Postrzeganie polskich i wietnamskich wďaĂcicieli firm przez

Transkrypt

Postrzeganie polskich i wietnamskich wďaĂcicieli firm przez
Problemy ZarzÈdzania, vol. 10, nr 1 (36), t. 2: 116 – 130
ISSN 1644-9584, © Wydziaï ZarzÈdzania UW
DOI 10.7172.1644-9584.36.7
Postrzeganie polskich i wietnamskich
wïaĂcicieli firm przez wietnamskich
przedsiÚbiorców mieszkajÈcych w Polsce
Agnieszka Brzozowska
Niniejszy tekst jest poĂwiÚcony analizie postrzegania przez mïodych wietnamskich wïaĂcicieli firm w Polsce polskich i wietnamskich przedsiÚbiorców.
Jako jedna z najwiÚkszych i najbardziej zauwaĝalnych grup imigranckich
wb Polsce, a jednoczeĂnie z najwiÚkszym odsetkiem przedsiÚbiorców jest ona
interesujÈcym fenomenem. W opracowaniu opisana jest jedna z czÚĂci badania
dotyczÈcego przedsiÚbiorczoĂci mïodych Wietnamczyków na terenie Polski.
Opisywany fragment badania zostaï przeprowadzony za pomocÈ techniki projekcyjnej, a zarejestrowany materiaï poddano analizie. NastÚpnie przedstawiono
uzyskane wyniki, które zawierajÈ wskazówki do kolejnych badañ. Wnioski bÚdÈ
bardzo pomocne do bliĝszego poznania tej grupy spoïecznej, która odnosi niemaïe sukcesu w biznesie na polskim rynku.
1. Wprowadzenie
Celem niniejszego opracowania jest pokazanie, jak mïodzi wietnamscy
przedsiÚbiorcy mieszkajÈcy i prowadzÈcy swoje firmy na terenie Polski
postrzegajÈ polskich i wietnamskich przedsiÚbiorców. Opisywane w tekĂcie
badanie ma byÊ pierwszym etapem wiÚkszego projektu, którego celem bÚdzie
scharakteryzowanie Wietnamczyków prowadzÈcych swoje firmy w Polsce.
W Polsce w 2010 r. przebywaïo 97 080 cudzoziemców z waĝnymi kartami staïego pobytu, w tym 8567 Wietnamczyków (MSWiA 2010). Szacuje siÚ jednak, ĝe ïÈcznie z nielegalnymi imigrantami w Polsce przebywa
ich 25–30b tysiÚcy (Górski 2009). Prawie poïowa imigrantów wietnamskich
mieszka w samej Warszawie (Fihel 2008). W 2010 r. wydano 37 121 zezwoleñ na pracÚ, w tym dla Wietnamczyków 2252 pozwolenia (MSWiA 2010).
Aĝ 70% aktywnych zawodowo imigrantów z Wietnamu posiadaïo wyĝsze
wyksztaïcenie.
Wietnamczycy sÈ wiÚc jednÈ z najwiÚkszych grup imigrantów przebywajÈcych w naszym kraju, a pod wzglÚdem prowadzenia na terenie Polski
swoich firm sÈ wĂród wszystkich grup narodowoĂciowych prawdziwym fenomenem. Statystyki mówiÈ, ĝe 76% Wietnamczyków prowadzi wïasnÈ dziaïalnoĂÊ gospodarczÈ. W wiÚkszoĂci przypadków (aĝ w 90%) wïaĂcicielami
116
Problemy ZarzÈdzania
Postrzeganie polskich i wietnamskich wïaĂcicieli firm przez wietnamskich...
firm sÈ kobiety. WĂród mÚĝczyzn odsetek ten jest niĝszy i wynosi 69%
(Fihel, Górny i Kaczmarczyk 2008).
Prawie 75% wietnamskich przedsiÚbiorców ma wspólników. W przewaĝajÈcej wiÚkszoĂci, (ponad 90%) wspólnikami sÈ Wietnamczycy. Natomiast
w 41% przypadków wspólnikami sÈ Polacy. Wspólnicy najczÚĂciej dobierani
sÈ z krÚgu rodziny, a najwiÚkszy odsetek wspólników jest wĂród wspóïmaïĝonków. SieÊ kontaktów wïasnych jest doskonale zorganizowana. Wietnamscy przedsiÚbiorcy chÚtniej zatrudniajÈ Wietnamczyków (Górny 2007),
szczególnie tych – jak sami mówiÈ – którzy zostajÈ im poleceni.
Wietnamscy imigranci sÈ obecnie grupÈ bardzo widocznÈ, stali siÚ integralnym skïadnikiem ĝycia codziennego w Polsce. Jednak, mimo ĝe przebywajÈ tu od lat 50. ubiegïego wieku, nadal sÈ spoïecznoĂciÈ, o której nie
wiemy duĝo, gïównie dlatego, ĝe jej czïonkowie utrzymujÈ kontakty gïównie
ze sobÈ. Szczególnie interesujÈca jest kwestia sposobu zarobkowania, jakÈ
jest przede wszystkim prowadzenie wïasnych dziaïalnoĂci gospodarczych.
Ciekawe jest, czemu tak duĝo Wietnamczyków wybiera wïaĂnie ten sposób
zarobkowania i na czym polega róĝnica miÚdzy ich sposobem prowadzenia
biznesu a sposobem Polaków, ĝe tak dobrze sobie radzÈ. Szczególnie interesujÈca jest przedsiÚbiorczoĂÊ mïodego pokolenia Wietnamczyków, którzy
ze swoimi firmami chcÈ wychodziÊ poza schemat handlu bazarowego oraz
budek z jedzeniem. Z jednej strony mïodzi przedsiÚbiorcy zakïadajÈ nowoczesne bary, z nowoczesnym wystrojem, sÈ artystami, projektujÈ nowoczesne
przedmioty, zakïadajÈ klubokawiarnie. Z drugiej strony prowadzÈ oni swoje
biznesy podobnie do swoich rodziców. PrezentujÈ podobny styl zarzÈdzania
firmÈ, przywiÈzanie do tradycji, kult pracy. Aby lepiej poznaÊ tych przedsiÚbiorców, waĝne wydaje siÚ poznanie w pierwszej kolejnoĂci ich podejĂcia
do biznesu i postrzegania przedsiÚbiorczoĂci polskiej i wietnamskiej.
2. PrzeglÈd badañ
W literaturze opisano zaledwie kilka badañ, które miaïy na celu poznanie spoïecznoĂci wietnamskiej zamieszkujÈcej PolskÚ. WiÚkszoĂÊ dotyczyïa
warunków pobytu imigrantów w Polsce i ich adaptacji w naszym kraju,
natomiast ĝadne nie dotyczyïo przedsiÚbiorczoĂci Wietnamczyków.
Jedno z ciekawszych badañ polegaïo na analizie polskich czasopism pod
kÈtem przedstawiania w nich wizerunku wietnamskich imigrantów przebywajÈcych w Polsce (Grzymaïa-Kazïowska 2007: 161–166). Z badania wynika,
ĝe przedsiÚbiorczoĂÊ wietnamska w Polsce jest kojarzona gïównie z tanimi
produktami, które sÈ masowo importowane do naszego kraju. Przede wszystkim majÈ to byÊ tekstylia bÚdÈce podróbkami ekskluzywnych marek, które
nastÚpnie sprzedawane sÈ na polskich bazarach. Oprócz handlu Wietnamczycy majÈ zajmowaÊ siÚ równieĝ tanimi usïugami gastronomicznymi. Kojarzeni sÈ teĝ z duĝÈ ekspansjÈ na polskim rynku oraz sukcesem – do tego
stopnia, ĝe w niektórych gazetach prezentowano ich jako zagroĝenie dla
vol. 10, nr 1 (36), t. 2, 2012
117
Agnieszka Brzozowska
polskich przedsiÚbiorców, szczególnie z branĝy tekstylnej. Do sukcesów,
które osiÈgajÈ, maja dochodziÊ dziÚki swoim cechom, takim jak pracowitoĂÊ,
samodyscyplina, oszczÚdnoĂÊ, wewnÚtrzna kooperacja i zorganizowanie, ale
takĝe dziÚki nielegalnym dziaïaniom, np. ïapówkom, niepïaceniu podatków.
