Znaczenie koniunktury w kształtowaniu zachowań rynkowych

Komentarze

Transkrypt

Znaczenie koniunktury w kształtowaniu zachowań rynkowych
Dr hab. Piotr Białowolski
Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
Uniwersytet w Turynie

Badania
koniunktury
wykorzystywane
do

bardzo
oceny
rzadko
zachowań
finansowych gospodarstw domowych

Wyjątek  badanie sytuacji na rynku consumer
finance prowadzone przez IRG SGH oraz KPF
75
70
65
57,3
60
55
50
45
40
35
Barometr Rynku Consumer Finance

Cel

Zidentyfikować
koniunktury,
które
są
czynniki
z
badań
odpowiedzialne
za
zmiany zachowań gospodarstw domowych na
rynku finansowym

Powszechnie
czynnikiem
przyjmuje
się,
odpowiedzialnym
że
za
głównym
zaciąganie
zobowiązań i oszczędzanie jest faza cyklu życia
◦ Teoria cyklu życia i dochodu permanentnego opracowana przez
Modiglianiego i Brumberga (1954) oraz Miltona Friedmana
(1957);
◦ Większość literatury ekonomicznej dotyczącej modelowania
zachowań ekonomicznych rozszerza ich wyniki bazując na
fundamentach tych prac.

Krótkookresowe zmiany w popycie na kredyt
◦ Zmiana udziału gospodarstw domowych wykluczonych z
rynku finansowego. Attanasio (1994), Crook (2003) i
wielu innych podają sposoby szacowania skali tego
zjawiska. W większości gospodarek szacowane jest ono
na ok. 20%.
◦ Wpływ na rynek ma możliwość odkładania zakupu
nowych dóbr trwałych. Popyt na dobra trwałe podlega
silnym wahaniom w cyklu koniunkturalnym.

Wywodząc z prac Katony (1975) oraz Van Veldhovena i
Groenlanda (1993) można wyróżnić trzy podstawowe grupy
czynników
(i
korespondujących
z
nimi
wskaźników)
odpowiedzialnych za psychologiczną motywację do zaciągania
długów/oszczędzania:
◦ Ocena sytuacji gospodarczej,
◦ Osobista skłonność do oszczędzania,
◦ Skala wolności w podejmowaniu decyzji o oszczędzaniu, zaciąganiu
zobowiązań. Czasami wynikająca z ograniczeń narzuconych przez samych
zainteresowanych wynikających z chęci zwiększenia samokontorli (Thaler
& Shefrin, 1981).

Unikalna kombinacja dwóch badań
◦ zorientowanego na ocenę sytuacji finansowej
gospodarstw domowych, a także
◦ koniunktury konsumenckiej.

17 rund począwszy od I kwartału 2008 r. do
I kwartału 2016 r. – częstotliwość półroczna.
◦ Ogółem 13000 respondentów,
◦ Przeciętnie ponad 700 uczestników w każdej rundzie badania.


Oszczędzanie: Jeżeli planujecie Państwo zaoszczędzić, to na
jaki cel zostaną przeznaczone te środki: 1. zakup
domu/mieszkania, budowa domu; 2. zakup samochodu; 3.
zakup drobnych dóbr trwałych (np. sprzęt RTV-AGD); 4.
remont domu/mieszkania; 5. bieżące wydatki konsumpcyjne
(np. żywność, odzież); 6. wypoczynek; 7. emerytura; 8. inne
cele; 9. bez specjalnego przeznaczenia.
Zaciąganie zobowiązań: Kredyty lub pożyczki, które Państwo
posiadacie, służą sfinansowaniu: 1. zakupu drobnych dóbr
trwałych (np. sprzęt RTV-AGD); 2. zakupu mieszkania, domu;
3. zakupu samochodu; 4. wydatków na zakupy konsumpcyjne
(wypoczynek, Święta); 5. wydatków na nagłe potrzeby
(pokrycie kosztów leczenia, wypadku, operacji, itp.); 6. spłatę
innych zobowiązań; 7. inne.
Zakup domu/mieszkania
Zakup samochodu
Zakup drobnego AGD
Remont
domu/mieszkania
Wydatki konsumpcyjne
Urlop
Emerytura
Inne
Bez specjalnego
przeznaczenia
Odsetek
7.1%
8.9%
13.0%
29.5%
30.2%
15.1%
3.4%
6.8%
20.8%
Zakup drobnych dóbr
trwałych
Zakup mieszkania/domu
Zakup samochodu
Wydatki konsumpcyjne
Nieoczekiwane wydatki
Spłata wcześniejszych
zobowiązań
Inne wydatki
Odsetek
26.8%
12.3%
9.6%
12.2%
16.8%
22.1%
25.9%



