garden Inn w Rzeszowie
(inwestorem jest Develop Inwestment), Hilton Garden
Inn we Wrocławiu (inwestorem jest McCarthy Harte
– Osiem hoteli jest już w trakcie realizacji – mówi
Magdalena Sekutowska, director development Eastern
Europe, Hilton Worldwide
shopping centres
– Wola Centre is the office
building that is located in the
new financial centre of Warsaw, nearby Towarowa Street
and Rondo Daszyńskiego
roundabout. This part of
Warsaw is a popular site for financial institutions and banks.
The place naturally extends the
region of Śródmieście particularly due to the construction of
the second line of underground and thanks to existing convenient
public transport routes. The building facade will be well visible
from Towarowa Street – in the future part of the Warsaw ring
road – says Michał Lis, senior consultant for renting office space
in Jones Lang LaSalle.
Wola Centre will be located on the border of the very centre of
the city, in direct neighbourhood of the Warsaw Rising Museum.
Soon on the Rondo Daszyńskiego roundabout, around 200 metres
from the office tower, a new underground station will spring up.
– The official opening is being planned for the 3rd quarter 2013,
and the event will converge with the opening of the second line
of Warsaw underground at the Rondo Daszyńskiego roundabout,
which has undoubtedly become a great advantage for the new
investment of LC Corp – explains Katarzyna Dudek from LC
Corp. Group.
Myriad of Hilton investments in Poland
Over the next five years, Hilton Corporation is planning to
increase the number of chain hotels in Poland to 15 and through
that introduce new brands into our market: Double Tree by
Hilton, Hilton Garden Inn and Hampton by Hilton. Eight
projects have already been under way, and next ones are being
negotiated with investors – says Magdalenia Sekutowska, director in Development Eastern Europe, Hilton Worldwide.
– We act as the managers of the hotels or as the franchiser, and
we run the whole projects along with the investors. We think that
the best locations in Poland for Hilton hotels are in the Polish
largest cities. With regard to the brands Hampton by Hilton,
Hilton Garden Inn and Double Tree by Hilton, there are a lot
more potential locations since it is possible for these brands to
be situated in smaller cities – claims Magdalena Sekutowska. At
the moment the following hotels are under construction: a four
star Double Tree by Hilton in Łódź (developed by Toya Group,
bank consortium and Film Hotel company), a four star Hilton
Garden Inn in Kraków, near
Kraków International Airport – Balice (developed by
Kraków Airport Hotel), and
- Eight projects have already
been under way – says
Magdalenia Sekutowska,
director in Development
Eastern Europe, Hilton
Worldwide
15
centra handlowe
Consortium) i Double Tree by Hilton w Warszawie (Polaris
Hospitality Enterprises).
– Mam nadzieję, że wkrótce przedstawimy kolejne dwie
umowy – dodaje Magdalena Sekutowska.
Obecnie Hilton ma w Polsce trzy hotele.
Ożywienie na szczecińskim rynku centrów
handlowych
Szczeciński rynek nieruchomości komercyjnych na dobre się
ożywił. Do kilku planowanych lub realizowanych już obiektów dołączy kolejny. To centrum handlowe, jakie powstanie
w ramach biurowca Hanza Tower, którego inwestorem jest
J.W. Construction. Do dyspozycji najemców będzie tu 12 tys.
mkw. powierzchni w dolnych kondygnacjach
biurowca.
Planowana powierzchnia użytkowa całego
obiektu Hanza Tower to ok. 34 tys. mkw.
Budynek będzie posiadał 25 kondygnacji
naziemnych i 3 podziemne, przeznaczone
na parking z niemal 400 miejscami. Trwają
już prace nad komercjalizacją przestrzeni
biurowca.
W mieście rozpoczęła się też realizacja
pierwszego etapu Outlet Park Szczecin (Echo
Investment). W pierwszej fazie powstanie
galeria handlowa, w której znajdzie się 70 lokali. W planach
jest też rozbudowa istniejącego centrum Galaxy.
Deweloperzy mieszkaniowi ostrzą zęby na
rynek nieruchomości komercyjnych
Nadpodaż, spadek popytu oraz problemy z dostępnością
kredytów hipotecznych sprawiają, że deweloperzy wyspecjalizowani dotąd w realizacji projektów mieszkaniowych,
szukają sposobu na zdywersyfikowanie źródeł przychodów.
J.W. Construction, Dolcan czy Inpro to tylko kilka firm, które
postanowiły wkroczyć na stabilniejszy rynek nieruchomości
komercyjnych.
– Rynek nieruchomości mieszkaniowych jest w Polsce nadal
bardzo chłonny, jednak silne uzależnienie realnego popytu od
dostępu klientów do kredytów hipotecznych zachęciło nas do
rozszerzenia działalności deweloperskiej o stabilniejszą, komercyjną część rynku – mówi Tomasz Panabażys, wiceprezes
J.W. Construction Holding SA.
J.W. Construction Holding to jeden z największych deweloperów mieszkaniowych. Łączna liczba zakończonych oraz
aktualnie realizowanych projektów w tym segmencie obejmuje
ponad 23 tys. mieszkań i 350 domów jednorodzinnych.
Obecnie spółka prowadzi trzy inwestycje na rynku nieruchomości komercyjnych, w tym m.in. Hanza Tower w Szczecinie,
a w przygotowaniu ma cztery kolejne, np. w Warszawie.
Dynamiczny rozwój na rynku hoteli, biur i centrów handlowych planuje firma PBG Erigo, należąca do grupy kapitałowej
PBG. Do niedawna odpowiadała głównie za realizację projektów
w obszarze mieszkaniowym. Obecnie realizuje budowę hotelu
Hampton by Hilton w Świnoujściu, jest także właścicielem biu-
16
shopping centres
hotels - Hampton by Hilton in Warszawa and Gdańsk (developed by Port-Hotel), Hampton by Hilton in Świnoujście
(developed by PBG Erigo), Hilton Garden Inn in Rzeszów
(developed by McCarthy Harte Consortium) and Double Tree
Hilton in Warszawa (Polaris Hospitality Enterprise).
– We hope that soon we’ll announce signing two more
contracts – adds Magdalena Sekutowska.
Currently, Hilton company has three hotels in Poland.
Better times for shopping centre market
in Szczecin
Retail floor space market in Szczecin has finally started to
see better days, seemingly for good. In the city, there have been
several projects under construction or at the stage of
planning process, and another project plans have been
unveiled. The new building is a shopping centre, which
will be set up within Hanza Tower project, and developed
by J.W.Construction. The tenants will have at their
disposal 12,000 sq m of retail floor space located at
the lower levels of the office block and the total usable
area of Hanza Tower is due to be around 34,000 sq m.
The block will have 25 floors above the ground level,
and 3 underground levels, where car parks for nearly
400 vehicles will be located. First commercialization
process has already started.
The first phase of the project Outlet Park Szczecin (by Echo
Investment) has begun. During the first stage a new shopping centre will be developed and it is planned that the whole
complex will house 50 shop units. In the future, the investors
are planning to extend the existing Galaxy centre.
Housing estate developers ready for
commercial property
Oversupply, falling demand and problems with the access to
mortgage loans make developers, who have specialised so far in
housing estates, seek other ways for diversifying sources of income.
