2 Półtalary koronne Władysława IV Nowe ceny monet polskich ł

Komentarze

Transkrypt

2 Półtalary koronne Władysława IV Nowe ceny monet polskich ł
Kw ar tal nik SN P ISSN 1231- 143 • nakład 2900 e gz.
2
14,00 zł
5,00 €
85/2014
VAT 5%
Półtalary koronne Władysława IV
Nowe ceny monet polskich
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
2
PN 2/2014
PN 2/2014
1
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
2
PN 2/2014
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
PN 2/2014
Od Redakcji
Spis treści:
W roku 2014 kończy się kolejna epoka monet kolekcjonerskich. Narodowy Bank
Polski zaprzestaje wybijania 2 złotówek ze stopu Nordic Gold. W miejsce popularnych
kolekcjonerskich dwuzłotówek będą wybijane okolicznościowe monety o nominale
5 złotych. Jednak NBP nie przewiduje licznych emisji. W praktyce, kolekcjonerzy mogą
spodziewać się dwu emisji rocznie. Bez zmian pozostaje natomiast program wybijania
monet o nominale 10 i 20 złotych. Nie wiemy, jak zaniechanie bicia dwuzłotówek wpłynie na zainteresowanie kolekcjonerów zbieraniem monet współczesnych. Nie wszystkich
bowiem stać na znaczne wydatki związane z zakupem monet srebrnych, a oferta nowych
pięciozłotówek wydaje się więcej niż skromna. Mamy nadzieję, że nacisk środowisk kolekcjonerskich sprawi, że NBP zrewiduje i zwiększy liczbę wybijanych pięciozłotówek.
Mamy też nadzieję, że zamknięty już zestaw dwuzłotówek wzmocni zainteresowanie
kolekcjonerów, oraz skłoni ich do zebrania całej serii. Widać to już w ponownym wzroście cen wczesnych dwuzłotówek.
W poprzednim numerze PN zdarzył się nam kiks komputerowy. Dwukrotnie powtórzyliśmy tę sama notę. Przy czym w drugiej znalazł się talar Zygmunta Starego z 1540
roku, który komputer połączył z notą o medalu Zygmunta Starego z poprzedniej strony.
Za tę omyłkę przepraszamy Czytelników i Autora, a notę i zdjęcie oryginalnego talara
publikujemy – poprawnie – jeszcze raz.
Mamy nadzieję, że kolejny Przegląd zawierający wiele nowych materiałów tak z zakresu monet antycznych jak i nowożytnych pogłębi Państwa zainteresowanie numizmatyką, nie tylko tą współczesną.
dr Jarosław Dutkowski
MONETY EXPO i fila EXPO WARSAW
już we wrześniu w Warszawie...................... 5
Uwagi do fałszerstwa orta gdańskiego
z datą 1622 ................................................. 6
Medale upamiętniające
zwycięstwa militarne Władysława IV............ 7
Unikatowy talar medalowy
Zygmunta Starego z 1540 roku ....................13
Katalog monet ............................................14
Cennik monet kolekcjonerskich ................... 23
Półtalary koronne Władysława IV ............... 39
Niewydany katalog
Emeryka Hutten-Czapskiego ..................... 42
Nieznany dokument menniczy 1652 ........... 43
Rzeczoznawcy Stowarzyszenia
Numizmatyków Profesjonalnych ................. 44
Monety Rosji od 1894-1918 ....................... 45
Denar Lucjusza Lentulusa (RIC 415) ............ 53
Propaganda bezpieczeństwa
w mennictwie Marka Salwiusza Otho ..........55
Ciekawa odmiana grosza gdańskiego
z 1809 roku ............................................... 56
Medal Jana Buchheima upamiętniający
pokój w Oliwie w 1660 roku ...................... 57
Uwagi do widoku tajemniczej cieśniny
WARUNKI PRENUMERATY
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY, 80-136 Gdańsk, ul. Kartuska 73 A
na medalu wybitym z Okazji Pokoju
w Oliwie, przez Jana Buchheima
z 1660 roku ............................................... 59
Prenumeratę można opłacić indy widualnie i zbiorowo
rozpoczynając od dowolnie wybranego numeru, na dowolny okres.
Zamawiając prenumeratę indywidualną proszę podać swój numer PESEL.
Cena jednego egzemplarza (z wysyłką) wynosi 14 zł.
Wpłata (z zaznaczeniem: „prenumerata na rok”) na konto:
INVEST BANK 45 1680 1277 0000 3000 0967 2033.
Opłata za prenumeratę zagraniczną stanowi wielokrotność kwoty 4,5 EURO.
(Nie będą wysyłane za granicę egzemplarze opłacone w/g stawki krajowej).
Spis reklam & ogłoszeń:
Podlaski Gabinet Numizmatyczny Marek Melcer ....... II
Leuchtturm ............................................................ III
Antykwariat Numizmatyczny (Warszawa) ................IV
Sklep Numizmatyczny GGN .....................................1
Fritz Rudolf Künker ..................................................2
Sklep Numizmatyczny Polonia - Coins ......................4
Dr Busso Peus (Frankfurt M.) ...................................4
Hirsch Münzenhandlung .........................................4
Monety Warsaw Expo .............................................5
Sklep Numizmatyczny GGN ...................................38
Krakowski Salon Numizmatyczny „GIBON”.............50
Firma Numizmatyczna SCHAFRAN .........................51
www.Monety111.pl .............................................52
Uncja Srebra .........................................................52
Pomorski Gabinet Numizmatyczny .........................52
Hobbista - sklep kolekcjonerski ..............................53
Grzegorz Marzec - firma filatelistyczna ...................58
Gabinet numizmatyczny Z. Bogdanowicza .............59
www.interkolekcjoner.pl/katalogi ...........................60
Monety Świata .....................................................61
GGN ....................................................................62
Arkadia – sklep numizmatyczny Katowice ..............63
Warszawski Dom Aukcyjny....................................63
Polonia-Coins sklep numimzatyczny.......................63
Cieszyńskie Centrum Numizmatyczne ....................64
Wydawca:
Stowarzyszenie Numizmatyków
Profesjonalnych
Pod redakcją
Jarosława Dutkowskiego
Adres redakcji
80-831 Gdańsk,
ul. Piwna 1/2, pok. 503
tel. (58) 320-78-99
Rada Programowa
Adam Suchanek
dr Jarosław Dutkowski
Robert Buczak
Sergiusz Stube
Marek Melcer
PN 2/2014
3
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Münzenhandlung
GERHARD HIRSCH NACHF.
Promenadeplatz 10/II - 80333 München
Tel.: +49-89-292150, Fax.: +49-89-2283675
E-mail: [email protected]
Münzen - Medaillen - Numismatische Literatur
Antike Kleinkunst
Ankauf - Verkauf - Kundenbetreuung
Jährlich mehrere Auktionen
Mitglied im Verband der Deutschen Münzenhändler e.V., der Association
Internationale des Numismates Professionnels (AINP), der Österreichischen
und der Schweizerischen Numismatischen Gesellschaft
und der American Numismatic Society
4
PN 2/2014
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
MONETY EXPO i fila EXPO WARSAW
już we wrześniu w Warszawie
Sukces II edycji targów MONETY EXPO
WARSAW oraz I edycji targów filatelistycznych FILA EXPO WARSAW w 2013 roku
sprawił, że wydarzenie stało się jedną z ważniejszych imprez kolekcjonerskich zarówno
w Polsce, jak i Europie
Środkowo-Wschodniej. Następna edycja
została zaplanowana na 12 i 13 września 2014
roku i odbędzie się tradycyjnie w Warszawie.
Targi MONETY EXPO WARSAW zostały zainaugurowane w 2012 roku i od tamtej pory z każdym rokiem cieszą się coraz
większym zainteresowaniem. W 2013 roku
zgromadziły prawie 60 wystawców z całego
świata, którzy zaprezentowali swoje kolekcję
umożliwiając ich zakup w specjalnych cenach.
W 2013 roku zostały również powiększone
o sekcję filatelistyczną, która zyskała miano
FILA EXPO WARSAW. Zarówno MONETY
EXPO WARSAW, jak i FILA EXPO WARSAW
są organizowane w Warszawie, w hali EXPO
XXI, a ich organizatorem i pomysłodawcą
jest Polskie Biuro Numizmatyczne.
MONETY EXPO WARSAW 2012
PN 2/2014
5
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Celem targów MONETY EXPO WARSAW i FILA EXPO WARSAW
jest zebranie w jednym miejscu kolekcjonerów, sprzedawców i wystawców monet oraz znaczków z całego świata. W II edycji targów
udział wzięły m. in. mennica San Marino oraz mennica Singapuru.
Odwiedzający mieli okazję do zakupu, sprzedaży, dokonania wyceny oraz wymiany unikalnych kolekcji znaczków, monet i banknotów, a także historycznych obligacji czy świadectw własności. Jedną
z atrakcji poprzednich edycji wydarzenia była aukcja monet, banknotów, znaczków, medali, listów oraz pocztówek, zorganizowana przez
polską firmę Bereska Numizmatyka. W 2013 roku, po raz pierwszy,
na stołach wystawców pojawiły się również antyczne kolekcje dilerów oraz domów aukcyjnych. Uczestnicy targów filatelistycznych mogli natomiast podziwiać polskie eksponaty najwyższej klasy, nagrodzone złotymi medalami podczas międzynarodowych wystaw FIP. Na
targach filatelistycznych gościli m.in. przedstawiciele Poczty z Danii
i Wysp Owczych oraz Poczty Polskiej.
MONETY EXPO WARSAW 2012
MONETY EXPO WARSAW & FILA EXPO WARSAW 2013
MONETY EXPO WARSAW i FILA EXPO WARSAW to doskonałe
połączenie biznesu, nowości, niespodzianek oraz okazja do wymiany
doświadczeń i pomysłów. Kolejna edycja targów odbędzie się 12 i 13
września 2014 roku w warszawskim centrum EXPO XXI w hali nr 3.
Rejestracja wystawców już się rozpoczęła. Więcej informacji można
znaleźć na stronie www.monetyexpowarsaw.pl.
Uwagi do fałszerstwa orta gdańskiego z datą 1622
W nawiązaniu do tekstu o fałszerstwie orta zamieszczonego
w PN3/2012 pragnę dodać kilka uwag, które moim zdaniem są ważne. Pan J. Dutkowski bardzo ciekawie opisał monetę ze zbioru Geldmuseum we Frankfurcie. Jednak nie dopisał kilku rzeczy. Po pierwsze
warto zauważyć, że na awersie obok postaci króla jest cyfra 1 oraz
widać rysy świadczące o usunięciu innego znaku sprzed twarzy Zygmunta III. W tym miejscu brak zarysu, więc tylko możemy zgadywać,
że tam było 6. Równie dobrze mogła być inna cyfra lub litera, która
została zdrapana. Świadczą o tym głębokie rysy. Kolejna sprawa to
błędnie odczytany napis otokowy, który stylistycznie jest w miarę poprawnie wykonany przez fałszerza. Co prawda litera G trochę przypomina C, ale bez przesady. Jednak widać, że największy kłopot obok
litery L sprawiało wykonanie R. Koślawe kształty.
R – oprócz w REX jest błędnie nabite za P (w POL) oraz dwukrotnie na końcu legendy, ale wykonane w odbiciu lustrzanym!
Dlatego całość napisu otokowego powinna być odczytana jako:
SIGISIII:D:GREX P.O:L.MD:L.R:PSR.
Gdzie dwie ostatnie R i ostatnia P są źle nabite, lustrzane odbicie.
6
PN 1/2014
2/2014
Na rewersie napis otokowy został prawie dobrze wykonany. Widać, że fałszerz miał tylko problemy z literą N. Najpierw w słowie
NONETA zrobił na podobieństwo odwróconego Z, a później w GEDANENSIS wykonał N w lustrzanym odbiciu.
Za to zupełnie nie potrafił naśladować herbu. O ile dwa dolne
krzyże są dobrze wykonane to znajdująca się nad nim korona jest
całkowicie zmyślonym wyobrażeniem. To samo dotyczy górnego
zwieńczenia, które prawdopodobnie miało imitować gałązki. Również nieudolnie zrobił datę składającą się z R i 2, które dodatkowo są
poprzekręcane. Pomimo tych mankamentów moneta całkiem dobrze
naśladuje orta gdańskiego i na pewno ludność łatwo dawała się nabrać na tego typu fałszerstwo. Interesujący jest pomysł wykorzystania daty składającej się z 2. Fałszerze musieli zdawać sobie sprawę,
że nie ma takiego rocznika i może celowo użyli tej daty żeby nikt nie
mógł porównać lub żeby ktoś pomyślał, że to nowa „emisja”. Zgadzam się z Panem Dutkowskim, że ten ort jest odmienny od innych
znanych fałszerstw 1622.
Norbert Grendel
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Medale upamiętniające zwycięstwa
militarne Władysława IV
Burzliwe wydarzenia, które towarzyszyły Władysławowi IV w pierwszych latach po objęciu tronu wywarły duży wpływ na kształt medalierstwa
tego okresu i zdeterminowały przekaz propagandowy medali na przestrzeni
kilkudziesięciu lat. Zwycięstwa z lat 1633-1637 odniesione zarówno polu
wojennym jak i w dyplomacji nie miały sobie równych przez cały późniejszy
okres panowania monarchy.
Wśród największych osiągnięć militarnych najstarszego syna i następcy
Zygmunta III Wazy na pierwszym miejscu wymienić należy wiktorie smoleńską 1633 roku. Za zgodą sejmu wkrótce po elekcji nowego władcy dochodzi do interwencji zbrojnej przeciwko państwu Moskiewskiemu. Głównym
celem interwencji sił polsko-litewskich stało się udzielenie pomocy polsko-litewskiej załodze Smoleńska obleganego przez wojska moskiewskie dowodzone przez Michała Borysowicza Szeina, który jeszcze w czasie bezkrólewia
podjął agresje zbrojną na tereny, od 1617 roku znajdujące się w granicach
Rzeczypospolitej.
Władysław IV podejmując decyzje o bezpośrednim udziale w wojnie na
wschodnim teatrze działań wojennych zdawał sobie doskonale sprawę, iż
od jej rezultatu zależy także w dużej mierze prestiż domu Wazowskiego.
Poprzednia zwycięska wyprawa na odsiecz Smoleńskowi z 1611 roku została należycie wykorzystana propagandowo przez Zygmunta III, teraz więc
pojawiła się okazja aby sukces ojcowski został powtórzony. Monarcha, który
od lipca do października znajdował się w obozie smoleńskim koordynując
działania zaczepne prowadzone przeciwko wojskom Szeina, wykazał się nie
tylko odwagą i poświeceniem lecz także talentem wojskowym, którego zabrakło jego ojcu.
Największą wartość artystyczną wśród dzieł medalierskich poświęconych triumfowi smoleńskiemu posiada medal autorstwa Sebastiana Dadlera,
z 1636 r. powstały najprawdopodobniej na prywatne zamówienie dworu
królewskiego.1 Prócz zwycięstwa smoleńskiego upamiętniać miał również
zasługi Władysława IV na polu dyplomacji gloryfikując rezultaty rokowań
pokojowych z Turcją z 1633 r. i Szwecją z 1635 r.
Awers medalu, bardzo nietypowy w swej formie ikonograficznej, przedstawia wydarzenia rozgrywające się bezpośrednio po zdobyciu twierdzy
smoleńskiej przez stronę polską. Władysław IV, przedstawiony jako dowódca
cudzoziemskiego autoramentu sprawujący nominalną władze nad wojskiem
na co wskazuje zarówno kostium w jakim przedstawiono wazowskiego monarchę jaki i trzymany przezeń w prawej dłoni regiment, odbiera w towarzystwie hetmanów Kazanowskiego i Radziwiłła defiladę zwyciężonych wojsk.
Przed królem klęczą dowódcy moskiewscy z Szeinem na czele. Na dalszym
planie widoczna jest natomiast scena składania sztandarów, w głębi zaś po
prawej stronie zarysy murów i zabudowań Smoleńska. Już kanclerz Albrecht
Stanisław Radziwiłł zwrócił słusznie uwagę na symboliczne znaczenie epizodu przedstawionego na rewersie „pamiętny dzień 20 lutego przynoszący wstyd przeciwnikom a naszym świetną sławę na wieki,
1 Poznań, Muzeum Narodowe, nr. inw. 574 GN, Albertrandi, rkps 40, Album rycin, s.
71, Raczyński 1838, t. I, poz. 113, Czapski 1871-1916, poz. 1766, Gumowski 1939a,
s. 36, Więcek 1962, s. 98, Maué 2008 (wzmiankowany).
kiedy to widziano jak Szein wyszedł z wszystkimi swoimi z różnych kryjówek, przypadł do nóg króla, by go ratował swym miłosierdziem, a 36 chorągwi rzucano o ziemie i wszyscy nisko się
kłaniając czcili triumfatora.”2 Relacja Radziwiłła trafnie odzwierciedla
przekaz propagandowy który leżał u podstaw koncepcji twórców medalu.
Głównym celem propagandowym dzieła medalierskiego nie było bowiem w tym wypadku jedynie podkreślenie cech heroicznych władcy-triumfatora3, obecnych często na medalach zygmuntowskich, dużo większą uwagę zdecydowano się skupić na przedstawieniu innych walorów zwycięskiego
monarchy wśród których cnota Caritas wydaje się odgrywać kluczową role.
Stąd przekaz kompozycji awersu zdaje się poświadczać, iż wartości na które
powoływał się Władysław IV w medalach emitowanych z jego inicjatywy
począwszy od 1626 roku, kiedy rozpoczął starania o tron polski były mu bliskie również w momencie kiedy sprawował już nominalną władzę nad poddanymi. Królewska Caritas ukazana na awersie medalu z 1636 roku, ujawnia
się zwłaszcza w osobistej postawie władcy, godzącego się na honorową
kapitulacje przeciwnika. Pokonani żołnierze Szeina zyskali prawo do honorowego opuszczenia twierdzy z bronią ręczną i sztandarami, które tylko na
chwile zostają złożone przed obliczem królewskim.4 Bezpośrednią inspiracją
dla twórcy kompozycji był w tym wypadku sztych autorstwa A. Boya i S.
Saverij pt. „Obóz pod Smoleńskiem”, którego autor utrwalił analogiczny moment historyczny, jednak bez znajdującej się w oddali twierdzy smoleńskiej.5
Uzupełnieniem awersu jest inskrypcja o następującej treści:
DEI OPT: MAX: AVSPICIO INVICT :VLADISLAI IV POL:SVECIAE REG
ARMIS VICTORIC: SMOLENSCV OBSIDIONE LIBERATV MOSCI SUBIVGATI SIGNA DVCES PROSTRATI (Mocą Boga najlepszego i najwyższego zwycięskimi wojskami niezwyciężonego Władysława IV, króla
Polski i Szwecji Smoleńsk został uwolniony od oblężenia. Moskwicini
popadli w niewolę, chorągwie i książęta /ich/ rzuceni na ziemie).
Kompozycja artystyczna rewersu medalu sugeruje (wbrew późniejszym
planom monarszym) pacyfizm Władysława IV. Stad obecność posłów tureckich i szwedzkich składających przed królem polskim gałązki oliwne na znak
pokoju miedzy obydwoma państwami. Nie bez znaczenia jest w tym wypadku sposób przyjęcia przez Władysława IV, posłów cudzoziemskich, bez zsiadania z konia.6 Warto w tym miejscu zauważyć iż aż do drugiej połowy XVII
wieku w malarstwie wizerunek konny był kojarzony wyłącznie z postacią
aktualnie panującego, którego wyjątkowa pozycja społeczna i prerogatywy
dowódcze wyrażane były analogiczny sposób.7 Na drugim planie artysta
przedstawił natomiast masy wojsk polskich będących w stałej gotowości
bojowej. W tym kontekście oczywiste stają się korne gesty wysłanników
sułtana i króla szwedzkiego którzy pozbawieni nadziei na pokonanie polskiego króla są zmuszeni błagać o pokój. Komentarz do przedstawienia medalierskiego stanowi inskrypcja ET. BELLO. ET. PACE. COLENDUS (godny
czci na wojnie i w czasie pokoju).8
Powyższa interpretacja faktów historycznych ukazana za pośrednictwem medalowego krążka jest zgodna z opinią współczesnych kronikarzy,
2 Radziwiłł 1980, t. 1, s. 361.
3 Morka 1986, s. 33.
4 Czapliński 1976, s. 165, Miodońska 1976, s. 78.
5 Stahr 1990, s. 119.
6 Pierwszy raz w medalierstwie polskim ujęcie konne pojawia się na medalu Zygmunta
Augusta, autorstwa Stevena v. Herwijck z 1562 roku. Medalionowemu wizerunkowi
władcy siedzącego na wspiętym koniu, z mieczem w ręku, towarzyszy inskrypcja
okolicznościowa DA MIHI VIRTUTEM CONTRA HOSTES TUOS, POR., por. Morka 1986,
s. 85.
7 Rokita 2012, s. 78.
8 O popularności wspomnianej inskrypcji świadczy fakt, iż znalazła się w charakterze
lemmy na jednym z obelisków podczas upamiętniających, zwycięstwo wiedeńskie Jana
III Sobieskiego, Rożek 1976, s. 214.
PN 1/2014
2/2014
7
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
którzy upatrywali w toczących się rokowaniach pokojowych z Turcją i Szwecją osobisty sukces monarchy a także z pacyfistycznymi nastrojami szlachty
sprzeciwiającej się prowadzeniu dalszych wojen. Niewątpliwie niechęć do
podejmowania nowych akcji zbrojnych była uzasadniona następstwami wojny o ujście Wisły z lat 1626-1629, która doprowadziła do ruiny gospodarczej
znaczną część majątków szlacheckich pozbawionych możliwości eksportu
zboża i innych towarów do Gdańska. Odwołanie w warstwie propagandowej medalu do najważniejszych wydarzeń z lat trzydziestych XVII wieku
miało więc na celu przekazanie potencjalnemu odbiorcy wiedzy o głównych
założeniach polityki zagranicznej Władysława.
Wracając do przekazu propagandowego rewersu medalu z 1636 roku
należy stwierdzić, iż ukazanie wyższości polskiego władcy nad cudzoziemskimi posłańcami może stanowić aluzję do rzeczywistych zamiarów Władysława wobec obydwu mocarstw, które z obawy o ewentualną negatywną
reakcje szlacheckiego odbiorcy nie mogły być oficjalnie ujawniane. Jeszcze
przed podpisaniem rozejmu w Sztumskiej Wsi w 1635 roku stawało się bowiem oczywiste iż ambicje monarchy, dążącego do odzyskania dziedzicznej
korony szwedzkiej nie uległy dezaktualizacji. W dalszym ciągu istniała możliwość zbrojnej interwencji w celu odzyskania tronu sztokholmskiego tym razem jednak nie dla samego zainteresowanego a dla spodziewanego potomka bądź któregoś z braci. Na teatrze tureckim po podpisaniu rozejmu z 1633
roku na zasadzie status quo dobrosąsiedzkie relacje osłabiały samowolne
wyprawy zbrojne polskich magnatów do Mołdawii w celu obsadzenia tamtejszego tronu hospodarskiego a także napady (tzw. chadzki) kozaków na tereny przynależne administracyjnie do imperium osmańskiego. Odpowiedzią
ze strony sułtana na wspomniane akty przemocy były oczywiście najazdy
tatarskie, które pustoszyły południowo-wschodnie rubieże Rzeczypospolitej.
Pierwsze przygotowania do przyszłej wojny z Turcją Władysław IV rozpoczął
jednak dopiero w połowie lat czterdziestych, angażując do realizacji swych
ambitnych planów starszyznę kozacką, której obiecał wysoki żołd i przywileje polityczne w zamian za pomoc w realizacji własnych planów.
Ranga i znaczenie zwycięstwa smoleńskiego spowodowała, iż dysponentami propagandy skupionej na przekazaniu potomnym wiedzy o wspomnianych wydarzeniach i zasługach wazowskiego monarchy na polu militarnym byli także przedstawiciele magnaterii prowadzący politykę przyjazną
wobec dworu wazowskiego. I tak jeszcze w 1634 roku zostaje wybity medal
smoleński również autorstwa Dadlera, ufundowany przez hetmana wielkiego litewskiego Krzysztofa Radziwiłła.9
Wzorem dla medaliera była w tym wypadku ikonografia cesarska, której
celem stało się podkreślenie indywidualnych przymiotów portretowanego,
oraz gloryfikacja jego czynów za pomocą antykizacji poszczególnych elementów ubioru czy krajobrazu. W przypadku medalu z 1634 roku artyście
chodziło jedynie o wyeksponowanie w analogiczny sposób wojennych prerogatyw Władysława IV.10 Stad zarówno kostium królewski jak i widoczne
na awersie trofea wojenne, bron biała i działa nawiązują bezpośrednio do
wyposażenia i uzbrojenia wykorzystywanego współcześnie przez obie strony konfliktu w działaniach zbrojnych prowadzonych pod Smoleńskiem.
O triumfalnym charakterze przedstawienia świadczy zwłaszcza podobizna monarchy, utrwalona w centrum kompozycji, na tle sporych rozmiarów
namiotu. Rynsztunek Władysława IV stanowi nowożytna zbroja przepasana szarfą dowódczą, z orderem Złotego Runa na szyi. Ważnym atrybutem
przywołującym na myśl dawnych rzymskich triumfatorów i dowódców jest
natomiast wieniec laurowy, którym skrzydlate putta honorują zwycięskiego
wodza oraz regiment (symbol władzy nad wojskiem w starożytnej Italii) trzymany przez monarchę w prawej dłoni.
Do tematyki awersu medalu nawiązuje natomiast bezpośrednio treść
inskrypcji wypełniających jej dolną cześć: VINCERE ET SERVARE EOSDEM.
HOC OPUS EST (Zwyciężyć i zachować ich. Oto jest czyn) oraz DABO
EOS IN MANUS TUAS.ET PONES TENTORIUM IN TERRA EORUM. UNUS
PELLET MILLE.ET VOLUCRES CAELI PASCENTUR CADAVERIB EORUM
(Wydam ich w ręce twoje, a rozbijesz namiot na ziemi ich. Jeden
rozproszy tysiąc, a ptaki niebieskie będą się pasły ich trupami).
Na powyższy tekst składają się zmodyfikowane cytaty z czterech Ksiąg
Starego Testamentu na co wskazują odsyłacze znajdujące się bezpośrednio pod każdym z fragmentów Pisma Świętego (Judic 20 v.28, Ezech 25
v.4, Josue C. 32 v.10, Sam 17 v.4).11
Godny uwagi jest również sposób powiązania przez medaliera osobistych zasług monarchy wykazanych na polu bitewnym pod Smoleńskiem
z oficjalną symboliką państwową. Na przedstawionym w tle kompozycji
medalu, na drugim planie epizodzie wojennym rozgrywającym się najprawdopodobniej tuż po zakończeniu działań wojennych, poza murami miasta co
sugeruje zwłaszcza brak umocnionych stanowisk artyleryjskich znajdujących
się w pobliżu twierdzy, widać postać orła w koronie, który wraz z pozostałymi orłami ściga przeciwnika.12 Niewątpliwie powyższe wyobrażenie
należy identyfikować z osobą samego Władysława IV a także pozostałych
dowódców polskich i litewskich, którzy biorą udział w pościgu za wojskami Szeina. Ze względu na brak źródeł historycznych mogących potwierdzić
bezpośredni udział Władysława IV w pogoni za niedobitkami armii Szeina
należy stwierdzić, iż znaczenie powyższej sceny było głównie symboliczne
i służyło podkreśleniu odwagi i męstwa jakie wykazał monarcha bezpośrednio po oblężeniu.
Warto zwrócić także uwagę na inne jeszcze intencje twórcy medalu,
który w charakterystyczny dla siebie sposób wskazuje również na znaczenie
religijne wiktorii smoleńskiej przypisując odniesione nad wojskami moskiewskim zwycięstwo interwencji Najwyższego, wspomagającego wspomniane
orły spadającymi z Nieba kamieniami i piorunami godzącymi we wroga. Zastosowanie powyższego zbiegu propagandowego należy wiązać najpewniej
ze specyficznym charakterem batalii smoleńskiej, w której rola artylerii i materiałów wybuchowych była nie mniej istotna niż wysiłek wojenny i odwaga
samych żołnierzy .
Intersująca ze względu na osobę dysponenta medalu jest również, ukazana na drugim planie postać samotnego jeźdźca, który z dobytą szablą
i tarczą na której widoczne są dwa krzyże interpretowane jako zniekształcony herb Wielkiego Księstwa Litewskiego pędzi za pierzchającym przeciwnikiem.13 Powyższa postać jest identyfikowana przez Emeryka Hutten- Czapskiego z osobą hetmana Krzysztofa Radziwiłła. Przyjmując za prawdziwą
hipotezę krakowskiego kolekcjonera i znawcy medali uprawnionym jest
twierdzenie, iż wspomniany jeździec symbolicznie ukazuje także wkład
wojsk litewskich w zwycięstwo smoleńskie oraz osobistą odwagę i poświecenie hetmana Radziwiłła.
Interesujące jest również przeciwstawienie na kompozycji awersu medalu obu rodzajów wojsk: kawalerii o długiej tradycji sięgającej jeszcze czasów
średniowiecznego feudalnego rycerstwa a także artylerii (której obecność
w działaniach zbrojnych pod Smoleńskiem symbolizują armaty stanowiące
wraz z innymi panopliami tło dla postaci królewskiej utrwalonej na awersie)
wymagającej wykwalifikowanego personelu umiejącego czyścic i obsługi11 W tym kontekście należałoby interpretować wspomniany epizod jako symboliczne
nawiązanie do opisanego w Księdze Samuela (1 Sm. 17, 46) zwycięstwa Izraela nad
Filistynami, z którymi Żydzi walczyli o dominacje na bliskim wschodzie.
12
9 Albertrandi, rkps 40, Album rycin, s. 70, Köhler 32/10 nr. VIII 1740, Raczyński 1838,
t. I, poz. 112, Czapski 1871-1916, poz. 1748, Gumowski 1939a, s. 28, Więcek 1962a,
s. 88, Maué 2008 (wzmiankowany).
10 Bardon 1974, s. 26-30.
8
PN 2/2014
Orzeł upowszechnił się w ikonografii starożytnej od czasów władcy egipskiego
Ptolemeusza I. Współcześni utożsamiali najszlachetniejszego z ptaków z monarchą
sprawiedliwym i bogobojnym. W mitologii natomiast orzeł pojawia się jako posłaniec
panującego na Olimpie, Jowisza, por. Panfil 2003.
13 Właściwy herb Litwy przedstawia podwójny biały krzyż utrwalony na czerwonym
tle, por. Czapski 1871-1916, poz. 1748.
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
wać działa a także wyrabiać ładunki. Należy w tym miejscu podkreślić, iż
skuteczność na polu bitewnym artylerii wiązano nierzadko z interwencją
sił szatańskich.
Zasługi hetmana oddane królowi podczas oblężenia Smoleńska podkreśla zwłaszcza niezwykle rozbudowana inskrypcja panegiryczna otoczona
wieńcem laurowym niemal w całości wypełniająca rewers medalu:
AUSPICIIS ET FAELICI PRAESENTIA INVICTISSIMI PR. VLADISLAI
IV. POL.ET SVEC:REGIS M.D.L.CONSI= /LIO AC STRENUA OPERA FORTISSI = /MI DUCIS CHRISTOPHORI RADZIVILII S.R.I.PR.:PA:VIL:SMOLENCUM OBSIDIONE LIBERATUM OBSESSORES MOSCI ET /AUXILIA RES EXTERI. OBSESSI. AD DE =/DITIONEM COACTI CASTRIS ET
OMNI/ APPARAT BELLICO EXUTI VITA DE= /NIQUE RARA VICTORIBUS
MODE= /RATIONE ET LIBERO AD SUOS/ REGRESSU DONATI A.D.M.D.
C.XXXIV. (Mocą i przy szczęśliwej obecności niezwyciężonego, najznakomitszego Władysława IV króla Polski i Szwecji, Wielkiego Księcia Litewskiego, radą i gorliwym trudem bardzo mężnego wodza
Krzysztofa Radziwiłła księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, wojewody wileńskiego Smoleńsk został uwolniony od oblężenia. Oblegający Moskwicini i wojska zaciężne pomocnicze zostały zmuszone
do poddania się, a po stracie obozu i wszelkiego sprzętu wojennego
darowano im życie i dzięki rzadkiemu u zwycięzców umiarowi pozwolono im na swobodny powrót do swoich Roku Pańskiego 1634).
Treść inskrypcji prócz gloryfikacji niezłomnej postawy wojewody wileńskiego służącego monarsze podczas całego oblężenia „radą i gorliwym
trudem”, dzięki którym „Smoleńsk został uwolniony od oblężenia” przekazuje odbiorcy także informacje na temat okoliczności w jakich doszło do
kapitulacji.14 Cyt.
„Oblegający Moskwicini i wojska zaciężne pomocnicze zostały zmuszone do poddania się, a po stracie obozu i wszelkiego sprzętu wojennego
darowano im życie i dzięki rzadkiemu u zwycięzców umiarowi pozwolono im na swobodny powrót do swoich”. Propagandowe znaczenie napisu
sprowadza się głównie do podkreślenia faktu wymuszenia na przeciwniku
zaprzestania dalszych działań zaczepnych i poddania się co zgodne było ze
średniowieczną koncepcją prowadzenia wojen.
Specyficzny charakter inskrypcji, której autorem mógł być przypuszczalnie sam hetman wielki litewski gloryfikującej prócz monarchy również i samego dysponenta, znajduje usprawiedliwienie w wydarzeniach historycznych rozgrywających się bezpośrednio przed kampanią Smoleńską. Zgodnie
z decyzją Sejmu przydzielono królowi na czas wyprawy dwóch komisarzy:
Marcina Kazanowskiego, hetmana polnego koronnego oraz Krzysztofa Radziwiłła jako reprezentanta Litwy. Głównym zadaniem, które powierzono
doświadczonym dowódcom wojskowym była pomoc monarsze w koordynowaniu działań zaczepnych skierowanych przeciwko Szeinowi a także
kontrola królewskich poczynań na polu bitewnym. Wspomniani dygnitarze
w założeniu uchwały sejmowej mieli reprezentować przede wszystkim szeroko rozumiane interesy stanów sejmujących nie do końca przekonanych
o słuszności polityki zagranicznej nowo obranego monarchy wazowskiego
oraz nie dopuścić do ewentualnej klęski wojsk polskich.
Kolejny medal z 1635 roku poświęcony upamiętnieniu traktatu pokojowego zwartego ze Szwedami w Sztumskiej Wsi jest dziełem Jana Höhna
14 Gumowski 1939a, s. 52, Więcek 1962a, s. 111.
st. współpracującego w realizacji dzieła razem z Dadlerem.15 Inicjatorem
powstania medalu zaś rada miejska Gdańska. Rola dysponenta była w tym
wypadku bardzo doniosła ponieważ poprzez odpowiednio skonstruowany
przekaz dążył on do przekazania odbiorcy własnej interpretacji rzeczywistych wydarzeń historycznych. W realizacji powyższego celu odwołano się
do znanych motywów biblijnych, które zostały jedynie odpowiednio zmodyfikowane i zinterpretowane.
Znajdujące się na awersie przedstawienie na którym widać moment
symbolicznego pojednania postaci będących personifikacjami Miłosierdzia