SpoïecznoĂÊ wietnamska opisana jest z jeszcze innej perspektywy we
wnioskach z sondaĝu przeprowadzonego w 2003 r. wĂród wietnamskich studentów uczelni w Hanoi, który dotyczyï waĝnych dla nich wartoĂci (Halawa
2004). Jak siÚ okazuje, do wartoĂci osobistych, które miaïy najwiÚksze znaczenie, zaliczajÈ siÚ: „uczciwoĂÊ”, „ciÚĝka praca”, „szacunek dla wiedzy”,
„samodzielnoĂÊ”, „szacunek i posïuszeñstwo rodzicom”, ale teĝ „odniesienie
sukcesu w ĝyciu”, „niesienie pomocy innym”. Natomiast waĝne wartoĂci
spoïeczne to: „prawo wspólnoty”, „wolnoĂÊ osobista”, „szacunek dla urzÚdników pañstwowych”, „szacunek dla wïadz” oraz „otwartoĂÊ na nowe idee”.
Analogiczny sondaĝ przeprowadzono równieĝ wĂród polskich studentów
na uczelniach w Warszawie. Wedïug badañ wartoĂci osobiste, które sÈ najwaĝniejsze dla polskich studentów, to: „odniesienie sukcesu w ĝyciu” ib„indywidualne osiÈgniÚcia”. Natomiast do najwaĝniejszych wartoĂci spoïecznych
naleĝÈ: „wolnoĂÊ wypowiedzi”, „wolnoĂÊ osobista” oraz „prawa jednostki”.
Dla polskich studentów, w porównaniu z Wietnamczykami, nie jest tak
waĝny „szacunek dla autorytetów i wïadzy“ oraz „uczciwoĂÊ”.
Inne badania dotyczyïy postrzegania Zachodu przez Wietnamczyków.
Skojarzenia, które najczÚĂciej padaïy, to: „zaawansowana technika, nauka,
rozwiniÚta gospodarka i ekonomia”, „wysoko rozwiniÚte, nowoczesne spoïeczeñstwo” oraz „bogactwo, luksus, dostatek”. Wietnamscy respondenci
uwaĝali równieĝ, ĝe Zachód mógïby nauczyÊ siÚ od Wietnamczyków bycia
w grupie, w rodzinie, budowania bliskich wiÚzi, bycia przyjaznym, pracowitym i uczciwym. Natomiast Wietnamczycy mogliby siÚ nauczyÊ stylu pracy,
poszanowania czasu, samodzielnoĂci, stylu prowadzenia biznesu oraz nauki
i techniki. Za cechy wspólne w obu kulturach badani uwaĝali chÚÊ ksztaïcenia siÚ, rozwoju gospodarki, przyjacielskie nastawienie oraz czïowieczeñstwo. Tym, co róĝni je – wedïug badanych – jest styl ĝycia oraz róĝnice
wynikajÈce z kultury i religii. Dodatkowo poproszeni o rozwiniÚcie tematu
dodawali, ĝe nie lubiÈ w kulturze zachodniej zbytniego rozluěnienia, zabawowoĂci, obojÚtnoĂci i braku taktu (Makowska 2004).
W innych badaniach, które dotyczyïy adaptacji spoïecznej Wietnamczyków, pytani w wywiadach o ponowny wybór Polski jako kraju emigracji
wb 27% odpowiadali, ĝe nie wybraliby ponownie naszego kraju, m.in.
zbpowodu zïego traktowania, ostrej polityki wobec cudzoziemców oraz braku
moĝliwoĂci handlowania. WiÚkszoĂÊ badanych nie byïa pewna, czy ponownie by tu przybyïa (Nowicka-Rusek 2008).
Nowicka-Rusek (2008) opisuje równieĝ wyniki sondaĝu przeprowadzonego w 2001 r. przez CBOS, którego celem byïo poznanie opinie Polaków
na temat Wietnamczyków. Ponad poïowa badanych nie potrafiïa udzieliÊ
konkretnej odpowiedzi. Polscy respondenci najczÚĂciej uzasadniali brak
118
Problemy ZarzÈdzania
Postrzeganie polskich i wietnamskich wïaĂcicieli firm przez wietnamskich...
swojej odpowiedzi nieznajomoĂciÈ Wietnamczyków, brakiem kontaktu
zb nimi, a wiÚc brakiem moĝliwoĂci wypowiadania siÚ na ten temat.
W literaturze Ăwiatowej równieĝ jest niewiele wzmianek dotyczÈcych
wietnamskiej przedsiÚbiorczoĂci. CzÚĂÊ z nich skupia siÚ na charakterystyce
przedsiÚbiorczoĂci w Wietnamie, np. wartoĂci i umiejÚtnoĂci wietnamskich
kobiet wïaĂcicieli firm (Gerrard i in. 2003) bÈdě problematyce przedsiÚbiorstw funkcjonujÈcych w Wietnamie, np. ich moĝliwoĂci finansowania
(Ngoc i Thang 2009). Druga czÚĂÊ badañ dotyczy problematyki imigrantów
wietnamskich prowadzÈcych swoje firmy na terenie innych krajów, przede
wszystkim Stanów Zjednoczonych (Chotigeat i in. 1991) czy Wielkiej Brytanii (Hitchcock 2009). Ponadto prawdopodobnie porównywanie badañ,
które prowadzone sÈ w innych krajach, moĝe byÊ trudne, poniewaĝ Wietnamczycy rozwijali tam swoje firmy w innych warunkach niĝ w Polsce oraz
prowadzÈ inne rodzaje przedsiÚbiorstw niĝ to ma miejsce w naszym kraju.
Jest wiele zmiennych determinujÈcych zachowania przedsiÚbiorców, które
mogÈ powodowaÊ róĝnice w ich funkcjonowaniu w innych krajach i sposobie prowadzenia przez nich biznesu, a publikowane badania nie wyczerpujÈ
tematyki.
3. Metodologia i przebieg badania
Opisywane w tekĂcie badanie jest czÚĂciÈ wiÚkszego projektu badawczego,
który skïada siÚ z dwóch etapów. Pierwszy to badania jakoĂciowe majÈce
na celu zgromadzenie informacji dotyczÈcych spoïecznoĂci mïodych wietnamskich przedsiÚbiorców w Polsce. Drugi to badanie iloĂciowe, które
zostanie zaprojektowane po dokonaniu analizy materiaïu badawczego
zb badañ jakoĂciowych.
W czÚĂci jakoĂciowej przeprowadzono lekko ukierunkowane wywiady
zb 5 mïodymi wietnamskimi przedsiÚbiorcami w wieku 25–35 lat, którzy
wychowali siÚ w Polsce, mówiÈ po polsku i równieĝ w Polsce prowadzÈ
swoje firmy, oraz z 5 mïodymi polskimi przedsiÚbiorcami mieszkajÈcymi
ibprowadzÈcymi firmy równieĝ w Polsce. Scenariusz tej czÚĂci badania podzielony byï na dwie czÚĂci. Pierwsza polegaïa na lekko ukierunkowanej rozmowie dotyczÈcej wietnamskiej przedsiÚbiorczoĂci w Polsce, potrzebnych
umiejÚtnoĂci, przestrzeganych wartoĂci, imigracji oraz postrzegania polskich
przedsiÚbiorców przez Wietnamczyków. Druga czÚĂÊ polegaïa na zastosowaniu technik projekcyjnych podczas wywiadu.
Opisywana w tekĂcie czÚĂÊ projektu badawczego polegaïa na przygotowaniu przez badaczkÚ róĝnych zdjÚÊ, obrazów. ZdjÚcia miaïy byÊ jak najbardziej róĝnorodne i przedstawiaÊ jeden wyraěnie dominujÈcy motyw.