J.W.Construction, Dolcan or Inpro, and more companies have
decided to enter more steady market of commercial properties.
– There is still a lot of demand for housing estate on the
market, but because real demand is driven by the accessibility to real estate loans, we became to look more favourably
at diversifying our portfolios with more stable, commercial
property market. - explains Tomasz Panabażys, vicepresident
of J.W.Construction Holding S.A.
J.W.Construction Holding is one of the largest housing estate
developers. The total number of already finished or currently
under construction projects is estimated at over 23,000 flats
and 350 detached houses.
At the moment the company is managing three investments on
commercial property market, including Hanza Tower in Szczecin.
Four more projects are in preliminary stages, and they will soon
be launched. One of them will be located in Warszawa.
PBG Ergo company plans its expansion on the market of
hotels, offices and shopping centres. The company belongs to
the capital group PBG. Until recently the developer was inMore at: www.propertynews.pl
centra handlowe
rowca w Poznaniu – Skalar
Office Center, oddanego do
użytku w ub.r. – Poszukujemy gruntów lub projektów
deweloperskich w miastach
powyżej 50 tys. mieszkańców pod kolejne projekty –
mówi Patrycja Leszczyńska,
dyrektor ds. nieruchomości
komercyjnych PBG Erigo.
Plany wejścia na rynek
nieruchomości komercyjnych ogłosiła też spółka
Dolcan, która wybudowała
– Postanowiliśmy rozszerzyć
do tej pory ok. 20 osiedli
działalność deweloperską
mieszkaniowych. Firma po- o stabilniejszą, komercyjną część
stawi dwie galerie handlowe
rynku – mówi Tomasz Panabażys,
w Warszawie.
wiceprezes J.W. Construction
W segmencie biurowym
Holding SA
i hotelowym coraz mocniej
zaznacza swoją obecność
także spółka Inpro, działająca m.in. na trójmiejskim rynku
mieszkań. – Planujemy rozwój działalności hotelowej, przede
wszystkim w segmencie ekskluzywnych hoteli z apartamentami
w prestiżowych lokalizacjach. Analizujemy również możliwość
zwiększenia zaangażowania w realizację projektów komercyjnych, w szczególności biurowych – informował Piotr Stefaniak,
prezes Inpro.
25 tys. mkw. powierzchni komercyjnych chce z kolei wybudować firma JHM Development. Plany te mają być zrealizowane do 2015 roku. Ma to przynieść spółce prognozowane
przychody rzędu 12-15 mln zł, stanowiące ok. 10 proc. rocznych
wpływów.
Na nieruchomościach komercyjnych na swoich lokalnych
rynkach chcą też zarobić tacy lokalni deweloperzy mieszkaniowi,
jak Strus czy Agrobex.
Biurowa ekspansja we Wrocławiu
81 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej, przeznaczonej do oddania na lata 2011 i 2012, jest obecnie budowane we
Wrocławiu. To ponad ¼ obecnych zasobów na tym rynku.
– Wrocław jest jednym z dwóch największych regionalnych
rynków biurowych i jednym z trzech największych (po Warszawie i Krakowie) centrów usług dla sektora SSC/BPO w Polsce,
zatrudniającym około 4500 pracowników - wyjaśnia Arkadiusz
Rudzki, head of commercial agency, Knight Frank.
Nowa powierzchnia biurowa we Wrocławiu powstaje w dziewięciu projektach, z czego większość ma zostać uruchomiona
w 2012 roku.
Inwestycje, które mają być ukończone w bieżącym roku,
dostarczą na rynek 4,3 tys. mkw.; są realizowane przez firmy
Rodis i Omex.
76,6 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej będzie zaś
gotowe w 2012 roku. Za inwestycje te są odpowiedzialne takie
firmy, jak: LC Corp, Skanska Property, Vantage Development
i Verity Development.
shopping centres
– We have decided to expand our development
activities and enter more stable, commercial
part of the market - says Tomasz Panabażys, vice
president of J.W. Construction Holding SA
volved mainly in housing estate market projects,
and now it is managing Hampton by Hilton
project in Świnoujście. PBG owns the office
tower Skalar Office Center in Poznań, which
was completed and opened last year. – We’re
looking for plots of land or projects feasible
to be realized in the cities with over 50,000
inhabitants – says Patrycja Leszczyńska, director for commercial property in PBG Ergo.
Dolcan, a company that has so far developed around 20
housing estate districts, has announced its readiness to enter
commercial property market too. The company is planning to
build two shopping centres in Warszawa. Also Inpro, a company
existing mainly on the housing estate market in Trójmiasto
(Gdynia, Gdańsk, Sopot), has become a prominent player on
the market in the segment of office and hotels. – We’re planning
to develop our hotel building activity particularly in respect of
luxurious hotels with suites in most popular locations. We’re
also analysing opportunities for investment in commercial
property market. We would like to focus particularly on office
floor space. - informed Piotr Stefaniak, president of Inpro.
Another company, JRM Development desires to build 25,000
sq m of retail floor space by 2015. Due to the investment, the
company’s revenue forecast is estimated at PLN 12-15 mln,
which accounts for 10 percent of its annual income.
Such housing estate companies as Strus or Agrobex hope to
do business on their local markets by involving in commercial
property market.
Office expansion in Wrocław
Currently, 81,000 sq m of retail floor space is under construction in Wrocław. All projects are scheduled for opening in 2011
or 2012. The amount of space accounts for one quarter of the
total retail floor space on this market.
- The market in Wrocław is one of the two largest regional
markets with relation to office space, and one of the three largest
markets in terms of service sector SSC/BPO in Poland (after
Warszawa and Kraków) where 4,500 people are employed
– explains Arkadiusz Rudzki, Head of Commercial Agency,
Knight Frank. New office floor space is due to be completed in
2012 in Wrocław, and these are nine projects that are currently
under construction.
Investments that are scheduled for completion this year
will add something around 4,300 sq m retail floor space to
the market. The schemes are being developed by Rodis and
Omex companies.
Another 76,600 sq m of the modern office floor space is to
be completed in 2012. The investment is developed by such
companies as: LC Corp, Skanska Property, Vantage Development and Verity Development. 17
shopping centres
Focus on retail market in Poland
Since the beginning of retail market development in Poland, 331 shopping centres, 42 retail
parks, 7 factory outlets and more than 220 stand-alone retail warehouses have come to the
market, a total of more than 10 million sq m of retail space.
S
hopping centres and shopping & leisure centres, which
are the most popular formats on the Polish market,
represent 74 percent (7.5 million sq m) of the total
stock. In addition, three other formats are being developed countrywide: retail parks, with 956,000 sq m (9 percent
of the total stock); retail warehousing*, providing 1.5 million
sq m (15 percent); and factory outlets, offering 115,000 sq m
(1 percent).
The size of the market ranks Poland between Russia, the
Netherlands and Turkey. Interestingly, Poland is amongst the
Shopping centre stock, pipeline and density in Europe
top three on the European scale in terms of future supply, behind
only Russia and Turkey. Density ratio in Poland is slightly above
the European average, at 197 sq m per 1,000 inhabitants. The
amount of stock available is sufficient to attract new international
retailers, while the overall country maturity level is moderate
and indicates further retail development potential.
