nr 2/2008 (64) PDF

Komentarze

Transkrypt

nr 2/2008 (64) PDF
Słuch
K W A R TA L N I K I N F O R M A C Y J N O - P O P U L A R N O - N A U K O W Y D L A L E K A R Z Y
ISSN 1232-8634 Wydawca: GEERS Akustyka Słuchu Sp. z o.o.
CZERWIEC Nr 2/2008 (64)
SPIS TREŚCI
1 Prof. zw. dr hab.
Tadeusz Gałkowski
O niektórych zastosowaniach
psychopatologii rozwojowej
w rehabilitacji
5 Agnieszka Nowicka-Kubala
Otwarcie Policealnej Szkoły
Audiologii Instytutu Fizjologii
i Patologii Słuchu
w Kajetanach k/Warszawy
6 Joanna Kamińska
Podwójne kolejki
8 CIEKAWE INFORMACJE
Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem
Chronimy dziecięcy słuch
Wielu muzyków cierpi
na pogorszenie słuchu
Badania screeningowe słuchu
noworodków
Inwestycje w badania
nad hałasem
W Anglii inwestuje się za mało
w badania nad utratą słuchu
Nieznośny hałas samolotowy
w pobliżu lotnisk
12 15 lat istnienia „Słuchu”
Wykaz piśmiennictwa, cz. II
15 ABC AUDIOPROTETYKA
Pętla indukcyjna
Ponadprogowe testy słuchowe
REDAKCJA
dr Bogdan Hoffmann
mgr Grzegorz Lorens
Konsultant medyczny:
prof. zw. dr hab. n. med.
Bożydar Latkowski
Sekretarz redakcji:
Katarzyna Karasińska
Siedziba:
90-146 Łódź
ul. Narutowicza 130
tel. (0-42) 616 26 70
fax. (0-42) 616 26 51
e-mail:[email protected]
www.geers.com.pl
Redakcja pozwala na przedruki materiałów
pod warunkiem podania źródła
Nakład 7000 egz.
DTP i druk: 101 studio DTP - Firma Tęgi
www.101studio.com.pl
Prof. zw. dr hab. Tadeusz Gałkowski
Polski Komitet Audiofonologii
O niektórych
zastosowaniach
psychopatologii
rozwojowej
w rehabilitacji*
Wprowadzenie
Aby plany związane z oddziaływaniami rehabilitacyjnymi u dzieci
z uszkodzeniem słuchu miały solidne podstawy i nie łączyły się z tak
częstymi niepowodzeniami, warto sięgnąć do danych, jakich dostarcza
aktualna wiedza na temat rozwoju i jego dysfunkcji. Niekiedy nasze oczekiwania wybiegają ponad realne możliwości dziecka, lub przeciwnie, zaniżamy poziom wymagań wobec niego i zarówno w jednym, jak i drugim
przypadku narażamy się na niepotrzebną stratę czasu i bezowocne wysiłki
profesjonalistów, jak i rodziców.
Postępy dokonujące się w ostatnich latach w dziedzinie psychopatologii
rozwojowej, w biologii molekularnej, genetyce i neuronauce, zasługują na
uwagę. Nie mniejsze znaczenie mają podejmowane w niektórych krajach,
a zwłaszcza w USA dokonania o charakterze aplikacyjnym, do jakich nale-
Słuch
żą rozbudowane systemy diagnostyczno-rehabilitacyjne.
Wydaje się, że warto poważnie potraktować potrzebę
dokonania istotnych reform i uzupełnień także w polskich
programach znajdujących zastosowanie u dzieci z uszkodzeniem słuchu.
Wykorzystywanie modeli
wczesnej interwencji
z udziałem środowiska rodzinnego
Przedstawiony poniżej, jedynie w skrótowym zarysie,
przykład jednego z wielu modeli wczesnej interwencji,
stosowanych w USA, przeznaczony jest dla dzieci w wieku od 0 do lat 6, przejawiających zaburzenia sensoryczne
i towarzyszące im inne dysfunkcje. Z nieznacznymi zmianami program ten kwalifikuje się do wykorzystania u dzieci
z uszkodzonym słuchem. Istotną jego cechą jest to, że ma
być realizowany we współpracy partnerskiej z rodzicami.
Program ten, nazwany INSITE, nawiązuje do koncepcji
wybitnego psychologa szwajcarskiego J. Piageta, który
w swych publikacjach podkreślał znaczenie stymulowania aktywności poznawczej małego dziecka, poprzedzonego wnikliwą obserwacją reakcji zmysłowo-ruchowych.
Piaget opisywał dość wyraźnie wyodrębnione stadia
rozwojowe, a osiąganie każdego z nich przez dziecko jest
możliwe po opanowaniu zdolności odnoszących się do
wcześniejszego etapu.
