rodzaje ognisk i zasady

Komentarze

Transkrypt

rodzaje ognisk i zasady
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.
Rodzaje ognisk
MODELE OGNISK Istnieje wiele rodzajów ognisk. Poszczególne typy ognisk różnią
się zależnie od swego przeznaczenia
Studnia - sam rdzeń stosu pozostaje bez zmian, czyli musi być tam coś, co się
zapali ( byle nie benzyna, papiery itp. ). Natomiast boki układamy z równej długości
polan. Zapewnia dużo ciepła i światła dzięki dużemu dopływowi powietrza. Dlatego
może ono służyć do gotowania i sygnalizacji.
Bardzo ciekawy typ ogniska, warty polecenia ze względu na mnóstwo ciepła i światła
jakim obdarowuje siedzących przy nim kamratów. Polana okłada się tak by tworzyły
ażurową konstrukcję, podobną do kraty, która zapewnia dostęp tlenu i wytwarza efekt
komina, przez co ogień bucha z wielką werwą.
Inaczej zwana: Studzienka: Niejeden z nas nudził się kiedyś układając z kredek
swojego rodzaju wieżę. Dwie kredki wzdłuż, a na nich dwie kredki w poprzek.
Ognisko to układa się na tej samej zasadzie.
Piramida - budowana jest podobnie jak studnia
z tą różnicą, że każde „piętro” układamy z coraz krótszych brewion. Podobne do
ogniska typu "studnia", z tym, że ułożone jest z pełnych warstw drewna, a nie z
ażurowej konstrukcji. Takie ognisko pali się długo i można je wykorzystać jako ogień
na całą noc. Piramidka: Jest to studzienka zwężająca się w górę. Szeroka u dołu i
wąziutka u góry. Inna nazwa tego modelu ogniska to:
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.
Pagoda - pierwsze dwie, trzy warstwy układamy jak przy budowie „studni”. Każde
kolejne „piętro” jest układane z patyków w ilości zależnej od wielkości stosu z
zachowaniem podczas budowy naprzemiennego układania poziomów.
Tratwa - bardzo użyteczny model do wilgotnego drewna. Pożyteczny również przy
mokrym lub zaśnieżonym podłożu. Ułożyć na podłożu kwadratowe "łoże" z
większych kawałków drewna. Następną warstwę układać poprzecznie. Na wierzchu
buduje się piramidę. Wraz ze spaleniem żar przechodzi niżej osuszając i rozpalając
dwie zasadnicze warstwy tratwy.
Ognisko "gwiazda" - Przydatne, jeśli zależy nam na oszczędnym zużyciu opału lub
na niewielkim ogniu. Ogień pali się pośrodku "gwiazdy"; stosownie do potrzeb
podsuwa się kłody do środka. Można je odciągnąć na bok, jeśli chcemy gotować nad
żarem. Dla ogniska tego rodzaju zaleca się stosowanie twardego drewna.
Takie ognisko tworzymy w przypadku, gdy chcemy zaoszczędzić na opale lub gdy
zależy nam z różnych względów na utworzeniu ogniska dyskretnego.
Układ polan jest niezwykle prosty. Wszystkie grubsze patyki układamy promieniście
tak by stykały się w centrum. Tam pali się ogień. Gdy płomień staje się zbyt wielki –
nieco odsuwamy gałęzie na zewnątrz. Gdy przygasa – przeciwnie – podsuwamy je
do centrum, nawet by zachodziły tam jedne na drugie. Przy takim ognisku najlepiej
spisuje się opał z twardego drewna drzew liściastych. Ognisko takie jest szczególnie
warte polecenia, gdy gotujemy coś podczas wielkich upałów, bo nie wydziela za dużo
ciepła i w takich warunkach nie męczy nas dodatkowo nadmierną temperaturą.
Ognisko "wigwam" - Dogodne do gotowania i ogrzewania się (zużywa wiele opału).