Shopping Centre Market
The retail sector in Poland will see a gradual shopping centre
development over the course of the next two to three years. So
far this year over 425,000 sq m of new retail space has been
delivered to the market. An additional 125,000 sq m of stock is
in the pipeline for the remainder of the year. 2012 and 2013 are
likely to see a similar level of shopping centre completions.
A new supply growth rate rose by 2 percent y-o-y in 2011
following a 3 percent drop in 2010. Again, comparable growth
is also expected over the next two years.
Emerging projects will predominantly be characterised by
in-town locations. Those include both large projects, such as
City Centre and recently opened Millenium Hall in Rzeszów,
as well as smaller galleries, such as Plac Unii in Warsaw, Galeria
Tęcza in Kalisz or Galeria Świdnicka in Świdnica. However,
a few out-of-town projects also remain in the pipeline and
these encompass sizeable schemes of regional character, such
as Europa Centralna in Gliwice.
The map of Poland fills up with retail
Shopping centre stock growth index in Poland (y-o-y)
18
During the first five years of retail development in Poland,
shopping centres were developed almost exclusively in major
agglomerations. At the end of 2000, 74 percent of the total
shopping centre stock was centred in eight major agglomerations. Currently only 57 percent of the supply is found in the
biggest markets, of which the Warsaw agglomeration captures
14 percent. Retail expansion into smaller cities began in 1998 as
developers and retailers started to value the relative undersupply
of those markets. The interest in geographies smaller than the
largest eight markets still holds, along with the vibrant expansion of international retailers into all Polish regions.
At the moment nearly 670,000 sq m is being constructed
countrywide with delivery scheduled for 2011 to 2013. Markets
below 200,000 inhabitants seem marginally busier in this respect
* Retail warehousing - purpose built, stand-alone „warehouse”
units generally offering household goods, sport equipment,
electrical, DIY, hypermarket stores.
shopping centres
compared to those exceeding the 200,000 person threshold and
account for nearly 60 percent of construction activity in Poland.
However, 20 out of 36 currently developing projects (both new
and extended schemes) will arrive in smaller markets inhabited
with less than 100,000 people; 45 percent of the future stock
will be placed in these cities.
Pipeline projects in major markets are typically either large
(40-80,000 sq m) or small (<20,000 sq m). Silesia region is the
most active in respect of new supply, with one centre recently
delivered, namely Silesia City Centre extension and one centre
underway – Galeria Katowicka, both in Katowice. Additionally,
the construction of Europa Centralna in Gliwice and Supersam
in Katowice will soon commence. By 2013 the three future
projects will add nearly 96,000 sq m of new retail space to the
Silesian market. Examples of smaller assets being developed in
core markets are downtown galleries, e.g. Plac Unii and Wolf
Bracka in Warsaw.
Smaller markets are also extremely active, with Rzeszów
leading the way in future shopping centre provision. A recent
opening of Millenium Hall, which at the same time is the biggest
shopping centre of all 2011 projects, have brought a new wave
of modern retail environment into the city and its wider area.
Two more centres are still to come, namely City Centre and an
extended Plaza Rzeszów. Both will add a further 51,600 sq m to
this region. In addition to Rzeszów, a number of medium-sized
projects exceeding 30,000 sq m of retail space are being developed in smaller cities (<150,000 inhabitants). Examples include
Galeria Nova Park in Gorzów Wielkopolski, Alfa Centrum in
Grudziądz, Trzy Korony in Nowy Sącz or the latest opening of
Galeria Ostrovia in Ostrów Wielkopolski. These projects will
play a crucial role in reshaping shopping habits in local markets
through introducing new quality shopping centres; in many
cases the first proper retail schemes in these cities.
Modern malls enter Poland’s smaller markets
During the last decade, the share of shopping centres in which
the gallery is a main shopping driver against the hypermarket/
foodstore-led projects rose from 50 percent to 72 percent. The
largest quality change was observed in smaller markets (below
200,000 inhabitants), where hypermarket centres were very
common and used to represent 80-90 percent of the shopping
centre supply; now they account for barely 40 percent with the
Shopping Centre Stock Distribution
Paul Kuśmierz,
President Master Management Group
Taking into consideration the current
macroeconomic environment, Polish economy
does relatively well. No other market is entirely
resilient to difficult global situation, however,
some countries do better than others – and
Poland belongs to this group of countries.
According to October data provided by GUS,
retail sales in Poland increased year-to-year
by 11,4 percent. Maintained at a high level
optimism in consumer spending of Poles makes
a good forecast for retail sector, as well as for the market of commercial
space. It is reflected by the interest of large international players such as
Blackstone, who are anxious to invest in commercial space on our market.
Of course, good prospects for the future do not mean that all shopping
centres in Poland will be successful. Localization still remains a key issue,
the second most important element is how the shopping centres are
managed in order to provide the clients with the best possible experience
during shopping. Based on this, we can maintain high number of visitors and
have on our offer diversified portfolio of renowned tenants.
Krzysztof Borowski,
a main analyst of the property market
in Property Valuation Team, ING Bank
Hipoteczny SA
Both banks and investors by investing the capital
on property market make decision influenced
by economic situation, taking into account the
situation on stock exchange, currency market
or governmental bonds. Because of that, in the
face of uncertainty on financial markets caused
by deeply indebted several European countries,
we expect a slowdown in financing development
projects and similar slowdown on investment
market in coming months.
The property market due to its character
connected with both: the lengthy process of construction in case of
development sector, and the time needed for making investment decisions
on the purchase of existing buildings, reacts slightly at a delay with response
to changes in the economic environment.
Bearing the above in mind, and also the fact that banks face some problems
related to capital requirements, losses on Greek bonds and accessibility to
currency, we expect tightening policy in financing development projects in
Poland. To some extent, restricted access to cash will result in constrained
crediting of already existing projects. This may translate into the falling
number of facilities under construction and the volume of transaction. Time
will show if the falls are at a similar level as those observed in 2008/2009.
Commercial property market is not going to be an exception. We expect
that only the best malls will be able to count on financing. On the other
hand, especially in case of investment market of already existing buildings,
paradoxically the current economic situation (increasing inflation or
aversion to invest in governmental bonds) may cause an influx of capital on
commercial property market.
19
centra handlowe
remainder being gallery-led, modern shopping centres. Over the
last few years, such schemes as Alfa Centrum in Olsztyn, Focus
Mall in Zielona Góra and Sanowa in Przemyśl have brought
quality shopping opportunities into those markets.
Although shopping centres with comprehensive galleries
and less pronounced foodstores are gradually replacing simpler,
hypermarket-anchored structures, hypermarkets still remain
crucial anchors for projects of regional power with large shopping
galleries. The Auchan in Atrium Felicity in Lublin, the Tesco
in Galeria Ostrovia in Ostrów Wielkopolski and the Tesco in
Europa Centralna in Gliwice are good examples of such.
