Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych im. Macierzy Ziemi

Komentarze

Transkrypt

Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych im. Macierzy Ziemi
Nr 4 (7) | Grudzień 2009 | www.zseg.cieszyn.pl | Cena: bezcenne
Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych
im. Macierzy Ziemi Cieszyńskiej
Wywiad z Panią Dorotą Przyłęcką.
1. W życiu kieruję się… tym, aby nikt przeze mnie nie płakał .
2. Nie wyobrażam sobie życia bez… mojej rodziny.
3. Praca w szkole jest dla mnie… bardzo przyjemna i ciekawa.
4. Rodzina jest dla mnie… wszystkim.
5. Lubię w sobie… poczucie humoru i optymizm.
6. Mój powód do dumy… moje dzieci.
7. Moja największa wada to… upartość.
8. Najbardziej boję się… fałszywych ludzi.
9. Dzień rozpoczynam od… kawy.
10.Całymi dniami mogłabym… jeździć na rowerze.
11.Na bezludną wyspę zabrałabym… książki i rower.
12.Książka, którą polecam… „Człowiek, który słucha koni” Monty Roberts.
13.Film, który wywarł na mnie wrażenie to… „Nigdy w życiu”.
14.Mam zawsze przy sobie… pomadkę do ust.
15.Moje ulubione danie to…deser rafaello.
16.Gdybym wygrała milion to… pojechałabym do Indii, Chin.
17.Miejsca, które chciałabym zobaczyć… Azja, Tybet.
18.Dużą przyjemność sprawia mi… czytanie, jazda na rowerze, życzliwe kontakty z ludźmi.
19.Ulubiony kolor to… czerwony.
20.W lodówce zawsze mam… Martini i oliwki.
21.Coś od siebie…„Bądźcie życzliwi dla ludzi.”
Bardzo dziękujemy Pani Profesor za wywiad i poświęcony czas
Microsoft będzie promował konkurencyjne przeglądarki w Windows
Microsoft będzie odtąd oferował w Windows XP, Windows Vista i Windows 7 ekran
umożliwiający wybór przeglądarki internetowej.
Microsoft musi promować konkurencję przez 5 lat
W grudniu 2007 r. Opera Software skłoniła Komisję Europejską do śledztwa w sprawie
wykorzystania przez Microsoft dominującej pozycji na rynku do pakietowania Internet
Explorera z systemem operacyjnym Windows.
Nowy „ekran wyboru” umożliwia użytkownikom łatwy wybór i instalację alternatywnych
wobec Internet Explorera przeglądarek.
- To jest zwycięstwo na rzecz przyszłości sieci. Ta
decyzja oznacza także świętowanie otwartych standardów internetowych, które są istotnym
składnikiem innowacji w Internecie – powiedział Jon von Tetzchner, prezes Opera Software. –
Opera jest od długiego czasu w pierwszej linii walki o standardy internetowe, dzięki którym
ludzie mają równy dostęp do sieci wszędzie, o każdej porze i na każdym urządzeniu. Rezultat
dochodzenia Unii Europejskiej jest w naszych oczach uhonorowaniem naszej misji – dodaje.
Po energicznym zajęciu się sprawą pakietowania w wyniku skargi Opery z 2007 r. Komisja
Europejska przyjęła zobowiązanie Microsoftu do zastosowania ekranu wyboru przeglądarki,
a śledztwo zostało właśnie zakończone. Decyzja dotycząca wyboru przeglądarek będzie
obowiązywać przez najbliższych pięć lat, a jej przestrzeganie będzie analizowane na podstawie
przeprowadzanych co pół roku przeglądów. Jak na razie, ekran wyboru będzie dostępny
jedynie dla europejskich klientów. Innymi słowy, Microsoft został ostatecznie zmuszony do
promowania produktów konkurencji w systemach operacyjnych Windows.
Skończyły się czasy, kiedy firmy mogły w niewielkim zakresie wspierać standardy, by
przywiązywać do siebie klientów – powiedział Håkon Wium Lie, dyrektor ds. technologii
w Opera Software. – Ekran wyboru przeglądarki da ludziom dostęp do lepszych przeglądarek,
lepiej wspierających standardy internetowe – dodaje.
CZEKANIE NA
Poranek oczy zaspane przeciera.