Podpałkę wstępną należy umieścić pośrodku przygotowanego miejsca wokół wbitego
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.
w ziemię kołka, z otwarciem od strony nawietrznej dla zapewnienia ciągu. Ognisko
należy osłaniać od wiatru zapalając je od strony nawietrznej.
Jest chyba najpopularniejszym typem ogniska. Wygląda następująco:
O wbity w środek pal opiera się ze wszystkich stron drobniejsze patyki, pamiętając
jednak by od strony nawietrznej zapewnić przestrzeń, przez którą dopływać będzie
tlen. Ten typ ogniska zużywa wiele opału, jest jednak doskonały do ogrzewania się i
suszenia obuwia oraz odzienia. Niektórzy twierdzą, ze nadaje się do wieszania
garnków – jednak wydaje mi się, że ze wszystkich typów ognisk takie jest najmniej do
tego typu ewolucji przydatne. Uwaga! Ognisko takie, prędzej czy później zawala się
(po przepaleniu owego pala) i rozsypuje do postaci bezładnej zbieraniny, płonących
brewion.
Inne nazwy tego samego modelu ogniska to:
Stos indiański - służy do podtrzymywania żaru w ognisku przez dłuższy czas. Jest
stosem bardzo przydatnym w czasie nocnych wart.
Stos samo podtrzymujący się - stosujemy go jeżeli nie możemy wykorzystać
stosu indiańskiego a chcemy rano znaleźć żar w naszym ognisku. Dodatkowym
plusem jest to, że ognisko możemy rozpalić pomiędzy namiotem a ścianą z brewion
co spowoduje, iż ciepło bijące z ogniska będzie się kierowało w naszą stronę.
Inaczej zwany: Wigwam: To "standardowy" stosik... co można więcej powiedzieć.
Układamy go zazwyczaj wbijając na środku pal i opierając o niego coraz to grubsze
patyczki.
Ognisko "T" - Jest to ognisko dogodne do gotowania. Ogień utrzymuje się w górnej
części litery "T", skąd pobiera się żar do gotowania w części dolnej.
Najpierw kopiemy dwa dołki, które połączone przypominają literę „T”. W dołku
będącym górną belką litery T zapalamy ognisko, zaś do części dolnej zbieramy żar,
nad którym możemy przypiekać mięsiwo lub postawić garnek by ogrzać jego
zawartość. Ognisko zapalone w dołku jest mniej wrażliwe na wiatr zbyt silny.
Oczywiście trzeba mieć saperkę by wykopać dołek w ziemi przesuszonej i zbitej. W
sypkim piasku z powodzeniem wystarczą nam do kopania dłonie i nóż, którym
wytniemy wpierw darń. Nie ma sensu tworzenie takiego ogniska gdy jesteśmy w
drodze i tylko na chwilę robimy popas.
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.
Ognisko "dziurka od klucza" - Należy wykopać w ziemi dołek w kształcie dziurki od
klucza, odpowiednio usytuowanej względem wiatru. Ognisko to ma podobne zalety
jak ognisko długotrwałe.
"Ognisko długotrwałe" - Ognisko rozpala się w rowku wykopanym dla ochrony
przed wiatrem. Można je także przygotować na ziemi, przy użyciu dwóch świeżych
kłód utrzymujących żar w jednym miejscu. Kłody muszą mieć średnicę co najmniej 15
cm ( im grubsze tym lepiej) i być ułożone tak, aby można było stawiać na nich
naczynia do gotowania. Pod kłody można podłożyć dwa patyki o średnicy 2,5 cm,
aby zapewnić lepszy dopływ powietrza do ognia.
"Bezpieczne ognisko nocne" - Ognisko to umożliwia sen przy ogniu bez
niebezpieczeństwa, że płonące kłody stoczą się na śpiącego. Należy położyć dwie
duże świeże kłody na ognisku w taki sposób, że będą chronić ciebie i twoje
schronienie w miarę, jak ognisko będzie się wypalać. Zwróć uwagę na położenie
ściany odbijającej ciepło.