i Prawdy, należy odnieść do aktualnych stosunków polsko-szwedzkich, podobnie jak wyobrażenie całujących się Sprawiedliwości i Pokoju utrwalonych na kompozycji rewersu medalu.16 Bezpośrednią inspiracją dla twórców medalu był w tym wypadku fragment psalmu 84 (85) „Miłosierdzie
i prawda spotkają się z sobą, sprawiedliwość i pokój ucałują się”. Zwraca
uwagę zwłaszcza szczególne wyróżnienie postaci kobiecej uosabiającej
Iusticję za pośrednictwem trzymanych przezeń atrybutów: korony, aureoli
złożonej z dwunastu gwiazd a także miecza wskazujących jednoznacznie
na prymat wspomnianej cnoty nad wszystkimi pozostałymi.17 Dodatkowym
elementem o charakterze dekoracyjno-propagandowym są także znajdujące
na awersie tablice w kształcie dekalogu, które należy łączyć także z Iusticją.
Przesłanie propagandowe interesującego nas dzieła medalierskiego opiera
się głównie na wskazaniu Sprawiedliwości jako wartości nadrzędnej od której przestrzegania zależny jest Pokój i dalszy rozwój.
Uzupełnieniem kompozycji medalu jest widoczna na awersie inskrypcja
FELIX TERRA FIDES PIETATI UBI IUNCTA TRIUMPHAT oraz panorama
Gdańska z tetragramem JAHWE, utrwalona na drugim planie a także kolejna inskrypcja towarzysząca przedstawieniu Sprawiedliwości i Pokoju PAX
CUM IUSTITIA FORA TEMPLA ET RURA CORONAT (Pokój i Sprawiedliwość wieńczą miasta, świątynie i wioski).
Podstawowym celem autora medalu stało się podkreślenie potencjalnych korzyści jakie czerpać będą z racji podpisania rozejmu w Sztumskiej Wsi
przedstawiciele wszystkich stanów społecznych nowożytnej Rzeczypospolitej, którzy ciesząc się z przywróconego pokoju, będą mogli prowadzić korzystne interesy handlowe, uprawiać ziemie i eksportować towary w końcu
rozwijać i pogłębiać życie religijne.
15 Poznań, Muzeum Narodowe, nr. inw. 27 GN, Bizot 1688, t. 2, s. 209, Raczyński
1838, t. I, poz. 113, Chrościcki 1983, s. 95, Czapski 1871-1916, poz. 2152, Rühle
1928, s. 15, Gumowski 1939a, s. 54, Maué 2008 (wzmiankowany). Interesujący nas
medal znany jest w czterech odmianach, sygnowanych przez wspomnianych artystów,
co świadczy niewątpliwe, iż jego nakład musiał być znaczny.
16 Analogiczny motyw wykorzystywano wielokrotnie w programie artystycznym także
pozostałych artefaktów, których przekaz gloryfikował pacyfistyczną postawę Władysława
IV. Wymienić należy w tym miejscu chociażby obraz pt. „Alegoria Pokoju Westfalskiego”,
autorstwa nieznanego malarza śląskiego czy miedzioryt gdański z 1634, poświęcony
upamiętnieniu dokonań najstarszego syna Zygmunta III Wazy, por. Ars Emblematica 1981,
s. 116, Kurkowa 1979, s. 162.
17
Istnieje inna jeszcze definicja Iusticij. Niewiasta wyposażona w odpowiednie
atrybuty oznaczała w przeszłości prymat prawa nad wolą panującego. Z pewnością
powyższa wykładnia była korzystna zwłaszcza dla królewskich poddanych ograniczała
bowiem kompetencje panującego, który zmuszony był honorować nadania i przywileje
szlacheckie nadane przez jego antenatów na tronie. Dlatego też nie dziwi, iż dysponent
wazowski chcąc zrealizować swe zamierzenia a jednocześnie uniknąć kompromitacji
bądź ewentualnych nacisków powoływał się na treści powszechnie akceptowalne przez
ogół szlachecki np. Pismo Święte, por. Dutkowski 2007.
PN 2/2014
9
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Jan Höhn st., inspirowany twórczością Dadlera tworzy w roku 1636,
jeszcze jeden medal symbolicznie odwołujący się pośrednio do wydarzeń
związanych z zawarciem traktatu w Szumskiej Wsi.18 Awers medalu, przedstawia Dzieciątko Jezus, które ze względu na niezwykłe okoliczności przyjścia na świat a także kluczową role jaka miało odegrać w niedalekiej przyszłości jako przepowiedziany w Starym Testamencie, syn Boży a zarazem
Zbawiciel rodzaju ludzkiego już jako niespełna kilkumiesięczne niemowlę
zostało przedstawione z jabłkiem królewskim trzymanym w lewej dłoni,
w momencie czynienia błogosławieństwa. O nadprzyrodzonych cechach
portretowanej postaci świadczy także niezwykła aureola złożona z główek
anielskich. Warto w tym miejscu nadmienić, iż analogiczny typ wizerunku,
znany ze średniowiecza upowszechnił się ostatecznie w ikonografii XVI
i XVII wiecznej.19 Obecne na kompozycji awersu medalu przedstawienie
stanowiło w ikonografii miasta nad Motławą istotne novum. W przypadku
Gdańska jedynymi wyobrażeniami o charakterze stricte religijnym obecnymi
na oficjalnych medalach i monetach fundowanych przez władze miasta były
tetragram Jachwe symbolizujący Bożą opatrzność od której przychylności
zależne są dalsze losy miasta oraz postać Zbawiciela znana z monet wybijanych w latach 70 XVI wieku podczas blokady miasta w czasach Stefana
Batorego. Istotnym jest także czas emisji medalu, który zbiega się z okresem
świąt Bożego Narodzenia podczas których co oczywiste analogiczny motyw
był niezwykle popularny i obecny m.in. na okolicznościowych szopkach wystawianych w kościołach.
Inskrypcja w języku niemieckim, znajdująca się na awersie sugeruje dla
kogo przeznaczony był medal.
DEN LEHR- DEN WEHR- DEN NEHRE STAND ERHALT IN FRIED IN UNSERM
LANDT HERR IESU SCHUTZ UNS FUR GEFAHR UND GIB EIN FREUDENREICHES
IAHR (Naukę, obronność, dobry stan utrzymaj w pokoju w naszym kraju.
Panie Jezu broń nas przed niebezpieczeństwem i daj bogaty w radości rok).
Rewers medalu, pełen symbolicznych treści, jest dużo bardziej skomplikowany pod względem przesłania od poprzednich dzieł medalierskich.
Na kompozycji utrwalono zwiniętego węza z koroną, pożerającego własny
ogon, przytrzymywany przez rękę Opatrzności. Oprawę dla interesującego
nas przedstawienia medalierskiego stanowi krąg opleciony kłosami, kwiatami, owocami wewnątrz, którego znajduje się skrzydlaty geniusz z kaduceuszem oraz gałązkami lauru i palmy.
Uzupełnieniem kompozycji artystycznej znajdującej się na odwrocie medalu jest treść inskrypcji odwołującej się do tradycji rzymskich saturnaliów
FRIDE WIDERUMB VERMEHRET WAS DER VNFRIED HAT VERZEHRET. FRIEDE
IEDE IARES ZEIT KRÖNET MIT DER FRUCHTBARKEIT (pokój na nowo pomnaża co strawił niepokój, pokój każdą porę roku wieńczy urodzajem)
Niewątpliwe odwołanie się przez autorów medalu do przemijania, ciągłej zmienności, następujących kolejno po sobie cykli czasowych ma swoje
uzasadnienie także w kompozycji rewersu. Wyobrażenie węża symbolizuje
nieuchronnych upływ czasu, a zarazem powtarzalność podstawowych procesów dziejowych, W momencie kiedy koniec styka z początkiem rozpoczyna się kolejny cykl, który wcześniej czy później także ulegnie zmianie.
Obecność kwiatów i płodów rolnych wskazuje, iż po okresie wojen i zamętu
nastąpił wiek pomyślności który przyniesie obfitość i dobrobyt.20 Intencją
dysponenta jest aby trwał on jak najdłużej.
Wśród medali upamiętniających związek Władysława IV z Cecylią Renatą odnajdujemy dzieło medalierskie gloryfikujące również i osiągnięcia
militarne władcy wazowskiego z lat 30 XVII wieku. Interesujący nas artefakt
powstał na zlecenie władz miejskich Gdańska 1637 roku, w warsztacie Höhna mł., zapewne w charakterze podarku dla pary monarszej.21
Dzięki relacji A. S. Radziwiłła wiadomo, iż, podczas pobytu królowej
Cecylii Renaty w Gdańsku, dnia 17 września 1637 roku „miasta Korony, W.
Ks. Litewskiego i Prus ofiarowały królowej jako przeznaczonej im pani, dar
liczony na 200 000 i więcej złotych. Kraków, Wilno i trzy miasta Prus pierw18 Gumowski 1939a, s. 52, Prożogo 1968, s. 718, Stahr 1980, s. 230, Więcek 1962a,
poz. 46.
19 Wentzel 1964, s. 590.
20 Iwanoyko 1976, s. 76, Tervarent 1959, s. 346.
21 Warszawa, Muzeum Narodowe, nr. inw. 16207 NPO, Albertrandi, rkps 41, Album rycin,
s. 73, Raczyński 1838, t. I, poz. 109, Czapski 1871-1916, poz. 1775, Bahrfeldt 1910,
poz. 8686, Gumowski 1939a, s. 60; Dutkowski, Suchanek, CNG 561
10
PN 2/2014
sze oddawszy przez posłów część powitały ją darami, potem w porządku
województw i inne zostały dopuszczone do tej powinności.”22
Przekaz propagandowy, medalu został w całości podporządkowany
upowszechnieniu znanej już dobrze od czasów zygmuntowskich tematyki
heraklejskiej. 23 Pierwszy raz jednak w medalierstwie polskim wspomniany
epizod bezpośrednio zaczerpnięty z mitologii stanowi punkt odniesienia do
rozważań na temat roli Władysława i dotychczasowych dokonań monarchy
na polu militarno-dyplomatycznym. Bezpośrednią inspiracją dla Höhna mł.,
był zapewne miedzioryt autorstwa H. Aldegrevera z 1550 roku, w XVII wieku wielokrotnie z powodzeniem powielany.24
Awers medalu przedstawia Herkulesa, osłoniętego jedynie przez narzuconą na ramie skórę lwią, trzymającego w lewej ręce maczugę, którą zdaje
się zadawać ostateczny cios, będącemu na łańcuchu (znajdującym się w prawej ręce herosa) trzygłowemu psu Cerberowi25 (symbolizującemu Rosję,
Szwecje i Turcję). Treść inskrypcji otokowej rewersu należy uznać za twórczą
interpretację powyższego przedstawienia. DUM MOSCHUM BELLO TURCAM TERRORE SUECUMQE /OSTENSO AD PACIS FOE/ DERA MARTE
TRAHIS VLADISLAE, /TIBI DEBETUR GLORIA TRIPLEX, HERCULES ET
MERITO/ DICERE PACIFICUS / MDCXXXVII (Jak długo Moskwicina
wojną, Turka strachem, a Szweda okazaniem siły wojskowej /Marsa/
pociągasz do układów pokojowych Władysławie-Herkulesie tobie
należna jest potrójna chwała i słusznie zowią cię czyniącym pokój).
22 Radziwiłł 1980, t. II, s. 52-53, Rühle 1928, s. 255.
23 Banach 1984.
24 Bardon 1974, s. 160.
25
Popularność tematyki mitologicznej w europejskiej ikonografii legitymuje się
długą tradycją. Już w czasach antycznych przypisywano bowiem władcy cechy
charakterystyczne dla antycznego herosa. Znany rertor ateński Izokrates, uznał Herkulesa
za wzór cnót obywatelskich, którego winni naśladować współcześni monarchowie.
Pierwszym władcą, który zdecydował się powiązać antyczny mit z oficjalną wykładnią
władzy królewskiej był Filip Macedoński. Syn, Filipa Aleksander, uznał oficjalnie
starożytnego herosa za swojego przodka i pod jego postacią nakazał czcić własną
osobę. W starożytnym Rzymie osobę półboga, półczłowieka spopularyzował Cyceron.
Pamięć o dokonaniach Herkulesa znanego pod różnymi imionami i wcieleniami
pielęgnowali również mieszkańcy całego basenu Morza Śródziemnego. Największy
rozkwit kultu starożytnego bohatera miał miejsce w okresie panowania Commodusa,
kiedy Herkules został uznany za bóstwo opiekuńcze cesarza i jego najbliższych. W
antycznej numizmatyce interesujący nas watek heraklejski pojawia się często na
monetach pochodzących z czasów cesarzy Postumusa i Maksimianusa Herkulesa., por.
Bulst 1975, s. 156, Bernhart 1926, t. I, s. 60-61, t. II, tab. 45, 46, Huvelin 1978, s. 47,
Garbaczewski 2012, s. 1704-1712.
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Antyczną kreację panującego (Władysława-Herkulesa) należy natomiast
uznać za zabieg charakterystyczny dla epoki nowożytnej. Podobnie bowiem
i inni władcy nowożytni kazali portretować własną osobę na wzór antycznych wodzów i cesarzy. Z pewnością jednak w pełni świadoma swych partykularnych praw i interesów społeczność szlachecka potępiała podobne praktyki. W ślad za ziemiaństwem podążali również hierarchowie kościelni.26 Jan
Dymitr Solikowski w dziele pt. „Lukrecja Rzymska i chrześcijańska” wydanym
w 1570 roku krytykował artystów urzeczywistniających zachcianki swych
mecenasów zarzucając im, iż świadomie hołdują pogańskim wierzeniom
malując „marności Jowiszowe i Marse z Wenerami”.27 Dysponent wazowski
nigdy jednak nie zdecydował się dowodzić w podobny sposób swych prerogatyw i kompetencji. Jak wielokrotnie bowiem podkreślali królewscy propagandziści podobizna monarsza „all antica” miała wskazywać na pierwszym
miejscu na najszlachetniejsze przymioty władcy, które zapewniły Rzeczypospolitej znakomite zwycięstwa militarne i sukcesy dyplomatyczne.
Wykorzystanie wspomnianego motywu na awersie stanowi również
aluzję do ideału władcy ukazanego jako „tiumphator et pacificus”.28 Przyjęcie analogicznej postawy było bowiem powszechnie uznawane przez
współczesnych najbardziej właściwe dla panującego, który nie wszczynał
kolejnych wojen jedynie dla zdobycia kolejnych terytoriów oraz upokorzenia
i podporządkowania sobie przeciwnika lecz kierował się w swym postępowaniu wyższymi celami walcząc z niesprawiedliwością i przemocą na świecie, w interesie ogółu.
W związku z wspomnianymi sukcesami pierwszych lat panowania Władysława IV powstaje w 1642 roku jeszcze jeden medal ufundowany z funduszy miejskich Gdańska, autorstwa Dadlera.29 Konny wizerunek monarchy,
w modnej kirasjerskiej zbroi przepasanej szarfą dowódczą wraz z regimentem trzymanym w odchylonej do tyłu, nieco zgiętej w łokciu prawej ręce,
utrwalony został na awersie, z daleka od toczących się na dalszym planie
działań zbrojnych pod Smoleńskiem.30 Inspiracją dla medaliera podczas
komponowania tła kompozycji był zapewne jeden z zachowanych sztychowanych widoków obleganej twierdzy autorstwa A. Boya i Saverii pt. Obóz
pod Smoleńskiem” powstałych w 1641 roku z inicjatywy gdańszczan, na
którym można zapoznać się zarówno z szczegółowym przebiegiem walk
o miasto jak i zwykłymi epizodami z życia żołnierskiego.31 Podobizna Władysława zdradza podobnie jak we wcześniejszych realizacjach Dadlera cechy
ikonografii cesarskiej.
Zwraca uwagę zwłaszcza ukazanie kompetencji władczych portretowanej postaci poprzez samo usytuowanie monarchy w centrum kompozycji we
wspomnianym ujęciu. Intencją dysponenta było jak się wydaje przedstawienie polskiego monarchy jako triumfującego wodza a jednocześnie suwerena,
który w momencie objęcia tronu zastał kraj w stanie wojny z trzema państwami: Rosją, Turcją, Szwecją. Dzięki mądrej, roztropnej i dalekowzrocznej
polityce realizowanej z inicjatywy króla przy użyciu wszelkich dostępnych
środków prawno-politycznych wrogowie Rzeczypospolitej zostali zmuszeni
do zawarcia pokoju i zaprzestania działań zbrojnych.
Największym beneficjentem pacyfistycznej polityki Władysława IV był
niewątpliwie Gdańsk, którego pozycja jako hegemona w handlu morskim
i śródlądowym dzięki cofnięciu niekorzystnych postanowień rozejmu w Starym Targu, zezwalających Szwecji na pobieranie 5,5 % cła od wszystkich
przewożonych przez porty bałtyckie towarów została z powrotem przywrócona, mieszkańcy miasta mogli zaś z powrotem mogli prowadzić korzystne
dla siebie interesy także ze Szwecją.
Inskrypcje znajdujące się na awersie są uzupełnieniem treści propagandowych opisywanej kompozycji medalierskiej. HAC TRIPLICE / DIGNUS
(godnym tego po trzykroć) oraz ECCE VLADISLAUM, QUI POST TRIA
BELLA QVIETEM RESTITUIT, DIGNUM HAC TER TRIA SECLA FRUIT (Oto
Władysław, co po trzech wojnach przywrócił pokój, godny korzystać
z tego po trzykroć, aż przez trzy pokolenia).32
Analogicznej tematyce została poświęcona także kompozycja rewersu
medalu. Panorama Gdańska ukazana od strony północno-zachodniej33,
gdzie najlepiej prezentują się wzniesione w latach 1622-1636 fortyfikacje
nowożytne wzorowane na holenderskich, świadczy najdobitniej o intencjach dysponenta.34 Zwraca uwagę zwłaszcza precyzyjne przedstawienie
przez medaliera nie tylko walorów obronnych miasta świadczących o jego
wyjątkowej roli i pozycji w Rzeczypospolitej a lecz także znakomitego położenia geograficznego między lądem a morzem w widłach rozlewisk Wisły,
w pobliżu jej ujścia do Bałtyku.35 Korzyści tak wymiarze materialnym jak
i moralnym jakie czerpie Gdańsk, dzięki walorom geograficznym i przezorności jego mieszkańców również, za pomocą alegorii przedstawił Dadler
na rewersie.
Widoczna po lewej stronie, pośród obłoków postać kobieca prezentuje
model okrętu i snop zboża, znajdujący się obok niej ładunek to atrybut kojarzony z działalnością boga handlu – Merkurego.36 Powyższe wyobrażenie
artystyczne stanowi aluzję do eksportu towarów z Rzeczpospolitej, drogą
rzeczną przez Wisłę do morza bałtyckiego. Mieszczanie gdańscy pełniący
32 Na wspomniane w inskrypcji treści powoływali się królewscy propagandziści
wielokrotnie. Warto w tym miejscu wspomnieć o druku okolicznościowym z 1634
roku, na którym prócz symbolicznego przedstawienia z trzema koronami (aluzji do
władztwa Władysława IV nad Rosją, Szwecją, Rzecząpospolitą), znajdujemy inskrypcję
„Hac triplice corona dignus”. Cytowany napis znalazł się również na chorągwiach
regimentów miejskich wystawionych sumptem władz i mieszkańców Gdańska, z okazji
w wizyty w mieście nad Motławą Ludwiki Marii w 1646 roku., por. Kurkowa 1979, s.
161, Kurtzer 1646, s. nbl.
33 Panorama Gdańska utrwalona na awersie omawianego medalu była wielokrotnie
26 Panfil 2003.
powielana. Analogiczny widok miasta nad Motławą znajdujemy m. in. na kompozycji
donatyw gdańskich z lat 1644-1647, autorstwa Höhna st., por. Gumowski 1939a, poz.
77, 88-92, 105-107.
27 Cyt za Tomkiewicz 1969, s. 244-274.
34 Wozniak 1974, s. 84.
28 Morka 1986, s. 109.
Analogli do wspomnianego konnego wizerunku Władysława doszukuje się M.
Morka w serii sztychów przedstawiających konterfekty dawnych cesarzy rzymskich
autorstwa Stradanusa., por. Morka 1986, s. 68.
35 W dolnej części rewersu znajdujemy ponadto herb Gdańska w postaci
ukoronowanego kartusza z podwójnym krzyżem zwieńczonym również koroną
„aperta”, podtrzymywanego przez dwa lwy. Wspomniane insygnium koronacyjne stało
się częścią godła municypalnego na mocy Wielkiego Przywileju z 1457 roku. Kazimierz
Jagiellończyk chcąc przynajmniej w sposób symboliczny związać przyszłość miasta nad
Motławą i jego mieszkańców z Rzecząpospolitą zezwolił na podobne praktyki. Nie ulega
jednak wątpliwości, iż obie strony w różny sposób interpretowały powyższy monarszy
gest, por. Dutkowski 2007.
31 Chrościcki 1983, s. 106, przypis 34.
36 Tervarent 1959, s. 40.
29 Warszawa, Muzeum Narodowe, nr. inw. 16227 NPO, Albertrandi, rkps 41, Album
rycin , s. 78, Raczyński 1838, t. I, poz. 110, Czapski 1871-1916, poz. 1830, Bahrfeldt
1910, poz. 8688, Rüle 1928, s. 17, Gumowski 1939a, s. 71, Więcek 1962a, s. 113.
30
PN 2/2014
11
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
w interesującym nas procesie wymiany handlowej kluczową rolę pośrednika
między dostawcą a odbiorcą bogacili na zawieranych na miejscu transakcjach handlowych i pobieranych prowizjach. Do Gdańska więc w poszukiwaniu wspólników do prowadzenia interesów czy tez z nadzieją osiedlenia
się na stałe stale napływali koleni kupcy wśród, których w interesującym nas
okresie procentowo większość stanowili przedstawiciele nacji niemieckiej.
Wraz z intensywnym napływem surowców i kruszców pojawiły się warunki
sprzyjające rozwojowi miejscowego rzemiosła. Władze municypalne zdając
sobie sprawę z potencjalnych możliwości wynikających z zapotrzebowania
coraz większych kręgów magnackich na towary luksusowe, reprezentujące
wysoki poziom artystyczny wyroby rzemiosła artystycznego, zaczęły intensywnie zabiegać o napływ uznanych zagranicznych twórców w tym także
medalierów, których pozyskiwano zwłaszcza kolejnymi zwolnieniami i ulgami podatkowymi.
Atrybuty trzymane przez postać znajdującą się po prawej stronie nawiązują do wartości moralnych bliskich Gdańszczanom. Klucz symbolizuje
autorytet władzy miejskiej zwłaszcza zaś niezależność i bezstronność, którą
winni kierować się rajcowie podejmując najważniejsze decyzje polityczne.37
Pierścień oznacza wierność i lojalność mieszczan wobec osoby monarchy,
reprezentowanej w mieście przez burgrabiego. Żuraw uosabia czujność, pilność i wytrwałość w pracy nad pomnożeniem dotychczasowego majątku
oraz w zabiegach umożliwiających dalszą pomyślność municypium i jego
prawidłowy rozwój. Wypełniony po brzegi egzotycznymi owocami róg obfitości, które rozsypuje unoszące się nad miastem skrzydlate putto usytuowane w centrum kompozycji miedzy obydwoma alegorycznymi postaciami,
świadczy natomiast o korzyściach wnikających z przestrzegania przez mieszkańców miasta zasad i wartości wyrażonych za pomocą języka symboliki
i alegorii.38
Komentarz do interesującego nas przedstawienia medalierskiego stanowi treść inskrypcji otokowej: IHOVAE FULTA MANU REGIS DUM PROTEGORALIS, SPONTE MIHI OCEANUS, VISTULA, TERRA FAVENT (Jak
długo wsparty jestem ręką Boga, ręką opiekującego się mną króla,
dobrowolnie sprzyjają mi ocean, Wisła, ziemia).39 Szczęście i pomyślność Gdańska zostają więc symbolicznie uzależnione od woli Boga. Sens
inskrypcji staje się zupełnie jasny jeśli uświadomimy sobie tragiczne następstwa wojny prowadzonej przez Gdańsk w latach siedemdziesiątych XVI
wieku ze Stefanem Batorym. Wyczerpanie ekonomiczne mieszkańców spowodowane koniecznością ponoszenia kosztów zaciągu kolejnych oddziałów
najemniczych zwłaszcza zaś skuteczna blokada miasta zastosowana przez
króla w ostatniej fazie zmagań zbrojnych spowodowała zmianę dotychczasowej polityki miasta wobec Rzeczypospolitej. Gdański patrycjat świadomy
faktu iż samo korzystne położenie geograficzne czy też inwestycje poczynione w obronność nie gwarantują pełnej niezależności i autonomii zaczął
szukać innych sposobów na zachowanie swej dominującej pozycji. Jednym
z zabiegów propagandowych mających na celu zyskanie przychylności panującego stała się właśnie emisja z okazji ważnych wydarzeń dworskich medali okolicznościowych, które najczęściej stanowiły dar miasta dla monarchy.
Podsumowując należy stwierdzić, iż przekaz większości medali emitowanych na pamiątkę zwycięstw królewskich propaguje zwłaszcza treści
pacyfistyczne. Zapewnienie pokoju na południowo-wschodnich kresach
Korony i Litwy należało z pewnością do podstawowych obowiązków panującego w pierwszym okresie sprawowania rządów, wynikało również
z obowiązujących „pactów conventów” i artykułów henrykowskich. Główne
postulaty królewskich poddanych były wewnętrznie sprzeczne sprowadzały się bowiem zarówno do zaprzestania niszczących działań wojennych jak
i konieczności zachowania Rzeczypospolitej w obecnym kształcie terytorialnym. Idea zapoczątkowana przez dynastię Jagiellonów zakładająca wzmocnienie mocarstwowości polskiej poprzez odpowiednio dobrane mariaże i oficjalne bądź też nie sojusze militarne zawierane między przedstawicielami
dynastii panujących zakładające udzielenie w razie potrzeby niezbędnego
wsparcia politycznego z pewnością była bliska większości poddanym. Dysponent królewski mimo, iż w interesującym nas okresie nie zrezygnował
ostatecznie z roszczeń wobec korony szwedzkiej i moskiewskiej, planował
37 Droulers, s. 15, 42, Forstner 1961, s. 598, Tervarent 1959, s. 30.
38 Ripa 1644, cz. 3, s. 52.
39
Uzupełnieniem powyższego tekstu jest tetragram JAHWE znajdujący się
bezpośrednio nad panoramą miejską.
12
PN 2/2014
również zakrojoną na szeroką skalę inwazję na imperium osmańskie zdawał
sobie doskonale sprawę, iż oficjalne opowiedzenie się za przyszłą wojną
mogło by spowodować opór ze strony przedstawicieli opozycji sejmowej,
w konsekwencji zaś przyczynić się do osłabienia autorytetu władcy. Ponadto
jak miało się okazać w niedalekiej przyszłości wszelkie zabiegi monarsze
podporządkowane były całkowicie nierealistycznym planom odzyskania dla
chrześcijaństwa Konstantynopola.
Podobnie było również w przypadku medali gdańskich gloryfikujących osiągnięcia dyplomatyczne najstarszego syna i następcy Zygmunta III
Wazy. Spektakularne zwycięstwa odnoszone na przeciwnikiem, który przewyższał połączone siły koronne i litewskie zarówno pod względem liczebności jak i posiadanego uzbrojenia czy artylerii w założeniu osób odpowiedzialnych za królewską propagandę miały mieć znaczenie przede wszystkim
prewencyjne. Każdy ewentualny przeciwnik Rzeczypospolitej musiał liczyć
się z natychmiastowym odzewem i rychłą klęską. Stąd np. na kompozycji rewersu medalu bitego w 1636 roku przez Sebastiana Dadlera można dostrzec
korną postawę posłów tureckich i szwedzkich, którzy w obliczu majestatu
monarszego czują należny respekt. Dobrze prowadzone rokowania dyplomatyczne również w opinii większości polskich nobilitas winny poprzedzać
rozpoczęcie właściwych działań wojennych lub nawet im zapobiegać. Dlatego też często nie żałowano funduszy na wizyty wysłanników Rzeczypospolitej do krajów ościennych, które bardzo często budziły zachwyt zarówno
miejscowej ludności jak i rozczytujących się w szczegółowych opisach i diariuszach współczesnych mieszkańców Rzeczypospolitej.
Analiza wspomnianych artefaktów związanych ze zwycięstwami militarnymi Władysława IV stanowić może potwierdzenie tezy, iż dysponent wazowskich był w pełni świadomy własnych partykularnych celów
i interesów politycznych jak i również naturalnych ograniczeń wynikających
chociażby z ustroju charakterystycznego dla Rzeczypospolitej. W zależności
od zaistniałych okoliczności historycznych oraz nastrojów większości społeczeństwa potrafił w odpowiedni sposób dobrać przekaz, który neutralizował wszelkie ewentualne oskarżenia ferowane wobec aktualnie panującego
przez część poddanych. Stąd niewątpliwie słusznym należy uznać postulat,
iż wartość podobnego typu dzieł sztuki medalierskiej nie ogranicza się tylko
do strony artystycznej. Nie mniej istotne są również rzeczywiste bądź jedynie postulowane intencje zamawiającego, który na niewielkim medalierskim
krążku potrafił za pomocą odpowiednich symboli czy rozbudowanych przedstawień zawrzeć niejednokrotnie własny program polityczny i przemyślenia
na temat sprawowanego urzędu.
Bibliografia
Źródła:
- Radziwiłł A., S., Pamiętnik o dziejach w Polsce, przekł. A. Przyboś, A.
Żelewski, t. 1-3, Warszawa 1980.
Literatura:
- Albertrandy, J., Zabytki starożytności rzymskich w pieniądzach, pospolicie
medalami zwanych, z czasów Rzplitej i szesnastu pierwszych cesarzów zbioru ś. p. Stanisława Augusta króla polskiego postrzeżone i krótkim wykładem
objaśnione przez JX. Jana Albertrandego, prezesa Towarzystwa Warszawskiego, czytane na posiedzeniu publicznem, Warszawa 1805.
- Album rycin medali i monet z płyt przygotowanych do dzieła x. Biskupa
Jana Albertrandego w latach 1822-1828 znajdujących się obecnie w Akademii Sztuk w Petersburgu, b.d.n.
- Ars Emblematica. Ukryte znaczenia w malarstwie holenderskim XVII wieku,
Katalog wystawy w Muzeum Narodowym w Warszawie, 1981.
- Bahrfeldt E., Die Münzen und Medaillen Sammlung in der Marienburg, bd.
1-6, Danzing-Königsberg 1910.
- Banach, J., Hercules Polonus. Studium ikonografii sztuki nowożytnej, Warszawa 1984.
- Bardon F., Le portrait mythologique a la cour de France sous Henri IV et
Louis XIII. Mythologie et Politque, Paris 1974.
- Bernhardt M., Handbuch zur Münzkunde der römischen Kaiserzeit,
Halle 1926.
- Bizot, Histoire metallique de la Republique de Hollande, t. 1-3, Paris 1688.
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
- Boschius J., Symbolographia sive de Arte Symbolica Sermones Septem,
Augsburg, 1702.
- Bulst W., Der „Italienische Saal” der Landshuter Sadt-Residenz und sein Darstellungsprogramm, [w:] „Müncher Jahrbuch der bildenden Kunst” 3, Folge, 1975,
t. XXVI.
- Chrościcki, J., Sztuka i polityka. Funkcje propagandowe sztuki w epoce
Wazów, Warszawa 1983.
- Czapliński, W., Władysław IV i jego czasy, Warszawa 1976.
- Czapski E., Spis rycin przedstawiających portrety przeważnie polskich osobistości w zbiorze Emeryka hrabiego Hutten-Czapskiego w Krakowie, Kraków 1901.
- Droulers E., Dictionnaire des atributs, allegories emblemes et symboles,
Turnhout, bd.
- Dutkowski J, Suchanek A., Corpus Nummorum Gedanensis, Gdańsk 2000
- Dutkowski J., Miłość jest wieczna czyli szkic o gdańskich medalach zaślubinowych, [w:] „Przegląd Numizmatyczny”, nr 56, 2007.
- Dutkowski J., Sebastian Dadler – portret mistrza sztuki medalierskiej przedstawiony na nowo, [w:] „Wiadomości Numizmatyczne”, nr 1-2, 2011, s. 207219.
- Fabiani B., Ludwika Maria Gonzaga. Szkic biograficzno-ikonograficzny
1645-1667, [w:] „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie”, 1973, t.
XVII.
- Forstner D., Die Welt der Symbole, Innsbruck 1961.
- Garbaczewski W., A King as Hercules in The Modern Polish Coinage, [w:]
Proceedings of The Numismatic Congress in Glasgow, Glasgow 2012, s.
1704-1712.
- Gumowski M., Medale Władysława IV, [w:] „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne”, 1939, t. XX.
- Henkel A., Szchöne A., Emblemata Handbuch zur Sinnbildkunst des XVII
und XVIII Jahrhunderts, Stuttgart 1967.
- Huvelin H., Physoionomie d’un usurpateur: Postume (260-268), [w:] La
Monnaie mirori des Rois, Hôtel de la Monnaie, Paris 1978.
- Iwanoyko E., Apoteoza Gdańska. Program ideowy malowideł stropu Wielkiej Sali Rady w Gdańskim Ratuszu Głównego Miasta, Gdańsk 1976.
- Köhler J., Historische Münzbelustgungen, Nürnberg 1729.
- Kurkowa A., Grafika ilustracyjna gdańskich druków okolicznościowych XVII
wieku, Wrocław 1979.
- Kurtzer wolgomeinter Begriff und Entwurff der schönen wolgerichteten
Fänlein in der Koniglichten Stadt Dantzigk, [w:] „Martini” 1646.
- Maué H., Sebastian Dadler 1587-1657. Medaillen im Dreißigjährigen Krieg,
Nürnberg 2008.
- Miodońska, B., Władca i państwo w krakowskim drzeworycie książkowym
XVI w., [w:] Renesans. Sztuka i ideologia, pod red. T. S. Jaroszewskiego,
Warszawa 1976.
- Morka M., Polski nowożytny portret konny i jego europejska geneza, Wrocław 1986.
- Panfil M., W boskim kręgu. O niektórych motywach antycznych na medalach polskich, [w:] „Przegląd Numizmatyczny”, nr 41, 2003.
- Prożogo K., Mało znany medal Jana Höhna st, [w:] „Biuletyn Numizmatyczny”, 1968, nr. 38.
- Raczyński E., Gabinet Medalów Polskich oraz tych które się dziejów Polski
tyczą począwszy od najważniejszych aż do końca panowania Jana III (16731696), t. II, Wrocław 1838.
- Rożek M., Uroczystości w barokowym Krakowie, Kraków 1976.
- Rühle S., Die historischen Medaillen der Stadt Danzing, [w:] „Zeitschrift d.
Westpreussischen Geschichtsvereins”, 1928, nr 68.
- Stahr M., Taca na ampułki z medalami Jana Höhna st., [w:] „Wiadomości
Numizmatyczne”, 1980, t. XXIV, z. 4.
- Tervarent G., Attributs et symboles dans l’art. Profane 1450-1600, Geneve
1958-1959.
- Tomkiewicz W., Polska sztuka kontrreformacyjna, [w:] Wiek XVII – Kontrreformacja – Barok. Prace z historii kultury, Warszawa 1969.
- Typontius J., Symbola Divina et Humana Pontificum, Imeratorum, Regnum,
1601.
- Wentzel H., Christkind Reallexikon zur deutschen Kunstgeschichte, t. III,
Stuttgard 1842.
- Więcek A., Sebastian Dadler medalier gdański XVII wieku, Gdańsk 1961.
- Wozniak R., Fortyfikacje w dawnych Prusach Królewskich w pierwszej poł
XVII wieku., [w:] „Studia i materiały do Teorii i Historii Architektury”, 1974,
t. XII.
Spis medali wykorzystanych w artykule
1. Medal upamiętniający zwycięstwo smoleńskie, S. Dadler, Gdańsk, 1636,