Markets differ in respect of maturity
A good guide for the maturity of individual markets is the
correlation between the size of the city/region, the purchasing
power of the local population and retail density i.e. GLA per
capita. As illustrated by the graph below, Warsaw is a category
on its own and its size coupled with relative retail market
immaturity indicates significant retail growth potential. Also
smaller markets, such as Olsztyn and Siedlce, are interesting development venues. In addition, the main markets of
Wrocław, Poznań, Trójmiasto, Szczecin and Kraków, as well
Płock, Zielona Góra, Zgorzelec and Lubin, to name but
a few, offer the greatest retailer expansion opportunities in
their size categories.
Maturity level of the shopping centre market
20
shopping centres
In order to meet changing customers’ expectations and successfully compete in the market, developers now pay more attention
to the concept and quality of the mall, and are more selective in
creating tenant-mix with the aim of differentiating from competing schemes and capturing targeted profile of consumers.
On the other hand, active developers are seeking opportunity in developing a concept that is less cost-intensive, such
as strip malls or retail park format. This seems to be a good
solution with benefits for both – developers and retailers. In
case of the former we can distinguish the following reasons:
lower development costs (smaller and simpler schemes, cheaper
materials), flexible location possibilities (they can be developed
in the proximity of an existing shopping centre with the aim to
strengthen its retail offer, or as a stand alone project where there
are no facilities of this type and the retail park would become
a dominating destination). In case of the latter the benefits are:
the lower operating costs in comparison to shopping centres,
lower initial investment costs due to lower finishing standards,
free-of-charge marketing (visible logo over the store). However,
the retail park format is still limited due to a shortage of proper
retail park tenants and moderate popularity among customers
who prefer shopping in roofed schemes.
Convenient centres are another raising retail format in Poland, being correlated with booming residential market and
filling retail white spots in new housing estates established in
centra handlowe
Prime shopping centre rents by city size (€/sq m/month)
shopping centres
Examples of new retailers on the market
Category
Opened in 2011
Planned for 2011/2012
Major agglomerations
Fashion
Veroni
LC Waikiki
Dorothy Perkins
Bottega Veneta
Lindex
TM Lewin
Desigual
F&F
Extreme Intimo
American Eagle
Camicissima
Gucci
Answear.com
Yves Saint Laurent
Rena Lange
Elie Tahari
Change
GAP
MBT
Shoes
urban outskirts. Examples of such scheme are Skorosze and
Rembielińska centres, both located in Warsaw.
New brands coming
Poland proves to be an attractive market to many international chains willing to expand across the country. With sub-
Foot Locker
Harper's Shoes
Tiggers
Centro
QQ Duck
Kid‘s accessories
Toys ‚R‘ Us Groovy Kids
Primigi
Jewellery
DIY & household
Giorgio Martello Milano
Tescona Jula
Source: Jones Lang LaSalle, 10.2011
21
centra handlowe
shopping centres
Major schemes delivered or planned over 2011 - 2013
City
Project name
Kalisz
Size (sq m)
Major agglomerations
Kraków
Serenada
43,000
Kraków
Auchan Bronowice
60,000
Poznań
Poznań Główny City Center
60,000
Silesia City Centre
ext. by 19,000
Silesia (Katowice)
Silesia (Gliwice)
Europa Centralna
S.C.2 27,000+ RP 40,000
Silesia (Katowice)
Galeria Katowicka
50,000
Silesia (Katowice)
Supersam
19,000
Szczecin
Galeria Kaskada
42,000
Szczecin
Ferio Pogodno
31,500
Szczecin
Aleja Słońca
38,000
Trójmiasto (Gdańsk)
Morski Park Handlowy
29,500
Trójmiasto (Gdynia)
Wzgórze
ext. by 45,500
Warsaw
Promenada
ext. by 20,000
Warsaw
Wola Park
ext. by 20,000
Warsaw
Plac Unii
16,500
Wasal (Łomianki)
Auchan
44,000
Sky Tower
28,300
Wrocław
Cities 200,000 - 400,000 inhabitants
Kielce
Galeria Echo
ext. by 40,000
Kielce
Korona
34,100
Lublin
Felicity
73,000
Radom
Galeria Słoneczna
42,000
Toruń
Plaza Toruń
43,000
Cities 100,000 - 200,000 inhabitants
Elbląg
Ogrody
ext. by 20,000
Elbląg
Siódemka
S.C2. 40,000 + RP 25,000
Gorzów Wielkopolski
Nova Park
32,400
stantial amount of stock and good quality of shopping centres
major cities are most often the first stop on their expansion
route. Among those who have already started their operations
in 2011 dominate fashion and shoes brands. However, kid’s
sector is also in a focus of attention. Three brands offering
kids wear have already opened, while an American chain
selling toys – Toys ”R” Us – will shortly start their expansion
across the country. Strong retailer’s demand and low vacancy
rates in prime assets justify new stock emergence in both new
properties and extensions.
Rents
Prime shopping centre rents are one of the most crucial retail
market indicators. Prime rents relate to a well located 100 sq m
unit shop from the fashion category in the leading retail assets.
22
Galeria Tęcza
18,000
Kalisz
Amber
33,500
Opole
Turawa
S.C.2 19,000 + RP 18,600
Rzeszów
Millenium Hall
52,000
Rzeszów
City Center
47,100
Cities below 100,000 inhabitants
Bełchatów
Galeria Bawełnianka
23,000
Bełchatów
CH Echo
ext. by 21,000
Chełm
Galeria Chełmska
30,500
Ciechanów
Arabella
15,500
Grudziądz
Alfa Centrum
32,600
Inowrocław
Galeria Solna
30,000
Jelenia Góra
CH Echo
ext. by 19,000
Kędzierzyn Koźle
Odrzańskie Ogrody
21,000
Krosno
Miejsce Piastowe
18,000 (+ Obi)
Leszno
Galeria Leszno
24,500 (+ Praktiker)
Leszno
Goplana
28,000
Łomża
Narew
46,000
Łomża
Veneda
16,200
Nowy Sącz
Tesco Gołąbkowice
17,900
Nowy Sącz
Trzy Korony
32,000
Ostrów Wielkopolski
Galeria Ostrovia
36,000
Siedlce
Galeria S
27,000
Słupsk
Galeria Pod Wiatrakami
18,000
Słupsk
Jantar
Ph.I – 8,000, Ph.II –16,000
Słupsk
Arena
20,000
Galera Świdnicka
15,500
Galeria Twierdza
24,000
Świdnica
Zamość
2S.C. – Shopping Centre, RP – Retail Park; GLA >15,000 sq m
Source: Jones Lang LaSalle, 10.2011
Warsaw has the highest prime shopping centre rents (oscillating
at the level of €70 - €90/sq m/month in key centres). In the
remaining major agglomerations prime rents range between
€40 and €55/sq m/month. Prime retail rents in secondary cities (100,000 to 300,000 inhabitants) vary between €28/sq m/
month and €40/sq m/month. The best rents to be achieved in
smaller cities (50,000 to 100,000 inhabitants) range from €23/
sq m/month to €30 to €31/sq m/month.
It has to be noted, however, that the above figures are achievable in recently developed or currently marketed prime projects,
with the shopping gallery being the main driver of the scheme,
and in the cities where market parameters are favourable for
retail investments.
Agnieszka Tarajko-Bąk,
Research Analyst, Reseach and Consultancy Department, Jones Lang LaSalle
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
Polskie miasta coraz więcej zyskują na inwestycjach
w centra handlowe
Handlowy offset
Bardzo często deweloperzy zapewniają
mieszkańcom nie tylko nowe miejsca pracy,
zakupów i rozrywki, ale mają wkład w rozwój
infrastruktury czy życia kulturalnego.