Niebo zdejmuje zmiętą koszulę.
Słońce powieki powoli otwiera.
Ptasia symfonia pieści uszy czule.
Wiatr ożywczym świeżym powiewem,
magicznym zapachem zmysły nasącza
drocząc się z przydrożnym drzewem
brąz kory w zielone ubiera pnącza.
Chcę bose stopy zanurzyć w błękicie.
Ustami wchłonąć całą czerwień maków.
Wstawać codziennie o bladym świcie
by uczyć się śpiewu od ptaków
ZAPOMNIAŁAM DROGI
Tak bym chciała jeszcze przez jakiś czas
wierzyć, że jest kwiat paproci
co kwitnie jednej nocy.
Że są buty, które wystarczy założyć
by stawiać siedmiomilowe kroki.
Spotkać księżniczkę zaklętą w żabę,
śpiącą królewnę,
którą wystarczy pocałować.
Tak bym chciała jeszcze raz
przenieść się w ten świat
cudownie czarowny
wczytany w sen klejący oczy,
gdy księżyc w koronie gwiazd
dumnie przemierza niebo.
Tak bym chciała mieć tamtą wiarę
w spełniające się marzenia
jak w baśniach które mi czytałaś
gdzie miłość zło w dobro zamienia.
Tak bym chciała uwierzyć,
że można wrócić w czas dobry i kochany,
do którego tęsknota goni.
Chciałabym... ale zapomniałam drogi...
Autor pragnie pozostać anonimowy
KOSZYKÓWKA
W dniu 13.11 nasze koszykarki zapewniły sobie udział w zawodach powiatowych pokonując takie szkoły jak:
Osuch i ZST :)
Zawody powiatowe odbyły się 26.11. Niestety, po bardzo dobrej walce dziewczyny uległy szkole z Wisły i ze
Skoczowa, ogólnie zajmując 4 miejsce w powiecie - co do roku poprzedniego jest dobrym wynikiem.
Skład :
Aleksandra Bathelt (3ta), Angelika Walczak (3ta),
Patrycja Barańska (1ht), Kasia Klimos (3ea), Edyta
Bienias (3eb), Marcelina Ryś (3eb), Justyna Hawełka
(3eb), Magda Miklar (3eb), Wioletta Standura (1gż),
Dominika Cienciała (1gż). Pod dowództwem prof.
Grzegorza Żwaka.
GRATULUJEMY I ŻYCZYMY DALSZYCH SUKCESÓW
Kutia:
Składniki:
20 dag ziaren pszenicy,
15 dag maku,
kilka łyżek miodu pitnego,
4 łyżki słodkiej śmietany.
Bakalie:
5 dag obranych orzechów laskowych,
5 dag orzechów włoskich,
5 dag rodzynek,
5 dag skórki pomarańczowej.
Wykonanie:
Pszenicę dokładnie przebrać, opłukać, zalać wodą. Ugotować do miękkości, odcedzić. Gdy
pszenica się gotuje, mak wsypać do osobnego garnka, zalać taką ilością wrzątku, aby
całkiem go przykryła i gotować do momentu aż ziarenka dadzą się rozetrzeć w palcach.
Następnie zdjąć mak z ognia i przecedzić przez sito, a potem zemleć na maszynce.
Wymieszać miękką pszenicę z makiem, dodać całe orzechy laskowe i połówki orzechów
włoskich, skórkę pomarańczy, rodzynki.
Wszystko starannie wymieszaj, doprawić do smaku śmietaną i miodem. Przykryć i odstawić
na noc do lodówki.
Tuż przed podaniem przełożyć kutię do innego naczynia i udekorować orzechami
laskowymi.
www.kulinarne-przepisy.com
Ryba po grecku:
Składniki:
1 kg filetów z ryby (filet, dorsz lub morszczuk),
3 marchewki,,
2 pietruszki,
1 nieduży seler,
1 cebula,
100 g mąki,
4 łyżki oleju,
2 łyżki pasty pomidorowej,
sok z połowy cytryny,
sól, pieprz, bazylia, oregano.