srebro (złoto), śr. 80 mm, Stahr.
2. Medal upamiętniający zwycięstwo smoleńskie bity z inicjatywy Krzysztofa
Radziwiłła, S. Dadler, Gdańsk, 1634, srebro (złoto), śr. 63 mm, Stahr.
3. Medal poświęcony upamiętnieniu traktatu pokojowego zwartego ze
Szwedami w Sztumskiej Wsi, J. Höhn st., S. Dadler, Gdańsk, 1635, srebro
(złoto), śr. 59 mm, CNG.556
4. Medal poświęcony upamiętnieniu traktatu pokojowego zwartego ze
Szwedami w Sztumskiej Wsi, J. Höhn st., Gdańsk, 1636, srebro, śr. 52 mm,
CNG.556
5. Medal poświęcony upamiętnieniu związku małżeńskiego Władysława
IV i Cecylii Renaty, J. Höhn st., Gdańsk, 1637, srebro (złoto), śr. 52 mm,
CNG.561
6. Medal poświęcony upamiętnieniu zwycięstw odniesionych przez Władysława IV, S. Dadler, Gdańsk, 1642, złoto, srebro, śr. 80 mm, CNG.568
Unikatowy talar medalowy Zygmunta Starego z 1540 roku
W zbiorach gabinetu numizmatycznego Muzeum
Zamkowego w Gotha, Niemcy, znajduje się jedyna
znana, autentyczna odbitka talara medalowego
z 1540 roku. Awers monety, autorstwa znanego
rytownika i mincmistrza Macieja Schillinga,
przedstawia popiersie Zygmunta Starego, na
rewersie natomiast znajdujemy popiersie jego
syna, Zygmunta Augusta.
R.Nowak
PN 2/2014
13
KATALOG MONET
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
1923-1939
obrzeże gładkie
Nominał
obrzeże gładkie
Nominał J.601
1917
1917*
1918
1918**
7,7
50
70
120
130
280
300
10
100
50
180
33,0
?
15,0
?
* napis dotyka obrzeża
** odbitka w cynku
PDA 5 II 120, 1917 I 85, 1918 PTN I-60
30
180
100
350
100
320
150
1000
1923 Moś
1925
1928
1930
1931
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1916-1918 Fe Æ24,0; 5,83g
obrzeże gładkie
Nominał J.602
1917
1918
35
20
1,9
19,3
70
60
6,8
60
60
120
110
350
300
8,7
7,9
70
70
120
130
300
350
8,9
14,2
1,5
0,4
4,7
4,7
9,0
17,3
10,0
25
30
35
45
55
280
28
18
10
5
5
80
80
80
100
100
600
40
40
18
10
10
500
600
600
800
1000
1800
400
300
150
70
70
KP-1 1 Fenig
51,4
1 1 Grosz
100,0
1
5
150
c.a.
30
100
KP-2 5 Fenigów
1917-1924 Fe Æ18,0; 2,53g
obrzeże gładkie
Nominał J.605
22,7
25
25
1918 GGN 27 -I 20,-
PN 2/2014
5
32,1
Wuel 12 I 300,-
10
100 2500
9 2 Złote
1929-1933 Ag750 Æ27,0; 10,0g
obrzeże ząbkowane
Głowa popiersie dziewczyny z kłosami
1924*
1924H
1924odwr
1925
1925**
120
800
180
150
100
8,1
32,0
0,8
10,8
5,2
200
1400
400
350
200
600
3500
750
700
400
1500
5500
2100
1900
900
* po obu stronach roku pochodnie
** po roku kropka
1924* WCN 30 I 1900,1924 odwr. WCN 30 I- 640,1924 H WCN 45 I- 4000,1925** WCN 45 I- 1500,-
Ni Æ20,0; 3,0g
Brąz Æ14,7; 1,5g
?
30,3
40,0
17,0
13,6
22,5
9,0
12,0
7,0
5,9
7,3
12,6
17,4
20,5
12,0
40
35
70
40
200
75
70
70
80
30
12
5
5
5
c. a.*
120
90
120
90
350
130
120
120
150
50
25
8
8
8
1923
350
250
350
250
600
300
300
300
300
180
100
70
50
50
2 2 Grosze
* W handlu nie występuje
GGN 25 I 54
18,7
1923 Moś
1923 Brąz
1925
1927
1928
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1923-1939
obrzeże gładkie
Nominał
15
1929
Ni Æ17,6; 2,0g
5 20 Groszy
1923-1939
obrzeże gładkie
Nominał
1923 WCN 30 I 125,- 1925 WCN45 I 300,- 1927 WCN 30 I 140,- 1928 WCN45
I 300,- 1930 PDA 7 I 210,- 1931 Wuel 12 I 120,- 1932 WCN30 I 160; 1933
WCN45 I 1200,*znana próba (istnienie monet obiegowych wątpliwe)
1918-1924 Fe Æ15,0; 1,97g
obrzeże gładkie
Nominał J.604
14
32,0
45,4
10 2 Złote
Królestwo Polskie
1917-1918
?
I
1932-1939 Ag750 Æ 22,0; 4,4g
obrzeże ząbkowane
Głowa kobiety
1916 A Wuel 12, I, 150
1916 J Wuel 12, I, 310
1917*
1918
II
8 1 Złoty
Fe, Æ28,0; 8,75g
obrzeże gładkie
Nominał J.603
1916 A
1916 J
1917
1918
Rzeczpospolita
Polska 1923-1939
1923-1939
obrzeże gładkie
Nominał
03 3 Kopiejki
1916-1918
III
Mln. szt.
1929-1939 Ni Æ 25,0; 7,0g
obrzeże gładkie
Nominał
Brąz Æ20; 3,0g
150
130
1923
7,7
Rok,
4 10 Groszy
1923-1939
obrzeże gładkie
Nominał
02 2 Kopiejki
1916 A
1916 J
I
1923 GGN18 I- 50; WCN 20, I - 120,- GGN 25 I 180
1934 Wuel 12 I 1900,- GGN 25 I 1800
KP-3 20 Fenigów
1917-1924 Fe Æ 23,0; 4g
obrzeże gładkie
J.606
1916A GGN17, I 130; PTN11 I 120; Wuel 12, I, 320
II
KP-3 10 Fenigów
01 1 Kopiejka
11,9
III
1917-1924 Fe Æ21,0; 3,56g
obrzeże gładkie
Nominał J.606
1916-1918 Fe Æ 21,5; 2,89g
1916 A
1916 J
Mln. szt.
3 5 Groszy
ZIEMIE POLSKIE PODCZAS
I WOJNY ŚWIATOWEJ
Monety niemieckich
władz okupacyjnych dla
terenów wschodnich
- rok 1916
Rok,
40
35
140
120
1923 Moś
1925
1927
1928
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
150,0
5
200
120
6 50 Groszy
1923-1939
obrzeże gładkie
Nominał
Ni Æ 23,0; 5,0g
1932
1933
1934
15,7
9,25
0,25
18
18
18
45
45
45
200
200
200
1932 WCN 12 I 28,- ; 1933 GGN 15 I 25,1934 GGN 15 I 32,-; Wuel 12 I 60,-
1923
100,0
2
5
300
7 1 Złoty
11 2 Złote
1923-1939 Ag 750 Æ 23,0; 5,0g
obrzeże ząbkowane
Głowa popiersie dziewczyny z kłosami
1934-1939 Ag 750 Æ 22,0; 4,4g
obrzeże ząbkowane
J. Piłsudski
Brąz Æ 17,6; 2g
20,5
39,0
15,3
13,4
20,0
9,5
6,5
7,0
9,5
5,8
5,8
17,4
20,5
12,0
25
20
20
20
100
20
25
100
22
20
14
5
5
5
50
50
50
50
180
50
50
180
45
40
25
15
10
10
450
350
300
300
500
350
350
550
300
240
180
150
100
60
1923 Wuel 12 I 200,- 1925 Wuel 12 I 230,- 1927 PDA 3 I 85,1928 WCN45 I- 280,- 1930 PDA 3 I 55,- 1932 WCN 12 I 36,1933 PDA 5 I 210,- 1934 Wuel 12 I 160,-
1924 16,0
1925 24,0
70
60
160
120
350
250
850
600
1924, Wuel 12 I 360,-
1934
1936
10,4
75 tys.
40
500
70
850
400
1500
1100
3850
1934 Wuel 12 I 200,1936 WCN 30 I- 1400,-
Jeżeli nie zaznaczono inaczej,
wszystkie monety zmniejszone o 30%.
P R Z Y P I S Y:
Ag - srebro
Al - aluminium
Au - złoto
Fe - żelazo
Moś - mosiądz
CuNi - miedzionikiel
Ni - nikiel
Pb - ołów
Sn - cyna
Zn - cynk
FeNi - żelazonikiel
b.zn. - bez znaku mennicy
zn. - znak mennicy
AW - antykwariat Wu-El,
Szczecin
A.Z.M. - Antyki-ZnaczkiMonety
GGN - Gdański Gabinet
Numizmatyczny
WCN - Warszawskie
Centrum Numizmatyczne
P.T.N. - Polskie Towarzystwo
Numizmatyczne
PDA - Poznański Dom
Aukcyjny
J. , J.D. - K. Jaeger- Die
Deutschen Münzen seit
1871
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
17 5 Złotych
12 2 Złote
Mln. szt.
III
II
I
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
* 81 perełek - 1000 szt. b.zn.men. WCN 45 I 46000,** 100 perełek - 1000 szt. WCN 45 II+ 16000,*** inicjały SW/WG WCN 45 I- 28000,**** 81 perełek zn. menniczy duży WCN 45 I- 16000,1925* WCN 30 I- 10 000,- ; A.Z.M. 1 II 2500,WCN 12 I 3750,- III/II 13000,1925**; WCN 10 I- 2100; WCN17 II+ 2600 II+ 13000,1925 SW/WG WCN 30 I- 15 400,1925**** GGN 15 8600,-
23 10 Złotych
1934-1939 Ag 750 Æ 28,0; 11,0g
obrzeże ząbkowane
Józef Piłsudski
1936-1939 Ag750 Æ22,0; 4,4g
obrzeże ząbkowane
Żaglowiec
Rok,
1934-1939 Ag 750 Æ 34,0; 22,0g
obrzeże ząbkowane
Józef Piłsudski
29 5 Złotych
1936
18
3,9
30
80
250
13 5 Złotych
1934
1935
1936
1938
50
40
40
80
6,5
1,8
1,0
0,3
1934 PDA 11 I 1000,- 1935 WCN 12 I 16,1936 Zi - 800,- 1938 WCN 12 I 100,-
1928-1934 Ag750 Æ33,0; 18,0g
Na obrzeżu napis:
SALUS REIPUBLICAE SUPREMA LEX NIKE
100
70
70
120
400
300
300
450
18 5 Złotych
7,5
5,9
2,1
3,1
2,1
0,9
0,2
100
65
65
70
80
70
200
75
75
90
150
120
400
100
100
120
220
180
2800
500
500
600
700
500
Skala 1:2
24 1 Grosz
1925-1939 Brąz Æ14,7; 1,5g
obrzeże gładkie
Poświęcenie mennicy - 21.V.1925
650
600
2200
2800
15000
300
280
1200
1500
6000
0,2
1,7
Monety
kolekcjonerskie
Skala 1:2
10,0
1934
1935
1936
1937
1938
1939
Klipa Żaglowiec
1,2
1934 WCN 30 I 400,- 1935 PDA 11 I 2700;
1936 WCN 45 I 620; 1938 WCN 45 I 820,1939 WCN45 I 600,-
1936-1939 Ag750 Æ28,0; 11,0g
obrzeże ząbkowane
Żaglowiec
1928 b.zn.
1928 zn
1930
1931
1932
1936-1939 Ag 750 Æ 35x35; 17,46g
Skala 1:2
3800
3400
10000
10000
c.a.
1300
1000
3500
5000
28000
1928 PTN11 III 500; PDA 11 zn I 13 500,- III-II 2 300,- WCN 20 I/II 360,-;
1930 WCN45 II+ 6000,-; III/III+ 2400,- 1931 WCN45 II- 2800,-;
GGN 21 II+ 940,-; 1932 WCN45 II- 24000,-
1936
1,0
100
160
260
1936
200 szt.
10000
18000
40000
18000
30000
18000
30000
20000
28000
WCN 45 I 42000,-
30 10 Złotych
800
1933-1939 Ag 750 Æ 34,6x34,6; 30,0g
Wuel 12 I 270,-
Romuald Traugutt
1925
-
1 tys.
WCN 20 I- 1050,-
19 10 Złotych
1932-1939 Ag 750 Æ 34,0; 22,0g
obrzeże ząbkowane
Głowa kobiety
2500
6500
3000
6500
Skala 1:2
25 2 Grosze
1926-1939 Brąz Æ17,6; 2,47g
obrzeże gładkie
Wizyta prezydenta Mościckiego w mennicy
14 5 Złotych
1930-1932 Ag750 Æ33,0; 18,0g
Na obrzeżu napis:
SALUS REIPUBLICAE SUPREMA LEX
Setna Rocznica Powstania Listopadowego
Skala 1:2
1932 b.zn. 6,0
1932 zn.
1933
65
65
65
3,1
2,8
75
80
75
100
150
100
400
500
500
1932 PDA 2, I 55,-; PDA 11 I b.zn. 800,- zn. I-1800; 1933
WCN 12 I 100,-
Skala 1:2
1930
1930*
300
2400
550
6000
20 10 Złotych
1000
10000
2500
14000
1926
-
600 szt.
WCN 20 II+ 1500,-
26 5 Groszy
100 szt. 15000
WCN 20 I 5500,-; WCN 22 I 7000,-
1933
1923-1939 Brąz Æ 20,0; 3,0g
obrzeże gładkie
31 10 Złotych
Wizyta Prezydenta St.
Wojciechowskiego w mennicy 12.IV.1924 - SW
1933-1939 Ag750 Æ 34,0; 22,0g
obrzeże ząbkowane
Jan III Sobieski
1933-1939 Ag 750 Æ 34,6x34,6; 30,0g
Klipa Jan III Sobieski
Skala 1:2
*stempel głęboki
1930 WCN 30 I- 320,-; GGN 22 I 225,- PDA 11I -4500,1930* WCN I- 4900,-; Wuel 12 I 5100,-
1923
15 5 Złotych
Skala 1:2
1932-1939 Ag750 Æ28,0; 11,0g
obrzeże ząbkowane
Głowa kobiety
1933
0,3
150
300
-
500 szt.
2200
4500
WCN 20 I- 1400,-
800
1800
GGN 11 II 108,- ; PDA 2 II 64,- PDA 11, I 3100; I- 800
27 5 Groszy
1923-1939 Brąz Æ 20,0; 3,0g
obrzeże gładkie
Zjazd Numizmatyków i Medalografów
21 10 Złotych
1933-1939 Ag 750 Æ 34,0; 22,0g
obrzeże ząbkowane
Romuald Traugutt
100 szt. 15000
PDA 3 I 5000,-; WCN 22 I 6550,-
1933
1932 b.zn.
1932 zn
1933
1934
3,0
1,0
11,0
0,25
40
250
35
35
50
500
40
40
100
1800
70
70
32 10 Złotych
600
3800
350
350
1932 b.zn. GGN 15 I 160,1932 zn GGN 14 II 1120; WCN17 I- 1100,1933 GGN 21 I 70,-
3000
6000
1934-1939 Ag 750 Æ 47,5x47,5; 42,0g
Klipa Józef Piłsudski
Skala: 65% oryginału
Skala 1:2
280
700
0,2 200
WCN 10 I 95,- ; GGN 21 I 145,- PDA 11 I- 1500,-
1933
1500
22 10 Złotych
16 5 Złotych
-
1929 45 szt.
28 5 Złotych
1925- Ag 900 Æ37,0; 25,0g
Na obrzeżu napis:
SALUS REIPUBLICAE SUPREMA LEX
Konstytucja
1934-1939 Ag 750 Æ 34,0; 22,0g
obrzeże ząbkowane
Orzeł legionowy
1934 Ag 750 Æ 28,0; 11,0g
obrzeże ząbkowane
Józef Piłsudski
Skala 1:2
Skala 1:2
50
1934
0,3
WCN 45 I- 560,- PDA 11, I 1100,-
90
180
400
1934
0,3
WCN 30 I 660,-
120
250
500
2500
1925*
1925**
1925***
1925****
8500
8000
12500
12500
12500
12500
30000
30000
27000
25000
50000
50000
1934
300 szt.
WCN 45 I- 22000,-
15000
PN 2/2014
15
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
33 10 Złotych
Rok,
1923
1926
1937
1925 Ag900 Æ19,0; 3,23g
obrzeże ząbkowane
Bolesław Chrobry
III
Mln. szt.
20
20
30
1,0
1,8
0,5
II
35
35
50
I
60
60
100
200
200
300
1923 Wuel 12 I 230,- 1926 WCN 45 I 180,1937 Wuel 12 I 520,1923* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w
stosunku do stanu I
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
G-11 1 Gulden
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
G-16 5 Guldenów
1923-1932 Ag750 Æ23,5; 5,0g
obrzeże ząbkowane
KAM.37 Nominał J.D.7
1932-1935 Ag500 Æ 30; 15,0g
Na obrzeżu:
„NEC TEMERE NEC TEMIDE”
J.D.17 Kościół Mariacki
G-5 5 Fenigów
1925
850
50,3 tys.
1000
1200
1923-1932 Ni Æ 17,5; 2g
obrzeże gładkie
Nominał J.D.4
Skala 1:2
1928 GGN 27 I 320,-; AW 9 II/I 390,-
150
250
350 1000
1,25
GGN 25 I 200,- st. GGN 25 1000,Wuel 12 I 600,* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w stosunku
do stanu I
1923
34 20 Złotych
1925 Ag900 Æ21,0; 6,451g
obrzeże ząbkowane
Bolesław Chrobry
1923
1928
20
90
3,0
40
220
80
320
250
450
1928 GGN 25 I 195,- st. GGN 25 450,1923* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w
stosunku do stanu I
1932
0,43
PDA 7 I 8000,-
2500
3500
5000
9000
G-17 5 Guldenów
1932-1935 Ag500 Æ 30; 15,0g
Na obrzeżu:
„NEC TEMERE NEC TEMIDE”
J.D.18 Żuraw
G-12 1 Gulden
1932-1940 Ni Æ23,5; 5,0g
obrzeże ząbkowane
Nominał J.D.15
G-6 5 Fenigów
1925
1000
27,2 tys.
1900
2300
1928 GGN 27 I 550,-; Wuel 12 I 800,-
1932-1945 CuAl Æ 17,5; 3,5g
obrzeże gładkie
Flądra J.D.12
Skala 1:2
1932
0,43
3000
4500
7500 12000
Küenker 155 II 2400 EUR,
Wolne Miasto
Gdańsk 1920-1939
1932
2,5
Wuel 12 I 620,-
1932
G-1 10 Fenigów
18
4,0
35
70
220
300
500
220
G-18 5 Guldenów
1932-1935 NiÆ30; 11,0g
obrzeże - ornament
J.D.19 Koga
G-13 2 Guldeny
PDA 5 II+ 30,-
1920 Zn Æ 21,5; 1,9g
obrzeże gładkie
Nominał J.D.1A
120
1923-1932 Ag750 Æ26; 9,8g
Na obrzeżu:
„NEC TEMERE NEC TEMIDE”
J.D.8
G-7 10 Fenigów
1923-1932 Ni Æ 21,5; 4,0g
obrzeże gładkie
Nominał J.D.12
Skala 1:2
1935
0,80
1200
2000
3000
4000
WCN30 II-/III+ 1900,- Küenker 16O III 750 EUR,
G-19 10 Guldenów
160
450
950 1600*
0,9
*odmiany z innym kształtem wieńca i ozdobników należy wyceniać
o 20% więcej
1920
1920
WCN 45 II 280,-
150
280
360
1935-1939 Ni Æ 34; 17,0g
obrzeże - ornament
Ratusz J.D.20
1000
1923
G-2 10 Fenigów
5,0
20
40
90
250
GGN 27 I 75,1923* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w
stosunku do stanu I
1920 Zn Æ 21,5; 2,2g
obrzeże gładkie
Duża cyfra 10 J.D.1B
G-8 10 Fenigów
1923
1,25
300
500
800
1500
WCN 45 II+ 1300,* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w stosunku
do stanu I
1932-1940 CuAl Æ 21,5; 3,5g
obrzeże gładkie
J.D.13 Dorsz
Skala 1:2
G-14 2 Guldeny
1932-1935
1920
0,12
2200
3200
4500
1935
0,38
4000 6500 10000 16000
Küenker 166 II- 2400 EUR, Küenker 155 II+ 2800 EUR,
Ag500 Æ 26; 9,9g
Na obrzeżu:
„NEC TEMERE NEC TEMIDE”
Koga J.D.16
G-20 25 Guldenów
7000
1923-1939 Au 917 Æ 22; 7,99g
Na obrzeżu:
„NEC TEMERE NEC TEMIDE”
Fontanna Neptuna J.D.10
GGN 14 II- 1000; WCN17 II 1400 Küenker 144 II 800 EUR
1932
20
5,0
40
90
250
PDA 7 II 120,-
G-3 1 Fenig
1923-1945 Brąz Æ 17,0; 1,67g
obrzeże gładkie
Nominał J.D.2
G-9 1/2 Guldena
1923-1932 Ag750 Æ19,5; 2,5g
obrzeże ząbkowane
J.D.7
1932
1,25
800
1400
2000
4000
WCN 45 II 1800,-
1923
1926
1929
1930
1937
4,0
1,5
1,0
2,0
18
18
20
18
18
28
28
50
40
28
60
60
100
80
60
200
200
400
300
200
3,0
1923 Wuel 12 I 320,- 1926 Wuel 12 I 170,1930 Wuel 12 I 230,- Wuel 12 I 180,1923* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w
stosunku do stanu I; 1937 WCN 45 I 120,-
G-4 2 Fenigi
1923
1.000 szt. 14000
?
1923 stemp.lust.
1923
1927
130
180
1,0
0,4
180
300
300 500
500 1000
* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w stosunku
do stanu I
G-15 5 Guldenów
Ag750 Æ35; 24,9g
Na obrzeżu:
„NEC TEMERE NEC TEMIDE”
J.D.9 Koścół Mariacki
G-21 25 Guldenów
1930 Au 917 Æ 22; 7,99g
1923 WCN 30 I- 120,-
Na obrzeżu:
„NEC TEMERE NEC TEMIDE”
Fontanna Neptuna J.D.11
G-10 1/2 Guldena
1932-1940 Ni Æ 19,5; 3,0g
obrzeże ząbkowane
KAM.42 Nominał J.D.14
Skala 1:2
1923
1927
1932
PN 2/2014
25000
25000
1923-1932
1923-1945 Brąz Æ 19,0; 2,5g
obrzeże gładkie
Nominał J.D.3
16
20000
WCN17 I- 14400; PDA 1 I- 13500,-
1,4
90
200
300
500
0,70
800
1400
1200
1800
3000
2300 3200 5500
0,16
1923 WCN 45 II 1400,1927 WCN 30 II+ 2000,* znane egz. bite stemplem lustrzanym 50% więcej w stosunku
do stanu I
1930
4000
8000
10000
12000
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
II
I
85
1949
1923
2
40,0
10
70
40
85
220
1940-1944 Fe Æ 23,0; 5g
obrzeże gładkie
Nominał J.627
-
400,1
0,5
300,0
6
15
35
1950/1956 - 1960 Æ 20,0; 3,0/1,0g
OBRZEŻE GŁADKIE/ZĄBKOWANE
Nominał
1941-1944 Zn Æ 17,6; 2,0g
obrzeże gładkie
Nominał J.625
1938* zn.m.
1938** zn.m.
2
10
60
25
15
55
45
130
90
* nie niklowana
** niklowana, łączny nakład 32 mln. szt.
1949 Brąz
1949 Al
3
5
300,0
200,0
7
10
20
40
1958-1994 Æ 16,0; 0,6g
obrzeże gładkie
Nominał
Getto Łódzkie
1942-1944
GŁ-1 10 Fenigów
2000
1942-1944 Æ 22,0; a 1,57g, b 1,07 g
obrzeże gładkie
Nominał
3500
10000
GGN 10 II 250,- ; GGN 14 III 530,-
80
120
1943 Al
1943* Al+Mg
170
300
250
500
łącznie 60 tys. szt. Al - WCN 30 I 310,* WCN 30 II- 180,-
GŁ-3 10 Marek
1944 Æ33,4; 6,98g
obrzeże gładkie
Nominał
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1965
1967
1968
1970
1971
1972
53,5
28,5
12,2
29,5
90,2
20,8
5,0
10,0
10,2
20,1
20,0
10,0
8
8
15
3
1
1
7
2
2
0,5
0,5
0,5
16
16
24
4
2
2
15
4
4
1
1
1
60
60
70
20
10
10
40
10
10
2
2
2
73,4
25,4
40,4
7
40
7
3
3
3
3
3
3
2
2
2
2
2
1
1
1
1
1
1
2
2
15
80
14
7
7
7
7
7
7
4
4
4
4
4
2
2
2
2
2
2
3
3
60
250
60
40
40
32
32
25
25
14
14
14
14
14
8
8
8
8
8
8
10
10
50,5
70,7
62,0
62,2
71,6
38,8
50,0
60,0
80,0
50,0
50,0
100,0
100,0
71,2
73,2
60,6
70,0
9,6
9,9
8
7
20
25
100
120
41 20 Groszy
1949 CuNi 133,3
1949* Al
197,4
1949 WCN 12 I 8,- ; 1949* WCN 12 I 8,-
42 20 Groszy
1957-1994 Al Æ 20,0; 1,0g
obrzeże gładkie
Nominał
39 10 Groszy
1950-1994 Æ 17,5; 2,0/0,7g
obrzeże gładkie
Nominał
Skala 1:2
100
150
1961
1962
1963
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973*
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1983
1985
GŁ-4 20 Marek
1943-1944 28,3
Æ
obrzeże gładkie
Nominał
1943 Al 2,6i 3,4g
1943* Al+Mg 1,75g
I
GŁ-2 5 Marek
1942-1944 Fosfororąz Æ19,0; 0,76g
obrzeże gładkie
Nominał
0,1
II
1950-1994 Æ 20,0; 3,0/1,0g
obrzeże gładkie
Nominał
38 5 Groszy
1942
III
1
37 5 Groszy
GG-3 10 Groszy
42,2
Mln. szt.
40 10 Groszy
36 2 Grosze
1949
* bez otworu
1923
Rok,
1961- 1994 Al Æ 17,5; 0,7g
obrzeże gładkie
Nominał
1954-1994 Al Æ 16,0; 0,57g
obrzeże ząbkowane
KAM.59 Nominał
GG-5 50 Groszy
20
I
35 1 Grosz
1941-1944 Zn Æ 16,0; 1,72g
obrzeże gładkie Æ4
Nominał J.628
15,3
II
1954- Al Æ 14,7; 0,5g
obrzeże ząbkowane
Nominał
160
GG-2 5 Groszy
1939
1939*
III
Rzeczpospolita Polska 1945-1949; 1990Polska Rzeczpospolita Ludowa 1949-1989
GG-4 20 Groszy
30
Mln. szt.
Generalna Gubernia
1939-1945
1941-1944 Zn Æ 20,0; 2,97g
obrzeże gładkie
Nominał J.626
15
Rok,
Polska Rzeczpospolita Ludowa
GG-1 1 Grosz
33,9
III
Mln. szt.
Okupacja Niemiecka
1941-1944 Zn Æ 14,7; 1,17g
obrzeże gładkie
Nominał J.624
1939
Rok,
170
200
łącznie 60 tys. szt. Al - WCN 30 I 310,- * WCN 30 II- 160,-
250
300
1943 Al
1300
2200
4000
(występujące w handlu monety są często fałszywe)
WCN 30 II 2500,-; WCN 30 III+ 960,-
6000
1949 CuNi
1949 Al
200,0
31,0
8
10
* Istnieją egzemplarze 10 gr bez znaku mennicy c.a.
** Istnieją egzemplarze 5 zł z datą 1978, ale oficjalnie monety takie nie były bite.
30
35
100
140
1957
1961
1962
1963
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973 b.zn.
1973 zn.
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1983
1985
3,9
53,1
19,1
41,2
32,0
23,8
29,1
29,2
40,2
20,0
20,0
60,0
50,0
65,0
50,0
100,0
80,0
50,7
45,2
30,0
60,0
10,0
16,2
100
10
18
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
180
20
30
12
12
12
12
10
6
6
6
6
8
4
3
3
3
3
3
3
3
3
3
PN 2/2014
500
140
160
70
50
60
40
40
30
30
30
40
25
15
8
8
8
8
6
6
6
6
6
17
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
43 50 Groszy
1950- Æ 23,0; 5,0/1,6g
obrzeże ząbkowane
Nominał
16
15
1949 CuNi 109,0
1949 Al 59,0
40
45
160
180
44 50 Groszy
1957-1994 Al Æ 23,0; 1,6g
obrzeże gładkie
Nominał
Rok,
1957
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975 b.zn. 22,0
1975 zn.
1976
1977
1978 b.zn. 80,0
1978
1980
1981
1982
1983
1984
1985
Mln. szt.
III
II
I
58,6
100
20
20
150
150
20
10
10
8
2
2
2
2
2
2
2
2
2
4
2
2
2
2
1000
80
80
350
350
50
15
15
12
4
4
4
4
4
4
4
4
4
8
4
4
4
4
4500
350
350
1100
1000
220
150
100
60
30
16
16
16
15
15
15
15
15
20
8
8
8
8
15,0
18,1
1,0
1,1
3,0
6,0
6,0
7,0
15,0
42,0
33,0
22,0
65,0
16,4
100,0
4,0
59,0
49,6
61,0
168,0
Rok,
1975
1976
1977
1978 b.zn.
1978 zn.
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
Mln. szt.
III
II
I
25,0
2
2
2
8
8
2
2
2
2
2
2
2
4
4
4
16
16
4
4
4
4
4
3
3
22
22
2
30
30
18
18
18
18
15
12
8
60,0
50,0
2,6
2,8
10,1
65,6
40,3
45,3
35,2
60,0
100,2
52 2 Złote
1986-1994 Moś Æ 21,0; 3,0g
obrzeże ząbkowane
Nominał
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
1
1
1
4
4
4
12
12
12
0,5
0,5
1,2
1,2
4
4
30
55
90
150
40
40
50
170
170
150
15
15
30
30
15
30
56 5 Złotych
1986-1994 Moś Æ 24,0; 5,0g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1986
1987
1988
57,1
58,8
18,6
57 5 Złotych
1989-1994 Al Æ 20,0; 0,88g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1964 WCN 12 I 35,- GGN 28 I 1500,-
1957
1965
1967
1968
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978 b.zn.
1978 zn.
1982
1983
1984
1985
15
15
50
15
7
6
5
4
4
4
4
4
4
2
2
2
2
2
91,3
22,0
2,0
2,0
3,2
7,0
10,0
39,0
33,0
25,0
25,0
50,0
18,8
50,0
16,0
39,6
44,2
29,0
35
30
100
100
25
16
10
8
8
8
6
6
8
3
3
3
3
3
250
220
700
600
100
80
60
40
40
25
16
16
25
15
15
10
10
10
1970 WCN 10 I 10,-
1986
1987
1988
48 1 Złoty
1986-1994 Æ 25,0; 2,2g
obrzeże ząbkowane
Nominał
41,7
94,6
-
1
1
1
7
7
7
1989
1990
30,2
38,2
58 10 Złotych
1959-1978 CuNi Æ 31,0; 12,9g
obrzeże ząbkowane
Mikołaj Kopernik
53 2 Złote
1989-1994 Al Æ 18,0; 0,71g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1986
1987
1988
130,6
100,0
96,4
1
1
1
2
2
2
5
5
5
Skala 1:2
1989
1990
49 1 Złoty
1989-1994 Al Æ 16,0; 0,57g
obrzeże ząbkowane
Nominał
45 50 Groszy
60,7
91,5
40,7
-
0,5
0,5
2
2
49,4
30,7
-
0,5
0,5
3,0
10
30
1959-1978 CuNi Æ 31,0; 12,9g
obrzeże ząbkowane
Tadeusz Kościuszko
1958-1994 Al Æ 29,0; 3,45g
obrzeże ząbkowane
Rybak
1989
1990
12,5
59 10 Złotych
54 5 Złotych
1986-1994 Al Æ 23,0; 1,6g
obrzeże gładkie
Nominał
1959
1965
2
2
Skala 1:2
1986
1987
45,8
21,2
0,5
0,5
2
2
5
5
50 2 Złote
Skala 1:2
1958-1994 Al Æ 27,0; 2,7g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1958
1958
1959
1960
1971
1973
1974
46 1 Złoty
1950-1994 Æ 25,0; 7/2,2g
obrzeże ząbkowane
Nominał
}
1,3
56,8
16,3
1,0
5,0
46,0
80
200
12
12
80
8
4
250
700
35
35
160
25
7
1200
1600*
200
180
400
120
40
1959
1960
1966
13,1
27,5
4,1
10
10
30
60 10 Złotych
1964-1978 CuNi Æ 31,0; 12,9g
obrzeże ząbkowane
Kazimierz Wielki
1958 (cyfry wąskie) WCN 30 I 480,* Emisja nie była wprowadzona do obiegu
1949 CuNi 87,0
1949* Al 43,0
10
8
25
20
1949 WCN 12 I 16,1949* WCN 12 I 12,-
47 1 Złoty
1957-1994 Al Æ 25,0; 2,2g
obrzeże ząbkowane
Nominał
18
PN 2/2014
60
50
200
180
1958
1959
1960
1970
1971
1972
1973
1974
82,6
7,1
36,1
2,0
3,0
3,0
10,0
46,0
7
35
7
10
10
10
3
2
30
120
25
40
40
40
8
6
120
800
120
100
200
200
60
30
55 5 Złotych
1975-1994 Moś Æ 24,0; 5,0g
obrzeże ząbkowane
Nominał
Skala 1:2
1964*
1964**
7
7
2,6
2,6
* napis wypukły; ** napis wkłęsły
1959 WCN 12 I 35,- ; 1972 WCN 12 I 12,-
61 10 Złotych
51 2 Złote
1975-1994 Moś Æ 21,0; 3,0g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1975
1976
1977
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
25,0
60,0
50,0
5,1
10,0
4,0
25,0
30,5
85,5
20,5
2
2
2
5
2
5
2
2
2
2
5
5
5
10
5
10
5
5
5
5
25
25
25
35
25
35
12
12
12
12
1965-1978 CuNi Æ 31,0; 12,9g
obrzeże ząbkowane
Nike
Skala 1:2
1965
3,5
7
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
62 10 Złotych
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
Mln. szt.
III
II
I
74 10 Złotych
68 10 Złotych
1965-1978 CuNi Æ 31,0; 12,9g
obrzeże ząbkowane
Kolumna Zygmunta
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
5
4
2
2
2
20
20
16
15
15
20
40
1
2
5
1
2
5
1
2
5
1
2
5
79 20 Złotych
1972-1994 CuNi Æ 25,0; 7,7g
obrzeże ząbkowane
Adam Mickiewicz
1968-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
XXV Lat LWP
Rok,
1974-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
Marceli Nowotko
Skala 1:2
1965
2,0
7
15
30
1968
63 10 Złotych
1964-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
Na obrzeżu:
„W dwusetną rocznicę mennicy warszawskiej”
Kolumna Zygmunta
2,0
4
8
15
1975
1976
35,0
20,0
1
1
2
2
14
14
75 10 Złotych
69 10 Złotych
1975-1994 CuNi Æ 25,0; 7,7g
obrzeże ząbkowane
Bolesław Prus
1969-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
XXV Lat PRL
1974
1975
1976 zn.
1976 b.zn.
1977
1983
10,0
10,0
30,0
20,0
16,0
0,152
1
1
1
1
2
15
80 20 Złotych
1974-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
XXV lat RWPG
1966
0,1
120
150
200
1969
64 10 Złotych
1967-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
Mikołaj Kopernik
2,0
4
8
15
70 10 Złotych
1970-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
Ziemie Odzyskane
1975
1976
1977
1978
1981
1982
1983
1984
35,0
20,0
25,0
4,0
2,6
16,4
14,2
19,0
1
1
1
3
3
1
1
1
3
3
3
5
5
3
3
3
12
12
12
22
22
10
10
10
1974
2,0
81 20 Złotych
1975-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
Rok Kobiet
1967
1968
1969
2,1
9,4
8,6
15
8
8
25
12
12
40
30
30
76 10 Złotych
1970
2,0
4
8
15
1984-1994 CuNi Æ 25,0; 7,7g
obrzeże ząbkowane
Nominał
65 10 Złotych
1969-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
Tadeusz Kościuszko
1975
71 10 Złotych
1971-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
FAO
82 20 Złotych
1984
1985
1986
1987
1988
1969
1970
1971
1972
1973
5,4
13,8
12,0
10,0
3,9
12
7
7
7
30
20
12
12
12
50
50
35
35
35
100
1971
2,0
4
8
1971
2,0
4
8
2,0
6
15
6
5
5
2,0
1978
4
8
80,0
106,9
-
-
4
4
15
1978
78 20 Złotych
1973-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
Wieżowiec
73 10 Złotych
4
8
15
1972
2,0
2,0
83 20 Złotych
4
8
15
1973
1974
1976
25,0
12,0
20,0
2,0
84 20 Złotych
1979-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
Rok Dziecka
1972-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
Port w Gdyni
1967-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
Maria Skłodowska
1967
1
4
1
1
1
1978-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
Kosmos
15
67 10 Złotych
69,6
102,5
1
-
77 10 Złotych
1989
1990
1967
5,2
1989-1994 Moś+Mn Æ 22,0; 4,27g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1971-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
Powstanie Śląskie
66 10 Złotych
15,0
31,0
1978-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
Maria Konopnicka
15
72 10 Złotych
1967-1978 CuNi Æ 28,0; 9,5g
obrzeże ząbkowane
Karol Świerczewski
2,0
1
1
1
3
3
3
15
15
15
1979
2,0
1
2
PN 2/2014
5
19
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
85 20 Złotych
2,0
Mln. szt.
III
II
I
90 50 Złotych
1
2
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
Rok,
III
Mln. szt.
II
I
100 50 Złotych
95 50 Złotych
1980-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Bolesław Chrobry
1980-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
XXII Olimpiada
1980
Rok,
1990-1994 CuNi Æ 26,0; 6,8g
obrzeże gładkie
Nominał
1981-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
FAO
1990
5
-
28 707
-
3
140
170
2
8
2
8
4
8
101 100 Złotych
1980
86 20 Złotych
2,5
2
4
8
91 50 Złotych
1980-1994 CuNi Æ 29,0; 10,15g
obrzeże ząbkowane
Dar Pomorza
1981
2,5
1
2
5
1966-1994 Ag 900 Æ 35,0; 20,0g
obrzeże gładkie
Milenium
96 50 Złotych
1980-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Kazimierz Odnowiciel
1982-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Bolesław III Krzywousty
Skala 1:2
1966
0,2
120
102 100 Złotych
1980
2,0
1
2
1984-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże gładkie
Wincenty Witos
5
1980
87 20 Złotych
25038
2
4
8
92 50 Złotych
1980-1994 CuNi Æ 26,5; 8,7g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1982
2,6
2
4
8
97 50 Złotych
1980-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Bolesław II Śmiały
1983-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Jan III Sobieski
1984
1,5
1
103 100 Złotych
1984-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże gładkie
40 lat PRL
1984
1985
1986
1987
1988
12,7
15,5
37,9
22,2
14,99
-
1
1
1
1
1
6
6
5
5
5
1981
2,5
2
4
8
1989-1994
CuNi Æ 24,0; 5,6g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1989
1990
96,0
104,7
-
2,5
2
4
8
98 50 Złotych
93 50 Złotych
1984
1983-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Ignacy Łukasiewicz
1981-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Władysław Herman
88 20 Złotych
1983
2,6
1
104 100 Złotych
1985-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Przemysław II
-
3
3
1981
2,5
2
4
8
3
5
15
1985
2,9
2
1983-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Teatr Wielki
1981-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Władysław Sikorski
1979-1994 CuNi Æ 30,5; 11,7g
obrzeże ząbkowane
Mieszko I
0,6
99 50 Złotych
94 50 Złotych
89 50 Złotych
1983
Katalog monet polskich
opracowali:
Adam Suchanek
Jarosław Dutkowski
Wyceny:
Paweł Niemczyk (Warszawa)
Damian Marciniak (Warszawa)
Jarosław Dutkowski (Gdańsk)
Jaroslaw Nowacki (Poznań)
1979
20
2,6
2
PN 2/2014
4
8
1981
2,5
2
4
8
1983
0,6
2
4
8
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
1,9
2
III
Mln. szt.
II
I
110 100 Złotych
105 100 Złotych
1985-1994 FaNi Æ 29,5; 9,6g
obrzeże ząbkowane
Centrum Zdrowia Matki Polki
1985
Rok,
8
1990
-
37,3
1
111 200 Złotych
1986
2,5
II
I
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
120 10.000 Złotych
1992-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Władysław Warneńczyk
4
-
10,1
1
4
1992
116 1000 Złotych
1974-1994 Ag625 Æ 31,0; 14,5g
obrzeże ząbkowane
XXX lat PRL
106 100 Złotych
III
1989-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Wojna Obronna 1939
1989
1986-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Władysław Łokietek
Mln. szt.
115 500 Złotych
1990-1994 CuNi Æ 28,0; 7,68g
obrzeże ząbkowane
Nominał
4
Rok,
1982-1994 Ag625 Æ 31,0; 14,5g
obrzeże ząbkowane
Jan Paweł II
2,5
3
7
12
12
20
18
30
15
25
12
20
121 20.000 Złotych
1993-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Zamek w Łańcucie
2
4
8
1974
13,1
30
35
45
1993
0,5
8
112 200 Złotych
107 100 Złotych
1975-1994 Ag750 Æ 31,0; 14,5g
obrzeże ząbkowane
XXX lat zwycięstwa nad faszyzmem
1986-1994
CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Kazimierz III Wielki
1982
1983
33
35
0,8
1,6
35
38
40
50
60
70
117 10.000 Złotych
122 20.000 Złotych
1993-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Jaskółki
1982-1994 Ag750 Æ 35,0; 19,3g
obrzeże ząbkowane
Jan Paweł II
1988
2,5
2
4
8
1975
108 100 Złotych
2,5
2
40
43
Skala 1:2
50
1993
1987
113 200 Złotych
1986-1994
CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Jadwiga
1988
1,8
109 100 Złotych
2,1
32
38
4
1989
2,5
3
15,2
1
2
5
6
10
1990
2,6
1
1993
1,5
10
124 20.000 Złotych
119 10.000 Złotych
1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Igrzyska Zimowe Lillehammer
1990-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Konstytucja 3 Maja
1989-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Władysław II Jagiełło
2
1993-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Kazimierz Jagiellończyk
45
114 500 Złotych
1988-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Powstanie Wielkopolskie
1
8
123 20.000 Złotych
1990-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Solidarność
1990
2,5
0,5
8
1976
1988
50
118 10.000 Złotych
1976-1994 Ag625 Æ 31,0; 14,5g
obrzeże ząbkowane
Igrzyska Olimpijskie
4
0,8
3
6
1994
0,99
8
PN 2/2014
21
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
Rok,
Mln. szt.
III
125 20.000 Złotych
II
I
130 1 Grosz
70
100
130
126 20.000 Złotych
1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Zagmunt I Stary
II
I
1990
1991
1992
1993
1995
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008-2012