Kolejnym warunkiem byïo odrzucenie zdjÚÊ automatycznie kojarzonych
zb biznesem, np. pieniÚdzy.
Pierwszym zadaniem wietnamskich respondentów byïo wybranie dowolnej liczby obrazków, które miaïy siÚ kojarzyÊ z wietnamskÈ przedsiÚbiorvol. 10, nr 1 (36), t. 2, 2012
119
Agnieszka Brzozowska
czoĂciÈ w Polsce. Drugim zadaniem byïo wybranie przez nich obrazków
kojarzÈcych siÚ z polskÈ przedsiÚbiorczoĂciÈ w Polsce. NastÚpnie badaczka
przeprowadziïa analizÚ zgromadzonych materiaïów pod kÈtem najczÚĂciej
powtarzajÈcych siÚ motywów z obrazków, ale takĝe wypowiedzi.
Wybrano metodÚ jakoĂciowÈ jako najlepszÈ w celu zgïÚbienia wiedzy na
temat przedsiÚbiorczoĂci wietnamskich imigrantów, poniewaĝ nie prowadzono badañ jÈ opisujÈcych (Babbie 2008: 322). Nie ma wiÚc naukowej
podstawy bÚdÈcej punktem wyjĂcia do tworzenia badania opisujÈcego przedsiÚbiorczoĂÊ Wietnamczyków zamieszkujÈcych PolskÚ.
4. Opinie Wietnamczyków o wietnamskich
przedsiÚbiorcach
Na podstawie analizy wybranych obrazków i wypowiedzi respondentów
zauwaĝono, ĝe najczÚĂciej wymienianymi cechami, wartoĂciami, które majÈ
byÊ waĝne dla wietnamskich przedsiÚbiorców przebywajÈcych w Polsce, sÈ:
pracowitoĂÊ, chÚÊ dobrej autoprezentacji, dbaïoĂÊ o rodzinÚ i jej bezpieczeñstwo.
4.1. PracowitoĂÊ
Wszyscy wietnamscy respondenci podczas wybierania obrazków, które
miaïy im siÚ kojarzyÊ z ich przedsiÚbiorczoĂciÈ, wybrali miÚdzy innymi jeden,
który przedstawiaï grupÚ mrówek. Kaĝdy respondent uzasadniaï swój wybór
tym samym argumentem. Wszyscy rozmówcy uwaĝali, ĝe pracowitoĂÊ charakteryzuje zarówno mrówki, jak i Wietnamczyków. Ta cecha ma byÊ szczególnie widoczna w grupie imigrantów przyjeĝdĝajÈcych do Polski. Powodem
tak duĝej pracowitoĂci jest cel ich przyjazdu, jakim jest zarobek, a imigranci
skupieni sÈ przede wszystkim na nim.
Wedïug badanych tylko ciÚĝka praca prowadzi do duĝych zarobków,
abwiÚc im wiÚcej bÚdzie siÚ pracowaÊ, tym wiÚkszy bÚdzie dochód. Respondenci podkreĂlali, ĝe Wietnamczycy potrafiÈ pracowaÊ bardzo duĝo i czÚsto
bez odpowiedniego odpoczynku: „WejdÈ w ten system pracy to one umiejÈ
tylko pracowaÊ, pracowaÊ i czasami nie myĂlÈ nad swoim wïasnym ĝyciem,
tylko idÈ za wydeptanÈ ĂcieĝkÈ” (WK2)1.
Jeden z rozmówców porównaï wietnamskich imigrantów do maszynek
do robienia pieniÚdzy, które pracujÈ mechanicznie, automatycznie. MajÈ
wyznaczony tor, po którym siÚ poruszajÈ. Inny narzekaï na dni ustawowo
wolne od pracy, mówiÈc, ĝe powodujÈ one wypadniÚcie z rytmu pracy, który
jest bardzo waĝny, ĝeby efektywnie funkcjonowaÊ i dobrze wykonywaÊ swoje
zadania. Ten rytm i harmonogram ĝycia opisaï nastÚpujÈco: „PracowaÊ duĝo,
duĝo, ale jak wrócÈ, to muszÈ mieÊ wygodne ïóĝko, wyspaÊ siÚ, bo jutro
trzeba wstaÊ do pracy” (WM1).
Natomiast inny respondent opisaï harmonogram dnia wietnamskich
przedsiÚbiorców: „Po prostu to sÈ bardzo zapracowani ludzie, którzy pracujÈ
120
Problemy ZarzÈdzania
Postrzeganie polskich i wietnamskich wïaĂcicieli firm przez wietnamskich...
7 dni w tygodniu po kilkanaĂcie godzin. Jak wracajÈ do domu, to wracajÈ
tylko po to, ĝeby pójĂÊ coĂ zjeĂÊ ewentualnie i pójĂÊ spaÊ” (WK1).
Rozmówcy podkreĂlali równieĝ znaczÈcÈ wielkoĂÊ swojej grupy narodowoĂciowej, przyrównujÈc jÈ wïaĂnie do mrowiska lub, w innym przypadku,
do roju pszczóï, gdzie funkcjonuje duĝa grupa owadów bardzo dobrze zorganizowanych: „No jak mrówki, czyli jest nas duĝo, ciÚĝko pracujemy,
nosimy” (WM2). PotwierdzajÈ to wnioski innych badaczy analizujÈcych
sytuacjÚ wietnamskich imigrantów przebywajÈcych w Polsce (Biernath i Stefañska 2008; Nowicka-Rusek 2008).
Informacje uzyskane podczas wypowiedzi osób, z którymi autorka przeprowadzaïa wywiady, majÈ swoje odzwierciedlenie w statystykach pochodzÈcych z urzÚdów pracy w Polsce. Statystyki te mówiÈ o braku bezrobotnych Wietnamczyków w Polsce (Górny 2007), co podkreĂliï jeden
zbwietnamskich przedsiÚbiorców: „Bo ja przynajmniej, tu ĝyjÈc tyle lat, nie
sïyszaïem o takich przypadkach, ĝe jakiĂ Wietnamczyk bierze zasiïek od
pañstwa” (WM1).
JednoczeĂnie mïodzi przedsiÚbiorcy zauwaĝajÈ minusy pracowitoĂci swoich rodaków, zwracajÈc uwagÚ na brak czasu na inne aktywnoĂci poza niÈ
i brak kontaktu z rodzinÈ spowodowany wïaĂnie zapracowaniem. Jedna
zb osób otwarcie powiedziaïa, ĝe jej tata za duĝo pracuje: „(…) KiedyĂ
pracowaï 7 dni w tygodniu, tak po kilkanaĂcie godzin dziennie. A teraz
wymusiïyĂmy z mamÈ, ĝeby poniedziaïek byï wolny. I teraz pracuje 6 dni
w tygodniu” (WK1).
Moĝna przypuszczaÊ, ĝe mïodsze pokolenie, wychowane w Polsce, obserwujÈce polskie rodziny i ich zwyczaje, zauwaĝa pewne róĝnice w spÚdzaniu
wspólnego czasu i widzi, ĝe dni wolne sÈ przyjemnoĂciÈ. Ciekawe wydaje
siÚ sformuïowanie mówiÈce o wymuszeniu na ojcu dnia wolnego. Moĝe to
ĂwiadczyÊ o gïÚbokim poczuciu ojca rodziny o obowiÈzku pracowania bez
przerwy, ĝeby zapewniÊ jak najlepszy byt swoim najbliĝszym.
WïaĂciwie caïy czas poĂwiÚcany pracy moĝe byÊ jednÈ z przyczyn trudnej asymilacji Wietnamczyków w Polsce. Nie majÈ oni czasu ani siïy na
spotykanie siÚ ze znajomymi, np. w kawiarniach, klubach, w kinie. Zwykle
caïy 7-dniowy tydzieñ poĂwiÚcajÈ pracy: „Moĝe przez to, ĝe sÈ tak skupieni
na zarabianiu pieniÚdzy, ĝeby utrzymaÊ rodzinÚ, ĝe wïaĂnie nie majÈ czasu,
nie wiem, pójĂÊ do teatru chociaĝby, na imprezÚ” (WK1).