Nawiązując do tych założeń autorzy programu INSITE
zawarli w nim bardzo ważną zasadę stopniowania trudności w zadaniach, jakie ma dziecko podejmować z udziałem
odpowiednio przygotowanych do współpracy z nim osób
dorosłych (profesjonalisty i rodziców). Dokładna ocena za
pomocą dość szczegółowo opracowanej metody (Skali
Rozwojowej dla Niemowląt i Małych Dzieci INSITE, 2007),
stwarza podstawy do tego, by uchwycić optymalny poziom
funkcjonowania poznawczego i psychoruchowego dziecka
i nie obciążać go niepotrzebnymi wysiłkami. Rejestrowanie
uzyskiwanych postępów oraz powiązanie ich oceny ze
stopniem trudności zadań jakie ma dziecko wykonywać,
oparte jest na bogatym doświadczeniu uzyskanym przez
wielospecjalistyczny zespół twórców tego programu.
Zastosowanie tego rodzaju postępowania diagnostyczno-rehabilitacyjnego wymaga od osób realizujących
odpowiedniego przeszkolenia i stałego uzupełniania
swych umiejętności. Proces rehabilitacji jest wspaniałą
2
okazją do prześledzenia przebiegu uczenia się, charakterystycznego dla danego okresu rozwoju dynamiki. Można
go uchwycić dzięki zastosowaniu m.in. nowej techniki
opartej na tzw. siatkach stanu przestrzeni (Space State Grids), pozwalającej dokonywać cennych porównań
wykorzystujących koncepcję systemów dynamicznych
do analizy interakcji z dzieckiem podczas wczesnej interwencji (Hollenstein, T., 2007).
Problematyka oceny tych interakcji dla potrzeb programów optymalizujących złożony i niejednokrotnie związany z pewnym ryzykiem proces tworzenia się przywiązania dziecka do matki, to szczególnie doniosły społecznie
obszar poszukiwań badawczych. Dlatego odpowiednie
metody analizy oraz dokładnej rejestracji tych zachowań, które mogą sprzyjać bezpiecznemu przywiązaniu,
powinny być starannie dobierane i poddawane właśnie
tego typu ewaluacji, jaka jest możliwa przy wykorzystaniu
podejścia opartego na systemach dynamicznych.
Warto pogratulować Towarzystwu Pomocy Głuchoniewidomym inicjatywy dotyczącej adaptacji i udostępnienia
polskiemu odbiorcy programu INSITE, który zaczął już
skutecznie spełniać swe zadanie w odniesieniu do dzieci
pozbawionych jednocześnie wzroku i słuchu.
Neurohormonalne
i psychoimmunologiczne korelaty
dysfunkcji rozwojowych
(w programach wczesnej interwencji
i rehabilitacji)
Dla przeprowadzania we właściwy sposób postępowania diagnostycznego i rehabilitacyjnego, olbrzymie znaczenie ma wykorzystywanie w stosowanych metodach tych
zasad i zaleceń, jakich dostarczają wyniki nowych badań.
W świetle odkryć z zakresu neuronauki ujawniają się
coraz wyraźniej powiązania między aktywnością poznawczą a reakcjami emocjonalnymi, jak również wpływy
i znaczenie wcześniej oddziaływujących na organizm
czynników uszkadzających. Okazuje się np. że przeżycia
emocjonalne, a także wrodzone mechanizmy związane
z tworzeniem się więzi emocjonalnej matki z dzieckiem,
mają swoje mózgowe korelaty.
Obserwacje z zakresu neonatologii i teratologii ujawniają, że w przypadku wczesnych uszkodzeń powodujących
poważne (rozległe lub wybiórcze) dysfunkcje rozwojowe,
Rok założenia 1951
mamy do czynienia ze zjawiskami ekwifinalności i multifinalności. Pierwsze z nich odnosi się do sytuacji, gdy
różnorodne czynniki np. zatrucie dziecka nikotyną wskutek nałogowego palenia przez matkę w pierwszej połowie
ciąży, choroby infekcyjne, przyjmowanie antybiotyków, czy
wreszcie konflikt serologiczny, mogą doprowadzać do tego
samego efektu, jakim jest uszkodzenie narządu słuchu.
Drugie zjawisko odnosi się do sytuacji, gdy jeden
czynnik (np. określony rodzaj infekcji), może uszkadzać
zarówno centralny układ nerwowy, jak i narząd wzroku
i jeszcze doprowadzać do poważnych ograniczeń w rozwoju narządu ruchu.
W psychopatologii rozwojowej duży nacisk kładzie się
na możliwie poprawnie stosowaną i mającą praktyczne
znaczenie klasyfikację i nazewnictwo odnoszące się do
rozmaitych zaburzeń. Jest to szczególnie ważne ze względu na potrzeby praktyki. Jednoznaczność terminologii przy
stwierdzanych rozpoznaniach, określanie stopnia nasilenia
zaburzeń, wreszcie ocena efektów i kosztów realizowania
poszczególnych programów rehabilitacji, usługi w zakresie
poradnictwa, orzecznictwa i świadczeń społecznych, muszą spełniać standardy dające możliwość porównywania
potrzeb, możliwości i uzyskiwanych efektów.
