MOTYWACJA DO NAUKI 1. Rozbudzanie u dziecka zamiłowania do

Komentarze

Transkrypt

MOTYWACJA DO NAUKI 1. Rozbudzanie u dziecka zamiłowania do
MOTYWACJA DO NAUKI
1. Rozbudzanie u dziecka zamiłowania do nauki.

uczenie się ma wyższą jakość, gdy dziecko je lubi,

wyjaśnianie, w jaki sposób zajęcia szkolne pomogą uczniowi w życiu (czego nauczą
się uczniowie dzięki temu zadaniu, podanie sposobu wykorzystania wiedzy lub
umiejętności poza szkołą) czyli tchnij nieco życia w nauczanie w szkole, odnosząc je
do sytuacji w prawdziwym świecie,

powiąż wiedzę naukową z naturalnymi zjawiskami przyrodniczymi,

odnieś wiedzę społeczną i historyczną do współczesnych wydarzeń,

wskaż na podobieństwo literatury do życiowych doświadczeń i problemów,

podkreślaj zastosowania matematyki w codziennym życiu ,

odwołuj się do rzeczy, które mają dla dziecka znaczenie,

poszerzaj (rodzicu) wiedzę zdobywaną w szkole,

rozbudzaj pozaszkolne zainteresowania i pasje dziecka,
1. Nauka poprzez zabawę.

zabawy edukacyjne,

zabawy kształcące podstawowe umiejętności (np. liczenie podczas gry planszowej,
porównywanie obrazków podczas gry w domino obrazkowe lub “Czarnego Piotrusia”)

nie obciążaj nadmiernie planu zajęć swojego dziecka – aby miało ono czas na zabawę.
Im więcej nauczy się poprzez zabawę, tym silniej rozkwitnie jego naturalny zapał do
nauki i tym mocniej polubi naukę w późniejszym życiu,
1. Trzy główne elementy decydujące o zamiłowaniu do nauki:
Kompetencje
Wszyscy lubią robić to, co sprawia, że czujemy się kompetentni – dzieci również!
Im dzieci czują się bardziej kompetentne, tym bardziej interesują się pracą w szkole i
intensywniej się uczą.
Badania wykazują, że dzieci najczęściej doświadczają satysfakcji podczas pracy szkolnej,
kiedy mają jasno określone cele, otrzymują natychmiastową, precyzyjną informację zwrotną
od opiekuna i pracują ciężko na poziomie swoich umiejętności lub odrobinę powyżej tego
poziomu.
Wniosek: zadania nie mogą być zbyt łatwe, ani zbyt trudne.
Dziecko uczy się w szkole ale duże znaczenie ma nieformalna nauka w domu i w ich
środowisku. Dobrze jest wprowadzać do codziennego życia rodzinnego zajęcia sprzyjające
rozwojowi poczucia kompetencji /już u trzyletniego dziecka/:

“Otocz dziecko językiem” – aby dziecko słyszało słowa i poprawny sposób ich
wymowy oraz aby mogło ćwiczyć zdolności językowe (zadawaj pytania i prowokuj
odpowiedzi dziecka, w naturalny sposób poszerzając ich słownictwo, czytaj książki,
opowiadaj historyjki, ucz piosenek, wierszyków, rymowanek).

Wspomagaj rozwój umiejętności czytania – czytaj mu książki, przerywaj lekturę w
środku opowieści i poproś dziecko, żeby przewidziało , co się wydarzy dalej,
odwiedzaj z nim księgarnie, biblioteki, pomóż mu znaleźć książki na interesujące go
tematy.

Zwiększaj kompetencje dziecka w dziedzinie matematyki – angażuj je w codzienne
czynności, które wymagają matematycznego rozumowania (rozpoznawanie kształtów,
sortowanie,
mierzenie,
obliczanie,
porównywanie,
używanie
kalendarza,
odczytywanie godzin na zegarze).
Aby być pilnymi uczniami, dzieci nie tylko muszą wiedzieć, że są kompetentne, ale i wierzyć,
że staną się bardziej kompetentne, gdy spróbują czegoś nowego.
Jak pomóc dziecku uwierzyć, że może odnieść sukces w szkole:

zapewnij mu pozytywne informacje zwrotne – czyli pochwal je za osiągnięcia,

wyraźnie komunikuj dziecku, że w nie wierzysz (“wiem, że to potrafisz”) ,

przyznaj, że praca jest trudna (unikaj stwierdzeń typu: “nie umiesz tego zrobić?
Przecież to takie proste!”),

pokazuj pozytywne przykłady (“ja też miałam trudności z matematyki, ale moja
wytrwałość i upór w nauce się opłacił – zrozumiałam działania na ułamkach),