29 140 000
79 000 000
362 000 000
80 780 000
102 280 100
103 080 000
257 640 000
203 970 000
210 100 000
210 000 000
240 000 000
250 000 000
-
5,0
2,0
1,0
3,0
3,0
3,0
2,0
2,0
2,0
2,0
1,0
1,0
1,0
0,5
0,5
0,5
0,5
30
25 100 000
75 400 000
106 100 000
29 745 000
59 755 000
52 500 000
25 985 000
52 135 000
41 980 000
10 500 000
20 400 000
-
-
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
20
30
40
1990
34 400 000
1991
97 410 000
1992
157 000 000
1997
92 400 000
1998
154 840 000
1999
157 900 000
2000
94 500 000
2001
84 000 000
2002
83 910 000
2003
50 000 000
2004
2005
2006
2007
2008-2012
-
-
1,0
1,0
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
1995- Moś/Mn Æ 19,5; 2,59g
obrzeże przemiennie ząbkowane/gładkie
Nominał
1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
200 Rocznica Powstania Kościuszkowskiego
1990
65
100
130
129 50.000 Złotych
1988-1994 Ag750 Æ 35,0; 19,3g
obrzeże gładkie
Józef Piłsudski
1990
1991
1992
1995
2008
2009-2012
29 152 000
99 120 000
116 000 000
101 600 113
-
-
22
1,0
50
PN 2/2014
70
110
60
90
50
80
40
70
50
100
140 2 Złote
1995- CuNi Æ29,5; 6,54g
obrzeże gładkie
Sum
0,3
0,7
0,7
0,7
0,7
0,7
0,7
136 1 Złoty
60%
1995- CuNi Æ 23,0; 5,0g
obrzeże przemiennie ząbkowane/gładkie
Nominał
1995
1991
1992
1993
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008-2012
70 240 000
171 040 000
103 784 000
20 280 000
93 472 000
99 024 000
75 600 000
67 368 000
67 200 000
48 000 000
-
-
1,0
1,0
0,4
0,4
0,4
0,4
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
133 10 Groszy
1995- CuNi Æ 16,5; 2,51g
obrzeże przemiennie ząbkowane/gładkie
Nominał
60
70
1990
1991
1992
1993
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008-2012
43 055 000
123 164 000
210 005 000
80 240 000
62 695 000
47 040 000
104 060 000
62 820 000
10 500 000
31 500 000
-
-
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
142 2 Złote
1995- CuNi Æ29,5; 6,54g
obrzeże ząbkowane
Pałac w Łazienkach
1990
1991
1992
1993
1994
1995
2008-2012
20 240 000
60 080 000
102 240 000
20 904 000
69 956 000
99 740 122
-
2
-
1,5
1,5
1,5
5
1,5
1,5
1,5
137 2 Złote
60%
1995
1995- moneta dwustopowa brąz/CuN
Æ wew.12, całk.21,5; 5,21g
obrzeże gładkie
Nominał
0,29
143 2 Złote
1995- CuNi Æ29,5; 6,54g
obrzeże ząbkowane
Igrzyska Olimpijskie
1994
1995
2005
2006
2007
2008-2012
79 644 000
122 880 020
-
-
3,0
3,0
3,0
3,0
3,0
3,0
138 5 Złotych
1988
150
141 2 Złote
132 5 Groszy
0,1
90
1995- CuNi Æ29,5; 6,54g
obrzeże ząbkowane
Bitwa Warszawska
128 20.000 Złotych
1994
0,3
60%
127 20.000 Złotych
0,25
I
60%
1995
1995
50
1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Otwarcie nowego gmachu Mennicy Państwowej
1994
II
139 2 Złote
135 50 Groszy
1995- CuNi Æ 20,5; 3,22g
obrzeże ząbkowane
Nominał
1995- Moś/Mn Æ 17,5; 2,13g
obrzeże ząbkowane
Nominał
25
1990
1991
1992
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008-2012
III
Mln. szt.
1995- CuNi Æ29,5; 6,54g
obrzeże ząbkowane
Las Katyński
134 20 Groszy
-
Rok,
Monety okolicznościowe
1995- CuNi Æ 18,5; 3,22g
obrzeże ząbkowane
Nominał
131 2 Grosze
1994 1,5
III
Monety denominacyjne (poz.129-136 i 143), niezależnie od daty wybicia (1990-1994),
wprowadzone do obiegu 1.I.1995 roku
1995- Moś/Mn Æ 15,5; 1,6g
obrzeże ząbkowane
Nominał
76 tys.
Mln. szt.
Rzeczpospolita Polska
1993-1994 CuNi Æ 29,5; 10,8g
obrzeże ząbkowane
Związek Inwalidów Wojennych
1994
Rok,
1995- moneta dwustopowa CuNi/brąz
Æwew. 16,0, całk. 24,0; 6,54g
obrzeże moletowane nieregularnie
Nominał
1994
1996
2008
2009-2012
112 896 033
52 940 003
-
-
7,0
7,0
7,0
7,0
60%
1995
0,35
144 2 Złote
1995- CuNi Æ29,5; 6,54g
obrzeże ząbkowane
Igrzyska Olimpijskie - Atlanta
60%
1995
0,3
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
CENNIK MONET KOLEKCJONERSKICH
ORAZ PRÓBNYCH EMISJI KOLEKCJONERSKICH PRL
nakład
metal
cena
50 ZŁOTYCH śred. 30 mm, w. 12,5g
1972 Fryderyk Chopin
1974 j.w. 10 375
49 999
Ag750
Ag750
200 zł
60 zł
51,048
50,000
50,000
50,177
60,158
60,184
100,148
100,334
Ag 625
20,000
20,150
30,000
30,000
Ag 625
30,000
Ag 625
30,000
30,000
Ag 625
20,000
10,000
10,000
18,000
12,000
Ag 625
12,000
8,000
Ag 750
Ag 750
Ag 625
Ag 625
Ag 625
Ag 625
Ag 625
Ag 625
120 zł
Ag 625
Ag 625
Ag 625
Ag 625
120 zł
Ag 625
120 zł
Ag 625
Ag 625
150 zł
Ag 625
Ag 625
Ag 625
Ag 625
Ag 625
350 zł
Ag 625
Ag 625
50 zł
50 zł
50 zł
50 zł
50 zł
50 zł
40 zł
40 zł
350 zł
800 zł
8,700
3,750
1
5
80
128
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
1,000 zł
2,000 zł
c.a.
c.a.
2,500 zł
3,500 zł
12,150
Ag 750
500 zł
28,040
32,040
12,000
12,000
12,000
12,000
12,000
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
120 zł
120 zł
500 zł
200 zł
200 zł
200 zł
200 zł
21,000
11,000
Ag 750
Ag 750
100 zł
200 zł
15,000
Ag 750
100 zł
16,000
Ag 750
100 zł
3,000
3,650
1
5
32
75
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
1,800 zł
2,000 zł
c.a.
c.a.
3,500 zł
4,500 zł
10,000
8,000
8,000
10,000
15,000
8,000
Ag 750
8,000
15,000
15,000
12,000
8,000
15,000
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
250 zł
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
Ag 750
400 zł
350 zł
600 zł
150 zł
120 zł
350 zł
10 000
Ag625
150 zł
100 zł
100 zł
100 zł
70 zł
70 zł
70 zł
70 zł
150 zł
300 zł
150 zł
150 zł
120 zł
100 ZŁOTYCH śred. 30 mm, w. 14,17g
1982 Jan Paweł II, st. zw
1982 Jan Paweł II, st.L
1985 Jan Paweł II, st. zw
1985 Jan Paweł II, st.L
1986 Jan Paweł II, st. zw
1986 Jan Paweł II, st.L
200 ZŁOTYCH śred. 33 mm, w. 17,6g
1979 Mieszko I
1980 XIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie Lake
Placid 1980
1980 j.w. ale ze zniczem u dołu
1980 Bolesław Chrobry
1980 Kazimierz Odnowiciel
1981 Bolesław Śmiały
1981 Władysław Herman
1982 Bolesław Krzywousty
1982 XII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej
- Hiszpania 1982
1983 Jan III Sobieski
1984 XIV Zimowe Igrzyska Olimpijskie
- Sarajewo 1984
1984 Igrzyska XXIII Olimpiada
- Los Angeles 1984
500 ZŁOTYCH śred. 32, w. 29,5g
1984 Łabędź
1985 Przemysław II
1985 Wiewiórka
1985 40 lat ONZ
1986 XIII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej - Meksyk 1986
1986 Władysław I Łokietek
1986 Sowa 12,000
1987 Kazimierz III Wielki
1987 XV Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1988 (hokeista)
1987 Igrzyska XXIV Olimpiady 1988 (Seul)
1987 Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 1988
1988 Jadwiga
1988 XIV Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej - Włochy 1990
300 zł
80 zł
100 zł
120 zł
300 zł
100 zł
1000 ZŁOTYCH, śred. 31 mm, w. 14,5g
1983 Jan Paweł II
cena
2,318
2,315
Au 900
Au 900
5,000 zł
5,000 zł
4,000
5,000
5,000
3,000
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
1,200 zł
1,200 zł
1,200 zł
3,500 zł
5,250
Au 900
1,200 zł
1,500
2,500
2,500
3,000
3,113
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
1,500 zł
5,000 zł
2,800 zł
2,400 zł
2,400 zł
500 ZŁOTYCH śred. 32 mm, w. 29,95g
2000 ZŁOTYCH śred. 21 mm, w. 8,0g
1977 Fryderyk Chopin
1979 Mikołaj Kopernik
1979 Maria Skłodowska-Curie
1979 Mieszko I
1980 Lake Placid
- XIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie
1980 Lake Placid - XIII Zimowe
Igrzyska Olimpijskie - PRÓBA
1980 Bolesław I Chrobry
1980 Kazimierz Odnowiciel
1980 Bolesław II Śmiały
1981 Władysław I Herman
Jan Paweł II - popiersie z pastorałem
na wprost - monety wybite w Szwajcarii
1000 ZŁOTYCH śred. 18 mm, w. 3,40g
1982 st.zw.
1982 st.L
1985 st.zw.
1985 st.L
1986 st.zw.
1986 st.L
2000 ZŁOTYCH śred. 23 mm, w. 6,80g
1982 st.zw.
1982 st.L
1985 st.zw.
1985 st.L
1986 st.zw.
1986 st.L
900
1,700
1
2
83
53
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
6,000 zł
5,000 zł
c.a
c.a
c.a
c.a
500
1,250
1
2
54
79
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
8,000 zł
6,000 zł
c.a
c.a
c.a
c.a
200
700
1
1
6
13
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
30,000 zł
20,000 zł
c.a
c.a
c.a
c.a
10 000 ZŁOTYCH śred. 40 mm, w. 34,50g
1982 st.zw.
1982 st.L
1985 st.zw.
1985 st.L
1986 st.zw.
1986 st.L
Jan Paweł II - półpostać z pastorałem w lewo
1 000 ZŁOTYCH śred. 18 mm, w. 3,10g
1987 st.L
201
Au 999
10,000 zł
201
Au 999
15,000 zł
201
Au 999
20,000 zł
201
Au 999
30,000 zł
101
Au 999
c.a.
1,000
Au 999
5,000 zł
1,000
Au 999
7,000 zł
1,000
Au 999
9,000 zł
1,000
1,000
Au 999
Au 999
11,000 zł
13,000 zł
Au 999
c.a.
1,000
Au 999
6,000 zł
1,000
Au 999
8,000 zł
1,000
Au 999
10,000 zł
1,000
1,000
Au 999
Au 999
12,000 zł
14,000 zł
Au 999
c.a.
2 000 ZŁOTYCH śred. 22 mm, w. 7,70g
1987 st.L
5 000 ZŁOTYCH śred. 27 mm, w. 15,50g
1987 st.L
10 000 ZŁOTYCH śred. 32 mm, w. 31,10g
1987 st.L
200 000 ZŁOTYCH śred. 70 mm, w. 373,20g
1987 st.L
Cztery pierwsze monety bywają jako komplet.
Orientacyjna cena kompletu około 90tys. zł.
we
1988 st.L
1 000 ZŁOTYCH śred. 18 mm, w. 3,10g
2 000 ZŁOTYCH śred. 22 mm, w. 7,70g
1988 st.L
200 ZŁOTYCH śred. 40 mm, w. 28,13g
1982 Jan Paweł II, st. zw
1982 Jan Paweł II, st.L
1985 Jan Paweł II, st. zw
1985 Jan Paweł II, st.L
1986 Jan Paweł II, st. zw
1986 Jan Paweł II, st.L
metal
1976 Tadeusz Kościuszko
1976 Kazimierz Pułaski
100 ZŁOTYCH śred. 32 mm, w. 16,5g
1973 Mikołaj Kopernik
1974 Mikołaj Kopernik
1974 Maria Skłodowska
1975 Zamek w Warszawie
1975 Helena Modrzejewska
1975 Ignacy Paderewski
1976 Tadeusz Kościuszko
1976 Kazimierz Pułaski
1977 Żubr 30,050
1977 Henryk Sienkiewicz
1977 Władysław Reymont
1977 Zamek na Wawelu
1978 Adam Mickiewicz
1978 Łoś 30,000
1978 Janusz Korczak
1978 Bóbr 30,000
1979 Henryk Wieniawski
1979 Ludwik Zamenhof
1979 Ryś 20,000
1979 Kozica
1980 Igrzyska XXII Olimpiady (Moskwa)
1980 Jan Kochanowski
1980 Głuszec
1981 Władysław Sikorski
1981 Koń 12,000
1982 Bocian
1983 Niedźwiedź
nakład
MONETY ZŁOTE 1972-1994
5 000 ZŁOTYCH śred. 27 mm, w. 15,50g
1988 st.L
10 000 ZŁOTYCH śred. 32 mm, w. 31,10g
1988 st.L
1988 st.zw.
200 000 ZŁOTYCH śred. 70 mm, w. 373,20g
1988 st.L
Cztery pierwsze monety (st.L) bywają jako komplet.
Orientacyjna cena kompletu około 35-40 tys. zł.
101
Jan Paweł II - popiersie "na kratce"
1 000 ZŁOTYCH śred. 18 mm, w. 3,10g
1989 st.L
2 000 ZŁOTYCH śred. 22 mm, w. 7,70g
1989 st.L
5 000 ZŁOTYCH śred. 27 mm, w. 15,50g
1989 st.L
10 000 ZŁOTYCH śred. 32 mm, w. 31,10g
1989 st.L
1989 st.zw.
200 000 ZŁOTYCH śred. 70 mm, w. 373,20g
1989 st.L
Cztery pierwsze monety (st.L) bywają jako komplet.
Orientacyjna cena kompletu około 35-40 tys. zł.
200
PN 2/2014
23
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
nakład
20 000 ZŁOTYCH śred. 18 mm, w. 3,10g
1990 st.L
50 000 ZŁOTYCH śred. 22 mm, w. 7,70g
1990 st.L
Au 900
8,000 zł
1,001
Au 999
10,000 zł
Au 999
14,000 zł
1,001
2,000
Au 999
Au 999
18,000 zł
7,000 zł
20 000
20 000
25 000
8 000
2 500
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
80 zł
80 zł
100 zł
320 zł
2200 zł
15 000
Ag750
200 zł
5 000
5 000
5 000
5 000
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
1700 zł
1000 zł
1100 zł
1100 zł
1,001
200 000 ZŁOTYCH śred. 32 mm, w. 31,10g
1990 st.L
1990 st.L, duża
Cztery pierwsze monety z w/w bywają jako komplet.
Orientacyjna cena kompletu około 50 tys. zł.
5000 ZŁOTYCH, śred. 32 mm, w. 16,5g
1989 Toruń
1989 Toruń - Kopernik
1989 Westerplatte
1989 Władysław II Jagiełło popiersie
1989 j.w. ale półpostać
10.000 ZŁOTYCH, śred. 35 mm, w. 19,3
bita stemplem lustrzanym
1987 Jan Paweł II
śr. 32 mm, w. 31,1g
1988 X lat pontyfikatu
1988 Jan Paweł II
1988 Jan Paweł II półpostać
1989 Jan Paweł II sylw. na tle krzyża
cena
1,004
100 000 ZŁOTYCH śred. 27 mm, w. 15,50g
1990 st.L
metal
20.000 ZŁOTYCH śred. 35 mm, w. 19,3g
1989 XIV mistrzostwa świata w piłce
nożnej - Włochy 1990
1989 j.w. Piłkarz
50.000 ZŁOTYCH śred. 35 mm, w. 19,3g
bita stemplem lustrzanym
1988 Józef Piłsudski
1964 Kazimierz Wielki
1964 j.w. ale bez napisu „próba”
1965 VII w. Warszawy
1965 700 lat Warszawy
29,0 mm, w. 9,5g
1971 FAO 51 200
1971 Chleb dla świata
20 ZŁOTYCH śred. 29 mm, w. 10,15g
1973 Drzewko
1973 Wieżowiec
1979 Międzynarodowy Rok Dziecka
1979 Centrum Zdrowia Dziecka
1980 Łódź 1905
1981 Barbakan
50 ZŁOTYCH śred. 30 mm, w. 12,6g
1972 Fryderyk Chopin
100 ZŁOTYCH śred. 35 mm, w. 20g
1966 Mieszko i Dąbrówka
1966 Głowy Mieszka i Dąbrówki,
w. 21g,
śred. 32 mm, w. 16,5g
1973 Mikołaj Kopernik
1973 Mikołaj Kopernik - mała głowa
1974 Maria Skłodowska-Curie
1974 j.w. ale mała głowa
1975 Zamek Królewski w Warszawie
1976 Tadeusz Kościuszko
1976 Kazimierz Pułaski
1977 Żubr
1977 Ryba `
1977 Henryk Sienkiewicz
1977 j.w. ale napis na dole
1977 Władysław Reymont
1977 j.w. ale profil w lewo
1977 Wawel
1978 Adam Mickiewicz
1978 Głowa łosia
1978 Janusz Korczak
1978 Bóbr
1978 Interkosmos
1979 Henryk Wieniawski
1979 Ludwik Zamenhof
1979 Ryś
1970 Kozica
1980 Igrzyska Olimpijskie
1980 Jan Kochanowski
1980 Głuszce
1980 50 lat Daru Pomorza
1981 Władysław Sikorski
1981 Konie
1981 Kościół Mariacki w Krakowie
1982 Bociany
1983 Niedźwiedzie
200 ZŁOTYCH śred. 33 mm, w. 17,6g
1975 XXX rocznica zwycięstwa
1975 XXX lat zwycięstwa nad faszyzmem
24
PN 2/2014
śred. 29 mm, w. 9,6g
1985 Szpital Matki Polki
śred. 29,5 mm, w. 10,8g
1986 Mistrzostwa świata w piłce nożnej - Meksyk
1986 Władysław Łokietek
1986 Sowa 6 000
1986 Igrzyska XXIV olimpiady
śred. 40 mm, w. 20,0g
1987 Mistrzostwa Europy w piłce nożnej
1987 Mistrzostwa Europy w piłce nożnej
25 000
25 000
Ag750
Ag750
70 zł
75 zł
Ag750
100 zł
30 000
?
30 120
30 100
CuNi
CuNi
CuNi
CuNi
70 zł
1400 zł
40 zł
40 zł
CuNi
51 800
30 zł
CuNi
30 zł
16 200
13 200
4200
30 000
10 000
30 400
CuNi
CuNi
Ag625
CuNi
CuNi
CuNi
80 zł
35 zł
150 zł
40 zł
60 zł
50 zł
14 622
Ag750
70 zł
31 000
Ag900
120 zł
30 000
Ag900
120 zł
5 000
1 222
10 041
10 131
5 000
3 000
3 000
5 400
5 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
3 100
4 100
4 100
4 100
4 100
4 100
4 000
5 020
4 020
4 020
4 000
3 000
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
Ag625
90 zł
1200 zł
90 zł
90 zł
100 zł
200 zł
220 zł
120 zł
180 zł
120 zł
180 zł
120 zł
120 zł
250 zł
180 zł
550 zł
150 zł
550 zł
90 zł
90 zł
90 zł
370 zł
240 zł
160 zł
120 zł
200 zł
130 zł
100 zł
300 zł
120 zł
300 zł
600 zł
10 054
10 030
Ag625
Ag625
100 zł
100 zł
metal
cena
6 048
6 050
4 100
4 020
3 625
3 620
4 020
4 020
4 020
3 000
6 002
6 000
4 000
Ag625
Ag625
Ag625
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
100 zł
100 zł
500 zł
500 zł
180 zł
180 zł
200 zł
200 zł
200 zł
200 zł
100 zł
100 zł
180 zł
37 300
FeNi
35 zł
15 000
10 000
CuNi
10 000
CuNi
CuNi
120 zł
CuNi
55 zł
80 zł
70 zł
15 000
10 000
CuNi
CuNi
60 zł
60 zł
300
300
Au900
Au900
6000 zł
6000 zł
25 000
6 000
Ag625
Ag625
70 zł
120 zł
7 000
Ag625
120 zł
10 000
Ag750
180 zł
3 000
5 700
2 004
2 500
2 500
2 500
2 500
Ag750
24 500
9 000
2 500
Ag750
2 500
11 500
24 000
10 000
10 000
2 500
7 000
Ag625
Ag625
Ag625
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
40 zł
Ag625
Ag750
Ag750
180 zł
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
180 zł
250 zł
300 zł
350 zł
500 zł
200 zł
150 zł
500 ZŁOTYCH, śred. 32 mm, w. 29,95g
1982 Dar Młodzieży,
1983 XIV Zimowe Igrzyska - Sarajewo
śred. 33 mm, w. 17,6g
1984 Olimpiada w Los Angeles
20 000
nakład
1976 Tadeusz Kościuszko
1976 Kazimierz Pułaski
śred. 32 mm, w. 16,5g
CENNIK PRÓBNYCH MONET KOLEKCJONERSKICH
10 ZŁOTYCH śred. 31 mm, w. 12,9g
1976 XXI Olimpiada
1976 Igrzyska Olimpijskie
1979 Mieszko I
1980 Bolesław Chrobry
1980 Lake Placid - narciarz
1980 j.w. u dołu znicz
1980 Kazimierz Odnowiciel
1981 Bolesław Śmiały
1981 Władysław Herman
1982 Bolesław Krzywousty
1982 Mistrzostwa świata w piłce nożnej
1982 j.w. ale bramkarz w prawo
1983 300 lat odsieczy Wiedeńskiej
1000 ZŁOTYCH 1982 śred. 35 mm, w. 19,3g
1982 Jan Paweł II,
śred. 32 mm, w. 16,5g
1984 Wincenty Witos
1985 Łabędź
1984 40 lat PRL
1985 Przemysław II
1985 Wiewiórka
1985 40 lat ONZ
1985 Szpital Matki Polki - serce
1986 j.w. 22 000
1986 Narodowy czyn pomocy szkole
1986 Mistrzostwa świata w Piłce nożnej - Meksyk
1986 Władysław Łokietek
1986 Sowa 6 000
1987 Kazimierz III Wielki
1987 Muzeum Śląskie
1987 Wrocław
1987 XIV Olimpiada
1987 Zimowe Igrzyska Olimpijskie
1988 Jadwiga
1988 XIV Mistrzostwa świata w piłcenożnej - Włochy
40 zł
120 zł
350 zł
350 zł
50 zł
50 zł
200 zł
80 zł
350 zł
200 zł
2000 ZŁOTYCH 1982 śred. 21 mm, w. 8,0g
1980 Zimowe Igrzyska Olimpijskie
1 500
Au900
1450 zł
* nie ujęto serii monet 200 złotowych bitych w srebrze: XXX lat PRL, XXX rocznica zwycięstwa, XXI
Olimpiada, z uwagi na to, że monety te bito zwykłym stemplem, wyselekcjonowując najładniej bite.
MONETY KOLEKCJONERSKIE
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ od 1990 roku
1.000 ZŁOTYCH śred. 38,61 mm, w. 28,28
1994 XV Puchar Świata FIFA
20.000 ZŁOTYCH śred. 18 mm, w. 3,1g
1990 Solidarność
śred. 32,1 mm, w. 9,45g
1991 125 lat mennicy Warszawskiej
50.000 ZŁOTYCH śred. 22 mm, w. 7,7
1990 Solidarność
10 480
Ag925
300 zł
1 004
Au900
3000 zł
100 000
CuNi
30 zł
1 001
Au999
2500 zł
śred. 32 mm, w. 11,3g
1992 200 lat Orderu Virtuti Militari,
ośmiokątna,
100.000 ZŁOTYCH śred. 27 mm, w. 15,5
1990
Solidarność,
40 zł
1 001
Au999
300 zł
10 000
10 000
10 000
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
55 zł
150 zł
300 zł
600 zł
600 zł
600 zł
12 000
12 000
12 000
12 000
30 000
150 000
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag900
180 zł
180 zł
180 zł
180 zł
70 zł
100 zł
25 000
25 000
2 000
Ag750
Ag750
Au999
120 zł
100 zł
4000 zł
śred. 39 mm, w. 31,1g
1990 Solidarność „L”
1990 Solidarność „L”, szeroki napis
1990 Solidarność bez litery „L”
1990 Tadeusz Kościuszko
1990 Fryderyk Chopin
1990 Józef Piłsudski
śred. 32 mm, w. 16,5g
1991 Narwik
1991 Mjr Hubal
1991 Tobruk
1991 Bitwa o Anglię
1992 Wojciech Korfanty
1994 50 Rocz. Powst. Warszawskiego
200.000 ZŁOTYCH śred. 39 mm, w. 31,1g
1990 gen. Grot Rowecki
1990 gen. Bór Komorowski
1990 Solidarność
500 000
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
nakład
śred. 32 mm, w. 31,1g, rant gładki
1990 Solidarność
Au999
4200 zł
13
13
10
Au999
Au999
Au999
c.a.
c.a.
c.a.
10 000
10 000
10 000
Ag999
Ag999
Ag999
4000 zł
4000 zł
4000 zł
20 000
25 000
25 000
Ag750
Ag750
Ag750
70 zł
80 zł
80 zł
100 000
Ag999
80 zł
20 000
Ag925
150 zł
20 000
20 000
45 000
20 000
Ag925
Ag925
Ag999
Ag999
180 zł
180 zł
70 zł
140 zł
20 000
15 000
15 000
15 000
5 000
20 000
5 000
5 000
10 000
1 500
1 500
15 000
15 000
5 000
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
Ag750
60 zł
65 zł
180 zł
150 zł
700 zł
100 zł
150 zł
700 zł
250 zł
280 zł
140 zł
140 zł
170 zł
800 zł
1990 Tadeusz Kościuszko
1990 Józef Piłsudski
1990 Fryderk Chopin
śred. 65 mm, w. 155,5g
1990 Tadeusz Kościuszko
1990 Józef Piłsudski
1990 Fryderk Chopin
śred. 35 mm, w. 19,3g
1991 70 lat Targów w Poznaniu,
1991 gen. Leopold Okulicki
1991 gen. Michał Tokarzewski
śred. 40 mm, w. 38,9g
cena
1 001
śred. 32 mm, w. 31,1g
1991 200 lat Konstytucji 3 Maja
metal
śred. 40 mm, w. 31,1g
1991 Zimowe Igrzyska w Albertville
1991 Igrzyska Olimpijskie w Barcelonie - Podnoszenie ciężarów
1991 Igrzyska Olimpijskie w Barcelonie - Żaglówki
1992 EXPO - Sevilla
1992 500 lat odkrycia Ameryki,
śred. 32mm, w. 16,5g, rant gładki
1992 Stanisław Staszic
1992 70 l. Międz. Targ. Poznańskich
1992 Konwoje
1992 Władysław Warneńczyk
1992 Władysław Warneńczyk – półpostać
1993 Szczecin
1993 Kazimierz Jagiellończyk
1993 Kazimierz Jagiellończyk – półpostać
1993 Ruch Oporu 1939-1945
1994 Monte Cassino
1994 75 lat ZIW
1994 200 lat Powstania Kościuszki
1994 Zygmunt I Stary
1994 Zygmunt I Stary - półpostać
300.000 ZŁOTYCH śred. 40 mm, w. 31,1g , rant gładki
1992 Getto
1993 Zamek w Łańcucie
1993 Jaskółki
1993 Igrzyska w Lillehamer
1993 Zamość
1993 Maksymilian Kolbe
1993 70 lat Banku Polskiego -ośmiokątna
1993 50 rocznica Powstania Warszawskiego
3 000
20 000
20 000
20 000
20 000
25 000
20 000
30 000
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
Ag999
120 zł
250 zł
400 zł
150 zł
120 zł
280 zł
150 zł
100 zł
CENNIK PRÓBNYCH MONET KOLEKCJONERSKICH
20 000 ZŁOTYCH, śred. 18 mm, w. 3,1g, rant gładki
1991 Jan Paweł II
400
Au999
2800 zł
Au999
2800 zł
Au999
3000 zł
Au999
4500 zł
6 000
Ag999
440 zł
50,000
20,000
40,000
20,000
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
75 zł
130 zł
75 zł
130 zł
1,5 mln
MN 25/CuAl6Ni2
12,000
20,000
20,000
15,000
5,000
13,050
13,500
14 000
25,000
50,000
15,000
5,000
20,000
30,000
14,000
22,000
7,000
65,000
14,000
14,000
18,000
18,000
70,000
22,000
18,000
Ag 750
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
50 000 ZŁOTYCH, śred. 22 mm, w. 7,7g, rant gładki
1991 Jan Paweł II
400
100 000 ZŁOTYCH, śred. 27 mm, w. 15,5g, rant gładki
1991 Jan Paweł II
400
200 000 ZŁOTYCH, śred. 32 mm, w. 31,1g, rant gładki
1991 Jan Paweł II
400
200 000 ZŁOTYCH, śred. 32 mm, w. 31,1g, rant gładki
1991 Jan Paweł II
MONETY PO DENOMINACJI
5 ZŁOTYCH, śred. 24 mm, w. 7,07g
2011 Polskie Kluby Piłkarskie – Polonia Warszawa
2013 Historia Monety Polskiej – denar Bolesława Chrobrego
2013 Polskie Kluby Piłkarskie – Warta Poznań
2013 Historia Monety Polskiej – denar Bolesława Śmiałego
5 ZŁOTYCH, śred. 24 mm, w. 6,54g
2014 Odkryj Polskę – 25 lat wolności
10 ZŁOTYCH, śred. 32 mm, w. 14,14g
1995 Żołnierz polski na frontach II Wojny - Berlin 1945
1995 100 lat Igrzysk Olimpijskich
1995 Wincenty Witos
1996 Zygmunt II August - popiersie
1996 Zygmunt II August - półpostać
1996 40 rocz. Wydarzeń Poznańskich
1996 Stanisław Mikołajczyk
1996 200-lecie Powstania Mazurka Dąbrowskiego
1997 1000-lecie śmierci św. Wojciecha
1997 Jan Paweł II - Kongres Eucharystyczny
1997 Stefan Batory - popiersie
1997 Stefan Batory - półpostać
1997 Paweł Edmund Strzelecki
1998 Olimpiada w Nagano
1998 Gen. A. E. Fieldorf - „Nil”
1998 Zygmunt III Waza - popiersie
1998 Zygmunt III Waza - półpostać
1998 Jan Paweł II - XX-lecie pontyfikatu
1998 80 Rocz. Odzysk. Niepodległości
1998 Deklaracja Praw Człowieka
1999 Ernest Malinowski
1999 Julisz Słowacki
1999 Jan Paweł II - Papież Pielgrzym
1999 Wstąpienie Polski do NATO
1999 Fryderyk Chopin - 150 Rocz. Śmierci
600 zł
240 zł
220 zł
500 zł
1800 zł
340 zł
280 zł
320 zł
220 zł
170 zł
320 zł
2000 zł
150 zł
110 zł
180 zł
180 zł
380 zł
120 zł
220 zł
240 zł
180 zł
210 zł
150 zł
130 zł
160 zł
nakład
metal
1999 600-lecie odnowienia Akademii Krakowskiej
27,000
Ag 925
1999 Jan Łaski
20,000
Ag 925
1999 Władysław IV Waza - popiersie
20,000
Ag 925
1999 Władysław IV Waza - półpostać
13,000
Ag 925
2000 Zjazd w Gnieźnie (rdzeń oksydowany)
32,000
Ag 925
2000 Wielki Jubilleusz roku 2000
60,000
Ag 925
2000 1000-lecie Wrocławia
32,000
Ag 925
2000 20 Lat Solidarności
40,000
Ag 925
2000 Jan II Kazimierz - popiersie
20,000
Ag 925
2000 Jan II Kazimierz - półpostać
14,000
Ag 925
2000 Muzeum polskie w Rapperswilu
25,000
Ag 925
2000 Grudzień 1970 (oksydowana)
37,000
Ag 925
2001 Rok 2001
35,000
Ag 925
2001 Trybunał Konstytucyjny
25,000
Ag 925
2001 Kardynał Stefan Wyszyński
60,000
Ag 925
2001 Henryk Wieniawski
28,000
Ag 925
2001 Jan III Sobieski - popiersie
24,000
Ag 925
2001 Jan III Sobieski - półpostać
17,000
Ag 925
2001 Michał Siedlecki
26,000
Ag 925
2002 Gen. Broni Władysław Anders
40,000
Ag 925
2002 Jan Paweł II - Pontifex Maximus
80,000
Ag 925
2002 Bronisław Malinowski
33,500
Ag 925
2002 Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej
55,000
Ag 925
2002 MŚ w Piłce Nożnej (z bursztynem)
65,000
Ag 925
2002 August II Mocny - popiersie
30,000
Ag 925
2003 Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy
47,000
Ag 925
2003 Generał Stanisław Maczek
44,000
Ag 925
2003 150-lecie narodzin przemysłu naftowego i gazowniczego43,000
Ag 925
2003 750-lecie lokacji Poznania
39,000
Ag 925
2003 Stanisław Leszczyński - popiersie
35,000
Ag 925
2003 Stanisław Leszczyński - półpostać
35,000
Ag 925
2004 Aleksander Czekanowski
45,000
Ag 925
55,000
Ag 925
2004 Dzieje Złotego - Kobieta i Kłosy
2004 Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej
78,000
Ag 925
2004 85. rocz. powołania Policji (tampodruk)
65,000
Ag 925
2004 60. rocz. Powstania Warszawskiego
92,000
Ag 925
2004 Igrzyska XXVII Olimpiady - Ateny 2004
70,000
Ag 925
2004 Igrzyska XXVII Olimpiady - Ateny 2004 (platerowane Au) 90,000
Ag 925
2004 100-lecie Akademii Sztuk Pięknych (oksyd. z tampodr.) 75,000
Ag 925
2004 Gen. Stanisław F. Sosabowski
56,000
Ag 925
2005 Mikołaj Rej - 500. rocznica urodzin
60,000
Ag 925
2005 August II Mocny - półpostać
61,000
Ag 925
2005 Świat. wystawa EXPO - Japonia w kształcie wachlarza 80,000
Ag 925
2005 Dzieje Złotego - Żaglowiec
61,000
Ag 925
2005 Jan Paweł II - 1920-2005
170,000
Ag 925
2005 Jan Paweł II - 1920-2005 (platerowana złotem)
176,000
Ag 925
2005 60. rocz. zakończenia II Woj. Świat.
70,000
Ag 925
2005 25 lat Solidarności
64,900
Ag 925
2005 Konstanty Ildefons Gałczyński
62,000
Ag 925
2005 St. August Poniatowski - popiersie
60,000
Ag 925
60,000
Ag 925
2005 St. August Poniatowski - półpostać
2006 Zimowe Igrzyska Olimpijskie - Turyn 2006
71,000
Ag 925
2006 Zimowe Igrzyska Olimp. Turyn 2006 - efekt kątowy
72,000
Ag 925
2006 Dzieje zlotego- 10 zl 1932
61,000
Ag 925
2006 MŚ w piłce nożnej - Niemcy 2006 (platerowana Au) 80,500
Ag 925
2006 Mistrzowstwa Świata w piłce nożnej - Niemcy 2006 70,000
Ag 925
2006 30 rocznica Poznańskiego Czerwca
56,000
Ag 925
2006 Szkoła Główna Handlowa
59,000
Ag 925
2006 500 lat Statutu Łaskiego
57,000
Ag 925
2006 Jeździec Piastowski
62,000
Ag 925
2007 Ignacy Domeyko
55,000
Ag 925
2007 Enigma
52,000
Ag 925
2007 Dzieje Złotego - Nike
52,000
Ag 925
2007 750-lecie lokacji Krakowa
5 800
Ag 925
2007 Henryk Arctowski, Antoni B. Dobrowolski
5 700
Ag 925
2007 125 l. urodzin K. Szymanowskiego
5 300
Ag 925
2007 Rycerz ciężkozbojny - XV wiek
61 000
Ag 925
2007 Konrad Korzeniowski / Joseph Conrad
58 000
Ag 925
2008 40. rocznica Marca ‘68
11 800
Ag 925
2008 Sybiracy (z cyrkonią)
13 500
Ag 925
2008 Zbigniew Herbert
11 300
Ag 925
2008 Olimpiada Pekin
62 000
Ag 925
2008 Olimpiada Pekin (kula)
14 000
Ag 925
2008 Bronisław Piłsudski
99 000
Ag 925
2008 450 lat Poczty Polskiej
13 500
Ag 925
2008 Osadnictwo polskie w Ameryce Pn.
12 600
Ag 925
2008 Powstanie Wielkopolskie
10 700
Ag 925
2009 Husarz XVII wiek
100 000
Ag 925
100 000
Ag 925
2009 90. rocznica utworzenia NIK
2009 180 lat bankowości centralnej w Polsce
92 000
Ag 925
2009 Wybory 4 czerwca 1989 r.
100 000
Ag 925
2009 95. rocz. wymarszu I Kompanii Kadr.
50 000
Ag 925
2009 Czesław Niemien
100 000
Ag 925
2009 Czesław Niemien (28,2 x 28,2 mm)
100 000
Ag 925
2009 65. rocz. Powstania Warszawskiego
100 000
Ag 925
2009 65. rocz. Powst. Warszawskiego
100 000 Au 999/Ag 925
2009 Wrzesień 1939 r.
100 000
Ag 925
2009 100. rocznia powstania TOPR
10 0000
Ag 925
2009 25. r. męcz. śmierci k. J. Popiełuszki
100 0000
Ag 925
2009 70. r. utworz. Pol. Państwa Podziem.
50 000
Ag 925
2010 65. rocznica oswobodzenia KL Auschwitz-Birkenau
80 000
Ag 925
2010 Polska Reprezentacja Olimpijska Vancouver 2010
80 000
Ag 925
2010 Historia jazdy polskiej – Szwoleżer Gwardii Napoleona I 100 000
Ag 925
2010 70. rocznica zbrodni katyńskiej
80 000
Ag 925
2010 100. rocznica Harcerstwa Polskiego
50 000
Ag 925
2010 95. rocznica urodzin ks. Jana Twardowskiego
50 000
Ag 925
2010 Wielkie bitwy – Grunwald (elipsa)
60 000
Ag 925
2010 Wielkie bitwy – Kłuszyn (elipsa)
60 000
Ag 925
2010 Polski sierpień 1980
50 000
Ag 925
2010 Krzysztof Komeda
60 000
Ag 925
2010 Krzysztof Komeda (klipa)
60 000
Ag 925
2010 Polscy podróżnicy i badacze – Benedykt Dybowski
60 000
Ag 925
2011 Smoleńsk - pamięci ofiar 10.04.2010 r.
30 000
Ag 925
2011 30. rocznica powstania NZS
50 000
Ag 925
2011 Przewodnictwo Polski w Radzie UE
50 000
Ag 925
2011 Historia jazdy polskiej – ułan II Rzeczypospolitej
50 000
Ag 925
PN 2/2014
cena
160 zł
150 zł
170 zł
450 zł
200 zł
80 zł
120 zł
160 zł
180 zł
350 zł
100 zł
100 zł
110 zł
120 zł
80 zł
120 zł
160 zł
340 zł
120 zł
200 zł
80 zł
90 zł
90 zł
90 zł
120 zł
110 zł
80 zł
90 zł
120 zł
80 zł
90 zł
65 zł
80 zł
80 zł
70 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
70 zł
70 zł
80 zł
60 zł
70 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
70 zł
70 zł
70 zł
60 zł
60 zł
60 zł
80 zł
60 zł
80 zł
75 zł
70 zł
80 zł
60 zł
90 zł
90 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
70 zł
120 zł
60 zł
60 zł
60 zł
60 zł
70 zł
60 zł
70 zł
80 zł
80 zł
60 zł
120 zł
70 zł
70 zł
60 zł
110 zł
110 zł
75 zł
90 zł
90 zł
90 zł
150 zł
90 zł
110 zł
110 zł
25
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
nakład
metal
cena
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
90 zł
100 zł
100 zł
130 zł
120 zł
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
110 zł
120 zł
100 zł
130 zł
120 zł
120 zł
Ag 925
850 zł
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
1600 zł
1300 zł
120 zł
120 zł
150 zł
120 zł
130 zł
120 zł
130 zł
120 zł
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
120 zł
120 zł
100 zł
90 zł
150 zł
150 zł
150 zł
30,000
15,000
14,000
20,000
20,000
16,000
15,000
20,000
15,000
18,000
15,000
20,000
15,000
15,000
20,000
20,000
20,000
21,000
15,000
24,000
24,000
30,000
25,000
26,500
55,000
51,000
57,000
35,000
28,000
44,000
55,000
83,000
56,000
67,000
64,000
80,000
25,500
61,000
69,000
70,000
60,000
65,000
64,000
66,000
58,000
56 000
56 000
107 000
145 000
125 000
110 000
100 000
50 000
100 000
100 000
50 000
60 000
60 000
50 000
50 000
80 000
80 000
50 000
50 000
40 000
35 000
45 000
30 000
10 000
Ag 750
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 926
Ag 927
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 925
Ag 999
350 zł
440 zł
780 zł
340 zł
350 zł
550 zł
550 zł
350 zł
360 zł
900 zł
350 zł
330 zł
900 zł
500 zł
500 zł
300 zł
270 zł
600 zł
350 zł
450 zł
230 zł
1000 zł
440 zł
450 zł
250 zł
160 zł
220 zł
280 zł
380 zł
190 zł
130 zł
140 zł
150 zł
120 zł
120 zł
120 zł
120 zł
150 zł
120 zł
120 zł
140 zł
140 zł
120 zł
120 zł
140 zł
120 zł
120 zł
120 zł
120 zł
120 zł
120 zł
120 zł
150 zł
120 zł
120 zł
150 zł
140 zł
130 zł
150 zł
150 zł
150 zł
200 zł
150 zł
120 zł
180 zł
140 zł
240 zł
220 zł
850 zł
35 000
45 000
Ag 999
Ag 999
150 zł
150 zł
2011 Czesław Miłosz (1911 - 2004)
50 000
2011 Ignacy Jan Paderewski
50 000
2011 Powstania Śląskie
50 000
2011 100-lecie Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi
50 000
2011 Polscy podróżnicy i badacze – Ferdynand Ossendowski 50 000
2011 Historia Polskiej Muzyki Rozrywkowej
– Jeremi Przybora, Jerzy Wasowski
50 000
2011 j.w. (kwadrat)
50 000
2012 150-lecie bankowości spółdzielczej w Polsce
40 000
2012 WOŚP - 20 lat (kształt serca)
60 000
2012 Stefan Banach
45 000
2012 150 lat Muzeum Narodowego w Warszawie
45 000
2012 Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA 2010-12
Zestaw: 4 monety x 10 zł – nakład jednej monety> 15 000
2012 ME w Piłce Nożnej UEFA 2010-12, Zestaw: 2 monet