Jeśli chodzi o systematycznie zorganizowaną specjalistyczną pomoc dla osób z uszkodzonym słuchem, zalecenia w tym zakresie dla krajów Wspólnoty Europejskiej przygotowuje Międzynarodowe Biuro Audiofonologii (BIAP),
którego Polska jest członkiem. Opracowane przez BIAP
rekomendacje dotyczące środków porozumiewania się,
dwujęzyczności w wychowaniu i kształceniu głuchych, klasyfikacji ubytków słuchu, czy też zasad integracji szkolnej,
są systematycznie przekazywane poszczególnym krajom
z zaleceniami dla praktycznego wdrażania ich w życie.
W ostatnich latach zaobserwować można podejmowanie wysiłków zmierzających do uchwycenia tych uwarunkowań, które leżą u podłoża niepowodzeń w procesie
rehabilitacji dzieci z poważnymi ograniczeniami rozwojowymi, a wśród nich dzieci i młodzieży z uszkodzeniami
słuchu. Niektóre z nich mimo dość wczesnego objęcia ich
programami oddziaływań rehabilitacyjnych, nie uzyskują
oczekiwanych efektów. Sytuacja taka dotyczy zresztą
wszystkich innych przypadków wad wrodzonych i wcześnie nabytych, a zaangażowane wysiłki i koszty niewspółmierne z osiąganymi rezultatami, zmuszają do poważnego
zajęcia się uwarunkowaniami takiego stanu rzeczy.
W przypadku wczesnych szkodliwych doświadczeń jakie bywają udziałem dzieci głuchych, możemy (podobnie
jak w odniesieniu do innych uszkodzeń wrodzonych lub
nabytych) oceniać zdolność tzw. rezyliencji, czyli odzyskiwania utraconych lub ograniczonych w swym rozwoju
funkcji. Jest to biologicznie i psychologicznie uwarunkowana cecha, w której komponenty neurohormonalne
i psychoimmunologiczne nakładają się na siebie tworząc
konstelacje zróżnicowanych wpływów. Psychopatologia
rozwojowa zajmując się tą problematyką dysponuje już
pewnymi interesującymi danymi, wskazującymi na bliskie
powiązania rezyliencji z plastycznością neuronalną. Aby
móc uchwycić ewentualne uwarunkowania biologiczne,
a wśród nich wpływy genetyczne oraz osobnicze cechy
mające związek z rezylientnym funkcjonowaniem, warto
w programach postępowania diagnostycznego uwzględnić zbieranie (za pomocą ustrukturowanego i pogłębionego wywiadu) tych informacji, które mogą się okazać
istotne i mieć znaczenie dla oceny i prognozy przebiegu
rehabilitacji. Polski Komitet Audiofonologii oraz Krajowe
Towarzystwo Autyzmu opublikowało na łamach swych
czasopism obszerne studium przygotowane przez psychopatologów amerykańskich na temat biologicznych
składników rezyliencji (W. J. Curtis i D. Cicchetti, 2003),
gdzie znaleźć można wiele informacji użytecznych dla
programów wczesnej interwencji.
Interesujące są wyniki badań eksperymentalnych przeprowadzanych na małpach w celu określenia udziału
pewnych struktur mózgowych w regulowaniu zachowań
społecznych. Dość mało znany układ funkcjonalny kory
oczodołowo-czołowej prawdopodobnie ma swój istotny
udział w rozwoju tego typu zachowań zarówno u małp jak
i u ludzi. Zdaniem J. Bachevalier i K. A. Loveland (2003)
wyniki prowadzonych w tej dziedzinie badań i analiz
pozwalają sformułować wnioski istotne dla programów
wczesnej interwencji. Można stwierdzić, że środkowa
część płata skroniowego jest bardzo podatna na ujemne oddziaływania szkodliwych czynników we wczesnym
okresie dojrzewania znajdujących się w niej struktur. Są
one wraz z korą mózgową oczodołowo-czołową i jądrem
migdałowatym odpowiedzialne za tworzenie się u dziecka zdolności regulowania reakcji społeczno-poznawczych
i społeczno-emocjonalnych.
Z kolei trzy struktury neurohormonalne, do których
należy przysadka mózgowa (P), podwzgórze (H) i ko-
3
Słuch
ra nadnerczy (A), tworzą oś mającą swój istotny udział
w reakcjach organizmu na intensywny, przedłużający się
stres. Zaburzenia zachowania przejawiające się wzmożoną agresją, nadpobudliwością, reakcjami aspołecznymi,
mogą mieć swoje uwarunkowania w rozregulowaniu osi
HPA. W takim przypadku dochodzi do nadmiernego wydzielania kortizolu. Ma to miejsce u dzieci także wówczas,
gdy przedłużającej się rozłące z matką nie towarzyszą
żadne procedury wyrównujące jej brak, czyli oddziaływania zastępcze. Ma to miejsce np. przy przedłużającym się
pobycie na oddziałach szpitalnych lub w sytuacjach stałego stosowania przez rodziców przymusu, a zwłaszcza
przemocy wobec dziecka (D. Cicchetti, 2003).