OczywiĂcie taka sytuacja jest teĝ zwiÈzana – jak sami mówiÈ – z celem,
który realizujÈ, przyjeĝdĝajÈc do Polski, tzn. z zarabianiem pieniÚdzy. Im
wiÚcej pracujÈ, tym wiÚksze majÈ zarobki. Taki sposób myĂlenia i aktywnoĂci dotyczy gïównie starszego pokolenia, które wychowywane byïo w Wietnamie. Mïodzi przedsiÚbiorcy mówiÈ juĝ innym jÚzykiem. ZwracajÈ uwagÚ
na równowagÚ miÚdzy pracÈ a czasem wolnym, który chcÈ poĂwiÚcaÊ znajomym, rodzinie, rozrywce. Nadal uwaĝajÈ, ĝe pracujÈ bardzo duĝo, ale juĝ
coraz bardziej istotne w ich ĝyciu zaczyna byÊ nie mnoĝenie pieniÚdzy,
abmoĝliwoĂÊ ich wydawania na przyjemnoĂci. A, jak sami mówiÈ, Wietnamvol. 10, nr 1 (36), t. 2, 2012
121
Agnieszka Brzozowska
czycy pieniÈdze majÈ. DziÚki ciÚĝkiej pracy wielu z nich dorobiïo siÚ pieniÚdzy wystarczajÈcych do zapewnienia sobie i rodzinie bardzo wygodnego
ĝycia, o czym sami mówiÈ: „Ale juĝ stopniowo Wietnamczycy wyszli na
prostÈ i teĝ mieszkajÈ w ïadnych okolicach, w ïadnych osiedlach” (WM1).
4.2. Autokreacja
Wietnamska przedsiÚbiorczoĂÊ czÚsto kojarzyïa siÚ respondentom z autoprezentacjÈ, dbaniem o swój wizerunek. Obrazki z niÈ zwiÈzane przedstawiaïy samochody, ïadne domy, eleganckie wnÚtrza.
Rozmówcy podkreĂlali ogromne znaczenie autoprezentacji, szczególnie
w relacjach biznesowych. Wedïug nich na decyzje o podjÚciu wspóïpracy
przez wietnamskich przedsiÚbiorców duĝy wpïyw ma bogactwo, które prezentuje partner: „Wietnamczycy majÈ to do siebie, ĝe bardzo chcÈ eksponowaÊ pewne walory finansowe, np. (...) wspóïpracujÈc z innym przedsiÚbiorcÈ, pokazujÈ np. jestem pewnym partnerem, bo mam ïadny dom, ïadny
samochód. No i to jest wïaĂnie tak, ĝe przedsiÚbiorca (...) bardzo waĝne
jest to postrzeganie z zewnÈtrz” (PM1).
JeĂli jeědzi dobrym samochodem, okreĂlonej marki, która jest uwaĝana,
za markÚ wybieranÈ przez ludzi posiadajÈcych wysoki status materialny, to
oznacza, ĝe ma zasoby finansowe i bÚdzie dobrym partnerem w biznesie.
Na takiej osobie moĝna polegaÊ w biznesie i siÚ na niej nie zawiedzie. I to
wïaĂnie samochód jest jednym z bardzo poĝÈdanych dóbr, na które przedsiÚbiorcy zwracajÈ duĝÈ uwagÚ. Ekskluzywne dobra posiadane przez przedsiÚbiorcÚ sÈ jednoczeĂnie zabezpieczeniem finansowym dla partnera biznesowego. Wietnamczycy prowadzÈcy interesy mówiÈ o sobie, ĝe sÈ oszczÚdni,
ale wïaĂnie cele reprezentacyjne sÈ tymi, na które sÈ w stanie wydaÊ bardzo
duĝe pieniÈdze. DuĝÈ wagÚ przywiÈzujÈ do pierwszego wraĝenia.
Jednym z cenionych atrybutów mÚĝczyzn-przedsiÚbiorców sÈ kobiety.
MówiÈc o kobietach, podkreĂlajÈ ich piÚkno. UwaĝajÈ, ĝe miarÈ sukcesu
mÚĝczyzny jest piÚkna partnerka. Taka kobieta – ich zdaniem – ma bardzo
duĝe wymagania finansowe, które tylko bardzo bogaty mÚĝczyzna moĝe
zaspokoiÊ. W kuluarach rozmów zarówno mÚĝczyěni, jak i kobiety, zarówno
narodowoĂci polskiej, jak i wietnamskiej, oceniajÈ, ĝe utrzymanie wietnamskiej kobiety jest bardzo kosztowne. Szczególnie tej, która ma bardzo duĝe
powodzenie. Wiele Wietnamek bardzo lubi luksus i sÈ w tej uprzywilejowanej sytuacji, ĝe mÚĝczyěni chÚtnie speïniajÈ ich pragnienia, chcÈc pochwaliÊ siÚ swojÈ ĝonÈ, jej urodÈ i elegancjÈ.
Dla Wietnamczyków waĝne jest równieĝ, aby dana rzecz zachwycaïa.
Jedna z rozmówczyñ zaznaczaïa, ĝe w ogóle Azjaci bardzo lubiÈ, kiedy coĂ
jest spektakularne, czasem nawet przesadzone. Im bardziej coĂ jest olĂniewajÈce, oszaïamiajÈce, bogate, tym lepiej. Nie jest teĝ dla nich istotne, czy
dana rzecz jest oryginalna: „Nawet jak coĂ jest nie wiem, jak coĂ np. to nie
jest marmur, tylko tam imitacja, to ma to wyglÈdaÊ bogato” (WK1). JeĂli
122
Problemy ZarzÈdzania
Postrzeganie polskich i wietnamskich wïaĂcicieli firm przez wietnamskich...
imitacja wyglÈda jak oryginalny produkt, robi wraĝenie drogiej, to równieĝ
jest akceptowana i podziwiana.
Wietnamczycy, którzy przebywajÈ w Polsce dïuĝszy czas, majÈ juĝ na
tyle duĝe oszczÚdnoĂci, ĝe coraz czÚĂciej mieszkajÈ na droĝszych osiedlach,
jeĝdĝÈ bardzo dobrymi samochodami i ubierajÈ siÚ w markowych sklepach.
Wszystko to jest prezentacjÈ statusu, który jest Ăwiadectwem powodzenia
w interesach. JeĂli przedsiÚbiorca wietnamski ma pieniÈdze, nie moĝe tego
ukrywaÊ, musi to eksponowaÊ i chwaliÊ siÚ sukcesami, wtedy nabiera wartoĂci na rynku jako dobry partner biznesowy.
4.3. Rodzina
Rodzina byïa kolejnym, jednym z najczÚĂciej wymienianych przez badane
osoby skojarzeñ z przedsiÚbiorczoĂciÈ wietnamskÈ. Dla Wietnamczyków
rodzina jest bardzo waĝna. Znaczenie tego sïowa obejmuje teĝ wiÚkszy
obszar niĝ tylko bliska rodzina: rodzice, dziadkowie, rodzeñstwo. W ich
ujÚciu sÈ to wszyscy szeroko rozumiani krewni. Dla najbliĝszych gotowi sÈ
do duĝych poĂwiÚceñ.
W centrum zainteresowania sÈ dzieci. Wszystkie dziaïania rodziców sÈ
podejmowane z myĂlÈ o przyszïych pokoleniach. Firmy sÈ zakïadane i prowadzone przez rodziców z myĂlÈ, ĝe póěniej przejmÈ je od nich dzieci.