Wykonanie:
Rybę opłukać, posolić i obtoczyć w mące, dokładnie przyciskając. Smażyć na rozgrzanym
oleju z obu stron na złoty kolor. Włoszczyznę obrać, zetrzeć na tarce warzywnej, cebulę
drobno posiekać. Dusić do miękkości (przez ok. 30 minut) na niewielkiej ilości oleju na
małym ogniu pod przykryciem wraz z ziołami i przyprawami. Pod koniec duszenia dodać
pastę pomidorową oraz sok z cytryny. Nieco przestudzonymi warzywami obłożyć usmażone
filety rybne. Wstawić do lodówki i podawać po kilku godzinach ozdobione plasterkami
cytryny i świeżymi ziołami.
www.palcelizać.pl
Robotnik biega po całym placu budowy z pustymi taczkami - tam i z powrotem i tak cały czas. Przychodzi
kierownik, patrzy ze zdziwieniem i pyta się robotnika:
 Panie, co pan tak latasz z pustymi taczkami?
 A bo tyle roboty, że nie ma czasu załadować.
Na pustym jeszcze placu budowy brygadzista staje przed robotnikami i mówi:
- Panowie rozpoczynamy i pamiętajcie - budujemy solidnie, bez fuszerki, bez wynoszenia na lewo materiałów.
Budujemy najlepiej jak umiemy, bo budujemy dla siebie.
- A co to będzie? - pyta się jeden z robotników.
 Miejska izba wytrzeźwień.
Dwóch robotników niesie deskę. Przychodzi kierownik i pyta:
- Dlaczego niesiecie tą deskę we dwóch?
 Bo trzeci jest na zwolnieniu.
Na budowie: Przychodzi facet i się pyta:
- Ilu was tu pracuje?
- Z majstrem, czy bez?
- Z majstrem.
- 26.
- A bez?
- Bez majstra, to tu nikt nie pracuje.
Majster na budowie pyta się robotnika:
- Dlaczego Ty nosisz po jednej desce, a Nowak po dwie?
 Bo to leń. Nie chce mu się dwa razy chodzić.
Dwaj robotnicy na budowie rzucają monetę.
- Jak wypadnie reszka, gramy w karty - mówi jeden.
- Jak wypadnie orzeł, idziemy na piwo - dodaje drugi.
- A jak stanie na sztorc?
- Trudno, pech to pech, wtedy zabieramy się do roboty...
Na budowie robotnik taszczy na plecach dwa worki cementu. Spotyka go szef i pyta:
- Nie lepiej byłoby na taczce?
- Może i lepiej, ale kółko trochę w plecy gniecie.
Przychodzi budowlaniec do majstra:
- Panie majstrze łopata mi się złamała!
- To się oprzyj o betoniarkę!
To tak trochę świątecznie
Naszedł grudzień, ostatnie 31 dni 2009 roku. Praktycznie już od pierwszego dnia tego miesiąca następuje
„szaleństwo świąteczne”. Na wszystkich wystawach sklepowych, w sklepach, na ulicach, wszędzie widzimy
symbole związane ze świętami Bożego Narodzenia: mikołaje, bałwany, choinki. Ale o co kaman tak naprawdę
w świętach?
Coraz więcej osób zapomina o tym, że święta to nie tylko te wszystkie zabawki. Najważniejsza w tych dniach
jest nasza rodzina. Te parę chwil wolnych od szkoły i pracy jest po to, abyśmy przypomnieli sobie w naszym
codziennym, zabieganym i nerwowym życiu, że mamy bliskich, którzy są nam bardzo potrzebni. Niektórzy
nie zdają sobie z tego sprawy. Pochłonięci „świątecznym szaleństwem” i szałem zakupów myślą tylko o tym,
co kupić albo w co ubrać choinkę. Owszem to jest ważne, dlatego że tworzy to świąteczny klimat, ale nie
najważniejsze. Nie stawiajmy więc tego na pierwszym miejscu. Idźmy na zakupy całą rodziną, angażujmy się
w świąteczne przygotowywania w domu.
Podczas tych paru dni panuje niezwykła atmosfera. Czas płynie wolniej, jest tak jakoś inaczej niż w każdy
inny zwyczajny dzień. Mam świadomość, że dzieje się coś nadzwyczajnego. Przyjrzyjmy się bliżej tym
świątecznym dniom.