Stos syberyjski (tzw. Ognisko z reflektorem) - układany jest w wypadkach
niskiej temperatury. Służy do ogrzania zimą namiotu czy innego schronienia, w
którym zamierzamy spędzić noc. Budujemy go w następujący sposób: z trzech stron
ustawia się dość wysokie i szczelne ścianki z grubszych brewion zostawiając czwarta
stronę otwartą- tę od której będzie wejście do naszego miejsca odpoczynku. Wysokie
ściany są po to aby wiatr nie rozwiewał płomieni i nie zabierał ciepła. Z tyłu stawiamy
ścianę z brewion lub mocujemy płachtę osłaniającą od wiatru.
Ogień z płonących brewion daje wiele energii cieplnej w jej odmianie promienistej,
przeto ogrzewa te jedynie strony przedmiotów i ludzi, które doń zostały skierowane.
Spora, więc część owego ciepła leci w przestrzeń – energię swą trwoniąc po
próżnicy. Aby tę przeciekającą energię pochwycić i dogrzać również te partie
naszego ciała, które skierowane są w stronę przeciwną od ogniska – budujemy tzw.
ekrany. Dzięki mniej lub bardziej szczelnej zasłonie takich konstrukcji, częściowo
otaczających ognisko – powodujemy niejako uwięzienie części energii promienistej.
Wtenczas ona odbijając się i wracając w kierunku ognia – po pierwsze „dogrzewa” od
tyłu nam plecy, a po drugie podnosi temperaturę powietrza w tej przestrzeni (gdzie
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.
my się znajdujemy). Wytwarza się wówczas korzystny dla nas mikroklimat. Nawet
podczas silnych mrozów w takim odgrodzonym ekranami otoczeniu będzie znacznie
cieplej. Nie trzeba zresztą budować szczelnego kordonu, lecz jedynie jeden ekran za
naszymi plecami i co ważne – od strony wiatru! Dodać należy, iż ów ekran
dodatkowo zabezpiecza nas przed wychłodzeniem przez wiatr właśnie.
Prawię o przymiotach owego „ekranu” ale nie mówię cóż to jest za ustrojstwo.
Ekranem może być właściwie cokolwiek od koca NRC począwszy, poprzez ścianę
bardzo gęstych zarośli, a na stosie ściętych drzew skończywszy czy jakiejkolwiek
szmacie na drzewach rozpostartej.
Ognisko „Wodoodporne”
Stosuję taki typ ogniska gdy pada. Oczywiście przy deszczach ulewnych, trwających
dłuższy czas i ono zagaśnie ale przy umiarkowanych opadach ciągłych lub krótkich
ulewach – spisuje się znakomicie. Aby je wzniecić – najpierw musimy wytworzyć
sporo żaru najlepiej szybkim ogniskiem typu „wigwam” a następnie ściśle ułożyć
raczej drobniejsze polana w taki sposób jak to czynimy układając piramidę, kształtem
jednak ma ono być zbliżone do studni. Czyli ściśle ułożone gałęzie, jednak całość o
płaskim wierzchołku. Na wierzchołku zaś układamy grube, najlepiej wilgotne konary
(by nie spalały się jak najwolniej). Im większe tym lepsze. Tak by zakrywały to co pod
nimi, a tlen do ogniska niechaj dopływa przewiewnymi bokami. W ten sposób ognisko
może palić się nawet podczas deszczu i do całkiem efektywnie. Materiał dorzucamy
– a raczej wtykamy bokami w wolne miejsca, które utworzą się po spaleniu
poszczególnych polan.
Ognisko „Turystyczne” Najczęściej polana ułożone w gwiazdę lub w dowolny
sposób a miejsce ogniskowe obłożone dookoła kamieniami. Na nich możemy
postawić i zagrzać posiłek w garnku a w popiele można upiec ziemniaki.
Płomień ma tę właściwość, że sprzyja wytworzeniu pogodnego nastroju, pobudza
wyobraźnię, sposobi do śpiewu, dzielenia się swoimi wrażeniami i popisywania się
swoimi zdolnościami.