PracowitoĂÊ, którÈ siÚ majÈ charakteryzowaÊ, jest spowodowana chÚciÈ
zapewnienia rodzinie utrzymania i lepszego bytu, a takĝe wyznawanÈ hierarchiÈ wartoĂci zakorzenionÈ w dzieciñstwie. Dzieci wychowywane sÈ wbszacunku do przodków, do rodziny, do kraju. Waĝne jest równieĝ pomaganie
najbliĝszym, kontakt z nimi. Nawet jeĂli mieszkajÈ, ksztaïcÈ siÚ w Polsce,
rodzice wychowujÈ je w miïoĂci do Wietnamu, budujÈ w nich patriotyczne
postawy. Jeden z rozmówców opisuje ten proces nastÚpujÈco: „Dla nich
dziecko jest jakby centralnym motorem do dziaïañ, do przyszïoĂci. No, moje
dziecko jest najwaĝniejsze, wiÚc widaÊ, ĝe sÈ bardzo rodzinni. Wychowani
bardzo w takim duchu kultu, respektowania przodków, rodzin, wiÚc ja
np.b wracajÈc do kraju, to muszÚ siÚ spotkaÊ z róĝnymi ciotkami, których
po prostu ja, bÚdÈc mïodym, nie kojarzÚ...” (WM1).
Jak podkreĂlajÈ rozmówcy, to zwykle ojciec jest gïównym ĝywicielem
rodziny. ¿ona wraz z dzieÊmi pomaga ojcu w prowadzeniu firmy lub teĝ
zajmuje siÚ drobniejszymi przedsiÚwziÚciami biznesowymi, np. handlem
detalicznym. Trzeba jednak podkreĂliÊ, ĝe kobiety mïodszego pokolenia
imigrantów wietnamskich, wychowane w Polsce coraz czÚĂciej prowadzÈ
swoje firmy na równi z mÚĝczyznami, zarabiajÈc duĝe pieniÈdze i rozwijajÈc
swoje przedsiÚbiorstwa. WychodzÈ ze schematu, który do tej pory panowaï,
ĝe zajmowaÊ siÚ mogÈ tylko drobnym handlem, maïÈ gastronomiÈ. ZakïadajÈ np. duĝe restauracje, a nawet tworzÈ ich sieci. PrzestajÈ byÊ tylko
dodatkiem do mÚĝczyzny czy rodziny, a zaczynajÈ zajmowaÊ dominujÈcÈ
pozycjÚ.
vol. 10, nr 1 (36), t. 2, 2012
123
Agnieszka Brzozowska
Swego rodzaju rodzinÚ tworzy caïa spoïecznoĂÊ wietnamska, która
pomaga sobie wzajemnie. PrzyjeĝdĝajÈcy do Polski Wietnamczycy mogÈ
liczyÊ na pomoc swoich rodaków w zaïoĝeniu firmy, znalezieniu pracy. Jest
to szczególnie waĝne, bo przyjeĝdĝajÈcy tu Wietnamczycy nie znajÈ polskiego,
a jednak wiÚkszoĂÊ formalnoĂci zaïatwiajÈ w tym jÚzyku.
Inne badania równieĝ pokazujÈ, ĝe rodzina zajmuje centralne miejsce
w systemie wartoĂci Wietnamczyków mieszkajÈcych w Wietnamie, a szczególnie osób z wyĝszym wyksztaïceniem. Bardzo silnie zakorzenione jest
równieĝ przekonanie, ĝe obowiÈzkiem kaĝdego rodzica jest caïkowite poĂwiÚcenie siÚ swoim dzieciom. Natomiast dzieci majÈ byÊ dumÈ rodziców ibbezwzglÚdnie ich szanowaÊ (Russel 2004).
Rezultaty wychowania wietnamskich rodziców doskonale opisuje inne
badanie, gdzie nauczyciele wypowiadali siÚ na temat wietnamskich uczniów,
ĝe sÈ oni bardzo pracowici, zdyscyplinowani, bezkonfliktowi, koleĝeñscy,
ambitni, ale takĝe uczÈ siÚ wszystkiego na pamiÚÊ i rzadko wypowiadajÈ
wïasne zdanie (Halik 2009).
Jednak ta wiÚě i odpowiedzialnoĂÊ za rodzinÚ moĝe byÊ ciÚĝarem, obktórym mówiÈ mïodzi przedsiÚbiorcy w Wietnamie. Niepisany obowiÈzek
zatrudniania czïonków rodziny, którzy aktualnie nie majÈ pracy, bez wzglÚdu
na posiadane przez nich kompetencje, moĝe byÊ bardzo problematyczny
dla dobrego funkcjonowania przedsiÚbiorstwa. Powodem takiego postÚpowania jest wiara w to, ĝe to rodzina i tylko najbliĝsi przyjaciele rodziny sÈ
najbardziej godni zaufania, wiÚc od nich naleĝy zaczÈÊ zatrudnianie pracowników (Turner i Nguyen 2005).
4.4. Styl prowadzenia biznesu przez Wietnamczyków
Wedïug badanych jednÈ z cech, które majÈ byÊ charakterystyczne dla
wietnamskiego biznesu, jest chaos. OkreĂlajÈ go jako nagromadzenie wielu
rzeczy, nieuporzÈdkowanie, dzikoĂÊ, choÊ – jak twierdzÈ rozmówcy – wietnamscy przedsiÚbiorcy bardzo dobrze siÚ w tym odnajdujÈ, panuje w nim
pewna wewnÚtrzna harmonia: „To jest taki jakby kontrolowany chaos.
Wszystko jest wszÚdzie, ale mniej wiÚcej wiedzÈ, gdzie jest ta rzecz w danym
miejscu” (WM2).
CzÚsto wybieranym obrazkiem przez badanych byïo zdjÚcie przedstawiajÈce wulkan z pïynÈcÈ, ĝarzÈcÈ siÚ jeszcze lawÈ wulkanicznÈ. Jednak byïy
bardzo róĝne uzasadnienia wyboru. Jedna z osób skojarzyïa wybuchowoĂÊ
i energicznoĂÊ Wietnamczyków wïaĂnie z takim wybuchajÈcym wulkanem.
Wprawdzie wedïug niej Wietnamczycy czasem ukrywajÈ, co naprawdÚ myĂlÈ,
ale kiedy im coĂ nie pasuje, nie przejmujÈ siÚ konsekwencjami szczerych
ib nieprzemyĂlanych wypowiedzi.
Inna osoba porównywaïa wulkan do wybuchu szans dla przedsiÚbiorcy,
obrazujÈc to jako nagle sprzyjajÈcy bieg wydarzeñ, który pozwala odnieĂÊ
sukces. Trzecia osoba przedstawiaïa wulkan jako symbol energii, dynamiki
i haïasu, jakÈ prezentujÈ Wietnamczycy. Czwarta natomiast motywowaïa
124
Problemy ZarzÈdzania
Postrzeganie polskich i wietnamskich wïaĂcicieli firm przez wietnamskich...
swój wybór tym, ĝe Wietnamczycy bardzo lubiÈ, jak coĂ jest niesamowite,
jak to okreĂliïa: „Azjaci lubiÈ, jak jest wow” (WK1).
CzÚĂÊ skojarzeñ dotyczyïa sposobu zawierania transakcji przez wietnamskich przedsiÚbiorców, które negocjowane sÈ czÚsto nieformalnie podczas
spotkañ towarzyskich. Nie majÈ oni w zwyczaju spisywania umów, nawet
wb Polsce. WiÚkszoĂÊ transakcji odbywa siÚ na podstawie ustaleñ ustnych,
które opierajÈ siÚ na zaufaniu i opinii o danym przedsiÚbiorcy oraz wraĝeniu, jakie sprawia przyszïy partner biznesowy. Jak wczeĂniej zostaïo opisane,
dbaïoĂÊ o prezentacjÚ swojej osoby od jak najlepszej strony, szczególnie
wb sferze materialnej, jest wïaĂnie zwiÈzana ze zdobywanie zaufania.