24 grudnia to dzień zwany wigilią. Przez cały dzień trwają przygotowania do wieczornej uczty. W domu
pachnie barszcz, ryby oraz inne wspaniałe dania przygotowane zazwyczaj przez mamę, babcię, czy córkę. Do
męskiej części rodziny należy zazwyczaj ustawianie stołu, krzeseł, strojenie choinki wraz z dziećmi, które
zawsze najbardziej cieszą się na święta z powodu prezentów. Najmłodsi w rodzinie nie siedzą bezczynnie,
dlatego że pomagają w kuchni bądź w sprzątaniu czy ustawianiu stołów. Wieczorem, gdy na niebie pojawi się
długo oczekiwana pierwsza gwiazdka, całe rodziny zasiadają do stołu. Modlą się, dzielą opłatkiem i
konsumują przygotowane wcześniej starannie potrawy. Później następuje otwarcie prezentów, rozmowy,
spędzanie wspólnie czasu. Późnym wieczorem, albo można już powiedzieć wczesną nocą rodziny wybierają
się na pasterkę do kościoła, by świętować Boże Narodzenie.
25 i 26 grudnia to dni, w których całe rodziny spędzają wspólnie czas na rozmowach, odwiedzinach innych
bliskich. Świąteczna atmosfera temu sprzyja.
Następnym dniem świątecznym jest 31 grudnia. Dzień ten jest ostatnim w roku spędzony na zabawie
i szaleństwie do białego rana. Każdy zazwyczaj wybiera się gdzieś na jakąś imprezę ze znajomymi, albo siedzi
przed telewizorem w domu. Godzina 00:00 jest przejściem ze starego roku do nowego. Jest ono świętowane
bardzo pokazowym i ekscytującym pokazem sztucznych ogni.
Po tych szaleństwach mamy jeszcze dzień do odpoczynku, a później znowu powracamy do naszego
codziennego życia. Czujemy się starsi i czekamy na kolejne święta, dojadając jeszcze ciasteczka i ciasta, które
zostały od wigilii. Tak więc widzimy, że święta to czas, rodzinny. Warto czekać cały rok na tą atmosferę.
Co się dzieje w naszej szkole?
7 grudnia w naszej szkole odbyły się coroczne mikołajki zorganizowane przez Samorząd. Tym razem armia
św. Mikołaja wystąpiła w składzie: Marek Brożek – Mikołaj, Anna Parchańska – Mikołajowa, Joanna Pieszko
– diablica, Dominka Łacny – diablica, Sonia Ogrocka – anielica, Bartosz Bocek – anioł, Anna Kopeć –
fotograf. Nasze diablice ukarały niegrzecznych uczniów czarnym węglem, a anioły osłodziły im życie
rozdając słodycze. Teraz parę zdjęć z mikołajek i do zobaczenia za rok 
Z okazji nadchodzących świąt publikujemy specjalnie dla Was życzenia świąteczne w różnych
językach świata ;) Możecie teraz zabłysnąć w rodzinie albo między swoimi znajomymi ;)
Merry Christmas - po Angielsku
‫'( س ع يد م ي الد ع يد‬iidu miilaadin sa'iidun) - po Arabsku
Честита Коледа (Chestita Koleda) - po Bułgarsku
聖誕快樂 - po Chińsku
Sretan Božić - po Chorwacku
Veselé Vánoce - po Czesku
Glædelig Jul - po Duńsku
Hyvää Joulua - po Fińsku
Joyeux Noël - po Francusku
Kαλά Χριστούγεννα (Kalá Christúyena) - po Grecku
‫( שמח מולד חג‬chag molad sameach) - po Hebrajsku
Feliz navidad - po Hiszpańsku
Gelukkig kerstfeest - po Holendersku
メリークリスマス - po Japońsku
Linksmų Kalėdų lub Ńventų Kalėdų - po Litewsku
Natale hilare - po Łacinie
Fröhliche Weihnachten - po Niemiecku
God Jul - po Norwesku
‫ ( م بارک ک ری سمس‬kerismas mobarak ) - po Persku
Wesołych Świąt Bożego Narodzenia - po Polsku
Bom Natal lub Feliz Natal - po Portugalsku
Счастливого Рождества lub Рождеством - po Rosyjsku
Crăciun fericit! - po Rumuńsku
Срећан Божић (Srećan Božić) - po Serbsku
God Jul - po Szwedzku
Kellemes Karácsonyi Ünnepeket lub Kellemes Karácsonyt - po Węgiersku
Giáng Sinh Vui Vẻ - po Wietnamsku
Buon Natale - po Włosku
Z okazji zbliżających się świąt Bożego Narodzenia i Sylwestra, postanowiliśmy zadać kilku
nauczycielom pytania świąteczne;)
Jaka jest Pani ulubiona potrawa świąteczna?
p. A.Pyszny „Moją ulubioną potrawą świąteczną jest barszcz.”