– 10 złotych i 10 hrywien (Mennica Warszawa)
10 000
jak wyżej (Mennica Kijów)
10 000
2012 Polska Reprezentacja Olimpijska Londyn 2012
50 000
2012 Bolesław Prus
30 000
2013 100 lat Teatru Polskiego w Warszawie
28 000
2013 150. rocznica Powstania Styczniowego
28 000
2013 Cyprian Norwid
28 000
2013 Historia Polskiej Muz. Rozrywk. – Agnieszka Osiecka 28 000
2013 Hist. Polsk. Muz. Rozrywk. – Ag. Osiecka (kwadrat) 28 000
2013 200-lecie urodzin Hipolita Cegielskiego
28 000
2013 50-lecie działalności Polskiego Stowarzyszenia
na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym
25 000
2013 200. rocznica śmierci księcia Józefa Poniatowskiego 28 000
28 000
2013 Witold Lutosławski
2014 Polska Reprezentacja Olimpijska Soczi 2014
30 000
2014 Denar typu 2. Bolesława Krzywoustego
20 000
2014 Kanonizacja Jana Pawła II – 27 IV 2014
50 000
2014 100. rocznica urodzin Jana Karskiego
30 000
20 ZŁOTYCH, śred. 38,61 mm, w. 31,1g
1995 Katyń, Miednoje, Charków
1995 500 lat woj. płockiego
1995 Sum
1995 50 rocznica powstania ONZ
1995 75 r. Bitwy Warszawskiej
1995 Atlanta 1996
1995 Mikołaj Kopernik (ECU)
1995 Pałac Królewski w Łazienkach
1996 400-lecie Stołeczności Warszawy
1996 Jeż
1996 Zamek w Lidzbarku Warmińskim
1996 1000-lecie Miasta Gdańska
1997 Jelonek Rogacz
1997 Zamek w Pieskowej Skale
1998 Ropucha Paskówka
1998 100-lecie odkrycia Polon-Rad
1998 Zamek w Kórniku
1999 Wilk
1999 Pałac w Radzyniu Podlaskim
2000 Zwierzęta świata - Dudek
2000 Pałac w Wilanowie
2001 Szlak bursztynowy - z oryg. bursztynem
2001 Kopalnia soli w Wieliczce - z oryginalną cyrkonią
2001 Paź Królowej
2001 Kolędnicy (z oryginalną cyrkonią)
2002 Zamek w Malborku (z ceramiką)
2002 Jan Matejko (z farbami: czerw., żółt., ziel. i niebieską)
2002 Żółw błotny
2003 Węgorz
2003 Śmigus-Dyngus (z farbami: nieb., złot., ziel. i czerw.)
2003 Jacek Malczewski - klipa z kolor. emalią
2003 Jan Paweł II - 25 lat pontyfikatu, klipa
2004 Morświn
2004 15 -lecie Senatu III RP (z bursztynem)
2004 Pamięci ofiar getta w Łodzi
2004 Stanisław Wyspiański (klipa - tampodruk)
2004 Dożynki
2005 Zwierzęta świata - Puchacz
2005 350. rocznica obrony Jasnej Góry
2005 Tadeusz Makowski (klipa)
2006 Zwierzęta Świata - Świstak
2006 Noc Świetojańska
2006 Kościół w Haczowie
2006 Gierymski
2007 Foka Szara
2007 Zabytki Torunia
2007 Leon Wyczółkowski (klipa)
2008 Sokół wędrowny
2008 65 r. Powstania w Gettcie
2008 Kazimierz Dolny
2008 90 r. Odzyskania Niepodległości
2009 Jaszczurka zielona
2009 65. rocznica likwidacji getta w Łodzi
2009 Polacy ratujący Żydów
2009 Władysław Strzemiński (1893-1952) lust. + tamp.
2010 90. rocznica Bitwy Warszawskiej
2010 Polscy malarze XIX/XX wieku – Artur Grottger
2010 Zwierzęta świata - podkowiec mały
2010 Zabytki Rzeczypospolitej - Krzeszów + el. ceramiczny
2011 Zofia Stryjeńska 1891-1976 (40x28 prostokąt)
2011 Zwierzęta świata – borsuk
2011 Beatyfikacja Jana Pawła II – 1 V 2011
2011 Smoleńsk - pamięci ofiar 10.04.2010 r.
2011 Polscy malarze XIX/XX wieku – Zofia Stryjeńska
2012 Polacy ratujący Żydów
2012 Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA 2010-12
2012 Krzemionki Opatowskie
2012 Polscy malarze XIX/XX wieku – Piotr Michałowski
2013 Kangur – Walabia Bennetta/Kangur olbrzymi
Zestaw dwóch monet - polskiej i australijskiej
2013 Zwierzęta świata – żubr
2014 Zwierzęta Świata – konik polski
26
PN 2/2014
nakład
metal
cena
40 000
5 000
10 000
Au 900
Au 900
Au 900
220 zł
480 zł
580 zł
30 000
Au 900
360 zł
60 000
Au 900
340 zł
5 000
5 000
5 000
5 000
Ag 999
Ag 999
Ag 999
Ag 999
1300 zł
1200 zł
1000 zł
1000 zł
2,000
2,500
2,000
7,000
2,000
2,200
2,000
2,000
2,000
2,000
2,000
4,500
2,400
2,200
2,300
2,100
2,000
2,100
3,400
3,400
4,200
18,700
4,200
10,500
9,000
8,000
9 500
10 000
5 000
8 000
8 000
5 000
4 000
4 000
5 000
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
2400 zł
1900 zł
2300 zł
1900 zł
1800 zł
1800 zł
2600 zł
1800 zł
1800 zł
2000 zł
2000 zł
1450 zł
1800 zł
1800 zł
1700 zł
1800 zł
2200 zł
1700 zł
1500 zł
1500 zł
1400 zł
1400 zł
1400 zł
1300 zł
1300 zł
1300 zł
1300 zł
1300 zł
1300 zł
1300 zł
1300 zł
1900 zł
1900 zł
1600 zł
1900 zł
1900 zł
1995 Chopin - konkurs
500
1996 Henryk Sienkiewicz
1,000
1996 1000-lecie Miasta Gdańska
2,000
1997 Święty Wojciech
2,000
1998 Jan Paweł II - 20-lecie pontyfikatu
5,000
1998 200 lat ur. Adama Mickiewicza
3,000
1999 150 r. śmierci J. Słowackiego
1,900
1999 150 r. śmierci F. Chopina
2,200
2000 Rok 2000
6,000
2000 Zjazd w Gnieźnie
1,250
2000 Tysiąclecie Wrocławia
2,000
2000 Solidarność (duża, flaga malowana)
2,500
2001 Rok 2001, moneta wielostopowa Au/Ag/Cu/Pd
4,000
2001 Kardynał Stefan Wyszyński
4,500
2001 Henryk Wieniawski - Konkurs
2,000
2002 Jan Paweł II - Pontifex Maximus
5,000
2003 150 lecie narodzin przemysłu naftowego i gazowniczego2,100
2003 Jan Paweł II - 25 lat pontyfikantu
4,900
2004 Wstąpienie do Unii Europejskiej
4,400
2004 Igrzyska Olimpijskie w Atenach
6,000
2004 100 -lecie Akademii Sztuk Pięknych
5,000
2005 Mikołaj Rej - 500. rocznica urodzin
3,600
2005 Światowa wystawa EXPO - Japonia
4,200
2005 60. rocznica II Wojny Światowej
4,400
2005 25 lat Solidarności
4,600
2005 Konstanty Ildefons Gałczyński
3,500
2006 Zimowe Igrzyska Olimpijskie
6,000
2006 100-lecie SGH
8,000
2006 Jeździec piastowski
10,000
2007 750 l. lokacji Krakowa
10 000
2007 125 l. urodzin K. Szymanowskiego
9 600
2007 Jeździec ciężkozbrojny XV w.
9 900
2007 Konrad Korzeniowski / Joseph Conrad
8 000
2008 65 r. Powstania w Gettcie
12 000
2008 Zbigniew Herbert
11 200
2008 Pekin
13 500
2008 90 r. Odzyskania Niepodległości
10 000
2008 450 lat Poczty Polskiej
11 000
2008 90 r. Powstania Wielkopolskiego
9 400
2009 Husarz XVII wiek
10 500
2009 180 lat bankowości centralnej w Polsce
8 500
2009 Wybory 4 czerwca 1989 r.
10 000
2009 Wrzesień 1939 r.
10 500
2010 Polska Reprezentacja Olimpijska Vancouver 2010
8000
2010 Szwoleżer Gwardii Cesarza Napoleona I
10500
2011 Historia jazdy polskiej – ułan II Rzeczypospolitej
5000
2011 Czesław Miłosz (1911 - 2004)
4000
2011 Ignacy Jan Paderewski
3000
2012 Stefan Banach
4000
2012 Polska Reprezentacja Olimpijska Londyn 2012
5000
2012 Bolesław Prus
3000
2013 Cyprian Norwid
2500
2013 200-lecie urodzin Hipolita Cegielskiego
2500
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
26,000 zł
8000 zł
4500 zł
4500 zł
3200 zł
2900 zł
3300 zł
3200 zł
2000 zł
7500 zł
3700 zł
4400 zł
2600 zł
2600 zł
3000 zł
3000 zł
3000 zł
3000 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2600 zł
2900 zł
2900 zł
2900 zł
2900 zł
2800 zł
2500 zł
25 ZŁOTYCH, śred. 12,0 mm, w. 1,0 g
2009 Wybory 4 czerwca 1989 r.
2010 25. rocznica powstania Trybunału Konstytucyjnego
2011 Beatyfikacja Jana Pawła II – 1 V 2011
30 ZŁOTYCH, śred. 16,0 mm, w. 1,7 g
2010 Polski sierpień 1980
37 ZŁOTYCH, śred. 16,0 mm, w. 1,75 g
2009 25. r. męcz. śmierci k. J. Popiełuszki
2013
2013
2013
2014
50 ZŁOTYCH, śred. 45,0 mm, w. 62,2 g
Skarby Stanisława Augusta – Bolesław Chrobry
Skarby Stanisława Augusta – Wacław II Czeski
Skarby Stanisława Augusta – Władysław Łokietek
Skarby Stanisława Augusta – Kazimierz Wielki
100 ZŁOTYCH śred. 21,0 mm, w. 8 g
1997 Stefan Batory
1998 Zygmunt III Waza
1999 Zygmunt II August
1999 Jan Paweł II - Papież Pielgrzym
1999 Władysław IV Waza
2000 Zjazd w Gnieźnie
2000 Jadwiga 1384-199
2000 Jan II Kazimierz
2001 Władysław Łokietek
2001 Bolesław III Krzywousty
2001 Jan III Sobieski
2001 Mistrzostwa Świata w piłce nożnej
2002 Kazimierz III Wielki
2002 Władysław Jagiełło
2003 Kazimierz IV Jagiellończyk
2003 750-lecie lokacji Poznania
2003 Władysław III Warneńczyk
2003 Stanisław Leszczyński
2004 Przemysł II
2004 Zygmunt I Stary
2005 August II Mocny
2005 Jan Paweł II
2005 Stanisław August Poniatowski
2006 Mistrzostwa Świata w piłce nożnej
2006 Łaski
2007 Enigma
2008 Sybiracy
2008 Polskie osadnictwo w Ameryce
2009 100. rocznia powstania TOPR
2010 25. rocznica powstania Trybunału Konstytucyjnego
2010 65. rocznica oswobodzenia KL Auschwitz-Birkenau
2011 Beatyfikacja Jana Pawła II – 1 V 2011
2011 Smoleńsk - pamięci ofiar 10.04.2010 r.
2011 Przewodnictwo Polski w Radzie UE
2012 Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA 2010-12
2014 Kanonizacja Jana Pawła II – 27 IV 2014
200 ZŁOTYCH śred. 27,0 mm, w. 15,5 g
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
nakład
metal
cena
3000
2500
2500
2500
Au 900
Au 900
Au 900
Au 900
2500 zł
2500 zł
2500 zł
2500 zł
1000
750
750
750
750
Au 999
Au 999
Au 999
Au 999
Au 999
18.000 zł
14.000 zł
13.000 zł
12.500 zł
12.000 zł
2014 Kanonizacja Jana Pawła II – 27 IV 2014
966
Ag 999
2011 Beatyfikacja Jana Pawła II – 1 V 2011
500
Au 999
2013
2013
2014
2014
200. rocznica śmierci księcia Józefa Poniatowskiego
Witold Lutosławski
Polska Reprezentacja Olimpijska Soczi 2014
100. rocznica urodzin Jana Karskiego
500 ZŁOTYCH śred. 40 mm, w. 62,20 g
2012 Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA 2010-12
2013 Skarby Stanisława Augusta – Bolesław Chrobry
2013 Skarby Stanisława Augusta – Wacław II Czeski
2013 Skarby Stanisława Augusta – Władysław Łokietek
2014 Skarby Stanisława Augusta – Kazimierz Wielki
500 ZŁOTYCH śred. 100 mm, w. 1000 g
1000 ZŁOTYCH śred. 50 mm, w. 93,30 g
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
145 2 Złote
260
II
I
70
III
Mln. szt.
II
I
100
Rok,
Rok,
153 2 Złote
1997
100
160
0,3
1996
0,3
50
70
151 2 Złote
60
0,4
20
80
140
154 2 Złote
45
1997
0,3
157 2 Złote
0,4
158 2 Złote
45
80
20
30
161 2 Złote
0,4
20
28
40
162 2 Złote
30
50
70
120
0,42
18
25
40
12
30
40
156 2 Złote
30
45
60
1998
0,4
45
1999
0,42
160 2 Złote
1998
1998
brak kreski
?
0,4
18
po 200
30
c.a.
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Ernest Malinowski, Twórca Kolei Transindyjskiej w Peru
40
163 2 Złote
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Wilk - Canis lupus
15
0,4
0,3
1998- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
100-lecie odkrycia Polon-Rad
1998- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
200-lecie urodzin Adama Mickiewicza 1798-1855
45
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Juliusz Słowacki 1809-1849
0,42
1998
I
110
159 2 Złote
1998- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
80 Rocznica Odzyskania Niepodległości
1998
1999
50
II
152 2 Złote
155 2 Złote
35
III
1997- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Paweł Edmund Strzelecki
1998- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Ropucha Paskówka
25
I
65
1998- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Zamek w Kórniku
1998
0,4
II
100
1997- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Zamek w Pieskowej Skale
1998- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Zygmunt III Waza
1998
1998
Mln. szt.
1996
80
III
1996- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Henryk Sienkiewicz
1997
1998- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
XVIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie - Nagano
Mln. szt.
148 2 Złote
147 2 Złote
1997- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Jelonek Rogacz
50
Rok,
1996- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Zamek w Lidzbarku Warmińskim
150 2 Złote
149 2 Złote
1997- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Stefan Batory
0,3
I
500
1996 0,3
1997
III
II
38.000 zł
1996- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Jeż
200
0,2
Mln. szt.
III
Mln. szt.
Monety
kolekcjonerskie
Nordic Gold
o nominale 2 zł
146 2 Złote
1996- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Zygmunt August
1996
Rok,
Rok,
45
70
1999
0,45
0,42
15
30
45
164 2 Złote
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g
obrzeże gładkie
Wejście Polski do NATO
30
1999
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g obrzeże gładkie
150 Rocznica Śmierci Fryderyka Chopina
12
30
45
1999
0,42
12
20
PN 2/2014
30
27
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
165 2 Złote
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
166 2 Złote
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
167 2 Złote
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
168 2 Złote
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
1999- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
2000- pierścień: CuAl5Zn5Sn1, rdzeń: CuNi25 Æ 27,0; 8,15g
BANK POLSKI 
Władysław IV Waza 1632-1648
BANK POLSKI 
500 Rocznica urodzin Jana Łaskiego 1499-1560
BANK POLSKI 
na obrzeżu napis: NARODOWY BANK POLSKI 
1999
1999
0,5
12
20
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
BANK POLSKI 
Zjazd w Gnieźnie
0,45
12
30
12
20
28
170 2 Złote
Wielki Jubileusz Roku 2000
-
-
35
177 2 Złote
174 2 Złote
20
40
181 2 Złote
1,2
-
6
28
10
PN 2/2014
18
7
10
2001
0,50
10
12
2001
0,60
-
20
40
0,68
-
8
-
25
40
50
175 2 Złote
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
BANK POLSKI 
2,00
6
12
18
172 2 Złote
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
BANK POLSKI 
2000
Pałac w Wilanowie
0,50
12
20
40
2000
2001
0,50
18
35
70
2001
0,60
10
18
22
10
0,50
0,6
10
22
2000
0,75
-
-
10
2001
0,60
10
20
40
184 2 Złote
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Michał Siedlecki 1873-1940
25
187 2 Złote
2002
Grudzień 1970
180 2 Złote
2001
0,60
-
-
10
188 2 Złote
2002- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Żółw błotny - Emys orbicularis
10
BANK POLSKI 
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Ochrona przyrody – Paź Królowej
183 2 Złote
12
176 2 Złote
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
Jan II Kazimierz
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jan III Sobieski 1674-1696
186 2 Złote
2002
0,50
179 2 Złote
2002- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Bronisław Malinowski 1884-1942
22
Zwierzęta świata - Dudek
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
15-lecie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego
182 2 Złote
185 2 Złote
0,60
4
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Henryk Wieniawski 1835-1880
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kolędnicy
2001
0,75
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kopalnia soli w Wieliczce
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kardynał Stefan Wyszyński – 100-lecie urodzin
2001
2000
Solidarność
178 2 Złote
2001- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Szlak bursztynowy
0,50
2000
5
BANK POLSKI 
1000-lecie Wrocławia
171 2 Złote
2000
0,60
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
2001
35
BANK POLSKI 
45
173 2 Złote
18
18
BANK POLSKI 
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
10
10
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
BANK POLSKI 
0,50
0,45
2000- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NARODOWY
2000
2000
1999
Rok 2000
30
169 2 Złote
2000
0,45
Pałac Potockich - Radzyń Podlaski
2002- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Mistrzostwa Świata w piłce nożnej - Korea Japonia
30
2002
1,00
-
-
7
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
189 2 Złote
0,62
-
12
20
193 2 Złote
2,50
-
-
5
197 2 Złote
0,70
-
-
10
201 2 Złote
0,60
-
-
-
-
11
6
-
10
194 2 Złote
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP 
750-lecie Lokacji Poznania
2003
0,60
8
15
20
2003
0,60
2004
2004
-
-
12
0,60
0,82
2004
1,00
II
I
-
-
-
-
2002
0,68
-
6
10
195 2 Złote
0,45
12
20
12
2003
2,00
-
-
0,60
-
-
70
10
0,92
-
-
15
0,76
-
-
-
-
10
2003
0,60
-
8
15
200 2 Złote
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Stanisław Leszczyński - 1704-1709, 1733-1736
2003
0,60
-
8
15
2004
0,75
-
6
12
208 2 Złote
5
211 2 Złote
2004
0,68
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Aleksander Czekanowski - 1833-1876
2004
0,70
-
-
7
212 2 Złote
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
15-lecie Senatu III RP
5
2002
204 2 Złote
207 2 Złote
2004
I
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo kujawsko-pomorskie
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo łódzkie
6
II
196 2 Złote
203 2 Złote
2004
III
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Śmigus-Dyngus
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo dolnośląskie
20
Mln. szt.
192 2 Złote
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Węgorz europejski – Anguilla anguilla
2003
Rok,
2002- CuAl5ZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Gen. Władysław Anders
199 2 Złote
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej
6
III
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jan Paweł II - 25-lecie pontyfikatu
210 2 Złote
209 2 Złote
-
-
206 2 Złote
Dzieje Złotego
0,80
-
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo lubuskie
2004- CuAlZnSn Æ 27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
2004
0,70
Mln. szt.
191 2 Złote
202 2 Złote
205 2 Złote
0,82
2002
Rok,
2002- CuAl5ZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Zamek w Malborku
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Morświn
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo lubelskie
2004
I
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
150-lecie narodzin przemysłu naftowego i gazowniczego
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jacek Malczewski - 1854-1929
2003
II
198 2 Złote
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Gen. Broni Stanisław Maczek 1892-1994
2003
III
2002- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jan Matejko 1838-1893
2003- CuAlZnSn Æ27,0; 7,74g na obrzeżu napis: NBP 
Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy- 10lat
2003
Mln. szt.
190 2 Złote
2002- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
August II Mocny 1697-1706 / 1709-1733
2002
Rok,
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo małopolskie
7
2004
0,9
-
PN 2/2014
-
5
29
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
213 2 Złote
0,92
-
-
4
217 2 Złote
1,0
-
-
5
-
-
4
-
-
5
30
2004
0,85
-
-
-
-
-
PN 2/2014
-
2004
1,0
-
-
2005
0,85
-
-
3
2005
5
1,0
-
-
2004
0,76
-
-
2004
0,85
-
-
4
2004
0,85
-
-
5
1,0
-
-
5
-
-
5
1,0
-
-
0,9
-
-
5
2004
0,9
-
-
4
2004
1,0
-
-
4
228 2 Złote
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo warmińsko-mazurskie
3
2005
1,0
-
-
3
232 2 Złote
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Dzieje Złotego - żaglowiec
5
235 2 Złote
2005
2004
224 2 Złote
2005
0,95
-
-
5
236 2 Złote
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
25-lecie NSZZ „Solidarność”
5
I
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo podkarpackie
231 2 Złote
1,0
II
220 2 Złote
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Światowa wystawa EXPO 2005 Japonia
2005
III
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo pomorskie
227 2 Złote
2005
Mln. szt.
216 2 Złote
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo świętokrzyskie
4
Rok,
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
60. rocznica Powstania Warszawskiego
223 2 Złote
234 2 Złote
2005
I
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Dożynki
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
60. rocznica zakończenia II wojny światowej
5
II
219 2 Złote
9
0,99
III
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Generał brygady Stanisław F. Sosabowski
230 2 Złote
233 2 Złote
4,0
4
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Puchacz - bubo bubo
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jan Paweł II 1920-2005
2005
-
226 2 Złote
229 2 Złote
1,0
-
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
500-lecie urodzin Mikołaja Reja
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo wielkopolskie
2005
0,9
Mln. szt.
215 2 Złote
222 2 Złote
225 2 Złote
1,0
2004
Rok,
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
85. rocznica powołania Policji
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo śląskie
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Stanisław Wyspiański 1869-1907
2004
I
218 2 Złote
221 2 Złote
0,9
II
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
100-lecie Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo podlaskie
2004
III
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo opolskie
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Igrzyska XXVIII Olimpiady - Ateny 2004
2004
Mln. szt.
214 2 Złote
2004- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo mazowieckie
2004
Rok,
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
350-lecie obrony Jasnej Góry
5
2005
1,0
-
-
5
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
237 2 Złote
0,85
-
-
5
241 2 Złote
1,0
-
-
-
-
3
-
-
3
-
-
3
-
-
2005
0,9
-
-
2006
1,1
-
-
2006
1,1
-
-
3
2006
1,2
-
-
3
1,0
-
-
I
2005
1,0
-
-
2005
0,9
-
-
2006
1,1
-
-
3
1,2
-
-
5
1,0
3
1,0
-
-
6
2005
1,1
-
-
3
2006
1,1
-
-
4
252 2 Złote
6
2005
9
1,4
256 2 Złote
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
30 rocznina Czerwca 1976 r.
-
-
5
-
-
2006
1,0
-
-
5
260 2 Złote
259 2 Złote
2006
0,99
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Świstak (Marmota marmota)
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Chełmno
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
500-lecie wydania Statutu Łaskiego
5
2005
248 2 Złote
255 2 Złote
2006
I
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Legnica
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Noc świętojańska
5
II
244 2 Złote
251 2 Złote
2006
III
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Cieszyn
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej- Niemcy 2006
3
Mln. szt.
240 2 Złote
247 2 Złote
3
Rok,
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Stanisław August Poniatowski 1764-1795
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Elbląg
258 2 Złote
2006
II
243 2 Złote
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
100-lecie Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
5
III
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Tadeusz Makowski
254 2 Złote
257 2 Złote
1,0
3
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
XX Zimowe Igrzyska Olimpijskie - Turyn 2006
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kościół w Haczowie
2006
-
250 2 Złote
253 2 Złote
1,0
-
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Żagań
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Dzieje Złotego - 10 zł z 1932 r.
2006
1,0
Mln. szt.
239 2 Złote
246 2 Złote
249 2 Złote
1,1
2005
Rok,
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kołobrzeg
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Bochnia
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Chełm
2006
I
242 2 Złote
245 2 Złote
1,1
II
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Województwo Zachodnio-pomorskie
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jarosław
2006
III
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Gniezno
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Włocławek
2005
Mln. szt.
238 2 Złote
2005- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Konstanty Ildefons Gałczyński 1905-1953
2005
Rok,
5
2006
1,1
-
PN 2/2014
-
3
31
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
261 2 Złote
1,1
-
-
3
265 2 Złote
1,1
-
-
-
-
3
-
-
5
-
-
3
32
-
PN 2/2014
-
1,1
-
-
2007
1,1
-
-
2007
1,1
-
-
5
2007
1,1
-
-
5
1,1
-
-
2006
-
1,1
-
2006
1,1
3
2007
1,1
3
0,9
-
-
5
1,1
-
-
3
1,1
0,9
-
-
3
-
-
-
-
-
-
2007
9
1,1
2007
1,1
-
-
3
276 2 Złote
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Dzieje Złotego
5
2007
1,1
-
-
5
280 2 Złote
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Słupsk
3
283 2 Złote
2007
2006
272 2 Złote
2007
1,1
-
-
3
284 2 Złote
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Henryk Arctowski & Antoni Dobrowolski
3
I
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Łomża
279 2 Złote
2007
II
268 2 Złote
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Przemyśl
3
III
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Foka szara
275 2 Złote
2007
Mln. szt.
264 2 Złote
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
75. rocznica złamania szyfru Enigmy
3
Rok,
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kalisz
271 2 Złote
282 2 Złote
2007
I
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Płock
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Świdnica
3
II
267 2 Złote
278 2 Złote
281 2 Złote
1,1
2006
III
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Aleksander Gierymski
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Toruń
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Stargard Szczeciński
2007
3
274 2 Złote
277 2 Złote
1,1
-
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Racibórz
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
750 lat Krakowa
2007
-
1,1
Mln. szt.
263 2 Złote
270 2 Złote
273 2 Złote
1,1
2006
Rok,
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Sandomierz
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kwidzyn
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Gorzów Wielkopolski
2007
I
266 2 Złote
269 2 Złote
0,9
II
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jeździec Piastowski
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Ignacy Domeyko
2007
III
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Pszczyna
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Nowy Sącz
2006
Mln. szt.
262 2 Złote
2006- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Nysa
2006
Rok,
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Brzeg
3
2007
1,1
-
-
3
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
285 2 Złote
1,1
-
-
3
289 2 Złote
0,99
-
-
-
-
3
-
-
3
-
-
3
-
-
2007
0,99
-
-
2008
1,1
-
2008
1,1
-
3
2008
-
1,1
1,1
-
-
-
-
3
2008
1,1
-
-
2008
0,99
-
-
2008
1,51
-
-
3
1,51
-
-
3
1,4
1,1
-
-
3
2008
1,1
-
-
3
2008
1,1
-
-
3
300 2 Złote
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kazimierz Dolny
3
2008
1,38
-
-
3
304 2 Złote
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
400 lat polskiego osadznictwa w Ameryce Pn.
3
2008
1,2
-
-
3
308 2 Złote
307 2 Złote
2009
2007
296 2 Złote
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
90. rocznica utworzenia NIK
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Husarz XVII w.
3
I
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Łowicz
303 2 Złote
2008
II
292 2 Złote
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Bronisław Piłsudski 1866-1918
3
III
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
65. rocznica Powstania w Gettcie Warszawskim
299 2 Złote
306 2 Złote
2008
1,1
Mln. szt.
288 2 Złote
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Zbigniew Herbert 1924-1998
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
90. Rocznica Powstania Wielkopolskiego
3
2007
Rok,
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kłodzko
295 2 Złote
3
-
I
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Sokół wędrowny - falco peregrinus
3
-
II
291 2 Złote
3
-
III
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Piotrków Trybunalski
302 2 Złote
305 2 Złote
1,4
5
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
90. Rocznica Odzyskania Niepodległości
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
450 lat Poczty Polskiej
2008
-
298 2 Złote
301 2 Złote
2,0
-
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Bielsko-Biała
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Pekin 2008 - polska reprezentacja olimpijska
2008
1,1
Mln. szt.
287 2 Złote
294 2 Złote
297 2 Złote
0,99
2007
Rok,
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
125. rocznica urodzin Karola Szymanowskiego
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
40. rocznica Marca 68
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Sybiracy
2008
I
290 2 Złote
293 2 Złote
1,1
II
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Konrad Korzeniowski - Joseph Conrad
2008- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Konin
2008
III
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Rycerz ciężkozbrojny
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Leon Wyczółkowski (1832-1936)
2007
Mln. szt.
286 2 Złote
2007- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Tarnów
2007
Rok,
-
-
3
2009
1,2
-
PN 2/2014
-
3
33
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
309 2 Złote
1,4
-
-
3
313 2 Złote
1,4
-
-
-
-
3
-
-
5
-
-
3
3
329 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Szwoleżer Gwardii Cesarza Napoleona I
2010
34
1,3
-
PN 2/2014
-
-
3
2009
1,00
-
-
2009
-
1,4
-
3
2009
-
1,3
-
5
-
-
3
-
-
1,3
2009
1,0
2009
1,5
-
-
3
3
3
2009
1,1
-
-
3
-
-
-
-
-
-
3
-
-
1,4
-
-
3
2009
1,4
-
-
3
2009
1,1
-
-
3
324 2 Złote
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
70. r. utworzenia Polskiego Państwa Podziemnego
3
3
331 2 Złote
1,1
2009
320 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
95. rocznica urodzin ks. Jana Twardowskiego
2010
I
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce: Jędrzejów – Klasztor Cystersów
327 2 Złote
1,0
II
316 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
70. Rocznica Zbrodni Katyńskiej
2010
III
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Wrzesień 1939 r.
323 2 Złote
3
Mln. szt.
312 2 Złote
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce: Trzebnica – Sanktuarium św. Jadwigi
330 2 Złote
1,1
2009
Rok,
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Czesław Niemen
319 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
100. rocznica Harcerstwa Polskiego
2010
I
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
25. r. męczeńskiej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki
326 2 Złote
1,0
II
315 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polska Reprezentacja Olimpijska Vancouver 2010
2010
III
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
65. rocznica likwidacji getta w Łodzi
322 2 Złote
325 2 Złote
1,3
-
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Władysław Strzemiński (1893-1952)
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
65. Rocznica Oswobodzenia KL Auschwitz Birkenau
2010
1,4
Mln. szt.
311 2 Złote
318 2 Złote
321 2 Złote
1,4
2009
Rok,
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Wybory 4 czerwca 1989 r.
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
100. rocznica powstania TOPR
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polacy ratujący Żydów
2009
I
314 2 Złote
317 2 Złote
1,1
II
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
95. rocz. wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce: Częstochowa – Jasna Góra
2009
III