łącz krytykę z pochwałami (“nie masz problemów z ortografią, ale czasem źle
stawiasz przecinki”),

wystrzegaj się podawania za przykład rodzeństwa lub kolegów – dopasowuj swoje
oczekiwania do każdego dziecka z osobna.
Samodzielność – swoboda wyboru i odpowiedzialność
Samodzielność pozwala dziecku odczuć dumę z własnych osiągnięć. Jeśli kontrolujesz swoje
dziecko lub za bardzo mu pomagasz, może być ci wdzięczne lub czuć ulgę, że nie poniosło
porażki, ale też nie może przypisać sukcesu wyłącznie sobie. Przekazanie kontroli dziecku
pobudza motywację do nauki.
Samodzielność dziecka nie oznacza jednak zgadzania się na wszystkie jego zachcianki.
Dzieci powinny znać jasne, dobrze zdefiniowane zasady i wiedzieć, jakie są konsekwencje
ich łamania (tzw. “wybór w pewnych granicach”).
Kiedy wprowadzamy nowe ograniczenia, wyjaśniamy, dlaczego to robimy.
Zasady należy przedyskutować z dzieckiem. Można je spisać w formie umowy, którą oboje
podpiszecie. W umowie zawrzyj także własne obowiązki.
Konsekwencje powinny wypływać ze złamanej zasady. Jeśli twoje dziecko nie nadąża z
odrabianiem lekcji, zażądaj od niego, by następnego dnia zasiadł do nich wcześniej, ale nie
zabieraj mu deseru ani nie każ mu siedzieć dłużej wieczorem.
Pozwól dziecku wybrać styl pracy – np. czytanie na podłodze.
Gdy dziecko pracuje już na własną rękę, zachowaj pewien dystans. Nie wywieraj presji,
zerkając mu przez ramię, gdy pracuje lub stale pytając, jak mu idzie.
Nie wykorzystuj poczucia winy lub obowiązku – “co miesiąc odkładamy pieniądze na twoje
korepetycje, a ty nie wkładasz najmniejszego wysiłku w naukę”.
Więź opiekuńcza
Rodzicielskie wsparcie przyczynia się do wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa dziecka”
co z kolei korzystnie odbija się na zdolnościach dziecka i jego chęci bycia ciekawskim
badaczem otaczającego świata.
Jeśli wasze relacje opierają się na wzajemnym szacunku, dziecko będzie przyswajało twoje
wartości, włącznie z przekonaniem, że ciężka praca i dobre wyniki są bardzo ważne. Będzie
chciało spełnić twoje oczekiwania – nie dlatego, że obawia się kary, ale dlatego, że potraktuje
je jako własne.
Na bliską więź pomiędzy rodzicami a dzieckiem składają się trzy elementy:

akceptacja – dziecko wie, że kochasz je bezwarunkowo,

bliskość – wykazujesz zainteresowanie sprawami dziecka i angażujesz się w jego
życie, reagujesz na jego potrzeby,

wsparcie – szanujesz dziecko za to, kim jest i wspierasz je w dążeniu do
samodzielności.
Czyli:

niezależnie od sytuacji pokaż, że ci zależy na dziecku,

interesuj się codziennym życiem dziecka,

wspólnie spędzajcie czas,

spraw, żeby dziecko czuło się rozumiane,

szanuj dziecko, za to, kim jest,

przekazuj dziecku własne wartości – mów o nich w sposób bezpośredni i żyj zgodnie
z nimi.
1. Dziecko może stać się mądrzejsze dzięki wytrwałej pracy
Dzieci, które wierzą, że inteligencja jest czymś stałym, uważają, że niczego nie można
zrobić, by stać się mądrzejszym. Nie mają powodów, by ciężko pracować lub być
wytrwałym, kiedy napotykają trudności.
Uprzytomnienie sobie, że ciężka praca i wytrwałość prowadzą do podniesienia
poziomu inteligencji, pobudza wewnętrzną motywację do nauki.
2. Stawianie sobie za cel nauki czy wyników?
Dzieci mają lepsze wyniki, gdy za cel stawiają sobie zdobycie wiedzy.
Stawianie sobie za cel zdobywania wiedzy sprzyja głębszemu rozumieniu materiału. Dzieci
uczą się bardziej aktywnie – powtórnie przeglądają materiał, którego nie rozumieją, zadają
pytania podczas pracy, łączą wiedzę właśnie zdobywaną z przyswojoną wcześniej.
Uczenie się tylko po to, by zdobyć dobrą ocenę, ogranicza wiedzę zdobywaną przez uczniów
do tego, czego spodziewają się na sprawdzianie.
Zbytnie przykładanie wagi do wyników może zaszkodzić każdemu, ale są dwa typy dzieci,
którym przynosi to najwięcej szkód: wyjątkowo zdolni uczniowie oraz dzieci z niską
samooceną. Ci pierwsi mogą się znudzić i stracić motywację do pracy (po co podejmować
wyzwanie, skoro można osiągnąć cele bez wielkiego wysiłku?). Dzieci z niską samooceną z
kolei uważają: po co się starać, skoro i tak wyjdą na głupców, niezależnie od tego, co zrobią.
Jak pokazać dziecku, że cenisz stawanie się mądrym:

podkreślaj znaczenie nauki jako celu,

podkreślaj, że nauka jest ważniejsza niż oceny,

wytłumacz dziecku, że błędy są naturalną częścią procesu nauki,

bądź wzorem pozytywnej postawy wobec własnych błędów,

pomóż dziecku uczyć się na błędach i niepowodzeniach,

nie pozwól, żeby ktokolwiek śmiał się z błędów innych.
Pamiętaj, że współzawodnictwo skupia uwagę na wynikach, zniechęca do podejmowania
wysiłków, sprzyja pobieżnemu wykonywaniu zadań, niszczy kreatywność. Współpraca
bardziej motywuje niż współzawodnictwo. Dzieci lubią pracować razem z rówieśnikami, a
współzawodnictwo pomiędzy grupami jest zazwyczaj lepsze niż konkurencja indywidualna.
1. Nagrody i oceny
Nie można stosować nagród częściej, niż to naprawdę konieczne. Jeśli zawiodą inne metody,
można stosować nagrody do “doładowania akumulatorów” dziecka. Drobne przekupstwo
może skłonić dziecko do rozwinięcia umiejętności i bywa skuteczne do chwili, gdy poczucie
kompetencji przyniesie dziecku satysfakcję i zwiększy motywację do nauki. Nagrody mogą
też motywować dziecko do opanowania tematów, które wydają mu się nudne. Jednak nagrody
mogą odwracać uwagę dzieci od wartości jakiejś czynności i kierować ją na samą nagrodę –
powód do podejmowania czynności. Innymi słowy najlepszym sposobem podkopania
zainteresowania dziecka nauką jest nagradzanie go za to, że się uczy.
Skupianie się na nagrodzie sprawia, iż uczniowie zawężają zakres zainteresowań, zapominają
o tym, czego się nauczyli, uciekają się do uczenia się na pamięć i pójścia na łatwiznę, łącznie
z oszukiwaniem.
Przy stosowaniu nagród należy pamiętać o następujących radach:

Nagradzaj czynność, którą popierasz.

Nie szafuj nagrodami. Jeśli wystarczą lody, nie proponuj gry komputerowej.

Nie zwlekaj zbyt długo z wręczeniem lub zrealizowaniem nagrody.

Zwracaj się do dziecka tak, jakby mogło dokonać samodzielnego wyboru. Na
przykład: “Co powiesz na to, że jeśli będziesz odrabiał wszystkie lekcje przez trzy dni
z rzędu, to upiekę ci ulubione ciasto? Zgadzasz się na to?”

Przestań nagradzać, gdy tylko dziecko wykaże prawdziwe zainteresowanie daną
czynnością.
Istnieje szczególny rodzaj nagród, które zamiast zmniejszać u dziecka zamiłowanie do nauki,
niemal zawsze je zwiększają: nagrody zawierające informacje dotyczące kompetencji
dziecka. Dzieje się tak dlatego, że takie nagrody potwierdzają jakieś dokonanie lub nową
umiejętność. Nagrody, które przekazują informacje na temat szkolnych kompetencji dziecka,
podsycą jego entuzjazm do nauki.
Szczególnym rodzajem nagród są pochwały. Przy ich stosowaniu należy pamiętać o zasadach:

Bądź konkretny, chwal tylko za osiągnięcia wymagające wysiłku.

Chwal za wytrwałość i osobiste postępy.

Chwal uczynki, a nie samo dziecko.

Nie pozwól, by dziecko uzależniło się od twoich pochwał. Pomóż mu samodzielnie
ocenić swoją pracę.