W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie budzi
rola tzw. cytokin będących nośnikami ważnych, z punktu
widzenia psychoimmunologii, informacji wyzwalających reakcje obronne. Są to molekuły protein działające jako międzykomórkowe przekaźniki o wadze od 8 do 30 KiloDaltonów (kDa), a ich źródłem są białe ciałka krwi, a zwłaszcza
monocyty i macrofagi. Okazuje się, że w sposób właściwy
zaprogramowane oddziaływania rehabilitacyjne (m.in. te,
które mamy obecnie wprowadzać u małych dzieci głuchych w ramach wczesnej interwencji), mogą w sposób
znaczący równoważyć ujemne działania cytokin, zagrażających zdrowiu oraz mogą sprzyjać rezyliencji (chodzi tu
m.in. o powodujące stany zapalne interleukiny 1-Beta). Piszą o tych możliwościach D. A. Granger i współpracownicy
(2003), a ten kierunek poszukiwań badawczych jest szczególnie cenny ze względu na cele i oczekiwania związane
z programami wczesnej stymulacji i zapewnienia dziecku
warunków sprzyjających optymalnemu rozwojowi.
W roku 2002 został wprowadzony w życie Powszechny Program Przesiewowy Badań Słuchu u Noworodków,
który ocenił stan słuchu u wszystkich prawie noworodków
w Polsce, wykrywając najpierw uszkodzenia słuchu u około 4,5% spośród około 300. tys. dzieci. Koordynatorem
tego programu została dr med. Marzanna Radziszewska-Konopka z Centrum Zdrowia Dziecka. Została też
powołana w celu nadzoru naukowego i organizacyjnego
kilkunastoosobowa Rada Programowa, której przewodniczy kierownik Kliniki Otolaryngologicznej AM w Warszawie
– prof. Kazimierz Niemczyk. Z udziałem Polskiego Komitetu Audiofonologii wyłonionych zostało 16 koordynatorów wojewódzkich, którzy w poszczególnych regionach
odpowiadają za program wczesnej interwencji obejmujący
4
pomocą psychologiczną i logopedyczną te dzieci, które
z powodu wykrytych u nich wad słuchu są poddane oddziaływaniom rehabilitacyjnym w bliskim współdziałaniu
ze środowiskiem rodzinnym. Program ten można było
zrealizować dzięki pomocy finansowej Fundacji Wielkiej
Orkiestry Świątecznej Pomocy Jerzego Owsiaka.
Wczesna interwencja jest w krajach Wspólnoty Europejskiej realizowana wobec niemowląt i małych dzieci
niepełnosprawnych oraz zagrożonych dysfunkcjami rozwojowymi, jako program międzyresortowy wymagający
współpracy ministerstw zdrowia, edukacji i opieki społecznej. W Polsce inicjatywa takiego programu wyszła
z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich – prof. Andrzeja
Zolla, do którego trafiały skargi rodziców, nie znajdujących pomocy dla swych małych dzieci, a wśród nich
także z rozpoznaną głuchotą. Polski Związek Głuchych
wyraził gotowość przyjmowania w swoich ośrodkach poradnianych dzieci, u których wykryto głuchotę w ramach
przesiewowym badań słuchu.
Oddziaływania w ramach wczesnej interwencji stanowią 4. poziom referencyjny i obejmują program realizowany w wielospecjalistycznych zespołach, w skład
których poza odpowiednio przeszkolonymi logopedami,
pedagogami, audiologami, protetykami i rehabilitantami
ruchowymi wchodzą psycholodzy. W trakcie kolejnych
serii szkoleń organizowanych przez Polski Komitet Audiofonologii w latach 2002 i 2003 z udziałem specjalistów
z Belgii, przygotowano do programu wczesnej interwencji
polskich profesjonalistów, którzy m.in. mogli uzyskać
przygotowanie do stosowania w swej pracy metody werbotonalnej (opracowanej przed 50 laty przez P. Guberinę
z Zagrzebia). Podczas 39 dorocznej konwencji Międzynarodowego Biura Audiofonologii, jaka miała miejsce w Krakowie (w dniach 29 kwietnia – 2 maja 2004 r.) wspólnie
z dr med. Marzanną Radziszewską-Konopką zapoznaliśmy zebranych tam specjalistów z różnych krajów, z rozmaitymi perspektywami, osiągnięciami, a także trudnościami związanymi z realizacją tego programu.