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Jaszczurka zielona (Lacerta viridis)
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
65. rocznica Powstania Warszawskiego
2009
Mln. szt.
310 2 Złote
2009- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
180 lat bankowości w centralnej Polsce 1828-2008
2009
Rok,
3
2009
1,0
-
-
3
328 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Podkowiec mały - Rhinolphus hipposideros
2010
1,7
-
-
3
332 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Wielkie bitwy – Grunwald, Kłuszyn
2010
1,4
-
-
3
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
333 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Trzemeszno
2010
1,0
-
-
3
337 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kalwaria Zebrzydowska
2010
1,0
-
-
3
341 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
2010
1,0
-
-
Miechów
3
345 2 Złote
1,0
-
4
8
349 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Beatyfikacja Jana Pawła II 1 V 2011
2011
1,0
-
-
8
353 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
300-lecie Pielgrzymki Warszawskiej na Jasną Górę
2011
0,8
-
-
Mln. szt.
III
II
I
334 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
90. rocznica Bitwy Warszawskiej
2010
1,2
-
-
3
338 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Benedykt Dybowski
2010
1,2
-
-
3
342 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Zofia Stryjeńska 1891-1976
2011
Rok,
4
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
2010
1,0
-
-
2011
1,5
-
-
Krzeszów
3
3
350 2 Złote
0,8
-
-
4
354 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Czesław Miłosz (1911 - 2004)
2011
0,8
-
-
III
II
I
335 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Stare Miasto w Warszawie
2010
1,0
-
-
3
2010
1,0
-
-
Gorlice
3
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Krzysztof Komeda
2010
1,4
-
-
3
4
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
30. Rocznica powstania NZS
2011
0,8
-
-
3
351 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Historia jazdy polskiej – ułan II Rzeczypospolitej
2011
1,0
-
-
6
355 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce – Mława
2011
0,8
-
-
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
336 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polski sierpień 1980
2010
1,4
-
-
3
340 2 Złote
339 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
347 2 Złote
Borsuk
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Przewodnictwo Polski w Radzie UE
2011
Mln. szt.
343 2 Złote
346 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Rok,
4
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Artur Grottger (1837-1867)
2010
1,3
-
-
3
344 2 Złote
2010- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
2010
1,0
-
-
Katowice
3
348 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Smoleńsk 10 IV 2010
2011
0,8
-
-
6
352 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce – Gdynia
2011
0,8
-
-
4
356 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Ignacy Jan Paderewski
2011
0,8
-
PN 2/2014
-
3
35
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
357 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Powstania Śląskie
2011
0,8
-
-
3
361 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polscy podróżnicy i badacze – Ferdynand Ossendowski
2011
0,9
-
-
3
365 2 Złote
0,8
-
-
3
369 2 Złote
0,8
-
-
-
-
4
36
-
PN 2/2014
-
2011
0,8
-
-
3
362 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce – Kraków
2011
0,8
-
-
3
2012
1,0
-
-
2012
0,8
-
-
8
2012
1,0
-
-
4
0,8
-
-
III
II
I
359 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Europa bez barier – 100-lecie Towarzystwa Opieki nad
Ociemniałymi
2011
0,8
-
-
3
363 2 Złote
2011
0,8
-
-
2012
0,7
-
-
2012
0,8
-
-
8
0,8
-
-
4
0,8
-
-
360 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce – Łódź
2011
0,8
-
-
3
2011
0,8
-
-
3
2012
0,8
-
-
3
372 2 Złote
4
2012
0,8
-
-
3
376 2 Złote
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty: Okręt podwodny „Orzeł”
3
379 2 Złote
2012
I
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
150 lat Muzeum Narodowego w Warszawie
2012
0,8
-
-
3
380 2 Złote
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polscy malarze XIX/XX wieku – Piotr Michałowski
3
II
368 2 Złote
375 2 Złote
2012
III
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polacy ratujący Żydów – rodzina Ulmów, Kowalskich, Baranków
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Krzemionki Opatowskie
3
Mln. szt.
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Historia Polskiej Muzyki Rozrywkowej – Jeremi Przybora,
Jerzy Wasowski
371 2 Złote
3
Rok,
364 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie Kluby Piłkarskie – Polonia Warszawa
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty: Niszczyciel "Błyskawica"
378 2 Złote
2012
Mln. szt.
367 2 Złote
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty: Lekki krążownik „Dragon”
3
Rok,
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
150-lecie bankowości spółdzielczej w Polsce
374 2 Złote
377 2 Złote
0,8
358 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce – Poznań
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polska Reprezentacja Olimpijska Londyn 2012
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Bolesław Prus
2012
I
370 2 Złote
373 2 Złote
1,0
II
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Stefan Banach
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA 2010-12
2012
III
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy - 20 lat
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
50-lecie Programu 3 Polskiego Radia
2012
Mln. szt.
366 2 Złote
2011- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Miasta w Polsce – Kalisz
2011
Rok,
2012- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty: Niszczyciel „Piorun”
3
2012
0,8
-
-
3
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Rok,
Mln. szt.
III
II
I
381 2 Złote
0,8
-
-
3
385 2 Złote
0,8
-
-
-
-
3
-
-
0,8
-
-
2013
0,8
-
-
3
2013
0,8
-
-
3
0,8
-
-
II
I
2013
0,8
-
-
3
2013
0,8
-
-
3
0,8
-
-
3
3
395 2 Złote
2014
0,8
-
-
II
I
2013
0,8
-
-
3
388 2 Złote
2013
0,8
-
-
3
392 2 Złote
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Zwierzęta świata – żubr
2013
0,8
-
-
3
396 2 Złote
2014- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polska Reprezentacja Olimpijska Soczi 2014
3
III
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty – Fregata rakietowa „Gen. K. Pułaski”
391 2 Złote
2013
Mln. szt.
384 2 Złote
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
50-lecie działalności Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób
z Upośledzeniem Umysłowym
3
Rok,
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Cyprian Norwid
387 2 Złote
394 2 Złote
2013
III
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie Kluby Piłkarskie – Warta Poznań
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Historia Polskiej Muzyki Rozrywkowej – Agnieszka Osiecka
3
Mln. szt.
383 2 Złote
390 2 Złote
393 2 Złote
0,8
2013
Rok,
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty: Kuter rakietowy „Gdynia”
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
200. rocznica śmierci księcia Józefa Poniatowskiego
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
200-lecie urodzin Hipolita Cegielskiego
2013
I
386 2 Złote
389 2 Złote
0,8
II
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty: Okręt transportowo-minowy „Lublin”
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Witold Lutosławski
2013
III
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
150. rocznica Powstania Styczniowego
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Polskie okręty: Niszczyciel rakietowy „Warszawa”
2013
Mln. szt.
382 2 Złote
2013- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
100 lat Teatru Polskiego w Warszawie
2013
Rok,
2014- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Zwierzęta Świata – konik polski
3
2014
0,8
-
-
3
397 2 Złote
2014- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
Kanonizacja Jana Pawła II – 27 IV 2014
2014
0,8
-
-
5
398 2 Złote
2014- CuAlZnSn Æ27,0; 8,15g na obrzeżu napis: NBP
100. rocznica urodzin Jana Karskiego
2014
0,8
-
-
4
PN 2/2014
37
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Gdańsk, ul. Tkacka 28, e-mail: [email protected], www.ggn.pl
poniedziałek - piątek 10.00 - 18.00, soboty 10.00 - 14.00
tel. +48 58 300 43 23
SKLEP NUMIZMATYCZNY GGN OFERUJE:
1.
Krause/Mishler – World Coins 2014,
katalog monet świata XXI w. ........................................................................ 180,-
2.
Krause/Mishler – World Coins 2014,
katalog monet świata XX w. ..........................................................................240,-
3.
Krause/Misher, Standard catalog of Wold Coins 1801-1900,
katalog monet świata XIX wiek NOWE WYDANIE 2013 !!!...................... 250,-
31. Davenport – German Talers 1500-1600, kompletny typologiczny
katalog talarów krajów niemieckich do 1500-1600 roku, jedno z podstawowych
dzieł numizmatycznych ..............................................................................................280,32. Davenport – German Secular Talers 1600-1700, kompletny typologiczny
katalog talarów krajów niemieckich bitych w dziedzicznych księstwach od 1600-1700 r...... 200,33. Davenport – Silver Gulden 1559-1763, kompletny katalog guldenów,
2/3 talara itp. ........................................................................................................... 270,-
4.
Krause/Mishler – World Coins, katalog monet świata XVII w. .......................... 280,-
5.
Krause/Mishler – World Coins, katalog monet świata XVIII w. ..........................280,-
6.
Cuhaj/Mishler – World Gold Coins 2010,
katalog złotych monet świata od roku 1600 .............................................................. 390,-
7.
Cuhaj/Mishler – Standard catalog of German Coins 1501 – present .... 390,-
8.
Friedberg, World Gold Coins, 2009 (najnowsza edycja) .......................... 310,-
36. Davenport – German Talers 1700-1800, kompletny typologiczny
talarów krajów niemieckich....................................................................................... 140,-
9.
Pick – Standard Catalog of World Paper Money, katalog banknotów
świata, NAJNOWSZE WYDANIE – Tom. I – specjalizowany ..................................... 280,-
37. Schulten – Deutsche Münzen aus der Zeit Karl V
– monety niemieckie czasów Karola V – XVI wiek ......................................................280,-
10. Pick – Standard Catalog of World Paper Money, katalog banknotów
świata, NAJNOWSZE WYDANIE 2010 r.– Tom. II – emisje do 1960 roku ................. 250,-
38. Bermann – „Papal coins”, katalog monet państwa watykańskiego
od Papieża Jerzego III – 731 rok ................................................................................240,-
11. Pick – Standard Catalog of World Paper Money, katalog banknotów
świata, tom. III – emisje od 1960-2013, wydanie XIX, NOWOŚĆ ..................... 240,-
39. HMZ – katalog monet szwajcarskich od Celtów do XVI wieku...............110,-
12. Fischer, Kahnt, Grabowski – Die Euro Munzen, obiegowe i kolekcjonerskie
monety Euro, zdjęcia kolorowe Rozszerzone wydanie 2009 ........................................ 80,13. Arnold – Grosser Deutscher Münzkatalog, monety niemieckie od 1800 roku
do dzisiaj. Nowe rozszerzone wydanie ...................................................................... 140,14. Rosenberg, Die Banknoten des Deutschen Reiches 1871, katalog
banknotów niemieckich od 1871 r, nowe wydanie, ceny w EURO .............................. 110,15. Muntalmanak – Nederlande Munten van 1806, katalog monet holenderskich
i kolonii 1806 –2013 ................................................................................................. 60,-
34. Davenport – Eur. Crowns 1484-1600, kompletny typologiczny talarów
państw europejskich oprócz Niemiec ..........................................................................180,35. Davenport – Church & city talers, kompletny typologiczny
talarów miejskich i biskupich .....................................................................................140,-
40. HMZ – katalog monet szwajcarskich od XVI wieku do dziś.....................110,41. Nimmergut – Deutsche Orden und Ehrenzeichen ab 1871
– katalog niemieckich orderów i odznaczeń od 1871 roku ............................................70,42. Gumowski – Handbuch der Polnischen Numismatik – katalog monet
polskich od Mieszka I – reprint wydania gratzowskiego ..............................................180,43. Yeoman – A GUIDE BOOK OF UNITED STATES COINS – katalog monet
amerykańskich, Najnowsze wydanie 2013 ...................................................................80,44. Klimek – cennik monet polskich 1506 -1795, Gdańsk 2007r......................16,-
16. Sear – British coins 2013, katalog wszystkich monet wybitych
na wyspach brytyjskich, łącznie z okresem rzymskim i celtyckim ................................. 140,-
45. Dutkowski, Ceny złotych monet polskich z Polską związanych
na aukcjach z lat 1960-1998, Gdańsk 1998 .................................................................40,-
17. Sear – Roman coins and values, katalog monet rzymskich,
t.I, lata 280 pne. – 96 ne ..........................................................................................290,-
46. Dutkowski, Srebrne i miedziane monety polskie i z Polską związane
na aukcjach 1995-1999, Gdańsk 1999 r.......................................................................25,-
18. Sear – Roman coins and values, katalog monet rzymskich,
t.II, lata 96-235 ne ................................................................................................... 380,-
47. Dutkowski / Suchanek, Corpus Nummorum Civitatatis Elbingensis.
Bogato ilustrowany katalog obejmuje blisko 2000 wycenionych monet i ich odmian,
medali, żetonów oraz banknotów miasta Elbląga .......................................................120,-
19. Sear – Roman coins and values, katalog monet rzymskich,
t.III, lata 235-285 ne ................................................................................................ 290,20. Sear – Roman coins and values, katalog monet rzymskich,
t.IV, lata 284-337 ne .................................................................................................210,-
48. Dutkowski / Suchanek, Corpus Nummorum Civitatatis Thorunensis.
Bogato ilustrowany katalog obejmuje blisko 2000 monet i ich odmian,
medali, żetonów oraz banknotów miasta Torunia ........................................................180,
21. Sear – Greek imperial coins and their values, katalog monet greckich
w okresie cesarstwa ..................................................................................................380,-
49. Suchanek, Popularny katalog monet polskich od 1915 roku,
Gdańsk 2012.................................. ........................................................................... 22,-
22. Sear – Greek coins, T.I , monety starożytnej Grecji...............................................240,23. Sear – Greek coins, T.II, monety starożytnej Grecji – kolonie .............................. 240,-
* firma zastrzega sobie prawo zmiany cen według aktualnych kursów walut
24. Sear – Byzantine coins, katalog monet bizantyjskich.......................................... 390,-
** na żądanie firma wystawia rachunki
25. Westdal–Dict, roman coins inser., słownik skrótów na monetach antycznych,
spis emitentów, skorowidz miejscowości antycznych wraz z ich obecnymi nazwami ...... 50,26. Sieg’s Möntkatalog 2011, szczegółowy katalog monet skandynawskich,
Dania od 1670, Norwegia, Szwecja początek XVIII w, a dodatkowo Litwa,
Łotwa i Estonia ........................................................................................................ 150,27. Jaeger – Die Deutschen Münzen ab 1871, szczegółowy katalog
monet niemieckich od 1871 roku .............................................................................. 140,28. Gadoury – katalog monet francuskich 1610-1792,
szczegółowy katalog monet francuskich .....................................................................230,29. Gadoury – katalog monet francuskich 1789-2009,
szczegółowy katalog monet francuskich .....................................................................130,30. Harris –A Guidebook of Russian coins 1725-1982, szczegółowy katalog
monet rosyjskich .........................................................................................................70,-
38
PN 2/2014
Uwaga !!!
zbieracze współczesnych monet świata.
Firma oferuje ponad 6 000 typów monet
i banknotów
z ponad 195 krajów!
SPRZEDAŻ WYSYŁKOWA
Wysyłamy ofertę cenową gratis
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Półtalary koronne Władysława IV
Za panowania Władysława IV obowiązywał zakaz wybijania monety
drobnej, wydany w 1627 roku przez jego ojca Zygmunta III. Prze cały okres
jego panowania w obiegu pozostawała dostateczna ilość drobnej monety.
Jednocześnie tocząca się w Europie wojna, zw. Trzydziestoletnia, w żaden
sposób nie sprzyjała próbom naprawy krajowej monety. W drugiej połowie panowania wojna polsko – kozacka na tyle zajmowała króla i władze
Rzeczypospolitej, że sprawy monetarne schodziły na dalszy plan. Mennice
koronne, jak i miejskie przede wszystkim skupiały się na emisji talarów i dukatów. Uzupełnieniem dla obiegu talarów były półtalary. Miały one ułatwić
przeliczanie dukatów na srebro. Jednak stale zmieniająca się wartość dukata, sprawiała, że ich rola na rynku monetarnym malała. Półtalary rozpoczęto
wybijać w 1628, po zamknięciu mennicy bijących drobna monetę. Kontynuowano ich bicie także w latach następnych, także za panowania Władysława
IV. Jednak za wyjątkiem lata 1640-1641 ich nakłady były ograniczone. Obecnie półtalary należą do numizmatów rzadkich i trudno dostępnych. Biciem
półtalarów, jak i talarów zajmowała się główna mennica koronna zlokalizowana w Bydgoszczy. Literatura na temat półtalarów jest więcej niż skromna. Zazwyczaj katalogi wymieniały ich roczniki. Próbę ich dokładniejszego
opisania podjęli Czesław Kamiński i Janusz Kurpiewski, opracowując katalog
monet dotyczących panowania Władysława IV. Niestety ograniczony wtedy dostęp do zbiorów sprawił, że katalog zawiera głównie opisy odmian
oparte na opisach. Prezentowany artykuł oparłem głównie na faktycznie istniejących półtalarach, popartych ilustracją. Niektóre opisy zamieszczone we
wspomnianym katalogu nie znalazły, jak dotąd potwierdzenia w faktycznie
istniejących egzemplarzach. Nie do końca zgadzają się też rozwinięcia napisów prezentowane przez autorów z tymi, które widzimy na monetach. Autorzy opisali odmiany półtalarów z lat 1640-1641, które jak dotąd nie znalazły
potwierdzenia w istniejących monetach. Nie wdając się dyskusje czy takie
monety istnieją czy nie publikujemy tylko te, do których udało się nam dotrzeć. Mamy nadzieję, ze nasi czytelnicy zweryfikują i uzupełnią o swoje
egzemplarze opublikowany katalog. Po katalogu zamieszczamy natomiast
zestawienia napisów półtalarów, których istnienia nie udało się potwierdzić.
Półtalar 1633
Śr.36mm
Rw.: SAM LIV NE NO SV ç GOT VAND Q HR REX
Kamiński, Kurpiewski.9; Frankiewicz.482; SBV.17,1198(14,08); Karolkiewicz;
PDA.4,335(ex Karolkiewicz); PDA.11,521(14,01); PDA.14,526(14,09); Hcz.1753;
Półtalar 1640
Śr.35mm
RV PR
3.
Aw.: Półpostać króla w prawo w koronie. W zbroi z wyłożonym szerokim
koronkowym kołnierzem. Na piersi Order Złotego Runa.
VLAD 4 DG REX POL ÌET SVEC M D LIT RV PR
Rw. Pod koroną dziewięciopolowa tarcza herbowa. Z lewej strony znak
menniczy skrzyżowane haki. Po bokach inicjały G-G. Poniżej data 16-4o.
Całość opasana łańcuchem Orderu Złotego Runa. W otoku:
SAM LIV NEC NO SV – GOT VA Q HRI REX
Gibasiewicz(BN 7/.1970) s.115; Kamiński, Kurpiewski.12;
MNW; Frankiewicz; Kórnik(13,98); Niemczyk.5,136;
1.
Aw.: Półpostać króla w koronie w prawo z berłem i mieczem opartym o ramię. Na piersi Order Złotego Runa. W otoku:
VLADIS IIII DG REX POLÌ M DLIT RVS PRVS MAS
Półtalar 1640, BS
PR MA
Śr.33mm
4.
Aw.: VLAD 4 DG REX POL ET ÌSVEC M DLIT RV PR MA
Rw. Pod koroną dziewięciopolowa tarcza herbowa. Po bokach inicjały I-I
( Jakub Jakobson). Poniże data 16-33. Całość opasana łańcuchem Orderu
Złotego Runa. W otoku:
SAM LIV NE NO SVE – GOT VAND Q HR REX
Zagórski. 407, t.1; Kamiński, Kurpiewski.9; Sobański, MNW; E-zbiór
Półtalar 1634
PRVS MA
Śr.38mm
2.
Aw.: VLADIS IIII DG REX PO ÌM DLIT RVS PRVS MA
Rw. Pod koroną dziewięciopolowa tarcza herbowa. Z lewej strony znak
menniczy skrzyżowane haki. Po bokach inicjały G-G. Poniżej data 16-4o.
U dołu nad runem miniaturowe literki B-S. Całość opasana łańcuchem Orderu Złotego Runa. W otoku:
SAM LIV NEC NO SV – GOT VA Q HR REX
Bandtke.790; Kamiński, Kurpiewski.15; Reichel.1292;
WCN.4.196; Hcz.1811(14,172); MNW, Ermitaż;
PN 2/2014
39
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Półtalar 1640, BS
Półtalar 1642(4-Z)
Śr.33mm
Śr.35mm
5.
9.
Aw.: VLAD 4 DG REX POL ET ÌSVEC M DLIT RV PR MA
Aw.: VL III DG REX POL M DLI RV PR M
Rw.: SAM LIV NEC NO SV – GOT VA Q HRI REX
Kamiński, Kurpiewski.13var; ZKW-Węsierski.986(14,36);
Rw. Pod koroną dziewięciopolowa tarcza herbowa. U spodu herb Sas w tarczy. Z lewej strony znak menniczy skrzyżowane haki. Po bokach inicjały G-G.
Półtalar 1641
Data umieszczona prostopadle do tarczy 16-42. Całość opasana łańcuchem
- ~/16-41/ G-G
Orderu Złotego Runa. W otoku: SA LI NE NO SV – GO VA Q HÆ REX
6.
Kamiński, Kurpiewski.30var; Kunker.23,1737; H-Cz.9726(14,0);
Aw.: VLAD 4 DG REX POLÌ ET M DLIT RVS PRV MA
Rok 1642
10.
Aw.: VL III DG REX POL M DLI RV PR MA
Rw.: SAM LIV NEC NO SV – GOT VA Q HR REX
Kamiński, Kurpiewski.20; Chełmiński; Kunker.69; PDA.5,534(13,99);
Półtalar 1641
Rw.: SA LI NE NO SV – GO VA Q HÆ REX
7.
Kamiński, Kurpiewski.30; (uwaga ten stempel zna-
Aw.: VLAD 4 DG REX POL Ì M DLIT RVS PRV MA
ny jest z odbić w złocie, nie spotkałem w srebrze)
Półtalar 1642 (164Z), B-S
11.
Aw.: Półpostać króla w prawo w koronie rozdziela napis u dołu. W zbroi
z wyłożonym szerokim koronkowym kołnierzem. Na piersi Order Złotego
Runa. W otoku napis od lewej: VL III DG REX POL M DLI RV PR M
Rw.: SAM LIV NEC NO SV – GOT VA Q HR REX
Kamiński, Kurpiewski.23; E-zbiór
Półtalar 1641
- ~/G-G/16-41
8.
Aw.: VLAD 4 DG REX POL ÌM DLIT RVS PRV MA
Rw. Pod koroną dziewięciopolowa tarcza herbowa. U spodu herb Sas w tarczy, po jego bokach miniaturowe litery B-S. Z boku tarczy znak menniczy
skrzyżowane haki. Po bokach inicjały G-G. Data umieszczona prostopadle
do tarczy 16-42. Całość opasana łańcuchem Orderu Złotego Runa. W otoku:
SA LI NE NO SV – GO VA Q HÆ REX
Zagórski.408 t.1; Kamiński, Kurpiewski.26; Reichel.1298; Chełmiński; Hamburger.09.1913,1085, t.3; Frankiewicz.486; Chomiński; Ka-
Rw.: SAM LIV NEC NO SV – GOT VA Q HÆ REX
Kamiński, Kurpiewski.24; Frankiewicz; Karolkiewicz; H-Cz.9722
40
PN 2/2014
rolkiewicz.2262(ex Lanz.45); PDA.5,535(14,33, ex Karolkiewicz,
ex Lanz 45/1988); Kunker.115, WCN.32,400; H-Cz.1835;
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Półtalar 1642(Z)
1646, Kraków
16.
12.
Aw.: VL III DG REX POL M DLI RV PR M
Rw.: SA LI NE NO SV – GO VA Q H Æ REX
Kamiński, Kurpiewski.26var; Strother.354; SBV.25,1903(14,27);
Aw.: VL III DG REX POL M DLI RV PR M
Gibasiewicz(BN 7/1970) s.116; Kamiński, Kurpiewski.34; Frankiewicz.488;
Kunker.107,1187(14,20, ex Gibasiewicz); MNW (znane dwa egzemplarze)
1647, Kraków
17.
Aw.: VL III DG REX POL M DLI RV PR MA
Półtalar 1642
13.
Aw.: VL III DG REX POL M DLI RV PR M
Rw.: SA LI NE NO SV – GO VA Q HE REX
Beyer.455 t.XVI; Kamiński, Kurpiewski.35; Frankiewicz.489; WCN Hcz.10310;
Półtalar medalowy bez roku, Bydgoszcz
Rw.: SA LI NE NO SV – GO VA Q HÆ REX
Kamiński, Kurpiewski.27; (Stempel znany z odbić w złocie)
Mennica Kraków, Półtalar 1644, Kraków
14.
18.
Aw.: Półpostać króla w prawo z odkrytą głową rozdziela napis u dołu.
W zbroi z wyłożonym szerokim koronkowym kołnierzem, dekorowanej na
ramieniu głową lwa. . Na piersi Order Złotego Runa. W otoku napis od lewej:
VLADIS:IV: D:G:REX:POL: M: DUX:LITV:RVSSIÆ
Aw.: Półpostać króla w prawo w koronie rozdziela napis u dołu. W zbroi
z wyłożonym szerokim koronkowym kołnierzem. Na piersi Order Złotego
Runa. W otoku napis od lewej: VL III DG REX POL M DLI RV PR M
Rw. Pod koroną sześciopolowa tarcza herbowa w liściastym kartuszu. U spodu herb Sas w tarczy. U dołu inicjały medaliera I-H(Jan
Hoehn). U dołu podwieszony Order Złotego Runa. W otoku: PRUS
MAS:SAM:LIV:NEC:NON çSUE: GOT: VAN: HÆ RED:REX
Rw. Pod koroną dziewięciopolowa tarcza herbowa. U spodu herb Sas
w tarczy. Po bokach tarczy prostopadle położone inicjały C_DC i data 16-44.
Całość opasana łańcuchem Orderu Złotego Runa. W otoku: SA LI NE NO
SV – GO VA Q HÆ REX
Kamiński, Kurpiewski.31; Schlessinger.11.1929,295; Frankiewicz.487; Künker.107,1186(14,25); MNW
Kamiński, Kurpiewski.36; WCN.46,323(11,87); MAIE;
Półtalar medalowy 1636
19.
Aw.: Półpostać króla w prawo z odkrytą głową rozdziela napis u dołu.
W zbroi z wyłożonym szerokim koronkowym kołnierzem, dekorowanej na
ramieniu głową lwa. . Na piersi Order Złotego Runa. W otoku napis od lewej:
VLADISLAUS IIII: D:G:REX:POL: M: DUX:LITV:RVSS
1645, Kraków
15.
Aw.: VL III DG REX POL M DLI RV PR M
Rw. Pod koroną sześciopolowa tarcza herbowa z ozdobnymi wolutami
po bokach. U spodu herb Sas w tarczy. U dołu podwieszony Order Złotego Runa. W otoku: PRUS MAS:SAM:LIV:NEC:NO çSUE: GOT:
VAND: HÆR RED:REX
Kamiński, Kurpiewski.37;
Autor
Beyer.454 t.XV; Kamiński, Kurpiewski.32; H-Cz.7584
PN 2/2014
41
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Niewydany katalog
Emeryka Hutten-Czapskiego
O Emeryku Hutten-Czapskim słyszał każdy numizmatyk, bo przecież jego pięciotomowe dzieło
„Catalogue de la Collection des Médailles et Monnaies Polonaises” jest do tej pory cytowane na całym świecie. Ale zanim przejdę do meritum warto
dla młodszych numizmatyków przybliżyć sylwetkę
tego człowieka, który był tytanem pracy i zgromadził najlepszy zbiór polskich monet jaki kiedykolwiek istniał.
Emeryk Zachariasz Mikołaj Seweryn Hutten-Czapski hrabia herbu Leliwa urodził się 17.10.1828
roku w Stańkowie koło Mińska Litewskiego na Białorusi. Syn Karola Józefa Czapskiego, szambelana
Króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Pochodził od Franciszka Stanisława Kostki Czapskiego, w czasach I Rzeczypospolitej ostatniego wojewody chełmińskiego, był potomkiem najzamożniejszej linii Czapskich, która odziedziczyła część dóbr
radziwiłłowskich na Białorusi i Wołyniu i przeniosła
się tam z byłych Prus Królewskich. Otrzymał bardzo
staranne wykształcenie, które zakończył zdobyciem
tytułu kandydata nauk po studiach przyrodniczych
na Uniwersytecie Moskiewskim. Znał biegle 7 języków, poza językiem polskim, francuski, rosyjski, niemiecki, angielski, a także grekę i łacinę. Po studiach
Czapski wstąpił do rosyjskiej służby państwowej,
w której osiągnął wysokie stanowiska: szambelan
dworu, tajny radca, gubernator Nowogrodu Wielkiego (1863-64), generalny dyrektor departamentu
leśnego w ministerstwie dóbr państwa rosyjskiego,
w 1865 roku wicegubernator Petersburga. W roku
1874 władze rosyjskie zezwoliły na dołączenie
przydomka „Hutten” do nazwiska i uznały hrabiowski tytuł nadany rodzinie 100 lat przedtem w Prusach.
Ruchliwy tryb życia, zamożność, liczne kontakty z kolekcjonerami i szczęśliwy traf pomogły
mu w zebraniu znakomitego zbioru monet, medali banknotów. Na wstępie dorosłej działalności kolekcjonerskiej Czapski, nabył w 1854 roku,
kolekcję Michała Tyszkiewicza. Także później nie
zaniedbywał Czapski żadnej okazji nabycia kolekcji, gdy właściciel lub spadkobiercy postanowili ją
spieniężyć. W ten sposób pozyskał zbiory Zygmunta
Czarneckiego, Natalii Kickiej, Leona Skórzewskiego,
Kazimierza Stronczyńskiego, Leona Zwolińskiego,
Władysława Morsztyna. Uzupełniał też swój zbiór
dzięki zażyłości i bliskim kontaktom z Sanguszkami
i Józefem Weyssenhoffem. Czapski wiódł u boku
kochającej żony szczęśliwe życie, wychowując dwie
córki – Zofię i Elżbietę, oraz dwóch synów – Karola
i Jerzego. Na początku lat 60. XIX wieku przebudował pałac w Stańkowie tak, by znalazło się miejsce
na cenne zbiory (kolekcja liczyła wtedy 20 tysięcy
książek, kilka tysięcy rycin, obrazy i kilkanaście tysięcy numizmatów), zbudował „skarbczyk” na księgozbiór, założył arboretum w parku.
W 1872 roku dokupił pobliski majątek Przyłuki, powiększając dobra rodzinne do 40 tysięcy
ha. Mimo natłoku zajęć sam dokumentował swoje
zbiory, poszukując własnych korzeni. Początkowo
zbierał przedmioty związane ze Starą Rusią, z czasem zaangażował się w gromadzenie zagrabionych
w Polsce poloników.
42
PN 2/2014
W miarę jak rozwijała się kariera zawodowa
Emeryka, słabł jego entuzjazm dla Rosji i rosło
rozczarowanie pozornie tylko liberalną polityką
cara Aleksandra II. W 1880 roku Czapski oficjalnie zrezygnował ze stanowiska zarządcy Departamentu Leśnego Cesarstwa Rosyjskiego i jeszcze
intensywniej zajął się kolekcjonerstwem. Wzrost
niechęci do Polaków w Rosji po zamachu i śmierci Aleksandra II uświadomił Czapskiemu niebezpieczeństwo zagrażające jego kolekcji. „Stosunki
w Rosji za Aleksandra III były nie do wytrzymania dla Polaka” – pisał w jednym z listów. Postanowił więc razem z polskimi zbiorami przenieść
się do Galicji. Wybór padł na Kraków. Nabył
jednopiętrowy pałacyk, zbudowany 10 lat wcześniej przy ul. Wolskiej, aktualnie Piłsudskiego.
Szybko powiększający się zbiór Czapski opracowywał własnoręcznie na kartkach katalogu rękopiśmiennego. Katalog - 19 oryginalnych pudełek
pokrytych cielęcą skórą zawiera ponad 11 tysięcy
kartek formatu 9x11 cm, białych dla srebra, żółtych
dla złota, pomarańczowych dla miedzi i fioletowych
dla innych metali. Katalog kartkowy był podstawą
dla drukowanych tomów „Catalogue de la Collection des Médailles et Monnaies Polonaises”, Tomu
V Czapski sam nie skończył. Zachowało się 85 stron
zapisanych jego lub żony ręką. Do wydania tomu V
doszło dopiero w 1916 roku.
W styczniu 1895 roku zbiory przyjechały do
Krakowa. Tylko polska ich część, bo na to wyłącznie
zgodziły się carskie władze. Ale nawet na te zbiory
pałacyk okazał się zbyt mały. Czapski zdecydował
się na dobudowanie pawilonu. Zaprojektowało go
w 1895 roku. Strajki robotników opóźniały jednak