Najnowszym przykładem jest Olsztyn, który
dostał szansę na nowy dworzec PKP.
P
omysł na zagospodarowanie terenów PKP w Olsztynie
ma fundusz Retail Provider. Spółka ta wystąpiła do
kolei oraz władz miasta z inicjatywą budowy nowego
dworca w zamian za możliwość czerpania zysków
z planowanej tam galerii handlowej.
Wizytówka miasta
– Miasto, które aspiruje do roli centrum turystycznego, wspiera
funkcje biznesowe, kulturalne czy naukowe, musi zapewnić
odpowiednią infrastrukturę. Dziś dworzec jest jego najgorszą
wizytówką, a powinien być powodem do dumy – mówi reprezentujący pomysłodawcę projektu Tomasz Andryszczyk.
Projekt dotyczy zagospodarowania ok. 3-hektarowego terenu w centrum Olsztyna, na którym oprócz infrastruktury
komunikacyjnej, pojawiłaby się również licząca 45 tys. mkw.
powierzchni najmu galeria handlowa. – Możemy potwierdzić
zainteresowanie PKP podjęciem współpracy przy projekcie
w Olsztynie. Przygotowujemy się do niej – mówi Paweł Olczyk,
członek zarządu PKP SA.
Inwestor podkreśla, że do realizacji tego przedsięwzięcia jest
również potrzebna współpraca z miastem, ponieważ niezbędna jest
zmiana planu miejscowego. Gdyby udało się to zrobić w drugiej
połowie 2012 roku, budowa potrwałaby ok. 20 miesięcy. – Wpływ
tej inwestycji na rozwój rynku pracy, migrację ludności, a przez to
wzrost gospodarczy trudno przecenić. Jeżeli inwestycja nie zostanie szybko zrealizowana i nie będzie wspierana przez władze miasta, Olsztyn straci szansę, która długo się nie powtórzy – uważa
Andryszczyk. – A chodzi przecież o możliwość realizacji strategicznej inwestycji bez użycia publicznych pieniędzy – zaznacza. Podobne inwestycje, realizowane wspólnie przez deweloperów
centrów handlowych i PKP, są już prowadzone przez firmy
Neinver w Katowicach i TriGranit w Poznaniu.
Offset ekonomicznie uzasadniony
Ostatnie realizacje, nowo podpisane umowy deweloperów
z władzami miast, a także plany inwestycyjne są dowodem na to,
że projekty komercyjne zmieniają nie tylko rynek nowoczesnej
shopping centres
Cities’ agreements with developers relate mainly to
the rebuilding of roads. But this is changing.
Commercial
offset
Polish cities get more and more benefits
from giving permission for shopping centres
investments. It is not uncommon that
developers create jobs for local people, good
place for shopping and entertainment but
also make contribution to the development
of infrastructure or cultural life. The most
recent example is Olsztyn.
T
he idea for development of lands owed by PKP in Olsztyn
came from Retail Provider fund. The company turned
to Polish Railways and city authorities and proposed
a new plan of building a railway station in return for
permission to profit from the planned development of shopping
centre that will be located in that place.
City flagship
– The city which aspire to be called a tourist centre in the region
and supports business, culture or science, must provide appropriate
infrastructure. But today, the railway station seems to be the worst
flagship. Such buildings should make the local people proud of their
city – says Tomasz Andryszczyk, representative of the company
that initiated the project.
The project involves the development of 3 ha plot of land in the
centre of Olsztyn. And apart from building railway infrastructure,
there are plans to locate in that place a shopping centre with
45,000 sq m retail floor space. – We can confirm that PKP Polish
Railway is interested in cooperation on the project in Olsztyn. We
are preparing to the investment – says Paweł Olczyk, a member
of the board of PKP SA.
The investor underlines that until the project is in the phase
of realization, cooperation with the city is indispensable, as it
is necessary to change the local development plans. If we could
do this in the second half of 2012, the construction would last
around 20 months. – We have to remember about the fact that this
development will have huge impact on job market, migration of
the people, and economic growth. If this investment doesn’t start
fast and isn’t supported by the local government, Olsztyn may
lose opportunity that won’t come again for very long time – says
Andryszczyk. – Furthermore, the thing is about building a strategic
investment without public funds – he points out. 23
centra handlowe
24
shopping centres
Piotr Krzystek,
prezydent Szczecina
Piotr Krzystek,
President of Szczecin
Pod koniec września w Szczecinie została otwarta
galeria handlowa Kaskada, zrealizowana przez firmę
ECE. Jej powstanie było doskonałym przykładem
współpracy samorządu z prywatnym inwestorem. Dzięki
niej miasto zyskało m.in. nową siedzibę Teatru Lalek
Pleciuga, którego budowę sfinansowało ECE. W ramach
przedsięwzięcia oblicze zmienił również reprezentacyjny
fragment śródmieścia oraz układ drogowy w tym
obszarze. Spółka ECE stała się też znaczącym mecenasem
szczecińskiej kultury. To nie koniec korzyści płynących
z otwarcia nowego obiektu. Budżet miasta może liczyć
na dodatkowe wpływy z podatku od nieruchomości,
a uruchomienie galerii pozwoliło na stworzenie około
1200 nowych miejsc pracy. Szczecinianie zyskali też
nowoczesne centrum zakupowe, w którym znalazły się sklepy firm
nieobecnych dotąd w Szczecinie.
Podobnych korzyści spodziewamy się po zakończeniu kilku innych inwestycji
zaplanowanych w mieście. W budowie jest m.in. Outlet Park Szczecin,
który powstaje w prawobrzeżnej części miasta. Jest on realizowany przez
firmę Echo Investment. Będzie powstawać etapami. Do 2012 roku gotowa
ma być galeria, w której oprócz kilkudziesięciu sklepów znajdzie się też
wielosalowe kino.
Nieco mniejszym przedsięwzięciem będzie budowa Galerii Północ. Główną
jej część zajmie wielkopowierzchniowy sklep jednej z sieci handlowych.
Znajdzie się w niej również kilkanaście mniejszych salonów lub punktów
usługowych. Inwestycja powstanie w takiej części miasta, gdzie do tej pory
nie było galerii handlowej, a mieszkańcy postulowali jej budowę.
Muszę też wspomnieć o zupełnie wyjątkowym przedsięwzięciu
zrealizowanym siłami szczecińskich kupców. Mam na myśli Galerię
Handlową Turzyn, która została otwarta wiosną 2010 roku. Przedsięwzięcie
kosztowało ok. 50 mln zł. Na jego realizację kupcy zaciągnęli kredyt
poręczony przez spółkę, której właścicielem jest miasto. Budowa tego
obiektu była odpowiedzią części szczecińskich kupców na przedsięwzięcia
potentatów na rynku centrów handlowych.
Szczecin jest atrakcyjnym miastem dla inwestorów.
At the end of September, a new shopping centre Kaskada was
opened in Szczecin. The investment was made by ECE company.