Rozmówcy przedstawiali przedsiÚbiorców-imigrantów wietnamskich jako
osoby zapobiegliwe i planujÈce. Wietnamski przedsiÚbiorca nie zainwestuje
w nic, co – jego zdaniem – nie przyniesie w przyszïoĂci realnych zysków.
Musi byÊ uïoĝony plan i okreĂlona strategia dziaïania. ZapobiegliwoĂÊ dotyczy teĝ wielu innych obszarów ĝycia. MieszkajÈc w Polsce, muszÈ mieÊ kartÚ
pobytu, która ma okreĂlony termin waĝnoĂci. Wietnamczycy juĝ nawet ponad
póï roku przed upïywem tego terminu rozpoczynajÈ dziaïania majÈce na
celu jej przedïuĝenie. Ponadto czÚsto robiÈ sobie badania lekarskie, aby
mieÊ pewnoĂÊ, ĝe sÈ zdrowi, a jeĂli zaczyna dziaÊ siÚ coĂ niepokojÈcego, to
ĝeby móc szybko zareagowaÊ.
Dwie osoby wybraïy obrazki przedstawiajÈce dziurkÚ od klucza, przez
którÈ widaÊ obraz innego miejsca. Dla jednej osoby dziurka od klucza symbolizowaïa okno na Ăwiat, czyli poszukiwanie przez Wietnamczyków moĝliwoĂci zarobienia poza swojÈ ojczyznÈ, rozpoczÚcie emigracji z kraju. Dla
drugiej osoby symbolizowaïa podglÈdanie tego, co inne pañstwa robiÈ,
ab nastÚpnie kopiowanie danego produktu. Kopiowanie polegaÊ miaïo na
ïÈczenie zebranych pomysïów w jeden. W zwiÈzku z takim sposobem dziaïania badana osoba uwaĝaïa, ĝe wietnamskim przedsiÚbiorcom brak oryginalnoĂci. PotrafiÈ siÚ tylko wzorowaÊ na innych. Caïy ten proces kopiowania i podglÈdania pomysïów zostaï porównany do ukïadania puzzli.
Jednak z drugiej strony wspominano równieĝ o kreatywnoĂci i umiejÚtnoĂci dostosowania siÚ do klienta, która wymaga elastycznego podejĂcia. Jedna
z rozmówczyñ opowiedziaïa, ĝe wietnamscy przedsiÚbiorcy bÚdÈ staraÊ siÚ
dziaïaÊ tak, aby zadowoliÊ klienta. PotrafiÈ wyjĂÊ poza schemat pracy. Inny
rozmówca opowiadaï, ĝe Wietnamczycy nie trzymajÈ siÚ sztywno godzin pracy,
grafiku czy sposobu pracy. JeĂli jakieĂ nowe rozwiÈzanie sprawdza siÚ lepiej niĝ
stare, to chÚtnie z niego korzystajÈ, co równieĝ ma ĂwiadczyÊ o elastycznoĂci.
Respondenci opisali równieĝ konkurencjÚ jako naturalny element rynkowy, w którym uczestniczÈ. Aby wygraÊ z konkurencjÈ, potrzebna jest
taktyka i znajomoĂÊ zasad gry. Wietnamczycy mogÈ sobie wzajemnie pomagaÊ w celu zaïoĝenia nowej firmy, ale zawsze sÈ granice pomocy, których
nikt nie przekroczy. Wietnamscy przedsiÚbiorcy obierajÈ jakiĂ cel i do niego
dÈĝÈ. Pomocne przy tej konkurencji sÈ prezenty dawane na dobry poczÈtek
wspólnych przedsiÚwziÚÊ biznesowych.
vol. 10, nr 1 (36), t. 2, 2012
125
Agnieszka Brzozowska
5. Opinie Wietnamczyków o polskich
przedsiÚbiorcach
Po wyborze obrazków kojarzÈcych siÚ z wietnamskim biznesem badani
zostali poproszeni o wybór obrazków, które kojarzÈ siÚ im z polskim biznesem. NajczÚĂciej wymienianymi skojarzeniami z polskÈ przedsiÚbiorczoĂciÈ
byïa: innowacyjnoĂÊ, nowoczesnoĂÊ, rodzina, ekologia, prezencja.
5.1. InnowacyjnoĂÊ, nowoczesnoĂÊ
MyĂlÈc o polskiej przedsiÚbiorczoĂci, Wietnamczycy kojarzÈ jÈ z nowoczesnoĂciÈ i innowacyjnoĂciÈ. Wedïug nich Polska nowoczesnoĂÊ przejawia
siÚ pracÈ naukowÈ nad nowymi rozwiÈzaniami, nowymi technologiami,
mechanizacjÈ wielu procesów produkcyjnych i wyglÈdem kraju, który kojarzony jest w biurowcami, trudnymi do wzniesienia budynkami o róĝnych
ksztaïtach. To wïaĂnie obrazek biurowca o niezwykïym ksztaïcie byï jednym
z czÚĂciej wybieranych, które miaïy symbolizowaÊ polskÈ przedsiÚbiorczoĂÊ
i opisany zostaï nastÚpujÈco: „Futurystyczny budynek. To jest kojarzone
wïaĂnie z rozwojem, raczej wïaĂnie siÚ buduje w Europie duĝe, bardzo
dziwne, ïadne, takie trudne do zbudowania budynki. No bo tutaj jest nauka,
jest rozwój, prawda. (...) Bo w Wietnamie raczej poziom budownictwa jest
kiepski” (WM1).
Kolejnym, równieĝ czÚsto wybieranym obrazkiem, który takĝe wiÈzany
byï z innowacyjnoĂciÈ, byïo zdjÚcie przedstawiajÈce niÊ DNA. Tutaj najczÚstsze skojarzenie byïo z rozwojem nauki w Polsce i korzystanie z jej
dobrodziejstw. Rozmówcy, porównujÈc przedsiÚbiorczoĂÊ polskÈ do wietnamskiej, uwaĝali, ĝe nasz biznes jest duĝo bardziej postÚpowy niĝ ich.
NowoczesnoĂÊ przejawia siÚ takĝe w ekologii, czasem rozumianej jako
oszczÚdnoĂÊ. Wedïug badanych pojÚcie „ekologia” w ĂwiadomoĂci Wietnamczyków jeszcze nie istnieje.
5.2. Rodzina
Wedïug wietnamskich rozmówców takĝe dla polskich przedsiÚbiorców
rodzina jest waĝnym elementem ĝycia, który jest motorem wielu dziaïañ.
RodzinnoĂÊ przejawia siÚ np. w celebrowaniu dnia wolnego, który Wietnamczycy niechÚtnie wykorzystujÈ. Kaĝdy dzieñ jest bowiem dla nich dobry
na wykorzystanie go do pracy – w przeciwieñstwie do Polaków, którzy np.
niedzielÚ traktujÈ jako czas, którego absolutnie nie przeznaczyliby na pracÚ.
Ten wolny dzieñ spÚdzajÈ z rodzinÈ, przyjacióïmi, oddajÈc siÚ swoim ulubionym zajÚciom, pasjom. Polacy majÈ swoje ĝycie prywatne, o które dbajÈ,
o czym mówi jeden z rozmówców: „Polscy przedsiÚbiorcy zawsze majÈ swoje
jakby ĝycie wïasne. SÈ prorodzinni. Zawsze niedziela to jest dzieñ, kiedy
nie pracujÈ. Dla Wietnamczyka to jest niewaĝny dzieñ tygodnia. Zawsze
mogÈ pracowaÊ” (WK2).
126
Problemy ZarzÈdzania
Postrzeganie polskich i wietnamskich wïaĂcicieli firm przez wietnamskich...
Podobnie jak wietnamscy przedsiÚbiorcy, polscy zakïadajÈ firmy z myĂlÈ,
ĝe kiedyĂ przejmÈ je ich dzieci. Wiele polskich firm postrzeganych jest jako
wielopokoleniowe, z ogromnÈ tradycjÈ, bardzo znane, majÈce swoich staïych
klientów, którzy sÈ bardzo przywiÈzani do danej marki.