Wyróżnić można następujące rodzaje ognisk harcerskich:
 wewnętrzne,
 specjalne,
 środowiskowe,
 indywidualne,
 zewnętrzne,
 uroczyste,
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.


turystyczne,
obchodu rocznic,
Miejsce na ognisko musi być odpowiednio przygotowane. Przepisy
przeciwpożarowe zabraniają rozpalania ognisk w odległości mniejszej niż 150 m
od lasów. Konieczne jest przygotowanie kręgu ogniskowego: wykopanie rowka w
ziemi dookoła ogniska, ułożenie kręgu z kamieni lub otoczenie grubymi kłodami i
tworzenie tzw. ramy. Okolice kręgu powinny być oczyszczone ze ściółki i suszu.
Do rozpalenia ognia nie używa się papieru czy środków chemicznych, jak benzyna,
olej czy rozpałka do grilla. Nawet w trudnych warunkach pogodowych na rozpałkę
nadaje się kora brzozowa, suche igliwie, zeschły jałowiec, głownia żywiczna
(odłamana gałąź świerku, sosna wydzielająca żywicę) lub pukla drewna – ostrugana
gałąź, z której strużyny nie są oderwane, wygląda jakby była otoczona żółtymi
lokami.
Niezawodny sposób ułożenia stosu, który rozpala się od pierwszej zapałki.
 Nad niewielkim dołkiem ustawia się ruszt z gałązek grubości palca, na którym
rozłożone jest suche igliwie. Na nim kładzie się korę brzozową, przykrytą suchymi
gałązkami jałowca, gałęzią lub głownią żywiczną. Tak z lekka najeżone gałązki
ugniata się gałązkami grubości palca, układając je w kształcie stożka. Gałązki
opierają się na niewielkim kołku wbitym w środek. Jeśli stos budowany jest w
kształcie stożka, to kołek powinien być dłuższy, powinien mieć ok. 1 m.
 Następna warstwa suchych gałęzi, nieco dłuższych i grubszych, jest również
równomiernie rozłożona wokół wbitego kołka. Patyki przylegają do siebie,
pozostawiając szpary dla swobodnego przepływu powietrza.
 Ostatnie warstwy są już ułożone z gałęzi grubszych, o średnicy do 5 cm. Opisany
stożek, o wysokości 30 – 40 cm, zwie się sercem ogniska. Na nim układa się
właściwy stos ogniskowy.



Ognisko należy do najbardziej obrzędowych form harcerskich. W zasadzie każdy
dzień obozowy kończy się ogniskiem. Nie każde z nich musi być obrzędowe i
poważne. Były naczelnik harcerzy uważa, że ognisko powinno mieć tylko trzy
obrzędy:
ogień nie większy niż potrzeba i rozpalony zgodnie z zasadami ekologii i p. poż.
dobra i mądra gawęda
wspólny radosny i niewymuszony śpiew.
ogniska obozowej drużyny tworzą niejednokrotnie zamknięty cykl tematyczny
często rozważa się na nich Prawo Harcerskie.
Niektórzy znani instruktorzy opublikowali swoje gawędy o Prawie Harcerskim
(Kazimierz Lutosławski, Stefan Mirowski, Wojciech Hausner). Wielu drużynowych
w cyklicznych gawędach opowiada o historii i tradycjach harcerstwa, opisuje
bohaterów wojny i pokoju, nawiązuje do Biblii, rozważa wybrane fragmenty Pisma
Świętego.
Scenariusz harcerskich ognisk, choć organizatorzy starają się unikać szablonów,
jest od lat podobny.
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.
"Ognisko można rozpalić gdziekolwiek, lecz należy umieć
je ugasić". Ogień jest naszym przyjacielem. Gotujemy na nim nasze jedzenie, suszymy
ubrania, daje nam ciepło i światło, zbieramy się wokół niego aby bawić się i śpiewać.
Jednakże ten sam ogień może postawić cały las w ogniu, dlatego też musimy być niebywale
ostrożni gdzie i jak rozpalamy ogień. Pamiętaj ,że ty jesteś odpowiedzialny za ogień który
rozpalasz.