The centre’s development was an excellent example of how
local governments can co-operate with private investor. Thanks
to the investment, the city was given a new Theater Pleciuga,
which was entirely financed by ECE. Within the frameworks of
the investment, a part of the representative city centre changed
its look, as well as road infrastructure in this area. ECE company
became a significant patron of the Szczecin arts. And it’s not the
end of the benefits that come from a recently opened building.
The city’s budget may count on additional income from property
tax, and the development of the shopping centre created around
1200 new workplaces. The Szczecin inhabitants gained also
modern centre where they can enjoy shopping in the stores which
had never been present before in Szczecin.
Similar benefits are expected after the end of several other investments
planned in the city. Being developed are among others: Outlet Park
Szczecin, on the city’s right bank and realized by Echo Investment. This
project will be build in several phases. By 2012, the shopping centre will
have been completed. There will be place for tens of stores and multiscreen cinema.
A little smaller investment, Galeria Północ, will soon be developed. The
centre’s main area has been designated for huge retail store of one of the
large chains of stores. But several dozens of other stores and service points
will find their place there. The entire investment will be built in the part
of the city where no shopping centres have ever existed and thus the local
inhabitants were eager to have the new one.
I have to mention also about totally exceptionally venture which was
made possible by Szczecin traders. I mean here the realization of Galeria
Handlowa Turzyn, which was opened in the spring 2010. The venture cost
around PLN 50 mln. The project could start thanks to the traders’ taking
out a loan guaranteed by the company, owned by the city. The building was
a type of response of Szczecin traders to the growing power of shopping
centre corporations on the market.
Szczecin remains a very attractive city for investors.
powierzchni handlowej w danym regionie, ale i wpływają na
jakość życia jego mieszkańców.
Miasta dostrzegając potencjalne korzyści, coraz częściej
liczą na „offset”. – Zwiększenie wymagań władz miast co do
deweloperów jest tylko kwestią czasu. Wraz z powstawaniem
coraz większej liczby galerii handlowych świadomość samorządów i ich oczekiwania zwiększą się – prognozuje Dorota
Lachowska, head of market research and marketing, Polish
Properties Sp. z o.o.
Agnieszka Tomczak-Tuzińska, dyrektor marketingu grupy
Caelum Development, podkreśla, że przy inwestycjach handlowych „offset” dla miasta ma miejsce coraz częściej. – Jego zakres
jest określany przez władze lokalne już na etapie przetargu czy
wystawienia danej nieruchomości na sprzedaż – wyjaśnia.
Oczekiwania władz dotyczące dodatkowych nakładów nie
dziwią deweloperów. – W czasach, gdy każda instytucja lokalna
pracuje na ograniczonych budżetach, a jednocześnie z założenia
stara się dbać o miasto i je rozwijać, zrozumiałe jest dążenie
Similar investments made in co-operations of shopping centre
developers and PKP are under construction in Katowice by Neinver
and Poznań by TriGranit.
Offset economically justified
Recent investments, agreements between developers and city
authorities concluded not so long ago, and new investment plans,
prove that commercial projects change not only modern retail
space market in given region, but also influence life quality of
local people.
Cities understand potential benefits and frequently rely on so
called ”offset”. - It is thought that sooner or later city authorities
will raise standard requirements that developers must meet on
entering the project. Along with the growing number of shopping centres, local governments’ awareness is growing too, and
these governments will expect more from developers – predicts
Dorota Lachowska, head of market research and marketing,
Polish Properties Sp. z o.o.
More at: www.propertynews.pl
centra handlowe
shopping centres
Piotr Grzymowicz,
prezydent Olsztyna
Piotr Grzymowicz,
President of Olsztyn
Współpracujemy z nowymi inwestorami, którzy planują
wybudować galerie handlowe w Olsztynie, i zawsze
oczekujemy od naszych przyszłych partnerów udziału
w obszarze urbanistyczno-architektonicznym, a także
komunikacyjnym. Liczę na zdrową konkurencję,
która zawsze wpływa na podniesienie jakości usług
świadczonych przez przedsiębiorców – zróżnicowane ceny
towarów, ciekawe oferty pobudzające rynek handlowousługowy czy atrakcyjne eventy. Nowi przedsiębiorcy
zawsze pobudzająco wpływają na funkcjonowanie miasta
i nie bez znaczenia są podatki, które odprowadzają do
budżetu.
Galerie wzbogacają miejską ofertę nie tylko dla mieszkańców, ale także
turystów. Obserwujemy rodzaj turystyki handlowej, która nas cieszy,
bo potrafimy takiego turystę zatrzymać również ofertą kulturalną czy
rekreacyjną. Korzyści widzimy w rozwoju architektonicznym miasta,
stwarzaniu miejsc pracy, aktywizacji firm usługowych.
Popieramy niestandardowe dla handlu działania – np. w olsztyńskiej galerii
znajduje się jedna z najciekawszych w Europie bibliotek dla dzieci –
multimedialne Abecadło.
Zagrożenia związane z budową galerii handlowych mogą powstawać
w związki z architekturą i urbanistyką czy komunikacją miejską. Staramy
się przekuwać je w szanse poprzez szeroką, wielokryterialną analizę
przedinwestycyjną, która pozwala ująć nową inwestycję w szerokim
zakresie.
Negocjujemy udział inwestora w zagospodarowaniu terenu wokół nowego
obiektu. Przykładem jest nasza współpraca z inwestorem przy stworzeniu
Alei Zdobywców Kosmosu, która powstanie według projektu wyłonionego
w konkursie architektonicznym. Angażujemy także inwestorów w budowę
sprawnego układu komunikacyjnego czy parkingów. Jesteśmy w trakcie
realizacji projektu w formule PPP, która w założeniu ma przynieść miastu
nowy stadion piłkarski.
W Olsztynie stwarzamy możliwości inwestorom, którzy budują centra
handlowe. Z analiz wynika, że w naszym mieście jest miejsce na kilka
obiektów o zróżnicowanej ofercie handlowej. Trwają negocjacje z kilkoma
oferentami, jednocześnie przygotowujemy wielokryterialne analizy dla tych
inwestycji. Chcemy zyskać dla mieszkańców jak najciekawszą ofertę.
We’re cooperating with new investors who are planning to build new
shopping centres in Olsztyn and we always expect from our future
partners to share investment in the areas of town-planning and
architecture, but also with respect to communication. Hopefully there
will be healthy competition which always have a positive effects on
raising qualities of services rendered by entrepreneurs – diversification
in the prices of goods, interesting offers invigorating trade and service
market or attractive events. New entrepreneurs always bring new
vitality to the city functioning and the taxes they pay to the city
coffers matter a lot to us.
The shopping centres enrich municipal offer not only to the local
citizens, but also tourists. We’re seeing that the type of commercial
tourism appeared, and we’re happy to have it because we can keep such
tourists by also providing offer that comprise cultural or recreational
activities. The benefits we can all see, in architectural development of the
city, creation of jobs, making service companies more active etc.
We support non-standard activities applied to trade – e.g. in the shopping
centre in Olsztyn we have organized one of the most interesting libraries
for children in Europe – multimedia Abecadło.
There are some risks connected with building shopping centre that relate to
architecture, town-planning or public transport. We’re trying to turn those
risks to our advantage and we apply multi-level pre-investment analysis
that allow us to see the new investment in broad context.
