tutaj - Zakład Medycyny Nuklearnej, Grudziądz

Komentarze

Transkrypt

tutaj - Zakład Medycyny Nuklearnej, Grudziądz
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Zakład Medycyny Nuklearnej
Kierownik: dr. St. Pilecki
Węzeł wartowniczy
(sentinel lymph node)
w czerniaku skóry
lek. Cyprian Świętaszczyk,
dr. Stanisław Pilecki, dr. Krzysztof Łuka
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
słowo „nuklearny”:
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Medycyna nuklearna:
-endokrynologia
-kardiologia
-neurologia
-onkologia
-...
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Medycyna nuklearna:
substrat
normalny szlak metaboliczny
radioznacznik
Radionuklid czyni substancję „widzialną”.
produkt
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Medycyna nuklearna
a radiologia:
Zmiana funkcji (metabolizmu)
poprzedza
zmianę morfologii.
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Węzeł wartowniczy
(sentinel node) – definicja:
(Pierwszy) Węzeł chłonny, do którego
spływa chłonka bezpośrednio z guza …
… a więc węzeł, który ma największe ryzyko posiadania
komórek złośliwych bezpośrednio od guza
Morton DL, Wen DR, Wong JH, Economou JS, Cagle LA, Storm FK et al.:
Technical details of intraoperative lymphatic mapping for early stage melanoma. Arch.Surg. 1992; 127: 392-9
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Węzeł wartowniczy
(sentinel node) – definicja
praktyczna:
(Pierwszy) Węzeł chłonny, do którego
spływa (radio)znacznik z (okolic) guza
Chakera A, Hesse B et al.: EANM-EORTC general recommendations for sentinel node diagnostics in melanoma.
Eur.J.Nucl.Med.Mol.Imaging. 2009; 36: 1713-42
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Anatomia – węzły chłonne drenujące z obszaru zmienionego patologicznie:
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Problem t.zw. węzłów przejściowych
(interval / in transit nodes)
LeŜą wzdłuŜ drogi odpływu do SN, zazwyczaj w tkance podskórnej
Występują u ok. 3-10% pacjentów
Zawierają „meta” tak często, jak SN
Ich wystąpienie i pozostawienie jest związane w czerniaku z gorszą prognozą
→ usunąć je wraz z SN
Uren RF, Howman-Giles R, Thompson JF, McCarthy WH, Quinn MJ, Roberts JM, Shaw HM.:
Interval nodes: the forgotten sentinel nodes in patients with melanoma. Arch Surg. 2000 Oct; 135(10): 1168-72.
Chakera AH, Hansen LB, Lock-Andersen J, Drzewiecki KT, Hesse B.:
In-transit sentinel nodes must be found: implication from a 10-year follow-up study in melanoma.
Melanoma Res. 2008 Oct; 18(5): 359-64.
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Badanie SN moŜna przeprowadzić
w przypadku prawie kaŜdego guza,
w praktyce robi się to
przede wszystkim w czerniakach,
rzadziej w guzach sutków,
wyjątkowo w innych.
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Czerniak złośliwy – C43
(melanoma malignum, malignant melanoma)
5-7% nowotworów skóry
Zachorowalność (PL, 2003): 3,8/100.000/rok
(16% nowotworów złośliwych)
Umieralność: 1,5/100.000/rok u kobiet,
2,0/100.000/rok u męŜczyzn
NajwyŜsza zachorowalność – Australia (prawie 30/100.000/rok)
Trend wzrostowy w zachorowalności
http://pl.wikipedia.org/wiki/Czerniak_z%C5%82o%C5%9Bliwy
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Czerniak złośliwy – C43
(melanoma malignum, malignant melanoma)
– czynniki rokownicze
Skala Clarka:
I. zmiany dotyczą wyłącznie naskórka
II. zmiany przechodzą do górnych części warstwy brodawkowatej
III. zmiany zajmują całą warstwę brodawkowatą skóry
IV. zmiany przechodzą do warstwy siateczkowatej
V. zmiany sięgają tkanki podskórnej
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Czerniak złośliwy – C43
(melanoma malignum, malignant melanoma)
– czynniki rokownicze
Skala Breslowa:
I. Średnica guza pierwotnego < 0,75 mm
II. 0,76 - 1,50 mm
III. 1,51 - 3,99 mm
IV. > 4,0 mm
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Czerniak złośliwy – C43
(melanoma malignum, malignant melanoma)
– czynniki rokownicze
Indeks mitotyczny, indeks apoptotyczny,
Stan regionalnych węzłów chłonnych
Balch CM, Soong SJ, Gershenwald JE, Thompson JF, et al.: Prognostic factors analysis of 17,600 melanoma patients:
validation of the American Joint Committee on Cancer melanoma staging system.
J Clin Oncol. 2001 Aug 15; 19(16): 3622-34
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Usunięcie i badanie SN w czerniaku:
procedura minimalnie inwazyjna,
udowodnione znaczenie prognostyczne,
ale (jeszcze) nie lecznicze.
Morton DL, Cochran AJ, Thompson JF, Elashoff R, et al.: Sentinel node biopsy for early-stage melanoma: accuracy