Dlaczego segmentacja?
Procesy związane z oszczędzaniem i zaciąganiem
zobowiązań są motywowane wieloma czynnikami i
nie poddają się łatwemu opisowi (Kamleitner and
Kirchler, 2007),
Co więcej, decyzje o użyciu kredytu/oszczędności na
konkretny cel nie są związane tylko z tym co chcemy
konsumować, ale również zależą od tego, jak dany
cel pozycjonuje się w ramach naszych mental
accounts (Thaler, 1990, 1999), które to determinują
dopuszczalność danego celu do finansowania w
konkretnej formie.

Zarówno w przypadku oszczędności, jak i kredytu
otrzymano po grup pięć gospodarstw domowych.

Wykorzystano do tego segmentację z użyciem
analizy klas ukrytych.

Uzyskane wyniki pozwoliły stwierdzić, że grupy te
są porównywalne w czasie.
Wyniki na skali prawdopodobieństwa
c.1
c.2
c.3
c.4
c.5
Zakup drobnych dóbr
trwałych
0.349
0.037
0.02
0.065
0.116
Zakup mieszkania lub
domu
0.061
0.007
0
1
0
Zakup samochodu
0.154
0
0
0.144
0.003
Wydatki konsumpcyjne
0.071
0.006
0.007
0.007
0.14
Niespodziewane
wydatki
0.072
0
0
0.014
0.22
Spłata wcześniejszych
długów
0.157
0
0.037
0.032
0.225
Inne cele
0.046
1
0
0
0.039
Cel zadłużenia
Źródło: Obliczenia własne w programie mplus
Wyniki na skali prawdopodobieństwa
Cel
oszczędzania
c.1
c.2
c.3
c.4
c.5
Zakupu domu
mieszkania
0.174
0.001
0
0.002
Zakup
samochodu
Zakup
drobnych
dóbr trwałych
0.203
0.001
0
0.053
0.22
0.003
0.046
0.157
Remont
mieszkania
0.124
0
0
0.999
Wydatki
konsumpcyjne
0.122
0
1
0.255
Wakacje
0.303
0.007
0.059
0.105
0.006
Emerytura
0.075
0
0.003
0.019
0.007
Inne cele
0.039
0
0.017
0.022
0.332
Bez celu
0
1
0.019
0.009
0.021
0.054
0.009
0.01
Źródło: Obliczenia własne w programie mplus
0
0
Purpose of credit/loan
Zmienna
Wpływ na
kryterium
informacyjne
BIC (-/+)
Wpływ na przynależność do grupy (+ dodatni wpływ; - ujemny wpływ; 0 –
Nieistotne)
Grupa 1
Grupa 2
Grupa 3
Grupa 4
Grupa 5
Koniunktura
konsumencka
-
0
0
+
0
Ref.
MP.S
+
----
----
----
----
----
MP.F
+
----
----
----
----
----
PRA.S
+
----
----
----
----
----
PRA.F
+
----
----
----
----
----
FIN.S
+
----
----
----
----
----
Zmienna
Wpływ na
kryterium
informacyjne
BIC (-/+)
Wpływ na przynależność do grupy (+ dodatni wpływ; - ujemny wpływ; 0 – Nieistotny
wpływ)
Grupa 1
Grupa 2
Grupa 3
Grupa 4
Grupa 5
Wskaźnik
koniunktury
-
-
-
-
-
Ref.
MP.S
+
----
----
----
----
----
MP.F
+
----
----
----
----
----
PRA.S
-
-
-
-
-
Ref.
PRA.F
-
-
-
0
-
Ref.
FIN.S
-
+
+
0
+
Ref.

Zidentyfikowano pięć grup oszczędzających i pięć
grup zaciągających zobowiązania, które pokazały
porównywalne w czasie zachowania finansowe,

Przechodzenie między segmentami oszczędzających i
zaciągających
zobowiązania
jest
determinowane
przez aktualną koniunkturę gospodarczą.

Kredyt – poprawa postrzegania koniunktury konsumenckiej
ogranicza
prawdopodobieństwo
przynależności
do
grupy
gospodarstw domowych zadłużających się na różne cele,

Oszczędzanie – wykazano obecność motywu przezornościowego,
spodziewana stabilizacja cen powoduje zwiększenie skłonności
do oszczędzania; analogicznie działa poprawa oceny kondycji
finansowej.
[email protected]

Podobne dokumenty