We’re negotiating participation of the investor in development of the area
that surrounds a new building. One of the examples is our cooperation with
the investor that is developing Aleja Zdobywców Kosmosu, the project that
will be developed and selected in the course of the competition for the
best architecture. We are also engaging our investors in building efficient
transportation system or car parks. We’re in the middle of the project
on the basis of a so-called PPP format, whose target is to develop a new
football stadium.
In Olsztyn, we’re creating opportunities for investors that build shopping
centres. The analysis show that there is room for several commercial
facilities with diversified offer in our city. We are negotiating with several
clients, at the same time we are preparing multi-level analysis for
those investments. We want to select the most interesting offer for our
inhabitants.
lokalnych włodarzy do uzyskania maksimum efektu – dodaje
Tomczak-Tuzińska i jednocześnie zaznacza, że inwestorzy
przystają na warunki określone przez samorząd, ale również
trzymają się zasady, iż inwestycje wokół centrum powinny
być racjonalne i ekonomicznie zasadne. A ich koszt powinien
pozostawać w odpowiednim stosunku do wartości inwestycji.
Agnieszka Tomczak-Tuzińska, director of marketing for Caelum
Development, points out that „offset” has been more frequent than
ever before in commercial investments located in cities.
– The offset range is being drawn up by local authorities already
at the stage of bidding process or putting the given property for
sale – explains.
Local authorities’ expectations regarding additional expenses
do not surprise developers.
– In the times when every local institution works with constrained budgets, and at the same time, when its target is also
to take care about the city and support city’s development, it is
understandable that local governments seek maximum effects –
adds Tomczak-Tuzińska and further explains that investors usually
agree on the terms defined by the local authorities. Yet, investors
hold the opinion that investments around the city centres should
Drogowe wsparcie
Umowy miast z deweloperami najczęściej ograniczają się do
przebudowy lub budowy dróg dojazdowych przez inwestora do
planowanej galerii albo ich częściowego sfinansowania. – Trzeba
jednak pamiętać, że dla dużego obiektu handlowego dostępność
komunikacyjna jest jednym z kluczowych elementów, dlatego
też przebudowa dróg dojazdowych leży właściwie w interesie
dewelopera – podkreśla Dorota Lachowska. – Miasto oczywi-
25
centra handlowe
ście poprawia swoją infrastrukturę, jednak w tak małej skali,
że głównym beneficjentem jest tutaj zdecydowanie deweloper
– dodaje.
Pewnie dlatego na razie na polskim rynku rzadko spotyka
się inne formy współpracy „offsetowej”. Do najbardziej spektakularnych należy realizacja firmy ECE w Szczecinie, która
kosztem 35 mln zł wybudowała nowy budynek Teatru Lalek
Pleciuga, należący do miasta.
Dorota Lachowska zauważa, że miasta coraz częściej obligują
deweloperów do finansowania działalności kulturalnej lub charytatywnej. Tak było w przypadku Plaza Centers w Toruniu.
– Zdarza się, że inwestorzy podejmują się również rewitalizacji elementów zabytkowych czy charakterystycznych dla
danego terenu, tak jak w przypadku Galerii Askana i Centrum
NoVa Park w Gorzowie Wielkopolskim – dodaje Agnieszka
Tomczak-Tuzińska.
Inwestorzy decydują się też na wsparcie miast w zakresie
pozainfrastrukturalnym, dzieląc się potencjałem, który ma
centrum handlowe. – To właśnie dlatego miasto, starając się
„wychodzić” do lokalnej społeczności, decyduje się na różne
formy współpracy z centrum, jak chociażby otwieranie punktów obsługi ludności czy filii Urzędu Miasta w obiekcie. Taka
sytuacja ma np. miejsce w Galerii Wisła w Płocku – opowiada
Agnieszka Tomczak-Tuzińska.
Trudny kompromis
Nowa droga, atrakcje kulturalne czy sponsoring drużyn sportowych są już uwieńczeniem nierzadko kilkunastomiesięcznych,
trudnych rozmów.
shopping centres
be reasonable and economically viable. The costs of such ventures
should appropriately reflect the value of investment.
Infrastructure support
The agreements between cities and developers most often are
restricted to reconstruction or building access roads to planned
shopping centre by investors, or setting up a co-funding for the
investment. It is important to remember that for such huge commercial building, road accessibility is one of the key elements, and
that’s why reconstruction of access roads is in the interest of the
developer – says Dorota Lachowska. - Certainly, the city improves
its infrastructure, but on such a small scale that the main beneficiary
remains developer – she adds.
Perhaps because of that, other forms of co-operation than “offset”
are rare on Polish market. The most impressive example of them is
ECE investment in Szczecin, which developed for PLN 35 mln
new Puppet Theatre Pleciuga which belongs to the city.
Dorota Lachowska observes that the cities more often oblige
developers to finance cultural or charity activities. The example of
such investment may be Plaza Centre in Toruń.
– Sometimes investors take a job of revitalisation of historic elements of the city or the most characteristic element of given region,
such was the case of Galeria Askana and Centrum NoVa Park in
Gorzów Wielkopolski – adds Agnieszka Tomczak-Tuzińska.
The investors decide to support the cities beyond infrastructure
and share the potential provided by the shopping centre. - And this
is why a city, trying to reach out to local communities, decide to
participate in various forms of cooperation with the centre. Based
on this policy, branch offices of Town Halls or various stands that
provide services to inhabitants are being opened in the centres.
Such situation takes place for example in Galeria Wisła in Płock
– describes Agnieszka Tomczak-Tuzińska.
Hard compromise
New road, cultural events or sports team sponsoring are results
of very often time consuming process of difficult negotiations,
which may last even several dozen months.
– Negotiations conducted with the city government are not
easy, especially if there are no clear expectations stated. The most
Handlowy offset
Commercial offset
• Szczecin – ECE wyłożyło ok. 35 mln zł na budowę nowego
budynku Teatru Lalek Pleciuga należącego do miasta.
• Szczecin - ECE invested around PLN 35 mln on developing
new Theater Pleciuga owned by the city.
• Rzeszów – Ryszard Podkulski, inwestor CH City Center,
zobowiązał się przebudować kilka kluczowych dla miasta
dróg, położonych w ścisłym centrum. Inwestycja jest
szacowana na ponad 30 mln zł.
• Rzeszów - Ryszard Podkulski, an investor of CH City Center,
obliged to rebuild key roads located in the city centre. The
investment cost is estimated at over PLN 30 mln.
• Częstochowa – Inter IKEA Centre Group przeznaczy 18,5 mln
zł na budowę odcinka drogi, zwanej korytarzem północnym.
26
• Toruń – spółka Karawela i miasto Toruń podpisały umowę
o współfinansowaniu przedłużenia linii tramwajowej do
planowanego centrum handlowego. Inwestor zajmie się też
budową przystanku, pobliskich dróg i kolektorów kanalizacji
deszczowej. Wartość prac to ok. 18 mln zł.
• Częstochowa - Inter IKEA Centre Group is to invest PLN 18,5
mln on building the northbound road.