and morbidity in MSLT-I, an international multicenter trial. Ann Surg. 2005 Sep; 242(3): 302-11; discussion 311-3.
Morton DL, Thompson JF, Cochran AJ, Mozzillo N, et al.: Sentinel-node biopsy or nodal observation in melanoma. N
Engl J Med. 2006 Sep 28; 355(13): 1307-17. Erratum in: N Engl J Med. 2006 Nov 2; 355(18): 1944.
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Usunięcie i badanie SN w czerniaku –
wskazania:
guz bez stwierdzonego rozsiewu
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Usunięcie i badanie SN w czerniaku –
przeciwwskazania:
stwierdzony rozsiew
planowane szerokie wycięcie węzłów
(bo kierunek odpływu moŜe się zmienić
po zabiegu usunięcia SN)
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Prawdopodobieństwo „meta” w SN
w czerniaku:
guz ≤ 0,75 mm: 1%
guz 0,75-1mm: 5%
guz 1-4 mm: 8-30%
guz > 4 mm: 40%
}
biopsja rekomendowana
(w klinicznie niezajętych węzłach)
Chakera A, Hesse B et al.: EANM-EORTC general recommendations for sentinel node diagnostics in melanoma.
Eur.J.Nucl.Med.Mol.Imaging. 2009; 36: 1713-42
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Radiofarmaceutyki:
znakowane nuklidem 99mTc
cząstki koloidu (MAA, S, Sb2S3 i in.)
Rozmiar:
5-80 nm (Nanocoll)
~100 nm (Nanocis)
100-600 nm (Sentiscint)
Rekomendowane: 100-200 nm, chociaŜ nie wykazano
róŜnic klinicznych
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Radiofarmaceutyki – kinetyka
po iniekcji śródskórnej:
- średni czas tranzytu do SN: 10 min.
- T1/2 wymywania z SN: 7,5 h
Glass EC, Essner R, Morton DL.: Kinetics of three lymphoscintigraphic agents in patients with cutaneous melanoma.
J Nucl Med. 1998 Jul; 39(7): 1185-90.
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Przygotowanie pacjenta do badania –
nie jest konieczne
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Wstrzyknięcie radioznacznika:
- wokół guza lub blizny pooperacyjnej
- w przypadku niektórych nowotworów
dopuszcza się iniekcję bezpośrednio
do guza (nie w czerniaku)
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Badanie γ-kamerą:
kierunek odpływu chłonki
(do jakiej grupy węzłów chłonnych)
kierunek odpływu chłonki
do węzła wartowniczego
okolica guza
(przykryta)
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Dokładna lokalizacja:
γ-próbnik lub źródło γ
(moŜna zaznaczyć na skórze pacjenta,
gdzie znajduje się węzeł)
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Badanie SPECT/CT:
moŜe być pomocne w określeniu
stosunku do sąsiednich struktur, ale
tylko w niektórych sytuacjach.
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Badanie SPECT/CT:
SN
miejsce iniekcji
(grzbiet)
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Budowa γ-próbnika
Ołowiany (pochłaniający promieniowanie) kolimator sprawia, Ŝe do detektora dotrą
tylko te fotony γ, których kierunek padania znajduje się w osi detektora
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Budowa γ-próbnika
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Działanie γ-próbnika
Wskazania aparatu są zaleŜne od tego, czy próbnik
nakierowany jest obok źródła (strona lewa), czy na źródło
promieniotwórcze (strona prawa).
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Badanie SN a PET
PET/CT z zastosowaniem analogu glukozy 18FDG jest
metodą średnio czułą w określaniu stadium zaawansowania
czerniaka (nawet przy wysokim wychwycie FDG) – PET
wykrywa ok. 90% guzów o objętości 78 mm3 (średnica
ok. 5 mm) i tylko 14% guzów poniŜej tych wymiarów.
Badanie SN jest czułą metodą wykrycia mikroprzerzutów
w regionalnych węzłach chłonnych –
pacjenci z potwierdzonymi przerzutami nie potrzebują
badania SN.
Veit-Haibach P, Vogt FM, Jablonka R, Kuehl H, Bockisch A, Beyer T, Dahmen G, Rosenbaum S, Antoch G.:
Diagnostic accuracy of contrast-enhanced FDG-PET/CT in primary staging of cutaneous malignant melanoma.
Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2009 Jun; 36(6): 910-8.
Wagner JD, Schauwecker DS, Davidson D, Wenck S, Jung SH, Hutchins G.:
FDG-PET sensitivity for melanoma lymph node metastases is dependent on tumor volume. J Surg Oncol. 2001 Aug; 77(4): 23742.
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Nasz Zakład
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Nasz Zakład
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz
Pytania, wątpliwości:
Zakład Medycyny Nuklearnej
tel. (+48) 56 641 6421, -4629
http://www.nuk.bieganski.org/
Zakład Medycyny Nuklearnej, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr Władysława Biegańskiego, Grudziądz

Podobne dokumenty