budowę. Emeryk zachorował na tyfus i dopiero w lutym 1896 roku odzyskał zdrowie. Wiosnę
spędził na podróżach do Kołomyi, Nowego Sącza,
Inowrocławia, szukając nowych nabytków. Latem
choroba wróciła i nocą, z 22 na 23 lipca 1896 roku
Emeryk Hutten-Czapski zmarł w wieku 68 lat. Pogrzeb, zgodnie z jego wolą, miał skromny. Został
pochowany na Cmentarzu Rakowickim, z dala od
rodzinnych stron. Czapski nie doczekał spełnienia
marzenia, jakim było wystawienie i udostępnienie
zebranych zabytków. To marzeni ziściło się kilka
lat później ale o tym chciałbym napisać w innym
artykule.
A teraz chciałbym przejść do sedna tego artykułu i przedstawić mało znany epizod z życia E.Hutten-Czapskiego. Pod koniec lat pięćdziesiątych XIX
wieku przeprowadzano inwentaryzację i porządkowanie zbiorów numizmatycznych Ermitażu. Czapski
ofiarował swoje bezinteresowne usługi i w latach
1858-59 pomagał w porządkowaniu zbioru polskich monet. Wyłonione dublety po raz pierwszy
w historii Ermitażu pozwolono sprzedać, a wśród
osób posiadających prawo pierwokupu znalazł się
oczywiście Emeryk Czapski. Ale plonem tej pracy
był też rękopis„Catalogue de la collection de l´Ermitage monnaies et médailles polonaises” obejmujący
3184 obiekty. Jest to kopalnia wiedzy o polskiej numizmatyce i należało by zapytać dlaczego to dzieło
nie zostało wydane? W XIX wieku Rosjanie mogli
nie chcieć ujawniać co mają w swoim posiadaniu,
bo nie wszystko trafiło tam legalną drogą, a Czapski, który przecież miał cały czas „interesy” z Rosją
mógł nie chcieć ich drażnić. Ale dlaczego nie zostało opublikowane po odzyskaniu niepodległości.
Na pewno dzieło to dokładnie znał M. Gumowski,
który pomagał w wydaniu pośmiertnym V tomu
katalogu Czapskiego i wielokrotnie cytuje zawarte w nim wiadomości w swoich pracach. Dzieło to
istnieje tylko w rękopisie i znajduje się w Krakowie
w Muzeum E.Hutten-Czapskiego które jest oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie. Miałem
możliwość być na kwerendzie w tym muzeum i mieć
ten rękopis przez kilka godzin w swoich rękach. Jest
to pasjonująca lektura. Rosjanie zgromadzili zbiór,
który sklasyfikowałbym jako nr 3 na świecie. Wg
mnie nr 1 to zbiór MN w Krakowie, nr 2 MN w Warszawie. Proszę wziąć jeszcze poprawkę na to że te
monety były już tam ponad 150 lat temu, teraz na
pewno zbiór ten jest jeszcze świetniejszy. Opisane
są „tylko” 3184 numizmaty, ale nie ilość jest ważna tylko jakość. Mało jest tam monet pospolitych,
przeważnie to monety rzadkie i bardzo rzadkie,
a zdarzają się też unikaty. Przez kilka godzin, gdy
mogłem tą książkę oglądać skupiłem się na okresie
który mnie najbardziej interesuje, tzn. duże monety
Zygmunta III i Władysława IV. Opisanych jest 746
monet z tego okresu. Czapski przy każdej monecie
podaje metal i średnicę, ale już wagę podaje rzadko co utrudnia identyfikację niektórych monet, nie
ma też rysunków i niestety nie można sobie robić
zdjęć podczas kwerendy. Krótki opis moet zacznę
od moich ulubionych talarów. Kolekcja zaczyna się
oczywiście od 1587 roku od talarów medalowych
„z mieczem”, jest tez unikalny talar z 1599, talary
medalowe z 1614r, talary koronne 1620, 1622,
1623, 1624, talary medalowe 1623, 1626, 1627,
1628, 1629, 1630, 1631, 1632r. Nie wspominam
o licznych talarach koronnych z lat 1627-1632. Jest
za to piefort talara 1627 o wadze 2 talarów nie opisany w katalogach. Srebrne monety Władysława
IV to dość liczne talary koronne, nieliczne półtalary
i medale. Są też unikaty, próby orta, szóstaka i trojaka z 1635 roku oraz dwutalar z 1643r. Monety złote
robią chyba jeszcze większe wrażenie. Wspomnę
o kilku. Talar medalowy z 1588r, 10 dukatów 1593,
medal o wadze 10 dukatów z 1596r, talar medalowy
1614, liczne donatywy gdańskie z 1614r, 10 dukatów litewskich z 1617r, talar koronny 1627 o wadze
30 dukatów, talary toruńskie oblężnicze, donatywy
gdańskie 1634, półtalar koronny z 1645roku.
Autor
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Nieznany dokument menniczy 1652
W zbiorze moich rękopisów oraz dokumentów
dotyczących działalności polskich mennic znajduje
się „Akt Commissyi Minniczney odprawiony w Wilnie dnia XXIII Msca Decembra Roku Tysiąc Szescieth
pięćdziesiąt wtórego”. Jest to jeden z nielicznych dokumentów mówiący nie tylko o otworzeniu mennicy, ale przede wszystkim o jej działalności pokazując
dokładnie dane o produkcji monet. Przedmiotowy
dokument nie był wcześniej znany i opisywany, choć
wydawałoby się, że praca Mariana Gumowskiego
„Mennica Wileńska” rozpatrzyła dogłębnie temat
produkcyjny tejże mennicy. Szelągowski Adam
w swojej pracy pt. „Pieniądz i przewrót cen w XVI
i XVII w Polsce” oraz Roman Rybarski w „Skarb i pieniądz za Jana Kazimierza, Michała Korybuta i Jana
III” także nie wspomina nic na temat treści przedstawionego dokumentu.
„Akt Commissyi Minniczney odprawiony w Wilnie dnia XXIII Msca Decembra Roku Tysiąc Szescieth
pięćdziesiąt wtórego”.
My komisarze Nawerificatia Cyrestawratia
otwartey Wielkiego Księstwa Litewskiego w Wilnie
minnice zblisko przeszłego sejmu naznaczeni na czas
konstytucją mianowanej, zjawiwszy się do Wilna Injuridike prawnie zfundowawszy gdychmy zaras najpierwszym terminie to co nam od Rzeczypospolitej
zlecono przedsięwziąć chcieli. Samowscy się z sobą
Którzychmy prezences byli, A widząc to, że przez
śmierć godnej pamięci Jegomości Pana Gedeona
Tryzny podskarbiego Wielkiego Księstwa Litewskiego, ci którzy w państwach Rzeczypospolitej naszej
już cudende monetae mają wezwani nie byli, przeto
my Commisarze in herendo teyże Constitucyiet intenti dni Rei Publ: wydawszy w tej materii listy nasze
jegomości Panu Podskarbiemu Wielkiemu Wielkiego Księstwa Litewskiego, do obwieszczenia tym,
którzy ius cudendae monetae mają w Państwach
Rzeczypospolitej naszej nieco czasu wziąwszy y aby
probierza dobrego na Koszt Rzeczypospolitej zaciągnął. Co to nabardziey do tego że zróżności próby
Probierzów znadnie na bonum publicum wyczerpnąć się co może. Zleciwszy Commissią naszą do dnia
Jedynastego Decembra odłożyliśmy na który Termin
ziachawszy się znosząc się z Probierzami y dobrze in
re monetaria wiadomemi taką weżmy około minnice
W.X. Litt. Uczynili veryficatią.
Naprzód Luboby to chwalebna rzecz była, aby
wszelka moneta w Rzeczypospolitey naszey iedney
ligi Talerowey Czternasto łutowej bita być mogła.
Uważaiąc iednak ze względem Unkosztów trudnego
dostania tak samego feynu Jako przysady innych do
tego wszelakich potrzeb co wszystko drożey tu aniżeli w inszych kraiach przychodzi, uważając potym
w drobnieyszych monetach zbytnią małość, jakby
naszey monety niewywożono Aconformiter naszey
nagorozą nieprzerobiano i perconsequens exneies
sitate postronnych monet, które inintrinseca bonitate daleko od naszych są gorsze, pro curenti populi
usa zazywać by nam przyszło, to wszystko wpilną Considetatią przedsięwziąwszy żeśmy otwartą
w Wilnie zostali minnice donerificatiey oney przystąpili. Jakoś zostalychmy ze szelągi bito inea intniseca bonita te biorąc feinzilbru Łott 1 y denarów 10
przysady Łóttów 14 y denarów 6 uczyni to grzywnę
iedną zte się wyrabiało szelągów sztuk 345 co uczyni złott trzy groszy 25 a en lot 1 y denarów 10 feinu
kosztuie złotych dwa groszy 13 denarów 2 ¼ przysada rachując każdą grzywnę przysady po groszy 7
pieniędzy 9 kosztuie groszy 6 denarów 13. Reszty na
wszystkienakłądy jako y na pożytek Rzeczypospolitey zostaie złotych 1 groszy 5 denarów 2 ¾ atak wynosi złotych 3 y groszy 25 to porachowawszy uważając ze szelągi nie tak dalece propter Commenia .
Jako propter Currentem populi usum wielce potrzebne a żadną miarą względem nie małych Unkosztów
drogości materie y rzemieśków wyrobienia onych do
ligi talerowey Acomodowane być nie mogły dote że
nie mała suma szelągów według pomienioney Proby
przez arendarzów minnice Wileńskiey wyrobić na
Inter populum się meszla, którey reuokować niepodobna, tochmy przed ią wzięli, abychmy wielkością
liczby szelągów nie napełniając Państw Rzeczypospolitey naszey słuszny pożytek pokazały, y dla przy
teyże lidze w którey dotąd robiono zostaliśmy szelągi y teraz zostawuiemy, A lubo Arendarze minnice
Wileńskiey terażniey otrzymali ogólni Contrakt od
godney Pamięci Je Msc Pana Podskarbiego W X Litt
na Arendą trzyletnią złotych 11.500.
Jakoż adrationem tey trzyletniey Arendi dali
Arendarze 5.500 złotych, Jednakże nam Commisarzom Constitutia blisko przeszłego Seymu Verificatią
iresstauratią miennie zpożytkiem Rzeczypospolitey
wręce dała, Gdychmy penitius wto weyzneli y obaczyli ze Arendarze nie tylko szkody żadney nie ponieśli, ale y te summe 5.500 y z pożytkiem wybrali,
tędy tylko tey Arendy swey do nowego da Bóg blisko
następującego Tysiąc Sześćset pięćdziesiątego trzeciego roku dotrzymać maią Ajuż zaraz od nowego
roku odrachowawszy wszystkie unkoszty tak na
samy fein przysadę y materię do wyrobienia takowey masy potrzebne tak też na wardeyna Giszerów
Administratorów na Czeladź tak do kolstoku blasbalku drukwerku ciwartu y innych tym podobnych
tak na ludzie jako y na konie wydatków, owozgola
deductis Omnibus oneribus w szelągowey robocie
od każdey grzywny feinzylbru po złotemy iednemu
na pożytek Rzeczypospolitey Ceredema, Arachuiąc
od czasu nowo zawartego zkarbem Contraktu Szelągów nie więcey ma być wyrobione w minnicy W. X.
Litt. tylko siedm Kroć sto Tysięcy, od którey summy
wyrobioney przyidzie na stronę Rzeczypospolitey
pożytku Osmnascie Tysięcy pięć sett Czterdzieście
Sześć złotych Polskich. Przytey Szelągowey monecie
zostaliśmy y drugą monetę, którą w minnicy wileńskiey wybijano podwóinie. Alias dwa pieniążki Których na grosz ieden cztery wychodzi, na tak drobną
monetę, że dla wszelkości Roboty więcey Unkosztu,
a zatym szkody Rzeczypospolitey mało co w sobie
intniseca bonitatis w sobie maią prócz tych, które
dotąd wybite, aby więcey onych niewybiiano postanowiamy.
Co się tycze groszów że y ta groszowa moneta 0d Commertia także mniey zgodna tylko propter
Currentem populi usum, aby więcey w minnicy nad
trzy kroć sto tysięcy złotych niewyrabiano postanawiamy, które groszy z takowey masy robione być
maią wziąć feinu łóttów 4 przysady łótt 12 uczyni
to grzywnę iedną z tego wyrobić sztuk 210 to uczyni
złotych 7. Fein kosztuie złotych 6 przysady groszy 5
denarów 11, na wszystkie nakłady Jako y pożytek
Rzeczypospolitey zostaie reszty groszy 24 denarów
7 a tak wychodzi złotych siedm równo wyrobiwszy
tedy trzy kroć sto Tysięcy złotych groszami y odrachowawszy Unkoszty złotych dwanaście tysięcy y
pięć sett żeśliby iednak w robocie groszowey względem Unkosztów Całego złotego od każdey feinu
grzywny na pożytek Rzeczypospolitey obracać nie
mogło za słuszną weryfikacją przyskarbowych rachunkach ma bydź osobliwy Respektt.
Pułtoraki zaś potrójne szóstaki że nie tylko
propter Communem populi usum ale y dla odprawania Różnych Commerica są potrzebne te maią być
bite z takowey masy wziąć feinu łóttów 5 przysady
łóttów 11 uczyni to grzywnę iedne, z tego wyrobiono półtoraków 169, potrójnych sztuk 84 1/2 ,
szóstaków sztuk 42 ¼ to uczyni złotych 8 groszy
trzynaście denarów 9. Fein kosztuie złotych 7 groszy
15 przysada kosztuie groszy 5 denarów 2. Unkoszty
y na pożytek Rzeczypospolitey zostaie na grzywnie
groszy 233 denarów 7, a tak wychodzi złotych 8 groszy 13 denarów 9. Z tych trzech monet pewny leduktuie pożytek Rzeczypospolitey ukazać się teraz nie
mógł, ale gdy się takowa monetta pocznie bić, Jego
Mości Pan Podskarbi W. X. Litt. pilne na to będzie
miał oko Ex munere offici aby Unkoszty wszystkie
pożytek Jaki się inpartiem Rei Publ: naidzie trincarze
do Skarbu W.X. Litt. Fideliten wnoszli.
Inne zaś wyższe monety jako Orty Pultalarki,
Taleri, Czerwone Złote, któ®e necies moneta są
propter Commertia zpostronnemi tym ani de bonitate ani de pondere nic detraki nie ma, ale takie jako
w Kornie Polskiey tak Wielkim Xięstwie Littewskim
bite być maią a dla lepszego w tym porządku niechciemy aby Jako w minnicy tak y u złotników Jedna
była grzywna któraby ważyła siedm Talerów Imperialnych iusti poridens to iest aby w każdym Talerze
Osmnaście Anielczyków y dwadzieścia sześć azów
naydowało się.
Postrzegaiąc przytym tego żeby mincarze
przerabiając Taleri Imperialne na monete, nie czynili
sobie żadnych pożytków zakazujemy pod gardłem,
PN 2/2014
43
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
żeby żaden mincarz nie ważył się Talerów przetapiać, ani pułtalerków ani Ortów Talerowych Imperialney próby, a co pozwani Ex delatione Skarbu do
Trybunału W. X. Litt. Respondere powinni.
Co się tycze Cudzoziemskiey monety ta, że
sama w sobie Arca zła, y z wielką Rzeczyposoplitey
szkodą, dla nie dostatku monety naszey, brana być
musiała, aby y teraźnieysza moneta, która Inintmiscia Bonitate daleko lepsza wywieziona nie była,
a potym Confirmiter naszey na gorszą nieprzerabiana zleciliśmy Jego Mości Panu Podksarbiemu W. X.
Litt., aby promunere suo z czasem się porozumiewawszy maiąc Respect na raty podattków, które do
Skarbu Rzeczypospolitey teraz wchodzą y wchodzić
jeszcze maią Pilną uczyniwszy Valuatią przez Uniwersały swe Walorem onych obwieścił próbując
często, żeby przez fortelnych ludzi, którzy Pieniędzmi lubo to srebrem łamanym handlować zwykli, y
te do obcych kraiów wywożąc A cudzoziemską złą
monetę przywożąc Państwa Rzeczypospolitey naszey zarażają. Jakoż takowy Confiscatione Suizdem
moneta a cudzoziemy y plebey na gardle karane być
maią. Oto fonem w grodzie ad encucus instantiam.
Je tedy Commissią naszą Exintentione Reipubb,
tak skończywszy one rękamy naszemy Podpisaliśmy
przy pieczęciach naszych, która aby do wiadomości
wszystkich przyszła, Wzglychmy Jego Mości Pana
Podskarbiego W. X. Litt. grodach poszesłał z pod-
pisem y z przycisnieniem pieczęci swey. Działo się
Wilnie, msca Decembra XXIII Dnia Roku MC pięćdziesiąt wtórego.
U tego Listu Przy pieczęciach podpisy rąk
Ichmść PP. Commissarzów.
Gieorgus Tyszkiewicz
Vincenty Corwin Goszewski
Episcop. Willeński
Podskarbi y Pisarz W.X.L.
Marcin Limunt Sędzia Ziemi Liszki Starostwa Waszlisky.
Rafał Janke
Rzeczoznawcy Stowarzyszenia
Numizmatyków Profesjonalnych
Robert
BUCZAK
Warszawa
Hoża 43/49
tel. (0-22) 625 67 97
Monety średniowieczne obce
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety obu Ameryk
Monety złote
dr Jarosław
DUTKOWSKI
Gdańsk
Amundsena 1B/12
tel. (0-58) 348 73 35
Monety średniowieczne polskie
Monety średniowieczne obce
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie do 1814 roku
Ryszard
KONDRAT
Warszawa
Hoża 43/49
tel. (0-22) 625 67 97
Monety średniowieczne polskie
Monety średniowieczne obce
Monety polski do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety orientalne
Monety obu Ameryk
Monety złote
Damian MARCINIAK
Warszawa, ul. Nizinna 12/7
tel. 506 025 125
Polskie pieniądze papierowe od 1794 roku
Historyczne papiery wartościowe
– akcje i obligacje
Nowożytne monety polskie
Marek
MELCER
Białystok
M.C. Skłodowskiej 16
tel. (0-85) 745 46 81
Monety polski do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety orientalne
Monety obu Ameryk
Monety złote
Jacek
MICHALSKI
00-871 Warszawa
ul. Żelazna 67, paw. 22
tel. (22) 620 45 74
Monety średniowieczne polskie
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety obu Ameryk
Monety złote
Paweł
NIEMCZYK
00-871 Warszawa
ul. Żelazna 67, paw. 22
tel. 606 46 46 32
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety złote
44
PN 2/2014
Leszek
DOBRZYŃSKI
70-304 Szczecin
ul. Małkowskiego 29
tel. 502 253 585
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety Pomorza zachodniego
Monety złote
Andrzej
ROGOWSKI
Toruń
Most Pauliński 10
tel. (56) 62 221 95
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety obu Ameryk
Monety złote
Monety średniowieczne polskie
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 r. do dziś.
Monety złote
Piotr
SKAWIŃSKI
Kraków
Rynek Gł. 7
tel. (0-12) 634-38-30
Sergiusz
STUBE
60-865 Poznań
Jeżycka 19/8
tel. (0-61) 847 52 47
[email protected]
Adam
SUCHANEK
Gdańsk
Jacka Soplicy 13a
tel. (0-58) 302 18 13
GGN
Andrzej
SZAFRAŃSKI
Łódź
Legionów 14
tel. (0-42) 630-69-00
Andrzej
TOMASZEWSKI
Poznań
Kramarska 20
tel. (0-61) 853 07 82
Monety antyczne
Monety średniowieczne polskie
Monety średniowieczne obce
Monety polski do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety złote
Monety średniowieczne polskie
Monety średniowieczne obce
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety obu Ameryk
Monety złote
Monety średniowieczne polskie
Monety średniowieczne obce
Monety polskie do 1814 r.
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety złote
Monety antyczne
Monety średniowieczne polskie
Monety polskie do 1814
Monety polskie od 1814 do dziś
Monety europejskie 1500 do 1800
Monety europejskie 1800 do dziś
Monety złote
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Monety Rosji od 1894-1918
Mikołaj II urodził się 18 maja 1868 roku, w Carskim Katalog
1/4 kopiejki
Siole. Rozstrzelany 17 lipca 1918 roku w Jekaterynburgu.
Panował w latach 1894-1917.
Za panowania cesarza Mikołaja II w Rosji czynna była tylko jedna mennica w Sankt-Petersburgu. W 1896 roku w Paryżu wybito monety srebrne
I rubel, 50 i 25 kopiejek, a 1 rubel i 50 kopiejek z lat 1897-1899 wybito
w Paryżu i Brukseli. Monety oznaczone na obrzeżu jedną gwiazdką pochodzą z mennicy paryskiej, a oznaczone dwiema gwiazdkami - z mennicy brukselskiej. W 1916 roku część monet 10 i 15 kopiejkowych wybito w Osace
w Japonii. Nie mają one znaków mennicy, a różnią się od bitych w Rosji
brakiem inicjałów mincerskich. Wszystkie pozostałe monety zostały wybite
w mennicy sankt-petersburskiej. Oznaczone one są literami CПE . W roku
1915 nazwa miasta Sankt-Petersburg została zmieniona na Piotrogród, toteż
na monetach bitych w latach 1915-1917 nie ma znaku mennicy.
Na monetach srebrnych 5, 10, 15 i 20 kopiejek na rewersie pod orłem, a na monetach 50 kopiejek., 1 rublowych i na monetach złotych na
obrzeżu umieszczone są inicjały mincerzy. W czasie panowania Mikołaja II
w mennicy sankt-petersburkiej pracowali następujący mincerze: Apollon
Grasgof / Elikum Babajanc / Feliks Zaleman / Aleksander Red'ko
/ Wiktor Smirnow.
Obrzeża monet miedzianych i srebrnych 5, 10, 15 i 20 kopiejek są
ząbkowane. Na złotych 5-rublówkach z lat 1897-1911 na obrzeżu umieszczono ornament składający się z otwartych kwadratów oraz inicjały mincerza. Na pozostałych monetach na obrzeżach znajdują się odpowiednie
napisy i tak: na monetach o nominale 25 kopiejek z lat 1895-1896 jest
napis: ЧИϹТАCTAГO CEPEБPA l 30JIOTHИKъ 5,25 ДOJIEЙ
oraz inicjały mincerza. Na monetach 50-kopiejkowych: ЧИϹТАCTAГO
CEPEБPA 2 30JIOTHИKA 10,5 ДOJIEЙ oraz inicjały mincerza lub *.Na monetach rublowych: ЧИϹТАCTAГO CEPEБPA 4
30JIOTHИKA 21 ДOJIEЙ oraz inicjały mincerza, albo *, albo **. Na
monetach 5-rublowych z lat 1895-1896 i 7,5-rublowych z 1897 roku jest
napis: ЧИϹТАCTAГO 30JIOTA 1 30JIOTHИKъ 34,68 ДOJIEЙ
oraz inicjały mincerza. Wyraz 30JIOTHI1K'h czasem jest skrócony 30JIOTH.
Na monetach 10 rublowych z lat 1895-1897, oraz na 15 rublówce z 1897 r.
napis: ЧИϹТАCTAГO 30JIOT A 2 30JIOTHИKA 69,36 ДOJIEЙ
oraz inicjały mincerza i wreszcie na 10- rublówkach z lat 1898-1911 widnieje
napis: ЧИϹТАCTAГO 30JIOTA l 30JIOTHИKъ 78,24 ДOJIEЙ
oraz inicjały mincerza.
Podane na monetach zołotniki i dole oznaczają zawartość, czystego
kruszcu w poszczególnych monetach:
l zołotnik = 96 doli = 4,265 grama
1 dola = 0,0436 grama.
Różnica wagi w monetach 5- i 10- rublowych wynikła z tego, że w roku
1897 w wyniku reformy monetarnej przeprowadzone przez ówczesnego ministra finansów S. Witte zmieniono nominały monet złotych. Od tego czasu
emitowano imperiały 15-rublowc i półimperiały 7,5-rublowe, a także zmniejszone lO-rublówki (2( imperiała) i 5-rublówki (1/3 imperiała).
Za panowania Mikołaja II wybito również 6 typów monet pamiątkowych. W 1896 r. został wybity l rubel z okazji koronacji cesarza Mikołaja
II. W 1898 r. ukazał się l rubel z okazj odsłonięcia pomnika Aleksandra II
w Moskwie. W 1912 roku wybito l rubel poświęcony 100-leciu zwycięstwa
nad Napoleonen i w tym samym roku l rubel poświęcony odsłonięciu pomnik
Aleksandra III w Moskwie. W roku 1913 obchodzono 300-1eci panowania
dynastii Romanowów i z tej okazji wybito okolicznościowe ruble. W 1914
roku został wybity 1 rubel z okazji 200 rocznicy pierwszego morskiego zwycięstwa floty rosyjskiej nad flotą szwedzką pod Gangut (Hango) w 1714 roku.
Katalog monet Mikołaja II, obejmuje też monety wybijane
dla Finlandii
1 - rok wybicia monety
2 - inicjały mincerza (bądź oznaczenie mennicy, jeśli nie była to mennica petersburska)
3 - liczbę wybitych monet
4 - cenę monety w III stopniu zachowania - bardzo dobry
5 - cenę monety w II stopniu zachowania - piękny
6 - cenę monety w I stopniu zachowania - menniczy
Ceny podane w złotych.
Są to ceny orientacyjne w transakcjach wymiennych
Miedź, śr. 13 mm, w. 0,8 g.
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1909
1910
1915
1916
1/2 kopiejki
-
2000
60 000
5 960 000
3 040 000
8 000 000
8 000 000
2 000 000
2 000 000
8 000 000
500 000
1 200 000
1500
20
8
8
8
8
12
10
8
120
100
5000
50
15
15
15
15
25
20
15
500
350
ca.
90
50
60
40
40
75
50
40
1800
1600
?
2 992 009
1 134 000
60 000 000
76 000 000
76 000 000
36 000 000
49 000 000
49 500 000
24 000 000
35 000 000
28 000 000
50 000 000
10 000 000
12 000 000
9 400 000
500
30
38
8
8
8
12
10
8
10
10
10
10
25
25
50
900
80
100
15
15
15
25
25
12
20
20
20
20
60
60
300
1500
160
220
40
40
40
70
70
40
55
55
55
55
260
260
1100
30
12
8
8
8
12
12
15
8
8
15
15
15
12
15
10
10
10
10
10
10
20
80
40
15
15
15
25
25
35
15
15
35
35
35
25
35
20
20
20
20
20
20
45
160
110
40
40
40
65
65
120
50
50
100
100
100
80
120
55
55
55
55
55
55
100
-
Miedź, śr. 17 mm, w. 1,6 g.
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1 kopiejka
-
-
Miedź, śr. 17 mm, w. 3,26 g.
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
-
-
18 200 007
22 960 001
30 000 000
50 000 000
50 000 000
30 000 000
30 000 000
20 000 000
76 000 000
30 000 000
23 000 000
20 000 010
20 000 009
24 000 009
27 500 011
24 500 009
38 150 011
31 850 009
61 500 008
32 500 014
58 000 000
46 500 000
PN 2/2014
45
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
2 kopiejki
5 kopiejek
Miedź, śr. 32 mm, w. 16,3 g.
Miedź, śr. 24 mm, w. 6,4 g.
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
-
-
9 122 507
14 675 001
9 500 000
17 500 000
17 500 000
20 500 000
20 000 000
10 000 000
29 000 000
13 000 000
15 000 000
6 250 010
7 500 009
19 000 009
16 250 011
12 000 009
17 200 011
17 050 008
26 000 008
20 500 014
33 750 000
31 500 000
30
12
18
8
8
12
12
15
8
12
15
35
35
12
15
10
10
10
10
10
10
20
80
40
45
15
15
25
25
35
15
35
35
85
85
25
35
20
20
20
20
20
20
45
150
100
120
40
40
65
65
100
50
80
100
180
180
80
100
55
55
55
55
55
55
100
30
12
18
8
8
12
12
45
12
28
45
35
45
25
10
15
15
10
10
10
10
20
80
40
45
15
15
25
25
70
35
55
70
55
65
45
20
35
35
20
20
20
20
45
150
100
120
40
40
65
65
440
80
250
440
180
450
100
55
100
100
55
55
55
55
100
3 kopiejki
Miedź, śr. 28 mm, w. 9,6 g.
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
46
-
-
5 416 673
7 923 334
6 666 666
11 666 666
11 666 666
16 666 666
10 000 000
3 333 333
11 000 000
6 933 643
3 333 333
5 666 675
2 500 009
12 500 009
16 250 011
6 733 344
6 666 666
9 466 607
15 333 341
8 166 681
19 833 333
31 500 000
PN 2/2014
1911
1912
1916
1917
-
3 800 009
2 700 008
8 000 000
?
20
30
20
300
65
80
65
650
180
200
120
2000
5 kopiejek
Srebro, 0,500, śr. 15 mm, w. 0.9 g.
1897
1898
1899
1900
1901
1901
65
1902
1903
1904
1905
1906
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1913
1914
1915
1917
AГ
AГ
AГ
ЭЂ
ФЗ
ФЗ
AP
2 029 009
3 980 009
6 605 022
razem
5 205 009
5 790 020
razem
18
15
15
15
12
12
45
35
40
40
25
25
12
120
80
80
80
65
65
25
AP
AP
AP
AP
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
BC
BC
BC
BC
6 000 009
9 000 005
10
10 000 019
4 000 010
400 019
3 100 010
2 500 009
2 500 011
3 000 009
1 300 018
razem
4 200 015
3 000 000
?
45
12
70
35
12
15
100
10
12
12
10
15
15
10
10
25
25
40
350
20
20
20
20
40
40
20
20
85
440
80
ca.
65
80
1000
55
55
55
55
80
80
55
55
220
18
15
18
15
15
15
10
10
12
12
12
12
12
15
15
10
45
35
45
35
40
40
25
25
25
25
25
25
25
40
40
20
120
80
120
80
80
80
65
65
65
65
65
65
65
80
80
55
10 kopiejek
A g., 0,500, śr. 17 mm, w. 1,8 g
.
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1908
1909
AГ
AГ
AГ
AГ
AГ
ЭЂ
ФЗ
ФЗ
AP
AP
AP
AP
AP
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
1 000 006
2 010 005
3 150 009
3 980 009
6 610 009
razem
1 000 009
15 000 20
razem
17 000 009
28 000 005
20 000 010
25 000 019
17 500 015
8 210 009
25 390 011
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
1910
1911
1912
1913
1913
1914
1915
1916
1917
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
BC
BC
BC
Os
BC
20 000 009
19 180 011
20 000 008
7 250 017
razem
51 250 015
121 500 000
70 001 000
17 580 000
12
12
10
15
15
10
8
10
12
20
20
20
40
40
20
16
20
25
55
55
55
80
80
55
40
55
55
1916
1917
Os
BC
131 670 000
3 500 000
8
180
12
350
35
700
200
80
350
500
120
800
150
1200
200
1800
ca.
2 000 004
20 000 000
244 042
180
80
400
802 000
400
?
80
80
80
80
100
100
100
450
200
800
800
800
25 kopiejek
Ag, 0,900; śr. 24 mm, w. 5,0 g.
15 kopiejek
Ag, 0,500; śr. 20 mm, w. 2,7 g.
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1908
1909
1911
1912
1912
1913
1913
1914
1915
1916
1916
1917
AГ
AГ
AГ
AГ
ЭЂ
AГ
ЭЂ
AГ
ЭЂ
AP
AP
AP
AP
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
BC
BC
BC
BC
Os
BC
3 160 013
2 660 009
4 600 009
12 665 021
razem
12 665 009
razem
6 670 020
razem
28 666 673
16 666 671
15 610 004
24 000 010
23 333 343
29 000 000
21666 677
6 313 341
13 333 341
razem
5 300 017
razem
4 336 681
5 933 333
96 773 333
96 666 000
14 320 000
1895
1896
1900
1901
15
15
15
12
12
15
15
15
15
12
12
12
12
12
12
12
18
12
12
15
15
15
8
8
8
12
35
35
35
30
30
40
40
40
40
25
25
25
25
25
25
25
30
20
25
40
40
40
20
20
20
25
80
80
80
60
60
80
80
80
80
65
65
65
65
65
65
65
85
55
65
80
80
80
65
55
55
55
10
12
12
12
10
12
10
15
10
12
10
10
15
15
10
8
25
25
25
25
25
25
25
40
20
20
20
20
40
40
20
16
65
65
65
65
65
65
65
80
55
55
55
55
80
80
55
40
20 kopiejek
Ag, 0,500; śr. 22 mm, w. 3,6 g.
1901
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1908
1909
1911
1912
1912
1913
1913
1914
1915
ФЗ
AP
AP
AP
AP
AP
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
BC
ЭЂ
BC
BC
BC
7 750 026
razem
?
10.000 014
13 000 013
11 000 000
15 000 010
5 000 009
18 875 011
7 100 011
15 000 0008
razem
4 250 017
razem
52 750 015
105 500 000
-
1 000 024
27 212 032
584 004
50 kopiejek
Ag, 0,900; śr. 26,5 mm, w. 10,0 g.
1895
1896
1896
1896
1897
1898
1899
1899
1900
1901
1901
1902
1903
1904
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1913
1914
AГ
AГ
*
*
AГ
AГ
*
AГ
ЭЂ
ФЗ
ФЗ
AP
AP
AP
AP
AP
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
ЭЂ
BC
BC
10 000 000
1 5 442 021
razem
3 360 000
412 020
razem
36 004
19
4010
10 009
200 000
40 009
50 011
150 009
800 011
7 985 088
6420 017
razem
1 200 000
500
400
80
100
100
80
80
55
55
120
80
1000
800
200
280
280
200
180
100
100
350
200
950
650
1800
1800
1800
ca.
400
400
400
400
550
550
550
ca.
2200
1800
400
550
550
400
300
200
200
600
380
400
250
65
55
55
55
800
600
200
200
200
200
1800
1500
450
450
450
450
200
200
200
200
280
280
280
1 rubel
Ag, 0,900, śr. 34 mm, w. 20 g.
1895
1896
1896
1896
1897
1897
AГ
AГ
*
*
AГ
**
1 100 002
5 014 197
12 000 000
18 696 009
26 000 009
PN 2/2014
47
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
1897
-
-
55
200
400
1898
AГ
25 877 842
55
200
400
1898
*
5 000 000
100
300
500
500
1898
**
14 000 000
80
300
1898
-
-
100
300
500
1899
ЭЂ
6 502 674
80
200
400
1899
ЭЂ
razem
80
200
400
1899
ЭЂ
razem
80
200
400
1899
**
10 000 000
80
200
400
1899
**
razem
80
200
400
1899
-
razem
80
200
400
1900
ФЗ
11 484 007
80
200
400
1901
ФЗ
11 484 007
100
280
550
1901
ФЗ
razem
100
280
550
1901
AP
razem
100
280
550
1901
-
-
100
280
550
1902
AP
140 009
300
600
1000
1902
AH
razem
300
500
1200
1903
AP
55 519
800
2000
3500
1904
AP
12 010
1200
2000
3500
1906
AP
45 710
700
1500
3200
1907
ЭЂ
400 209
180
400
750
1908
ЭЂ
130 049
220
500
850
1909
ЭЂ
50 011
800
1500
2200
1910
ЭЂ
75 009
800
1500
2200
1911
ЭЂ
129 011
900
1800
3000
1912
ЭЂ
2 111 221
55
100
200
1913
ЭЂ
22 125
1200
2000
3500
1913
BC
razem
1200
2000
3500
1914
BC
536 015
600
1600
2200
1915
BC
5000
1200
2800
3800
100. rocznica zwycięstwa nad Napoleonem (1912)
1912
ЭЂ
5000
1200
2500
5000
Odsłonięcie Pomnika Cesarza Aleksandra III (1912)
1912
ЭЂ
900
2200
4500
ca.
300 lat dynastii Romanowych (1913)
Monety okolicznościowe
Z okazji koronacji (1896)
1896
AГ
190 845
400
800
1800
1913
BC
1 500 000
300
450
900
1913
BC
1 500 000
300
500
900
200 lat zwycięstwa w bitwie morskiej pod Gangutem
Odsłonięcie Pomnika Cesarza Aleksandra II (1898)
1898
48
AГ
PN 2/2014
5000
1200
2500
3500
1912
BC
2200
4500
ca.
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Monety Złote
10 rubli
Au 0900, śr. 22,6 mm, w. 8,6 g.
Półimperiał; 5 rubli
Złoto, Au 0,900, śr21,3 mm, w. 6,45 g.
1895
1896
36
36
ca.
ca.
5 372 000
53 378 018
20 400 004
razem
31 077 013
7 500 022
6 240 009
5 148 019
2 016 010
10
109
?
200 018
200 018
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
AГ
AГ
5 rubli
Au, śr. 18,3 mm, w. 4,30 g.
1897
1898
1899
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1906
1907
1909
1910
1911
AГ
AГ
AГ
ФЗ
ФЗ
AP
AP
AP
AP
ЭЂ
3Б
3Б
ЭЂ
ЭЂ
ca.
c.k.
c.k.
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
900
ca.
ca.
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
1500
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+10%
ck.+10%
1898
1899
1899
1900
1901
1901
1902
1903
1904
1906
1909
1910
1911
15 rubli
AГ
AG
ЭЂ
ФЗ
ФЗ
AP
AP
AP
AP
ЭЂ
3Б
ЭЂ
ЭЂ
200 000
?
27 600 013
?
2 377 021
razem
2 019 009
2817 019
1 024 510
10
?
100 018
50 011
1897
AГ
11 900 000
7,5 rubla
25 rubli
Au., 0,900, śr. 33 mm, w. 32,25 g.
18961
300
1908
150
Notowania:
AГ
16 829 000
ck.
1200
2000
2000
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
ck.+10%
3000
c.k.
c.k.
1500
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
ck.+ 5%
1500
ca.
ca.
1600
ck.+ 5%
ck.+3%
2300
3300
2000
2500
Au, 0,900, śr. 24,4 mm, śr. 12,9 g.
Złoto, Au 0900, śr. 21,3 mm, w. 6,45 g.
1897
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
c.k.
ca.
ca.
37,5 rubla
Au, 0,900, śr. 33,0 mm, w. 32,25 g.
10 rubli, imperiał
Au, 0900, śr. 24,5 mm, w. 12,9 g.
1895
1896
1897
AГ
AГ
AГ
?
125
?
ca.
ca.
ca.
1902
225
ca.
Włodzimierz Jakubowski, Jarosław Dutkowski