• Toruń – Karawela firm and the city of Toruń signed an
agreement on co-financing the extension of tram line to the
planned shopping centre. The investor is to build a tram
stop, nearby roads and draining and sewage system. The cost
of the investment is estimated at around PLN 18 mln.
centra handlowe
shopping centres
Piotr Uszok,
prezydent Katowic
Piotr Uszok,
President of Katowice
Potencjał Katowic jest bardzo duży, choć nie do końca odkryty.
Nasze miasto cechuje bardzo dobrze rozwinięta sieć dróg i nieźle
funkcjonująca komunikacja miejska, co zresztą potwierdziła
w swoich badaniach firma Deloitte. Jesteśmy znaczącą
aglomeracją, składająca się z 14 połączonych ze sobą miast na
prawach powiatu, w której żyje 2 mln mieszkańców.
Fundamentalnym pytaniem, jakie stawia sobie potencjalny
inwestor, jest jakość życia w danej lokalizacji – dotyczy to
zarówno budowy mieszkań, ale także obiektów handlowych
i biurowych. Dlatego niezmiernie ważne jest, aby inwestycje
sektora publicznego współgrały z inwestycjami z sektora prywatnego.
Te pierwsze powinny być dźwignią dla sektora prywatnego – i tę dewizę
staramy się wprowadzać w życie.
W Katowicach chcemy koncentrować się głównie na branży BPO, co wynika
ze struktury przestrzennej miasta. Otóż 42 proc. powierzchni miasta
stanowią lasy, więc nie mamy wielu rozległych terenów pod ekstensywne
inwestycje przemysłowe. Za to w ścisłym centrum miasta znajduje się dużo
terenów, gdzie mogłyby stanąć biurowce. Z ust osób reprezentujących
biznes płyną pozytywne sygnały. Co prawda od 2008 roku odczuwamy zastój,
ale oczekuję zmian na lepsze.
Mieliśmy świadomość, że aby realizować duże projekty, niezależnie od
środków bezzwrotnych od UE i środków pochodzących z banków, liczy się
wkład własny. W naszym przypadku ten wkład jest zabezpieczony dzięki
bardzo ostrożnej polityce finansowej miasta.
Katowice has huge potential, although it has not been fully
exploited yet. Our city has a very good road infrastructure and our
public transport operates quite well, which have been confirmed
by Deloitte’s research. We are part of significant metropoly which
consists of 14 cities that make the Katowice urban area. The cities
are connected with each other on the basis of Polish law and
function as one district. Within the boundaries of this are live
2 mln people.
A potential investor always asks one fundamental question about
the standard of living in given location – it relates to housing
development, but also to shopping centres and office developments.
Because of that, it is really very important that public sector investment
could correspond with a private sector one. The former ones should act as
a leverage for the private sector – and we seek to put this formula into life.
In Katowice, we would like to concentrate mainly on BPO sector, which
results from the spatial structure of the city. It is connected with the fact
that 42 percent of the city area is covered with forest, so we don’t have
a lot of extensive land where office buildings could be raised. But business
people are optimistic. Admittedly, we have felt an economic slowdown
since 2008, but I hope better times will come.
We were aware of the fact that in order to complete large projects,
irrespective of the funds on which we would never have any returns such as
the funds coming from the EU and from banks, the share of the city played
an important part of the investment. In our case, our share in the funds is
safeguarded thanks to a very fastidiuos financial policy of the city.
– Negocjacje prowadzone z włodarzami miast, szczególnie
przy braku jasno określonych oczekiwań, nie należą do łatwych.
Najważniejszy jest tu zdrowy rozsądek i umiejętność ograniczenia
w dążeniu do realizacji jedynie partykularnych interesów jednej
ze stron. Ważnym elementem jest też sprawna komunikacja
i szybkość decyzji administracyjnych podejmowanych przez
samorząd i władze lokalne – zaznacza Agnieszka TomczakTuzińska.
Jak dodaje, kwestią, która dodatkowo czyni wzajemne negocjacje
trudniejszymi, jest brak prostych, klarownych rozwiązań prawnych
przy prowadzeniu tego typu przedsięwzięć i jasnych zasad czy
benefitów dla inwestora z tytułu prowadzenia działań „offsetowych”, takich jak np. zwolnienie z podatku nieruchomości.
Jan Mroczka, prezes zarządu Rank Progress, podkreśla, że
w realizacji tego typu inwestycji ważną rolę odgrywa doświadczenie. – Gdy współpraca przebiega w prawidłowy sposób,
korzysta na tym zarówno deweloper – który jako przyszły
lokalny pracodawca otrzymuje wsparcie administracji publicznej, jak i miasto czy gmina – które zyskują na usprawnieniach
w infrastrukturze terenu, takich jak nowe drogi, kanalizacja czy
nowoczesne oświetlenie – mówi Jan Mroczka.
Dorota Lachowska podsumowuje, że władze miasta powinny
dbać o miasto i tkankę miejską. – Jeśli więc mają możliwość,
powinny narzucać pewne działania „offestowe”, tak samo jak
powinny bardziej dbać o wygląd galerii i ich skomponowanie
z otoczeniem. Ostatnio coraz częściej powstają projekty, które
nie burzą tkanki miejskiej, ale ją uzupełniają czy restaurują. To
trend, który z pewnością będzie coraz bardziej powszechny –
mówi.
important part of negotiations is common sense and the ability
to limit aspirations in order to realize only particular interests of
one of the parties. One of the most important elements is also efficient communication and ability to make administrative decisions
quickly by local and regional governments – explains Agnieszka
Tomczak-Tuzińska.
She adds that one of the issues that make negotiations more
difficult is lack of simple and clear legal solutions in relation to
such types of ventures and lack of clear principles or benefits for
the investor willing to participate in “offset” projects, for example
tax exemption on property.
Jan Mroczka, president of the board in Rank Progress, claims
that in the course of running such investments, experience plays a
vital role. - When cooperation is appropriately managed, both parties
benefit – developer – who as the future local employer gets public
administration support, and a city or commune – which benefit
from improvement of regional infrastructure such as new roads,
sewage system or modern street lighting – says Jan Mroczka.
Dorota Lachowska sums up - that municipal governments
should take care about the city and all elements that make up
this city. – Therefore if there are such opportunities they should
impose certain offset activities. Likewise, they should take care more
about how the shopping centres look and how they blend with
the surrounding area. Recently, there have been more and more
projects that do not have a negative impact on the city elements.
On the contrary, the city and centres complement each other, and
the projects sometimes provide necessary renovation to city parts.
This is the trend that surely will be more and more common – says
Lachowska.
27
Europejski
Kongres
Gospodarczy
14-16 maja 2012 r., Katowice
14th-16th May 2012 r., Katowice, Poland
Europejski Kongres Gospodarczy 2012:
European Economic Congress 2012:
• największa impreza biznesowa w Europie Środkowej
• the largest business event in Central Europe
• miejsce dialogu o kształcie europejskiej gospodarki
w najbliższych latach
• meeting place for dialogue on the shape
of European economy in the nearest years
• ponad 6000 uczestników
• over 6000 participants
• najważniejsze postaci polityki, biznesu, nauki
• the most important figures of politics,
business and science
• 3 dni obrad, liczne panele tematyczne,
spotkania biznesowe i kuluarowe, bankiety
• 3 days of debates, numerous

Podobne dokumenty