Nawiązano też kontakt za pośrednictwem Polskiego
Związku Niewidomych ze Stanowym Uniwersytetem Utah
(USA), gdzie został przygotowany i opublikowany liczący
ponad 1200 stron druku program diagnostyczno-rehabilitacyjny, który po odpowiedniej modyfikacji można byłoby
upowszechnić w Polsce.
n
* Dokończenie artykułu w następnym numerze Słuchu
Rok założenia 1951
Agnieszka Nowicka-Kubala
Otwarcie
Policealnej
Szkoły Audiologii
Instytutu Fizjologii
i Patologii Słuchu
w Kajetanach k/Warszawy
Na mównicy doc. dr hab. med. Krzysztof Kochanek,
za stołem prezydialnym od lewej: mgr Jolanta Purzycka,
dr inż. Lech Śliwa, prezes zarządu GEERS Akustyka Słuchu
Sp. z o.o. Grzegorz Lorens oraz dr inż. Paweł Rajchert
przedstawiciel firmy Forte – Nowoczesne Protezowanie s. c.
24
listopada 2007 r. nastąpiło uroczyste
otwarcie nowej Policealnej Szkoły Audiologii w Instytucie Fizjologii i Patologii
Słuchu w Kajetanach k/Warszawy. Szkoła będzie
korzystać z bogatego doświadczenia i wysokich kwalifikacji pracowników naukowych IFPS oraz ośrodków
naukowych współpracujących z Instytutem, dzięki
czemu ma ona szanse zapewnić wysoki poziom wiedzy i umiejętności swoim absolwentom.
Szkoła została utworzona dzięki inicjatywie dyrektora Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu prof.
dr hab. med. Henryk Skarżyńskiego. Funkcję kierownika szkoły powierzono Pani mgr Jolancie Purzyckiej,
pedagogowi o wielkim doświadczeniu, wieloletniemu
dyrektorowi jednego z liceów warszawskich.
Uroczystość otwarcia poprowadził sekretarz naukowy Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu doc. dr
hab. med. Krzysztof Kochanek, który reprezentował przebywającego za granicą dyrektora Instytutu.
Doc. Kochanek odczytał list prof. Henryka Skarżyńskiego skierowany z okazji tej uroczystości do kadry
nauczycielskiej i słuchaczy szkoły. Wśród obecnych
byli, obok dyrektora szkoły, m.in. dr inż. Lech Śliwa
z Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu oraz przedstawiciel firmy Geers Akustyka Słuchu Sp. z o.o. – prezes
zarządu Grzegorz Lorens oraz firmy Forte – Nowoczesne Protezowanie s. c. – dr inż. Paweł Rajchert.
Protetyka słuchu jest dziedziną usług medycznych
dynamicznie rozwijającą się w Polsce, jednak wciąż
brakuje placówek kształcących specjalistów w tej
branży. Cieszy więc fakt, że tak prestiżowa jednostka
naukowa zdecydowała się na otwarcie szkoły, która
wkrótce otrzyma uprawnienia państwowej szkoły
policealnej. Słuchacze szkoły będą zdobywać wiedzę
z anatomii i fizjologii narządu słuchu, psychoakustyki,
psychologii osób niedosłyszących, poznają również
wiele technicznych aspektów doboru nowoczesnych
pomocy słuchowych – także m.in. implantów ślimakowych i implantów ucha środkowego.
Szkoła realizuje pełny program kształcenia dla
protetyków słuchu, przewidziany przez Ministerstwo
Edukacji Narodowej dla szkół policealnych tego typu.
Słuchacze szkoły mają okazję skorzystać z różnych
form i metod kształcenia. Zajęcia prowadzone są
w formie dwudniowych zjazdów szkoleniowych, a po-
5
Słuch
nadto słuchacze mają stały dostęp do platformy edukacyjnej Instytutu, gdzie korzystają z elektronicznych
narzędzi kształcenia na odległość za pośrednictwem
Internetu.
Powstanie szkoły protetyków nastąpiło dzięki zaangażowaniu i wsparciu firm Geers Akustyka Słuchu
Sp. z o. o. oraz Forte – Nowoczesne Protezowanie
s. c., których pracownicy będą pierwszymi adeptami
Policealnej Szkoły Audiologii. Jesteśmy przekonani,
że współpraca z Instytutem Fizjologii i Patologii Słuchu, zwłaszcza w dziedzinie kształcenia w zawodzie
protetyka słuchu, będzie miała stały charakter, a wiedza zdobyta przez absolwentów szkoły będzie na
najwyższym poziomie. Istnieją bowiem realne szanse
i warunki, by w najbliższych latach rozszerzyć zakres
kształcenia na poziom studiów licencjackich.