5.3. Strategia
Strategia pojawiïa siÚ przy obrazku przedstawiajÈcym szachownicÚ. Rozmówcy skojarzyli jÈ z rozgrywkÈ biznesowÈ, w której przedsiÚbiorca bierze
udziaï, mimowolnie dziaïajÈc na rynku.
Polacy uwaĝani sÈ za osoby, które szczegóïowo planujÈ swoje przedsiÚwziÚcia. Kaĝdy ruch jest przemyĂlany i poparty wyliczeniami, faktami. Odróĝnia to ich od Wietnamczyków, którzy raczej bazujÈ na swoich przeczuciach,
intuicji, a czasem przepowiedniach zwiÈzanych z religiÈ. Jednak zarówno
polscy, jak i wietnamscy przedsiÚbiorcy próbujÈ obieraÊ jakÈĂ strategiÚ,
wprawdzie opierajÈc siÚ na róĝnych ěródïach danych.
5.4. Autokreacja
Wedïug badanych dla polskich przedsiÚbiorców, tak samo jak dla wietnamskich, prezentacja swojej osoby jest bardzo waĝna. Jednak w wykonaniu
Polaków wyglÈda ona trochÚ inaczej. Polacy majÈ przywiÈzywaÊ wiÚkszÈ
wagÚ do biĝuterii – zarówno mÚĝczyěni, jak i kobiety: „W Polsce eksponowana jest bardziej wïaĂnie biĝuteria niĝ samochód czy coĂ takiego. (...) No,
w Wietnamie to jest bardziej stonowane w sensie z ubraniami, no, ĝe markowe buty, markowy pïaszcz” (WM1).
Mieszkania Polaków sÈ eleganckie i majÈ odzwierciedlaÊ charakter ich
wïaĂciciela. W przeciwieñstwie do wietnamskich, które maja wyglÈdaÊ na
drogie i sïuĝÈ do odpoczynku.
Polscy przedsiÚbiorcy dbajÈ o swój wyglÈd, ale nie jest on dla nich najwaĝniejszy: „Polacy myĂlÈ bardziej o wygodzie niĝ o prezentowaniu siebie”
(WM1).
UbierajÈ siÚ stylowo. Inaczej do domu, inaczej do pracy. PrzedsiÚbiorcy
starajÈ siÚ byÊ ĝywymi reklamami swoich produktów. JeĂli ktoĂ sprzedaje
kosmetyki, to bÚdzie bardzo zadbany – kobieta umalowana, tak aby zaprezentowaÊ juĝ na pierwszym spotkaniu swój produkt, profesjonalizm.
5.5. Stosunek do pracy
Polacy lubiÈ odpoczywaÊ. W kalendarzu pojawia siÚ duĝo ĂwiÈt, podczas
których nie pracuje siÚ w caïym kraju. Jak wczeĂniej wspomniano, dla Wietnamczyka jest to zaburzenie rytmu pracy. Polacy chÚtnie korzystajÈ z tych
przywilejów. Aby wypoczÈÊ wyjeĝdĝajÈ w góry, nad morze. Utrzymywanie
kontaktów z klientami teĝ ma byÊ dla polskich przedsiÚbiorców przyjemne,
co skutkuje organizowaniem róĝnego rodzaju spotkañ integracyjnych
zarówno dla klientów, jak i swoich pracowników. PrzedsiÚbiorca polski ma
vol. 10, nr 1 (36), t. 2, 2012
127
Agnieszka Brzozowska
nie byÊ skoncentrowany tylko i wyïÈcznie na zarabianiu pieniÚdzy, ale równieĝ na korzystaniu z nich.
6. Wnioski
PodsumowujÈc, mïodzi wietnamscy przedsiÚbiorcy wychowani w Polsce,
ale znajÈcy jednoczeĂnie kulturÚ wietnamskÈ, uwaĝajÈ, ĝe istniejÈ róĝnice
miÚdzy wietnamskÈ a polskÈ kulturÈ przedsiÚbiorczoĂci. Mimo iĝ zarówno
dla wietnamskich, jak i polskich przedsiÚbiorców rodzina zajmuje jedno
zbnajwyĝszych miejsc w hierarchii wartoĂci, to jednak objawia siÚ to w zupeïnie inny sposób. Wietnamczycy inwestujÈ w swoje dzieci, w ich wyksztaïcenie, poĂwiÚcajÈc siÚ zarabianiu pieniÚdzy zabezpieczajÈcych finansowo caïÈ
rodzinÚ. SÈ bardzo oszczÚdni i kaĝdÈ zïotówkÚ wydajÈ po dokïadnym przemyĂleniu zysku, jaki przyniesie im inwestycja. W zamian wymagajÈ od dzieci
posïuszeñstwa, szacunku i poszanowania dla tradycji.
Polscy przedsiÚbiorcy równieĝ prowadzÈ firmy z myĂlÈ o rodzinie, jednak
chÚtnie teĝ wydajÈ zarobione pieniÈdze na spÚdzanie czasu wspólnie
zb rodzinÈ i na przyjemnoĂciach.
Wietnamczycy i Polacy róĝniÈ siÚ równieĝ pracowitoĂciÈ. Wietnamscy
imigranci bardzo duĝo pracujÈ. Z danych wynika, ĝe Ărednio ich czas pracy
wynosi 12 godzin dziennie 7 dni w tygodniu (Bojar 2011). Praca nadaje
caïy sens ich ĝyciu. Wyznacza pewien rytm. Polacy pracujÈ tylko tyle godzin,
ile trzeba, a nastÚpnie wolny czas przeznaczajÈ na przyjemnoĂci, np. spotkania ze znajomymi, zakupy.
Rozmówcy zauwaĝyli równieĝ róĝnice zwiÈzane ze sposobem prezentacji
swojej osoby. Wedïug nich Polacy starajÈ siÚ dobrze zaprezentowaÊ, aby
odzwierciedliÊ swój charakter, a w przypadku prowadzenia firmy starajÈ siÚ
swojÈ osobÈ prezentowaÊ firmÚ i sobÈ reklamowaÊ sprzedawane przez siebie produkty. Wietnamczycy natomiast, prezentujÈc siebie, chcÈ daÊ wyraz
swojej zamoĝnoĂci, która ma byÊ zabezpieczeniem finansowym przy wspóïpracy z innym przedsiÚbiorcÈ, kontrahentem. Wszyscy rozmówcy jednogïoĂnie przyznali, ĝe polscy przedsiÚbiorcy sÈ bardziej innowacyjni i lepiej
wyksztaïceni. UwaĝajÈ teĝ, ĝe zarówno Polacy, jak i Wietnamczycy budujÈ
swojÈ strategiÚ prowadzenia firmy, jednak opiera siÚ ona na innych przesïankach. Wietnamscy przedsiÚbiorcy dziaïajÈ bardziej intuicyjnie, a polscy
analizujÈ dane liczbowe i dopiero na tej podstawie podejmujÈ decyzje.
Jak moĝna zauwaĝyÊ, w hierarchii wartoĂci wedïug wietnamskich rozmówców nie ma wiÚkszych róĝnic. Jednak obie grupy spoïeczne majÈ
odmienne podejĂcie i inaczej realizujÈ je w ĝyciu oraz w prowadzeniu dziaïalnoĂci i podejĂciu do pracy.
ZnajomoĂÊ powyĝszych róĝnic i podobieñstw, wiedza o potrzebach iboczekiwaniach drugiej strony mogÈ siÚ przyczyniÊ do polepszenia stosunków
miÚdzy polskimi a wietnamskimi przedsiÚbiorcami, a nawet do nawiÈzania
wspóïpracy. Tym bardziej, ĝe aĝ ponad poïowa Polaków nie potrafiïa wypo128
Problemy ZarzÈdzania
Postrzeganie polskich i wietnamskich wïaĂcicieli firm przez wietnamskich...
wiedzieÊ siÚ w sondaĝu na temat Wietnamczyków (Nowicka-Rusek 2008).