ROZPALANIE OGNISK -
OGIEŃ - Przede wszystkim musisz widzieć czy wolno ci rozpalić ogień. Mogą
występować rozmaite zakazy i warunki rozpalania ognisk w danym czasie i w
określonych miejscach. Jeśli tak jest należy szukać innych sposobów gotowania
posiłków i całkowicie zaakceptować zakazy. Ognisko obozowe może być zastąpione
innym źródłem światła (lampa parafinowa). Każde państwo ma własne regulacje
prawne w tej dziedzinie. W Szwecji dozwolone jest rozpalanie ognisk na cudzym
gruncie jeśli nie jest to wyraźnie zabronione i pogoda pozwalana to. Jakkolwiek to ty
jesteś odpowiedzialny za ogień. Być może w Polsce potrzebna będzie zgoda
właściciela ziemi. Należy to sprawdzić. Dobrym nawykiem jest powiadamianie
najbliższej jednostki straży pożarnej o planowanym rozpaleniu ogniska na obozach i
wyprawach. Unikniecie w ten sposób fałszywych alarmów i nieoczekiwanych
nieprzyjemności.
GDZIE - Należy wybrać bezpieczne miejsce niwelujące możliwość pożaru lub
trwałego uszkodzenia podłoża. Nie wolno rozpalać ogniska na ściółce leśnej nawet
gdy jest mokra, gdyż zawsze jest łatwopalna. Nie rozpalajcie ogniska w pobliżu
starego ściętego pniaka. Jego suche korzenie mogą przenieść ogień. Od gorąca
pękają i pozostają niezasklepione szczeliny skalne. Ognisko można rozpalić na
podłożu z kamieni ochraniając w ten sposób podłoże od zniszczenia a drewno od
zawilgocenia. Można również wykopać duży kawałek darni i położyć go "do góry
nogami" oraz otoczyć kamieniami dla utworzenia granicy ognia. Po ugaszeniu
ogniska darń układamy tak jak była uprzednio.
DREWNO - Jeszcze przed rozpaleniem ogniska należy zebrać i przygotować
potrzebne drewno. Gdy ognisko rozpali się cała uwaga będzie skupiona na jego
utrzymaniu oraz pilnowaniu czy się nie rozprzestrzenia. Jeśli ognisko rozpala się
podczas wędrówek, w celu przygotowania szybkiego posiłku wystarczające będą
kawałki drewna i gałęzie. W przypadku ogniska obozowego czy całonocnego
najlepsze będą duże (grube) kawałki drewna, które trzeba przygotować wcześniej.
ROZPAŁKA - Aby rozpalić ognisko potrzebna jest rozpałka np.: " suche, cienkie
gałęzie drzew iglastych znalezione pod drzewami, " kora brzozy ze zwalonych pni
Zrywanie kory z żywego drzewa prowadzi do jego śmierci. Jednak zawsze warto
mieć kawałek kory w przyborniku - skarbczyku, " tar-wood (smołowe drewno) z pni
ściętych sosen, " różnego rodzaju szczapy i patyczki
GASZENIE OGNISKA - Przed rozpaleniem ognia należy się upewnić czy
przygotowane jest wiadro wody i gałąź z liśćmi do zraszania. Jeśli iskry zajmą tratwę
wokół ogniska mokre gałęzie szybko je zgaszą. Ogień zawsze musi być pod
obserwacją. Gdy ognisko jest skończone i pozostawiony żar nie żarzy się nadszedł
czas na gaszenie końcowe. Na ognisko należy wylać mnóstwo wody. Zamieszać
popiół i upewnić się czy nie ma żaru i wylać jeszcze trochę wody dla pewności. Na
Materiał edukacyjny rozdawany bezpłatnie w ramach szkolenia.
koniec należy uporządkować miejsce. Położyć wszystko na pierwotnym miejscu
(kamienie, trawę ...) . Punktem Honoru skauta jest nie pozostawianie żadnych śladów
w naturze.

Podobne dokumenty