n
Widok sali obrad
APARATY SŁUCHOWE
Joanna Kamińska, Podwójne kolejki*
Już od ponad roku poruszamy na łamach Kwartalnika problemy osób niedosłyszących. Przedstawiamy różne
paradoksy prawne, które nie pozwalają im na normalne funkcjonowanie. Pisaliśmy już o nierównym traktowaniu
osób niedosłyszących aktywnych i nieaktywnych zawodowo oraz o ogromnych dysproporcjach pomiędzy oddziałami NFZ w kwestii dotyczącej realizacji zleceń na aparaty słuchowe. Tym razem chcieliśmy zwrócić uwagę
na jeszcze inne problemy proceduralne, z którymi stykają się osoby niedosłyszące. Są one związane z kwestią
dofinansowania zakupu aparatu słuchowego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
O
soby niedosłyszące, które spełniają określone
wymogi socjalne mogą starać się o dofinansowane zakupu aparatu ze środków PFRON-u.
Pieniądze pochodzące z tej instytucji rozprowadzane są
za pośrednictwem Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie (PCPR) oraz Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej
(MOPS). Jednak z powodu zróżnicowanej interpretacji
przepisów wytworzyły się dwie grupy PCPR i MOPS, które przyjęły dwie różne procedury dofinansowania.
6
Podwójne kolejkowanie
Większość PCPR i MOPS przyjmuje wniosek o refundacji aparatu dopiero po dokonaniu dofinansowania ze
strony Narodowego Funduszu Zdrowia. A zatem osoba
niepełnosprawna musi stać w dwóch kolejkach, jedna po
drugiej. Najpierw po dofinansowanie z NFZ i po dokonaniu płatności z tej instytucji (nawet po roku oczekiwania)
i w drugiej, po refundacje z PCPR albo MOPS. W skrajnych
wypadkach okres oczekiwania wydłuża się do dwóch lat.
Rok założenia 1951
Pozostałe PCPR-y i MOPS-y rozpoczynają rozpatrywanie wniosków na podstawie zaświadczenia o przyjęciu
„zlecenia na zaopatrzenie” do kolejki na realizację w NFZ.
Przyjęcie zlecenia do kolejki oznacza bowiem, że pacjent
jest osobą uprawnioną do refundacji z punktu widzenia
prawa. Takie postępowanie znacznie skraca czas oczekiwania na zaopatrzenie w aparat słuchowy. Obydwie
procedury (dofinansowanie z NFZ i PFRON) przebiegają
bowiem równolegle.
tym została zawarta prośba o uporządkowanie, uproszczenie i ujednolicenie procedur regulujących zasady dofinansowania ze środków PFRON do zakupu aparatów
słuchowych. Według Janiny Bojdy – Prezes MSOON
– uporządkowanie zasad dofinansowania skróci czas oczekiwania osób niepełnosprawnych, ułatwi im normalne
funkcjonowanie w społeczeństwie oraz ograniczy ryzyko
konieczności dopłaty pewnej sumy.
O swojej historii oczekiwania na refundację aparatu
słuchowego opowiada Pani Danuta z Łodzi (l. 76 ):
Fakturowanie
Jednak kolejki to nie wszystko. Osoby niedosłyszące
ubiegające się o refundację aparatu ze środków PFRON,
napotykają na jeszcze jeden problem. Wynika on ze specyficznych zasad fakturowania. PCPR-y i MOPS-y wymagają
do rozpatrzenia wniosku przedstawienia faktury za zakup
aparatu. Tu również wytworzyły się dwie grupy ośrodków,
w których funkcjonują różne procedury fakturowania.
Większość PCPR i MOPS przed rozpoczęciem procedury rozpatrywania wniosku o refundacji wymaga przedstawienia fiskalnej faktury zakupu towaru. Aby spełnione
zostały wymogi prawa podatkowego świadczeniodawca
zmuszony jest do natychmiastowego wydania aparatu
słuchowego pacjentowi. Przeciętny okres rozpatrywania
wniosku wynosi kilka miesięcy (średnio ok. 6). Osoba
niedosłysząca w tym czasie już używa tego aparatu.
W przypadku odmowy refundacji, co zdarza się stosunkowo często (ok. 20% wszystkich składanych wniosków),
ryzyko pokrycia kwoty refundacji w wysokości 1.609 zł,
z punktu widzenia prawa, w całości spoczywa na osobie
niedosłyszącej.
Druga grupa PCPR i MOPS rozpoczyna procedurę rozpatrywania wniosków na podstawie kosztorysów lub faktur niefiskalnych. Dopiero po podjęciu decyzji o przyznaniu
refundacji pacjent musi dostarczyć fakturę fiskalną. Taka
praktyka powoduje, że ani osoba niedosłysząca ani świadczeniodawca nie ponoszą ryzyka negatywnych skutków
odmowy refundacji. Zachowana jest przy tym zgodność
z prawem całej procedury.