PN 2/2014
49
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
50
PN 2/2014
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
PN 2/2014
51
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
52
PN 2/2014
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Denar Lucjusza
Lentulusa (RIC2 415)
S K L E P
KOLEKCJONERSKI
MONETY
MEDALE
ODZNACZENIA

STARA BIŻUTERIA
ZŁOTA I SREBRNA

STARE SZKŁO

SKUP ZŁOTA
KUPNO
SPRZEDAŻ
najkorzystniejsze,
aktualne ceny, dyskretnie,
szybko, bezproblemowo!
Płatne gotówką
90-701 ŁÓDŹ
ul. Legionów 14
TEL. (42) 630 69 00
0-602 / 253 283
[email protected]
„Pospólstwo wierzyło, że gwiazda ta oznaczała przyjęcie duszy Cezara między nieśmiertelne bóstwa; z tego względu znak ten przydano
nad głową posągu, który mu wkrótce w Forum
poświęciłem.” To wydarzenie, wzmiankowane
przez Augusta, za pośrednictwem Historia Naturalis Pliniusza Starszego (II 23, przekład J. Łukasiewicz), zostało zilustrowane na rewersie monety Lucjusza Lentulusa wybitej w 12 roku przed Chr
(Il. 1). Z pomocą owej monety możemy zrozumieć
to w jaki sposób wydarzenie zostało wykorzystane w propagandzie i polityce wizualnej twórcy
pryncypatu,
Ilustracja 1: Denar Lucjusza
Lentulusa (RIC² 415)
© Archer M. Huntington Collection,
ANS 1001.1.22523.
Omawiany denar został wybity w Rzymie
w 12 roku przed Chr. przez Lucjusza Lentulusa
(RIC² 415)1, który w tym czasie zajmował pozycję
triumvira monetali. Awers zarezerwowany jest
dla panującego princepsa. Zawiera jego portret
wyobrażony w profilu i opatrzony zwięzłą legendą: AVGVSTVS. Natomiast rewers jest znacznie
bogatszy w treść. Przedstawiono na nim dwie postacie stojące frontalnie. Postać po lewej stronie
jest wyższa, ubrana w togę, lewą ręką przytrzymuje tarczę z inskrypcją CV, odnoszącą się do clipeus virtutis (tarcza honoryfikacyjna). Mężczyzna
na głowię założony ma zapewne wieniec z liści
dębu, czyli corona civica. Prawą dłonią wieńczy
głowę swego towarzysza gwiazdą, interpretowaną jako sidus Iulium, czyli gwiazda Juliuszów.
Wobec przedstawionego kontekstu i atrybutów
takich jak corona civica i clipeus virtutis, tę postać
należy identyfikować jako Augusta. Natomiast
drugi mężczyzna o głowę niższy, odziany jest
w tunikę. W lewej ręce dzierży włócznię, a w
prawej najpewniej przedstawienie Wiktorii. Ze
względu na związek z Augustem, ta postać interpretowana jest jako Juliusz Cezar, bądź Marek
Agrypa. Przedstawienie opatrzone jest legendą: L
LENTVLVS FLAMEN MARTIALIS, odnosząca się do
zaszczytu pełnienia funkcji kapłana kultu Marsa
przez Lucjusza Lentulusa.
Słów kilka należy poświęcić interpretacji
przedstawionych postaci, bo o ile rozpoznanie
Augusta nie podlega dyskusji, o tyle identyfikacja
1
RIC= C.H.V. Sutherland, Roman Imperial Coinage
Vol.1, Londyn 1984.
drugiej postaci była problematyczna. Moneta wybita została w 12 roku przed Chr., a więc w roku
śmierci Marka Agrypy, co miało by sugerować
przedstawienie niedoszłego sukcesora Augusta
na monecie2. Jednak motyw koronacji gwiazdą
Juliuszów przez Augusta wydaje się jednoznacznie wskazywać na wyobrażenie na rewersie monety L. Lentulusa poprzednika princepsa, a nie
jego następcy3. Zacytowany powyżej fragment
pochodzący z Historia Naturalis potwierdza taką
interpretację.
Nie można pominąć innych źródeł pisanych
wspominających o gwieździe Juliuszów i jej
związku z wizerunkiem Cezara. U Kasjusza Diona
czytamy, że po śmierci Cezara pojawiła się kometa, którą większość uznała, że przypisana ona jest
Juliuszowi, by umieścić go pośród gwiazd i uznać
za nieśmiertelnego. Oktawian miał wykazać się
odwagą i ukoronować jego posąg w świątyni
Wenus Rodzicielki gwiazdą ( Historia rzymska
XLV 7). Swetoniusz stwierdza, że kometa była
widoczna przez siedem dni i była znakiem przyjęcia duszy Cezara do nieba i przedstawia się
go odtąd na wizerunkach z gwiazdą nad głową
( Boski Juliusz 88). Są to tylko trzy przykłady interpretujące pojawienie się gwiazdy jako oznaka
boskości Juliusza i ukazywanie go wraz z sidus
Iulium, ale jest ich znacznie więcej. O motywie
gwiazdy i Cezarze pisali także Plutarch (Cezar 69),
Owidiusz (Fasti III 69-74), Wergiliusz(Bukoliki IX
46-49, Eneida VIII 678-681 ) i inni. Szczegółowo
temat sidus Iulium i Juliusza Cezara w źródłach
pisanych prześledził Kenneth Scott4 i ponownie
Robert Gurval5.
Czym, więc była gwiazda Juliuszów? Kometa, która została zaobserwowana przez Rzymian,
ale także i przez Chińczyków jest jednym z najbardziej znanych fenomenów starożytności. Jej
głębszej analizy dokonali amerykańscy naukowcy
J. T. Ramsey i A. L. Licht6. Pojawienie się komety zostało wykorzystane przez zręczną politykę
Oktawiana, który podobnie jak jego przybrany
ojciec wywodził gens Iulia od Wenus. Jednym
z atrybutów bogini miłości była właśnie gwiazda,
którą na monetach umieszczał już Juliusz Cezar 7.
Ciekawym przykładem jest moneta P. Sepulliu2 K. Scott „The Sidus Iulium and the Apotheosis of Caesar”,
Classical Philology, Vol. 36, No. 3, 1941, s.265
3
H. Whittaker, „Two Notes on Octavian and The Cult of Divus
Iulius”, Symobolae Osloenses Vol. 71 1996. s.91
4
K. Scott, Op. cit.
5
R. Gurval, „Caesar’s Comet: The Politics and Poetics of an Augustan Myth”, Memoirs of the American Academy in Rome. Vol. 42 (1997) s. 39-71.
6 J. T. Ramsey, A. L. Licht, „The Comet of44 BC and Caesar’s Funeral Games”, APA American Classical Studies,
No. 39. 1997.
7
S. Weinstock, Divus Julius, Oxford 1971, s. 371.
PN 2/2014
53
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
sa Macera, na której awersie przedstawiony jest
imperator wraz z ośmioramienną gwiazdą, a na
rewersie przedstawiona jest Wenus( RSC 41) 8.
Wobec powyższego pojawienie się komety było
zrządzeniem losu, niezwykle korzystnym dla
polityki sukcesora Cezara. Oktawian bezbłędnie
wykorzystał ten fenomen, uznając go jako znak
od bóstwa opiekuńczego swojej rodziny, czyli Wenus. To właśnie za pomocą bogini miłości
Juliusz mógł uzyskać boskość 9. Ponadto pojawienie się komety zostało zinterpretowane przez
wróżbiarza Wulkacjusza jako początek nowej
szczęśliwej ery10. Powszechne wykorzystanie
motywu gwiazdy Juliuszów było zabiegiem bardzo inteligentnym. Jednocześnie wskazywało na
niebiańskie korzenie rodziny, opiekę sprawowanej nad nią przez Wenus, jak i na osiągnięcie
boskości przez jej reprezentanta, czyli Cezara, aż
wreszcie na początek złotego wieku (saeculum
aureum).
Ilustracja 2: Denar Oktawiana
(RSC 90).
© Classical Numismatic Group 310,
Lot: 355
Pojawienie się gwiazdy miało niesamowitą
rolę propagandową. Jak czytamy u Pliniusza, sam
lud uwierzył dzięki niej w boskość Juliusza. Nie
dziwi, więc powszechne wykorzystywanie jej nie
tylko w dziełach pisanych, ale także w ikonografii. Jak już wspomniano Oktawian osobiście przyozdobił posąg Cezara znajdujący się w świątyni
Venus Genetrix, a także nakazał przyozdobić
gwiazdą Juliuszów inne wizerunki przybranego
ojca (Kasjusz Dion, Historia rzymska, XLV 7).
Ponadto gwiazda przedstawiona została także
na frontonie świątyni boskiego Juliusza, co zostało przedstawione na denarze Oktawiana z 36
roku (RSC 90). Ośmioramienna gwiazda pojawia się również na rewersie monety z około 17
roku przed Chr., gdzie występuje wraz z kometą
i legendą DIVVS IVLVS ( RIC² 39)(Il. 2). Wiązać ją
należy z ludi saeculares rozgrywanymi w tym
8
RSC= H. A. Seaby, Roman Silver Coins, Vol.1 Londyn 1989.
9
M .F. Williams, „The Sidus Iulium, the Divinity of Human, and
the Golden Age in Virgil’s Aeneid”. Leeds International
Classical Studies 2.1. 2003. s. 6.
10 P. Zanker, August i potęga obrazów, Poznań
1999, s.44.
samym roku11. Sidus Iulium tak mocno była
związana była z panującym domem, że po śmierci Augusta, Tyberiusz powtórzył manewr poprzednika, o czym świadczy moneta z Lugdunum
przedstawiająca na rewersie profil Augusta wraz
z sześcioramienną gwiazdą Juliuszów znajdującą
się ponad nim (RIC² 24).
Warto kilka słów poświęcić także pozostałym
elementom przedstawionym na monecie. Motyw
wieńczenia był bardzo popularny w okresie panowania Augusta. Ukazywano Wiktorię koronującą trofeum, jak na srebrnym kwinarze wybitym
w Emerita Augusta ( RIC² 1), z kolei na pancerzu
Gajusza Cezara odkrytym w teatrze w Jol-Caesarea, Wiktoria nakłada młodemu księciu wieniec dębowy (corona civica)12. Wnuk Augusta
przedstawiony jest w tej samej pozycji co Juliusz
Cezar na monecie Lentulusa. Jednak najbliższą
analogię analizowanej sytuacji dostrzec możemy na rewersie monety wybite w rzymskiej kolonii w Filippi w Macedonii (RPC I 1650)(Il. 3)13.
Poza brakiem tarczy honoryfikacyjnej i Wiktorii,
ukazane przedstawienie jest ściśle związane z
monetą z 12 roku przed Chr. August koronuje
stojącego po lewej stronie boskiego Juliusza.
Ten motyw pojawia się na monetach z Filippi aż
po panowanie Kommodusa14. Podobny obraz
zaobserwować można także na monecie pochodzącej z Amfipolis (RPC I 1628), jednak w jej
przypadku identyfikacja postaci na rewersie jest
niepewna15.
Ilustracja 4: Denar Augusta (RIC² 42)
© Classical Numismatic Group
Triton VII Lot: 840
H. Papageorgiadou-Bani, The Numismatic Iconography of the Roman Colonies in Greece. s.42
Jak można zauważyć na podstawie dokonanej analizy, zestawienie tylu symboli wraz
z postaciami Augusta i Juliusza Cezara wskazuje na wybitnie propagandowy charakter. Każdy
z użytych atrybutów posiada własne pole semantyczne. Tak jak Wiktoria symbolizuje zwycięstwo,
clipeus virtutis cnoty Augusta, sidus Iulium
zwiastowało nadejście złotego wieku i ubóstwienie Cezara, a włożona na głowę Augusta corona civica świadczy o uratowaniu obywateli (ob
cives servatos). Łącząc te symbole z bardzo
ważnym wydarzeniem ukoronowania boskiego
Juliusza, gwiazdą jego patronki, przez jego szlachetnego syna, można dostrzec geniusz, transparentność i spójność polityki wizerunkowej Augusta, który potrafił pojawienie się omenu podnieść
do rangi państwowej, a następnie przez kolejne
lata zręcznie wykorzystywać w połączeniu z innymi symbolami sukcesu jego własnego i państwa.
Szymon Jellonek
15
16
Ilustracja 3: Prowincjonalna
moneta z Philippi (RPC I 1650)
© Classical Numismatic Group 152,
Lot: 166
Tarczę honoryfikacyjną (clipeus virtutis),
August jak sam przyznał w Res Gesate otrzymał
od senatu i ludu rzymskiego za swoje cnoty takie
jak: łagodność, sprawiedliwość i pobożność (Res
Gestae Divi Augusti 34). Oryginalna tarcza zo11
K. Scott, Op.cit. 263
12
P. Zanker, Op. cit. 227.
13
A .Burnett, M. Armandy, P. P. Ripollès, Roman Provincional Coinage. Vol.1, 1992. s. 308.
14
A .Burnett, M. Armandy, P. P. Ripollès, Op. cit. s. 306.

54
PN 2/2014
stała umieszczona w kurii julijskiej, lecz w innych
miastach imperium wystawiano jej kopie. Taki
sposób honorowania znany był już w epoce hellenistycznej16. Tarcza pojawiała się na monetach
w różnych kontekstach, czy to jako główny temat
rewersu (RIC² 42)(Il. 4), czy to w towarzystwie innych atrybutów jak np. wieńca dębowego (RIC²
79), czy to trzymana przez lecącą Wiktorie (RIC²
94). W każdym z tych przypadków jej pokazanie
miało przypomnieć mieszkańcom imperium cnoty
cesarza. W przeciwieństwie do sidus Iulium,
które było ściśle kojarzone z gens Iulia, clipeus
virtutis podobnie jak corona civica, stały się
podstawowymi elementami propagandy wizualnej kolejnych cesarzy i dynastii.
Postać Cezara na monecie dzierży w prawej
dłoni figurkę Wiktorii. Wykorzystanie bogini zwycięstwa było jednym z najprostszych prezentacji
zwycięstw władców. Rzymski odpowiednik Nike
ukazywany był w najróżniejszych kontekstach
i stylizacjach. Jednak zawsze odnosił się do
sukcesów cesarza, jego rodziny, a nawet całego państwa.
P. Zanker, Op. cit. s. 101.
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Propaganda bezpieczeństwa
w mennictwie Marka Salwiusza Otho
Okres wojny domowej, po wygaśnięciu dynastii julijsko-klaudyjskiej był
próbą ustanowienia nowego porządku przez kolejnych, obejmujących tron
cesarski władców. Państwo z chaosu podniósł dopiero Wespazjan (69-79),
który zapoczątkował panowanie nowej dynastii Flawiuszy1. Czasy między
marcem 68 a grudniem 69 r. n.e., zwane „rokiem czterech cesarzy”, były
okresem niepokoju i destabilizacji w Imperium Rzymskim. Ideologia bezpieczeństwa, szczęścia i dobrobytu, lansowana na monetach poszczególnych
władców, wydawała się w tym wypadku wręcz paradoksalna2. Emisje aureusów i denarów, na których kreowano jedną z najważniejszych wartości,
należały do najkrócej panującego Marka Salwiusza Otho. Przed objęciem
władzy pełnił on funkcję namiestnika Hiszpanii Luzytanii, nadaną mu jeszcze
przez Nerona. Jego rządy trwały około trzech miesięcy, między 15 stycznia
a 19 kwietnia 69 r. Po jego śmierci władze w Rzymie przejął Witeliusz3.
Mennictwo Othona, z powodu krótkiego okresu rządów, ogranicza
się tylko do kilku emisji. Brak wielu typów, które były dość powszechnie
stosowane za czasów innych cesarzy. Otho emitował w mennicy stołecznej
monety złote i srebrne, których potrzebował do opłacenia lojalności armii,
dzięki której zdobył władzę4. Emisje monet brązowych pojawiły się jedynie
w prowincjach, bite w Antiochii i Aleksandrii5. Aureusy i denary nosiły na
awersach tytulaturę IMP(erator) M(arcus) OTHO CAESAR AVG(ugustus) TR(ibunicia) P(ot estate)6 (lub IMP OTHO CAESAR AVG TR P7). Na rewersach
umieszczono cztery główne typy wizerunków: Ceres8, Pax9, Securitas10 lub
Wiktorię11. Na niektórych emisjach znajdowało się odniesienie do urzędu
najwyższego kapłana sprawowanego przez cesarza, PONT(ifex) MAX(imus)12. Na tychże monetach umieszczono wyobrażenia Aequitas13, Ceres14,
Jowisza15, Westy16, a także wizerunki samego władcy17.
Aureusy i denary Othona ukazywały na awersach głowę cesarza, bez
nakrycia zwróconą w prawo, opatrzoną wspomnianą wyżej legendą IMP M
OTHO CAESAR AVG TR P. Kreowane w ten sposób wizerunki władców były
charakterystyczne dla okresu wczesnego cesarstwa. Towarzysząca, bardzo
rozbudowana legenda, ułatwiała prawidłową identyfikację, a także podkre-
ślała tytulaturę cesarza18. Wydaje się, iż bardzo istotnym aspektem ideologii
propagandowej Othona było bezpieczeństwo. Rewersy aureusów i denarów, bitych w Rzymie, ukazywały stojącą, odwróconą w lewo personifikacje
Securitas, trzymającą w prawej ręce wieniec, w lewej berło (il. 1).
Otho, aureus, Rzym 69 r., RIC, Otho 7
Aw. Głowa Othona bez nakrycia głowy w prawo;
IMP M OTHO CAESAR AVG TR P
Rew. Securitas stoi w lewo, trzyma w prawej ręce
berło, w lewej wieniec; SECVRITAS P R
© http://www.wildwinds.com/coins/ric/otho/RIC_0007.jpg
Emisje opatrzono legendą SECVRITAS P(opuli) R(omani)19. Odniesienie
do stabilizacji miało podkreślać pozycję cesarza, jako prawowitego sukcesora i protektora państwa. Inskrypcja nawiązywała do bezpieczeństwa
i dobrobytu ludu rzymskiego, a także unormowania sytuacji państwowej20.
Podobnie współwystępujące typy, takie jak CERES AVG czy PAX ORBIS TERRARVM, miały za zadanie przekazywanie idei zgody i pokoju, których gwarantem miał być Otho. Również egzemplarze z legendą VICTORIA OTHONIS,
lansowały odniesione sukcesy militarne cesarza, w związku z pokonaniem
Roksolanów, plądrujących w tym czasie tereny Mezji Dolnej21.
1 Ostrowski, J. (1999), Starożytny Rzym. Polityka i sztuka, Warszawa-Kraków,
s. 271-272.
2
Mikocki, T. (1997), Zgodna, pobożna, płodna, piękna... Propaganda
cnót żeńskich w sztuce rzymskiej, Wrocław, s. 9.
3
Gaius Suetonius Tranquillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, wyd. 6,
Wrocław 1987, Othon, 9, 11; Ostrowski, Starożytny…, s. 272.
4
Boruch, W. (2011), “The Language of Propaganda of the Year of the Four Emperors in the Light of
Imperial Coinage”, Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne VI: 6386; H.Mattingly, E.A. Sydenham (red.), (1984), The Roman Imperial Coinage, London,
s. 258 (odtąd RIC I).
5
A. Burnett, M. Amandry, P.P. Ripolles (red.), (1992), Roman Provincial Coinage I: From the death
of Caesar to the death of Vitellius (44 BC -AD 69), London, s. 630, 712.
6
RIC I, Otho 1, 3, 4, 7, 8, 13-17.
7
RIC I, Otho 2, 5-6, 9-12, 18-24.
8
RIC I, Otho 1-2.
9
RIC I, Otho 3-6.
Okres wojny domowej, Galia 68-70 r., RIC, The Civil Wars 37
Aw. Popiersie Minerwy w zbroi i hełmie, w otoku perłowym
Rew. Siedząca na tronie, przed ołtarzem, Securitas w prawo,
podpierająca prawą ręką głowę, w lewej trzymając berło; SECVRITAS P R
©http://davy.potdevin.free.fr/Site/wars.html
Przypatrując się emisjom monetarnym z tego okresu, należy stwierdzić
pewną powtarzalność typu Securitas w mennictwie innych władców. Idea
10
RIC I, Otho 7-12.
11
RIC I, Otho 13-17.
Kunisz, A. (1985), Numizmatyka rzymska, [w:] Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, red. Wipszycka, E., t. I, Warszawa: 269-304.
12
RIC I, Otho 18-24.
19
13
RIC I, Otho 18-19.
20
14
RIC I, Otho 20.
15
RIC I, Otho 21.
16
RIC I, Otho 23-24.
17
RIC I, Otho 22.
18
RIC I, Otho 7-12.
Gottschall, U.W. (1997), Securitas [w:] Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC)
VII, Zürich/München: 1090–1093; Stevenson, S. W. (1889), Dictionary of Roman Coins, Dostępny w
Internecie [29 listopada 2013]: http://www.forumancientcoins.com/Dictionary_Of_Roman_Coins/dictionaryByPage.asp
21 Stoyas, Y. (2009), Personalized Victory on coins: The Year of the Four Emperors – Greek Imperial
Issues, Proceedings of the XIVth International Numismatic Congress, Glasgow 2011: 1067-1072.
PN 2/2014
55
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
bezpieczeństwa i pokoju była jedną z wielu virtutes każdego programu ideologicznego, lecz szczególnie istotną i podkreślaną w czasach destabilizacji
politycznej państwa rzymskiego. W mennictwie Galby typ Securitas był bity
na brązowych asach w mennicy w Rzymie od grudnia 68 r.22. Wcześniejsze
emisje aureusów i denarów, z tymże motywem zarejestrowano na obszarze
Galii (il. 2 - str. 55).
Prawdopodobnie były to monety związane rebelią Windeksa, przeciwko
Neronowi. Niestety brak w tym wypadku dokładnej legendy, sugerującej
osobę emitenta23. Emisje Witeliusza, noszące wizerunek Securitas na rewersach, to również jak w przypadku Galby brązowe asy, bite w mennicy
stołecznej, między kwietniem a grudniem 69 r., a także aureusy i denary
z obszarów Hiszpanii, emitowane od stycznia do lipca 69 r. Legendy na nominałach złotych i srebrnych podkreślały troskę o bezpieczeństwo cesarza,
akcentując przybrany przez niego przydomek Germanicus (SECVRITAS IMP
GERMAN) (il. 3 - patrz obok)24.
Witeliusz został obwołany cesarzem przez wojska nadreńskie po śmierci
Galby. Złote i srebrne emisje, bite na terenie Hiszpanii, pochodzą z czasów
władzy Othona. Można przypuszczać, iż między oboma pretendentami toczyła się swego rodzaju wojna ideologiczna25. Emisje brązowe Witeliusza
nosiły odwołania do SECVRITAS P ROMANI S C26. Motyw bezpieczeństwa
kreował na swych monetach także Wespazjan. Na początku swych rządów
emitował serie aureusów w mennicy w Rzymie27. Porównując ikonografię
poszczególnych władców, można zauważyć interesującą prawidłowość i powtarzalność wyobrażenia, zarówno u Galby, Witeliusza, jak i Wespazjana.
Na rewersach emisji Othona, Securitas ukazywano w zupełnie innej pozycji,
22
RIC I, Galba 504-505.
23
RIC I, The Civil Wars 37-38.
24
RIC I, Vitellius 11-12.
25
Boruch, W. (2007), “Notes on the propaganda dimension of Vitellian coinage”, [w:] Haec
mihi in animis vestris templa. Studia Classica, Rzeszów, s. 255-267.
26
RIC I, Vitellius 175.
27
RIC I, Vespasian 22.
niż w wcześniejszym określonym kanonie. Bogini oprócz berła, towarzyszył
także dodatkowy atrybut, jakim był wieniec. Elementem wspólnym prawie
wszystkich emisji była legenda odnosząca się do bezpieczeństwa ludu rzymskiego, Securitas Populi Romani.
Witeliusz, aureus, Hiszpania (Taracco?) 69 r., RIC, Vitellius 11
Aw. Głowa Witeliusza w wieńcu laurowym
w lewo; A VITELLIVS IMP GERMANICVS
Rew. Securitas siedzi w prawo na tronie, podpiera
prawą ręką głowę, w lewej trzyma berło, przed boginią
ołtarz i pochodnia; SECVRITAS IMP GERMAN
© www.numismatics.org
W okresie wojny domowej w latach 68-69, bezpieczeństwo było jedną z najważniejszych wartości, obecnych w propagandzie poszczególnych
władców. Nadrzędnym celem każdego z nich było przywrócenie stabilizacji
i ustanowienie nowej dynastii w Cesarstwie. Zarówno zbyt duża żądza władzy, jak i brak pewnej ogłady w stosunku do tak wysokiego stanowiska,
doprowadziły do szybkiej zmiany władców i politycznego chaosu. Z tego
powodu, co prawda piękne i zaszczytne idee propagowane na poszczególnych emisjach monetarnych, w rzeczywistości nie znajdowały swego odzwierciedlenia.
Barbara Zając
Ciekawa odmiana grosza gdańskiego z 1809 roku
W 1807 roku okupowany pod III rozbiorze przez Prusy Gdańsk
poddał się armii francuskiej cesarza Napoleona. Na mocy pokoju zawartego w Tylży, obszar Gdańska z przyległościami stał się wolnym
miastem pod protektoratem francuskim. Rada miasta podjęła decyzje
o biciu własnej monety. W obiegu bowiem pozostawały drobne emisje gdańskie z czasów Augusta III i Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz szelągi pruskie. Na mennicę przeznaczono starą odlewnię
przy bramie Kocurki. Kierownictwo mennicy objął złotnik gdański Jan
Ludwik Meyer, wardajnem został sprowadzony z Berlina Jan Leonard
Schuller. Została ona otwarta w 1808 roku. Wybijano w niej mie-
56
PN 2/2014
dziane grosze i szelągi. Zapotrzebowanie na drobną monetę było na
tyle duże, że w 1809 roku, rozpoczęto ich masowe bicie. Z uwagi na
pośpiech poprawiono nawet nieprawidłowo wykonane stemple, którymi odbijano monety. Takim jest stempel, gdzie w słowie GROSCHEN
znalazło się podwojone o, starano się ten stempel poprawić, ale pomimo to odbito szereg monet, z błędem w napisie GROOSCHEN. Ta
rzadka odmian została opisana w katalogu J. Dutkowskiego i A. Suchanka, (CNG.444a), ale nie była dotąd pokazywana na zdjęciu.
Wojciech Jękot
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Medal Jana Buchheima upamiętniający
pokój w Oliwie w 1660 roku
Dnia 3 maja 1660 roku w klasztorze oliwskim podpisano traktat pokojowy kończący wojnę ze Szwecją. Wśród nielicznych medali
wybitych dla Jana Kazimierza, pokój oliwski upamiętniony został wyjątkowo dużą liczbą medali. Wyszły one spod dłuta trzech artystów:
Jana Höhna starszego, Jana Höhna młodszego oraz Jana Buchheima,
którego sygnaturę – inicjały IB, przez długi czas mylnie odczytywano
jako skrót od: Jan Bensheimer. Medale Buchheima odnoszące się do
pokoju oliwskiego są szczególnie interesujące ze względu na fakt,
iż był on medalierem wrocławskim, a w Gdańsku – jak wiadomo
– w tej dziedzinie nie brakowało zdolnych artystów, cieszących się
zaufaniem Rady miasta. Chociaż nie sposób odmówić Buchheimowi
talentu, jego medale ustępują nieco pod względem kunsztu pracom
obu Höhnów, przede wszystkim ze względu na wtórność.
Medal będący przedmiotem niniejszego opracowania, pochodzący ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie, jest wyraźnie
inspirowany twórczością gdańskiego środowiska medalierskiego
w osobach Jana Höhna starszego i Sebastiana Dadlera, którego Höhn
senior był uczniem. Z łatwością mógłby zostać wpisany w poczet medali wykonanych dla króla na zlecenie Rady miasta Gdańska. Choć
wiele na to wskazuje, trudno rozstrzygnąć, czy tak rzeczywiście było.
Nie można również wykluczyć, iż medal wykonano z przeznaczeniem
na sprzedaż. Nie zawiera on żadnej inskrypcji odnoszącej się bezpośrednio do wydarzenia.
Nr. inw. MNK-VII-Md-334, H-Cz 5910, srebro, średnica 57
mm, waga 51,30 g
Awers: panorama miasta Gdańska. Nad miastem unosi się orzeł
w koronie, z rozpostartymi skrzydłami, trzymający w szponach gałązkę oliwną i wieniec laurowy. Powyżej promienisty tetragram wynurzający się z obłoków. W otoku: FULMINE DEPOSITO. (Po ustaniu
gromów). W odcinku sygnatura .I.B.
Rewers: okręty i łodzie w Zatoce Gdańskiej. Z prawej strony, na
dalszym planie widoczna twierdza Głowa. Na niebie u góry tarcza
słoneczna wśród obłoków. W otoku: IAM VENTI POSUERE. (Już wiatry ucichły). W odcinku sygnatura IB.
Kompozycja awersu wraz z inskrypcją stanowi uproszczoną wersję awersu innego, niemal identycznego medalu Buchheima upamiętniającego pokój w Oliwie (nr inw. MNK-VII-Md-335, H-Cz 2153,
srebro). W obydwu przypadkach do wybicia rewersu użyto tego samego stempla.
Jako najbliższą analogię wskazać można dzieło Jana Höhna starszego z 1653 roku, z personifikacją Zgody na awersie, wykonane na
rok przed uroczystymi obchodami 200-lecia inkorporacji Prus Królewskich do Korony. Widoczna na rewersie tego medalu panorama
z orłem unoszącym się ponad miastem jest bardzo podobna, choć na
medalu Buchheima dalece bardziej schematyczna. Tom IV katalogu
Czapskiego odnotowuje pod nr 7653 złoty egzemplarz omówionego
powyżej medalu, który zaginął prawdopodobnie w czasie II wojny
światowej.
Wśród medali oliwskich autorstwa Buchheima najoryginalniejszy
jest trzeci i zarazem ostatni z tej grupy medal z antytecznym przedstawieniem personifikacji: Niezgody i Zgody (nr inw. MNK-VII-Md-328,
H-Cz 7652, srebro). Jako jedyny, poprzez ukrytą w inskrypcji za pomocą chronogramu datę, bezpośrednio odnosi się do pokoju w Oliwie. Wszystkie wspomniane medale oliwskie Jana Buchheima należą
do rzadkich. Można je zobaczyć na stałej wystawie w Muzeum im.
Emeryka Hutten-Czapskiego.
Podstawowa literatura:
E. Hutten-Czapski, Catalogue de la Collection des Médailles
et Monnaies Polonaises Vol. III, St. Pétersbourg 1880, nr 5910
M. Stahr, Medale Wazów w Polsce 1587-1668, Wrocław
1990, s. 185 – 186, nr 75
A. Więcek, „Jan Buchheim – medalier śląski XVII wieku”, Wiadomości Numizmatyczne, VI, 1962, s. 77, 82, nr 18
Paulina Taradaj
PN 2/2014
57
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
58
PN 2/2014
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Uwagi do widoku tajemniczej cieśniny na medalu wybitym
z Okazji Pokoju w Oliwie, przez Jana Buchheima z 1660 roku
Z okazji Pokoju w Oliwie, wybito szereg medali, które prezentowały widok miasta Gdańska wraz ze wzgórzami oliwskimi i widokiem
na klasztor w Oliwie, gdzie 3 maja podpisano traktat pokojowy, kończący wojnę polsko – szwedzką. Obok medali zamówionych w Gdańsku, na temat tego pokoju wypowiedział się medalier wrocławski Jan
Buchheim. Nie analizując powodów ich wybicia, czy związków handlowych Wrocławia
z Gdańskiem i koroną Polską, postanowiłem wyjaśnić pewne nieporozumienie
opisowi tych medali
towarzyszące. Pokój
zawarty w Oliwie,
kończył
bowiem
ostatni z wielkich
konfliktów europejskich. Jego zakończenie
otwierało
swobodę handlową
Gdańska na cały ówczesny świat. Pośród
trzech medali dwa
przedstawiają widok
miasta
Gdańska.
Natomiast problematyczny był rewers
owych medali, który
przedstawiał fragment morza (zatoki) pełnej statków. W dawnej literaturze, powtórzonej też w pracy Medale Wazów Marii Stahr opisywano ten widok, jako fragment zatoki gdańskiej, z widokiem na
twierdzę w Wisłoujściu. Czasem też wspominano iż jest to szwedzki
fort pobudowany przy ujściu Wisły zwany Gdańską Głową (Danziger Haupt).
Problem w tym, że ikonografia ta, jak i wyobrażony tam zamek
w żaden sposób nie opowiada faktycznemu widokowi tego miejsca.
Wątpliwości co do realności tej panoramy wyjaśniano swobodą arty-
styczną twórcy, który w Gdańsku nigdy nie był, a zatem morza i Zatoki
Gdańskiej nie widział. Kilka lat temu w swojej pracy doktorskiej (przygotowywanej do druku) zwróciłem uwagę, że awers jest realistyczny
(widok miasta), dlaczego zatem rewers ma być artystyczną interpretacją? Wątpliwości moje budził fakt, że wrocławski artysta posługiwał się znaną panoramą Gdańska wyrytowaną przez G. Brauna i F.
Hogenberga. W innych jej fragmentach
widniało tam też Wisłoujście. A w żaden
sposób nie próbował
realnie tej twierdzy
przedstawić. Dzięki
dyskusji z Karolem
Nowalińskim kustoszem gabinetu numizmatycznego miasta
Gdańska, udało się
odkryć, co właściwie
ten widok przedstawia.
Otóż jest to widok
cieśniny w Sundzie,
łączącej morze Bałtyckie z Północnym.
Wyobrażona
tam
twierdza to zamek
w Helsingoerborgu.
Ponieważ, odkrycie to w praktyce nie przebiło się do historiografii polskiej przedstawiamy przy okazji opisu medali pokojowych Jana Buchheima, z kolekcji Czapskich, grafikę Brauna - Hogenberga ukazującą
widok cieśniny w Sundzie. Znaczenie tej panoramy w sposób znaczący
poszerza zrozumienie zamysłu medalierskiego. Otóż łącząc cieśninę
w Sundzie o otwartym portem w Gdańsku artysta zasugerował, że zakończyła się ostatnia wojna na Bałtyku i całe morze i wszystkie porty
w Gdańsk, są znowu otwarte dla światowego handlu.
Jarosław Dutkowski
GABINET NUMIZMATYCZNY
Zbigniewa Bogdanowicza
WYCENIA I KUPUJE
monety i medale • stare srebra • wyroby z cyny • starodruki • szkło i porcelanę
• stylowe meble
Najstarszy sklep numizmatyczny w Gdańsku
Gdańsk, ul. Szeroka 119/120
(wejście od Świętojańskiej)
poniedziałek-piątek 10.00-18.00
sobota 10.00-13.00
tel. (58) 301 46 95
tel. (58) 305 22 15
[email protected]
www.starysklep.pl
PN 2/2014
59
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
Każdy katalog prócz opisu zawiera także:
- alfabetyczny spis państw,
- tabele porównawczą cyfr i znaków występujących w alfabetach poszczególnych państw,
- słownik liczebników występujących na monetach czy banknotach,
- tabele międzynarodowych terminologii klasyfikacji i skrótów,
- spis mennic lub drukarni (również arabskich) oraz nazwy monet lub banknotów,
- tabela kursów wymian wszystkich walut,
- ilustrowany wykaz herbów i monogramów występujących na monetach lub banknotach,
- wiele dodatkowych informacji.
2014
Standard
Standard
Catalog of World
Catalog
Paper Money,
of World
1961-present
Coins,
Zawiera DVD
XXI wiek
Georg S. Cuhaj. XIX
Edycja VIII,
wydanie najbardziej ob-
15 000
szernego katalogu doty-
ilustracji.
czącego współczesnych
Katalog to
banknotów obiegowych.
doskonałe źródło wie-
Publikacja zawiera
dzy o monetach świata
od 2001 roku.
Standard
Catalog of
World Coins
1701-1800
Edycja: Georg S. Cuhaj
& Thomas Michael.
Jest to VI. wydanie doskonale ilustrowanego
katalogu zawierającego
szczegółowe informacje
o monetach świata
XVIII wieku. Ponad
20 000 ilustracji.
Zamówienia oraz bliższe informacje można uzyskać pod numerem:
58-302-04-41 (pn.-pt. 8.00-15.30), fax 58-302-18-13
Zainteresowanych ilościami hurtowymi prosimy o kontakt celem negocjacji cen.
Szczegóły w Internecie na stronie www.interkolekcjoner.pl/katalogi
60
PN 2/2014
ponad 13 000
ilustracji.
2014
Standard
Catalog of
World Coins,
XX wiek
Edycja: Georg S. Cuhaj
& Thomas Michael.
41 wydanie,
60 000 ilustracji.
Katalog jest jedynym
i tak kompletnym
źródłem wiedzy
na temat moneta
świata XX wieku.
Obejmuje monety
wybite pomiędzy
1901 a 2000 rokiem.
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
PN 2/2014
61
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
62
PN 2/2014
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
PN 2/2014
63
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
64
PN 2/2014
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
PN 1/2014
65
PRZEGLĄD NUMIZMATYCZNY
66
PN 1/2014

Podobne dokumenty

3 Katalog – cennik monet Mikołaja I Medale Władysława IV ł

3 Katalog – cennik monet Mikołaja I Medale Władysława IV ł www.interkolekcjoner.pl/katalogi ...........................60 Monety Świata .....................................................61 GGN ...............................................................

Bardziej szczegółowo

Propaganda na medalach Wazów

Propaganda na medalach Wazów redakcja, wszelkiej pomyślności i wielu numizmatycznych atrakcji w roku 2015. Mamy nadzieję, że tak jak przez 21 lat, będą nam Państwo nadal wiernie towarzyszyć. W tym numerze proponujemy naszym Cz...

Bardziej szczegółowo