Jak widaÊ, potrzeba poznania siÚ jest duĝa. Tak samo jak duĝy jest potencjaï, biorÈc pod uwagÚ fakt, ĝe przeprowadzony w 2007 r. sondaĝ wykazaï,
ĝe ĂwiadomoĂÊ korzyĂci, jakie odnosi Polska z pobytu na jej terenie cudzoziemców ogóïem jest duĝa: 48% badanych twierdziïo, ĝe obcokrajowcy
przyczyniajÈ siÚ do wzrostu gospodarczego. Warto zauwaĝyÊ, ĝe w 1994 r.
w ten sposób wypowiedziaïo siÚ 25% osób. Od 1994 r. zmalaïa teĝ, wprawdzie nie aĝ tak gwaïtownie, bo o 5 punktów procentowych, liczba osób,
które uwaĝaïy, ĝe obecnoĂÊ obcokrajowców w Polsce wywiera wpïyw negatywny (Jaěwiñska 2008). Moĝna wiÚc powiedzieÊ, ĝe istnieje potencjaï do
wspóïpracy. W przypadku dobrego rozpoznania moĝe przynieĂÊ on ogromne
korzyĂci obu stronom.
Informacje o autorce
Mgr Agnieszka Brzozowska – Wydziaï ZarzÈdzania Uniwersytetu Warszawskiego.
E-mail: [email protected]
Przypisy
1
Symbole w nawiasach oznaczajÈ narodowoĂÊ badanego W – Wietnamczyk, P – Polak,
pïeÊ oraz numer porzÈdkowy badanego w danej grupie narodowoĂciowej i pïci.
Bibliografia
Babbie, E. 2008. Podstawy badañ spoïecznych, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Biernath, M. i R. Stefañska 2008. Wybrane grupy imigrantów a polski rynek pracy, w:
P. Kaczmarczyk i J. Tyrowicz (red.) Wspóïczesne procesy migracyjne w Polsce a aktywnoĂÊ organizacji pozarzÈdowych w obszarach powiÈzanych z rynkiem pracy, s. 132–152.
Warszawa: Fundacja Inicjatyw Spoïeczno-Ekonomicznych.
Bojar, H., GÈsior-Niemiec, A., Bieniecki, M. i M. Pawlak 2011. Migranci na rynku pracy
w Polsce, http://www.isp.org.pl/files/15564235680343222001119876573.pdf, odczyt:
6.04.2011.
Chotigeat, T., Balsemeier, P.W. i T.O. Stnaley 1991. Fueling Asian immigrant’s entrepreneurship: A source of capital. Journal of Small Business Management, nr 3 (29),
s.b 50–61.
Fihel, A. 2008. Charakterystyka imigrantów w Polsce w Ăwietle danych urzÚdowych, w:
A. Grzymaïa-Kazïowska (red.) MiÚdzy jednoĂciÈ a wieloĂciÈ. Integracja odmiennych
grup i kategorii imigrantów w Polsce, s. 33–51. Warszawa: OĂrodek Badañ nad Migracjami WNE UW.
Fihel, A., Górny, A. i P. Kaczmarczyk 2008. Rynek pracy a integracja cudzoziemców
zb Ukrainy i z Wietnamu posiadajÈcych zezwolenie na osiedlenie siÚ w Polsce, w:
A.b Grzymaïa-Kazïowska (red.) MiÚdzy jednoĂciÈ a wieloĂciÈ. Integracja odmiennych
grup i kategorii imigrantów w Polsce, s. 33–51. Warszawa: OĂrodek Badañ nad Migracjami WNE UW.
Gerrard, P., Schoch, H. i J.B. Cunningham 2003. Values and Skills of Female Entrepreneurs in Vietnam: an Exploratory Study. Asia Pacific Business Review, nr 2 (10),
s.b 139–159.
vol. 10, nr 1 (36), t. 2, 2012
129
Agnieszka Brzozowska
Górny, A. 2007. Poïoĝenie i zachowania imigrantów na mazowieckim rynku pracy, w:
A. Górny, A. Grzymaïa-Kazïowska, E. KÚpiñska, A. Fihel i A. Piekut (red.) Od
zbiorowoĂci do spoïecznoĂci: rola migrantów osiedleñczych w tworzeniu siÚ spoïecznoĂci
imigranckich w Polsce, s. 69–86. Center of Migration Research, Centre of Migration
Research Faculty of Economic Sciences Warsaw University, nr 27.
Górski, G., Kosowicz, A. i A. Marek 2009. Uchoděcy w polskim spoïeczeñstwie, http://
www.voxhumana.pl/?materialy-do-pobrania,76, odczyt: 6.04.2011.
Grzymaïa-Kazïowska, A. 2007. Konstruowanie „innego”. Wizerunki imigrantów w Polsce,
Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Halawa, M., Pawlak, K. i M. ¿akowski 2004. Obraz systemu wartoĂci mïodzieĝy wietnamskiej i polskiej w Ăwietle badañ. Raport z badañ pod kierunkiem dr. A.W. Jelonka,
w: A. Jelonek (red.) Wietnamczycy: systemy wartoĂci stereotypy Zachodu, s. 165–181.
Warszawa: Scholar.
Halik, T. 2009. Polska i Wietnam, w: G. Górski, A. Kosowicz i A. Marek (red.) http://
www.voxhumana.pl/?materialy-do-pobrania,76, odczyt: 6.04.2011.
Hitchcock, M. 2009. Vietnamese values, networks and family businesses in London. Asia
Pacific Business Review, nr 2 (15), s. 265–282.
Jaěwiñska, E. 2008. Stosunek Polaków do cudzoziemców na polskim rynku pracy, w:
I.b Grabowska-Lusiñska i A. ¿ylicz (red.) Czy polska gospodarka potrzebuje cudzoziemców, s. 52–58. Warszawa: OĂrodek Badañ nad Migracjami WNE UW.
Makowska, U., Kajta, M, Van Pham, Wyszyñska, M. i M. Ptasznik 2004. Raport z badañ
pod kierunkiem dr. A.W. Jelonka, w: A. Jelonek (red.) Wietnamczycy: systemy wartoĂci stereotypy Zachodu, s. 196–201. Warszawa: Scholar.
MSWiA 2011. Polityka migracyjna Polski – stan obecny i postulowane dziaïania, Ministerstwo Spraw WewnÚtrznych i Administracji, Departament Polityki Migracyjnej, Warszawa, http://www.mswia.gov.pl/portal/pl/ 2/9071Nowa_polityka_migracyjna_Polski.
html, odczyt: 6.04.2011.
Ngoc, T.B. Le, Thang i V. Nguyen 2009. The impact of networking of bank financing:
The Case of small and medium-sized enterprises in Vietnam. Entrepreneurship Theory and Practice, nr 4 (33), s. 867–887.
Nowicka-Rusek, E. 2008. Adaptacja, asymilacja i izolacja Wietnamczyków w Polsce, w:
M. Kulesz i M. Smagowicz (red.) Wietnamczycy w Polsce, s. 22–55. Warszawa: Instytut Profilaktyki Spoïecznej i Resocjalizacji UW MCAZ.
Russel, J.D., Pham Minh Hac, Pham Thanah Hghi i Nhu-Ngoc T. Ong 2004. Stosunki
spoïeczne i kapitaï spoïeczny w Wietnamie: wnioski ze Ăwiatowego sondaĝu wartoĂci
2001, w: A. Jelonek (red.) Wietnamczycy: systemy wartoĂci stereotypy Zachodu,
s.b 149–164. Warszawa: Scholar.
Turner, S. i P.A. Nguyen 2005. Young entrepreneurs, social capital and doi moi in Hanoi,
Vietnam. Urban Studies, nr 10 (42), s. 1693–1710.
130
Problemy ZarzÈdzania

Podobne dokumenty