Apel MSOON
Małopolski Sejmik Organizacji Osób Niepełnosprawnych wystosował w tej sprawie apel do Ministra Pracy
i Polityki Społecznej, któremu podlega PFRON. W apelu
O refundacji aparatu słuchowego zaczęłam się starać
już półtora roku temu. W maju 2006 złożyłam wniosek
o przyznanie orzeczenia o niepełnosprawności. Na komisję wezwano mnie po pięciu miesiącach – w październiku
ubiegłego roku. Po kilku tygodniach oczekiwania w kolejce
do lekarza laryngologa otrzymałam wniosek na wydanie
aparatu słuchowego.
W marcu 2007 złożyłam wniosek o refundację aparatu do
Narodowego Funduszu Zdrowia. W Funduszu powiedzieli
mi, że na dofinansowanie będę musiała czekać dziewięć
miesięcy. Cóż miałam robić? Trzeba było czekać. Dofinansowanie w wysokości 560 zł otrzymałam trochę wcześniej – po
ośmiu miesiącach. Złożyłam również wniosek o refundację
aparatu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej. Tam
czas oczekiwania był znacznie krótszy – po kilku tygodniach
dostałam refundację w kwocie 1560 zł. Do aparatu – po
refundacji z NFZ i MOPS musiałam jeszcze dopłacić z własnej kieszeni 488 zł. Po przyznaniu refundacji udałam się do
jednego z punktów protetycznych w Łodzi i tutaj od razu
wydano mi aparat. Był to koniec listopada tego roku.
Od początku rozpoczęcia starań o refundację aparatu
upłynęło półtora roku. To stanowczo za długi czas. Ja już
wcześniej miałam aparat, od ośmiu lat. Ale ktoś, kto dopiero pierwszy raz stara się o refundację musi przez ten czas
radzić sobie bez aparatu. A to naprawdę jest ciężkie. Ja
w tym czasie używałam jeszcze starego, zużytego aparatu,
ale słyszałam dużo gorzej niż teraz, gdy mam nowy.
Kiedy po raz pierwszy kupowałam aparat, osiem lat
temu, czekałam na refundację ok. jednego miesiąca. Nie
wiem co się teraz porobiło, ale to jest straszne, żeby osoba
niedosłysząca musiała tak długo czekać.
n
*Przedrukowano za zgodą Redakcji Kwartalnika NTM: 18 Kwartalnik NTM 23/2007
7
Słuch
Ciekawe informacje
Polska, kwiecień 2008
Międzynarodowy Dzień
Świadomości Zagrożenia Hałasem
Uroczystość zorganizowana przez Ligę Niedosłyszących
(League for the Hard of Hearing). Jej celem jest zwrócenie uwagi na powszechne występowanie hałasu w życiu
ludzi, jego wpływu na zdrowie i zwiększanie świadomości występowania tego szkodliwego zjawiska.
W
Polsce obchody zapoczątkowało w roku 2000
Towarzystwo Higieny Akustycznej. W roku
2008 już po raz dziewiąty FABRYKA CISZY,
firma konsultingowa z zakresu akustyki w architekturze,
organizuje działania edukacyjne związane z promocją
świadomości i znaczenia hałasu w środowisku życia człowieka oraz sposobów zmniejszenia jego wpływu poprzez
odpowiednie działania. Szeroką akcję edukacyjną wspierają branżowe wydawnictwa oraz portale internetowe.
Tegorocznym hasłem przewodnim jest AKUSTYKA
BIUR.
Źródła: http://www.cisza.akustyka.pl/?aku=1209015185b4c1a622320147f25e9
251c4bcf3d0ecb67603a007036f3a3455fb201f24e9b3dsp?page=8197
http://pl.wikipedia.org/wiki/Międzynarodowy_Dzień_Świadomości_Zagrożenia_
Hałasem
Niemcy
Chronimy dziecięcy słuch
Szczególnie ważny dla
prawidłowego rozwoju
mowy dziecka jest dobry słuch (niezaburzone
słyszenie). Rodzice powinni zatem szczególnie zwracać uwagę na
słuch ich dzieci – jakby nie było nie mają
one jeszcze rozwiniętej
szczególnej wrażliwości na stopień natężenia dźwięków.
Co można uczynić dla ochrony dziecięcego słuchu:
• wyciszyć radio, wieżę stereo, telewizję, a szczególnie
słuchawki
8
• zrezygnować ze stale rozbrzmiewającej w tle muzyki
– wprowadzić okresy ciszy
• na koncertach albo w kinie baczyć na to, by były
chronione uszy dziecka, a także by nie stało w pobliżu głośników
• przy zakupie zabawek zwracać uwagę na wydawane
przez nie natężenie dźwięków. Aparaty (np. walkman)
powinny być zaopatrzone w ograniczniki natężenia
dźwięków i tylko takie należy kupować. Należy zrezygnować z kupowania hałaśliwych zabawek (np. hałaśliwych pistoletów)
• w przypadku zapalenia ucha środkowego albo kiedy
mamy poczucie, że ze słuchem dziecka jest coś nie
w porządku, należy bezwzględnie skontaktować się
z lekarzem laryngologiem (otolaryngologiem).