Jakie są w Pani rodzinie tradycje świąteczne?
p. A.Pyszny „Obchodzę bardzo tradycyjne święta. Podporządkowuję się tradycjom, tak jak większość
z nas.”
p. E.Wilk „W mojej rodzinie są typowe tradycje, tj. karp, choinka.”
p. M.Cybulska „Spotykamy się całą rodziną przy stole wigilijnym, na którym są tradycyjne
cieszyńskie potrawy, np. zupa rybna, piernikowy sos, kapusta z grzybami, kompot z suszu
owocowego. Czytamy fragment z Biblii o narodzeniu Jezusa i wspólnie kolędujemy.”
Jaki był Pana/Pani najgorszy, a jaki najlepszy prezent?
p. P.Holisz „Dla mnie każdy prezent jest wyjątkowy.”
p. A.Pyszny „Moim najlepszym prezentem był wyjazd do Pragi na sylwestra, a najgorszym coroczne
dostawanie kosmetyków pod choinkę.”
Jaki jest Pani wymarzony prezent?
p. M.Cybulska „Historia piękna i brzydoty” Umberto Eco. Już po raz trzeci proszę Jezuska o ten
prezent. ”
Dlaczego dla Pani/Pana święta są magiczne?
p. P.Holisz „Zapachy wydobywające się z kuchni, wprowadzają mnie w stan odprężenia, poprawy
i zachęty do podejmowania wyzwań w nowym roku.”
p. E.Wilk „Jest to czas spędzony z rodziną, mam wtedy czas na odpoczynek.”
Jak spędza Pani/Pan tegorocznego sylwestra?
p. P.Holisz „Nie mam jeszcze planów. Podejrzewam, że w ostatnich dniach starego roku, wpadnie mi
do głowy jakiś pomysł, np. sylwester na stoku narciarskim.”
p. E.Wilk „Sylwestra spędzam w domu.”
p. M.Cybulska „Z uwagi na moją kontuzję spędzę tegorocznego sylwestra spędzę w domu.”
THANKSGIVING
Thanksgiving Day is a harvest festival celebrated primarily in the United States and Canada.
Traditionally, it is a time to give thanks for the harvest and express gratitude in general. While
perhaps religious in origin, Thanksgiving is now primarily identified as a secular Holiday.
In the USA and Canada they usually:
 eat Stuffed Turkey and Pumpkin Pie during a very special Thanksgiving Dinner
 watch parades
 sing: "Over the River and through the Woods", "We Gather Together", "The Thanksgiving
Song"
 they have special sports events: American football, Thanksgiving Classic, Turkey Trot,
Turkey bowling ,Turkey Night Grand Prix , Old Spice Classic, 76 Classic, Punkin' Chunkin'
Here are some recipes for home-made turkey and pumpkin pie:
Stuffing a Turkey How-To
1. Remove turkey from brine and discard brine.
2. Pat dry the inside and outside of turkey.
3. Let the turkey stand at room temperature for up to 2 hours.
4. Estimate 1 pound of stuffing per person, allowing for seconds
or leftovers.
5. Begin to stuff the main cavity and neck cavity of the turkey
with your stuffing right before the turkey goes into the oven. Be
careful not to stuff the turkey too tightly; the stuffing won't cook
evenly and bacteria may grow. Any extra stuffing can be cooked
in a buttered baking dish.
6. Hold neck flap in place with toothpicks or bamboo skewers.
7. Fold wing tips under turkey.
8. Using cotton twine, tie the turkey legs together. Tying a bow
will be easier to untie later.
9. Place carrots, parsnips, celery, onion, and white turnip in the bottom of a large roasting
pan; the vegetables will add flavor to the gravy.