Bądź szczery i nie przesadzaj z pochwałami.
Oceny, tak samo jak nagrody, odciągają uwagę dziecka od tego, czego się uczy. Nie należy
im nadawać największego znaczenia. Lepiej zachęcać dziecko do tego, żeby bardziej skupiło
się na krótkoterminowych celach niż na ocenach: napisaniu dobrego referatu, nauczeniu się
pisowni nowych słów. Gdy dziecko otrzymuje oceny lub świadectwo, połóż nacisk na uwagi
nauczyciela i inne informacje dotyczące tego, czego się nauczyło. Powiedz dziecku, że tak
naprawdę liczy się wysiłek włożony w pracę oraz to, czego się nauczy.
Im większy nacisk położysz na poczucie osobistej satysfakcji i dumy z dobrze wykonanej
pracy, tym mniej dziecko będzie zależne od zewnętrznych bodźców takich jak oceny.
1. Poczucie własnej wartości
Gdy dziecko wie, że je kochasz i akceptujesz, wzrasta w atmosferze miłości i spokoju, która
jest niezbędna do pełnego emocjonalnego rozwoju i wykształcenia się zamiłowania do nauki.
Świadome, że twoja miłość nie zależy od jego osiągnięć szkolnych, dziecko może
podejmować ryzyko i prosić o pomoc. Może uczyć się poprzez zabawę, stawać się coraz
bardziej kompetentne, czuć się samodzielne, a przy tym nie tracić z tobą bliskiej więzi.
MOTYWACJA DO NAUKI: CHCIEĆ TO MÓC
Kto chce coś stworzyć, musi coś z siebie dać. Motywacja odgrywa tutaj zasadniczą rolę.
Motywacja do nauki oznacza konfrontację z określonymi wymogami jakości. Chodzi o to,
żeby w tej samej sytuacji osiągać co najmniej równie dobre, a nawet lepsze wyniki niż do tej
pory – albo w porównaniu z innymi ludźmi dokonywać takich samych albo lepszych
osiągnięć.
o
Wcześniejsze sukcesy – albo porażki – określają w znacznym stopniu
motywację dziecka do nauki. Ważne jest więc, żeby od małego dzieci miały
okazje do odnoszenia sukcesów. Dziecko, które w określonych sytuacjach
odniosło sukces, przeważnie ponawia próby zebrania kolejnych laurów.
o
Sposób interpretacji przez dzieci sukcesów czy porażek, w sposób istotny
determinuje ich dalszą motywację do nauki. Poczucie odpowiedzialności za
własne poczynania, ma znaczący wpływ na skupienie uwagi i wytrwałość.
Jak rozwija się motywacja do nauki
o
małe dziecko cieszy się efektem własnych poczynań, dlatego samo stara się tak
działać, żeby osiągnąć określone rezultaty,
o
starsze dziecko podejmuje próby efektywnego sprostania wymogom otoczenia,
o
rodzice podtrzymują w dziecku jego gotowość do podejmowania wysiłku,
nauki.
Wychowanie w samodzielności
o
rodzina powinna poświęcać czas na wypróbowanie przez dziecko własnych
rozwiązań,
o
rodzice powinni dostrzegać starania dziecka, a przede wszystkim doceniać
nawet niewielkie postępy. W ten sposób umacniają je w dalszych działaniach,
dają mu nadzieję, dodają odwagi i tym samym wspierają jego samodzielność,
o
atmosfera w rodzinie powinna być naznaczona wzajemnym szacunkiem i
życzliwością,
o
rodzina powinna dostarczać dziecku impulsów, przydatnych w rozwiązywaniu
problemów i w rozbudzaniu chęci poznania,
o
rodzina powinna również określać dziecku granice i ułatwić orientację w
bliskim otoczeniu.
Gdy brakuje czasu
Dzieci potrzebują wsparcia rodziców, żeby mieć motywację i pracować wytrwale. Ważny jest
przede wszystkim czas i zainteresowanie dla jego potrzeb i problemów.
Kiedy brakuje czasu – brakuje też codziennych rozmów, przemyśleń na temat wychowania i
jego celów, a także wzajemnego wsparcia i okazywania szacunku. Umykają uwadze rodziców
zaniedbania np. przy odrabianiu lekcji czy wypełnianiu domowych obowiązków. Z drugiej
strony często nie zauważają starań dziecka, które chce osiągnąć jak najlepsze wyniki. Jeśli nie
ma uznania, albo jeśli udziela się tylko nagany, to nie należy oczekiwać, że dziecko będzie
miało chęć na długotrwały wysiłek. Jest ono bowiem przeświadczone, że wysiłek się nie
opłaca.
BIBLIOGRAFIA:

D. Stipek, K. Seal – “Jak nakłonić dziecko do nauki?”, Warszawa 2002.

G. W. Green – “Jak pomagać dziecku w nauce”, Warszawa 1997.

A. Faber, E. Mazlish – “Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole”,
Poznań 1996.

B. L. Mc Combs, J. E. Pope – “Uczeń trudny. Jak skłonić go do nauki”, Warszawa
1997.

H. Weyhreter – “Zaburzenia koncentracji u dzieci”, Warszawa 2001.

J. Fulton – “Sprawdź możliwości swojego intelektu”, Warszawa 2001.

“Trudne sytuacje w szkole podstawowej”