10. Place a rack over vegetables.
11. Transfer the turkey, breast-side up to the rack in the roasting pan and place in oven.
A pumpkin pie recipe
Ingredients:
Makes two 10-inch pies
1 sugar pumpkin, (about 4 pounds), halved, or 3 cups solid-pack canned pumpkin
1 1/2 recipes Pate Brisee
All-purpose flour, for work surface
7 large eggs
1 tablespoon heavy cream
1 1/2 cups plus 2 tablespoons packed light-brown sugar
2 tablespoon cornstarch
1 teaspoon salt
1 1/2 teaspoons ground cinnamon
1 1/2 teaspoons ground ginger
1 teaspoon pure vanilla extract
1/4 teaspoon ground nutmeg
3 cups evaporated milk
Whipped cream, for serving
Directions:
Preheat oven to 425 degrees. If using fresh pumpkin, roast pumpkin, cut sides down, on
a rimmed baking sheet until soft, 50 to 60 minutes. Let cool completely. Roasted pumpkin
can be refrigerated in an airtight container overnight.
Reserve 1/4 of the dough for making leaf decorations. Turn out the remaining dough onto
a lightly floured work surface; divide in half. Roll out each half into a 14-inch round. Fit
rounds into two 10-inch pie plates; crimp edges as desired. Freeze until firm, about 15
minutes.
Roll out reserved dough to 1/8 inch thick. Transfer to a baking sheet, and freeze until firm,
about 15 minutes. Using a leaf-shape cookie cutter or a paring knife, cut leaves from dough.
Freeze until cold, about 10 minutes.
Reduce the oven temperature to 375 degrees. Whisk 1 egg and heavy cream in a small bowl;
set aside. Brush edges of pie shells with a wet pastry brush; arrange leaves around edges,
pressing to adhere. Brush leaves with egg wash. Cut 2 large circles of parchment; fit into pie
shells, extending above edges. Fill with pie weights. Freeze until cold, about 10 minutes.
Bake pie shells 10 minutes. Remove weights and parchment; bake 5 minutes more. Let cool
completely on a wire rack.
If using fresh pumpkin, discard seeds. Scoop out flesh using a large spoon; transfer to a food
processor. Process until smooth, about 1 minute. Transfer pumpkin to a large bowl. Add
brown sugar, cornstarch, salt, cinnamon, ginger, vanilla, nutmeg, remaining 6 eggs, and
evaporated milk; whisk until combined.
Reduce oven temperature to 350 degrees. Place pies on a rimmed baking sheet. Divide
pumpkin mixture evenly between shells. Bake until all but centers are set, 35 to 40 minutes.
Let pies cool completely on a wire rack. Cut into wedges, and serve with whipped cream.
Happy Thanksgiving!
Z okazji Świąt Bożego Narodzenia oraz Nowego Roku życzymy wszystkim czytelnikom
wspaniałych świąt spędzonych w rodzinnej i ciepłej atmosferze.
Uczniom życzymy mniej kartkówek, mniej pytania, więcej szczęścia, zapału do nauki, miłego
odpoczynku od szkoły oraz szalonej zabawy w Sylwestra 
Nauczycielom oraz wszystkim innym dorosłym życzymy duuużo cierpliwości, mocnego
i donośnego głosu (w niektórych wypadkach), wstawiania coraz to większej liczby dobrych
ocen, stalowych nerwów, miłej pracy z uczniami oraz także wspaniałego i niezapomnianego
sylwestra.
Myślimy, że po świętach wszyscy wrócimy wypoczęci, wyspani, najedzeni i przede
wszystkim zadowoleni 
Wesołych Świąt !
Czekamy więc na wasze pomysły, dobre rady i arcydzieła (mp3, filmy, grafika, zdjęcia,
poezja itp.), które możecie przysyłać na [email protected] oraz przepisy kulinarne (nie
tylko gastronom) na [email protected]
REDAKCJA
Opiekunowie: mgr Joanna Otręba, mgr Agnieszka Jagiełło (sekcja angielska), mgr
Wojciech Bartnik; Redaktor naczelna: Angelika Walczak; Redaktor techniczny: Piotr
Pońc; Grafika: Grzegorz Frągnowski; Dziennikarze: Anna Kopeć, Sonia Ogrocka,
Ewelina Wacławik, Piotr Iwacz, Sekcja angielska: Natalia Kawulok

Podobne dokumenty