Źródło: http://www.forumbesserhoeren.de/Menschen/Kinder-Praevention.html
Rok założenia 1951
Niemcy
Wielu muzyków cierpi
na pogorszenie słuchu
Muzyk jest zagrożony niebezpieczeństwem uszkodzenia słuchu. Hałas niskich rytmów bębnów, głośne
dźwięki gitar w muzyce rockowej – zdobywają fanów
takiej muzyki, ale nie są jednak przyjazne dla słuchu.
Utratę słuchu mogą także spowodować skrzypce,
flety piccolo wykorzystywane w orkiestrze symfonicznej.
M
Foto: http://www.stagelights.info/picts/rock/mar07/rock0307-020.jpg
uzykowi, który gra każdego dnia od 4 do 8 godzin prób i występów grozi niebezpieczeństwo
uszkodzenia słuchu.
Pogorszenie sprawności słuchu najczęściej wiąże się
z pracą w przemyśle, na lotnisku itp. W istocie są to
najczęściej badane miejsca z uwagi na przyczyny utraty
słuchu.
W jednym z artykułów w „The Hearing Review” (luty 1999) lekarz laryngolog Ken Einhorn odnotował, że
u 52% członków klasycznych orkiestr i do 30% muzyków
rockowych i muzyków pop stwierdza się utratę słuchu
spowodowanego przez muzykę – określane mianem Music Induced Hearing Loss, wskrócie „MIHL”.
Jeżeli analizuje się poziom hałasu „produkowany”
przez muzyków zawodowych lub muzyków hobbystów
nie należy się dziwić, że muzyka może uszkadzać słuch.
Poziom ciśnienia akustycznego dużej orkiestry może
osiągać do 112dB, w przypadku muzyki rockowej z uży-
Foto: http://www.clermontphilharmonic.com/history.html
ciem wzmacniaczy nawet do 130 dB – jest to natężenie
dźwięku, które jest niedopuszczalne w przemyśle.
Dla muzyka może to nieść ze sobą pustoszące wręcz
konsekwencje. Typowa jest początkowo utrata słuchu
w pasmach wysokich. Osoba taka nie słyszy równie dobrze tonów wysokich co tonów niskich i zaczyna mieć
trudności we współpracy z pozostałymi członkami orkiestry. Muzycy z utratą tonów wysokich usiłują częstokroć
wyrównywać swój problem poprzez głośniejsze granie
tonów wysokich, co jednak z artystycznego punktu widzenia nie jest dobre.
U wielu muzyków ich pogorszony słuch staje się
prawdziwym problemem. Reagują nadwrażliwością, cierpią na podwyższone ciśnienie krwi, bóle głowy i zmęczenie. Niektóre tony i instrumenty muzyczne odbierają
coraz bardziej jako sprawiające ból i głośne – stan, który
często prowadzi do stałego szumu w uszach.
Innym objawem jest niezdolność uchwycenia zmian
tonacji. Stan ten określa się jako „displacusis” i stanowi problem szczególnie dla śpiewaków, gdyż muszą
kontrolować swój głos i utrzymywać tonację. Niektórzy
śpiewacy uszkadzają sobie nawet głos. Wynika to z tego,
że aby móc siebie samego słyszeć, śpiewają głośniej niż
jest to konieczne.
„MIHL“ nie jest uleczalne, jednak nowoczesne aparaty
słuchowe są coraz bardziej akceptowane przez muzyków.
Źródło: http://www.german.hear-it.org/page.dsp?page=1662
9
Słuch
Niemcy
Badania screeningowe
słuchu noworodków
Jedna minuta poświęcona
jednemu uchu – jest szansą
na całe życie
Od dwu do pięciu na 1000 noworodków urodzonych
w Niemczech cierpi na zaburzenie słuchu.
T
aki wynik otrzymał hamburski zespół zajmujący się badaniami screeningowymi niemowląt
(Hamburger Arbeitskreis für Hörscreening bei
Neugeborenen e.V. – H.A.H.N.). Zespół ten przeprowadził
badania screeningowqe słuchu wśród 998 noworodków
(test słuchowy z pomocą przenośnej aparatury). Badania
jednego ucha trwały wprawdzie jedynie jedną minutę, ale
dla nowo narodzonego dziecka z problemami słuchowymi to szansa na prowadzenie normalnego życia.
Screenig słuchu jest bezbolesny i może zostać przeprowadzony u każdego noworodka. Koszty badania
wynoszą 18 €. Przeprowadzone badania screeningowe
były tak skuteczne, że Hamburg, jako pierwszy kraj
związkowy Niemiec, wsparł ten program w 14 klinikach
i przekazał wyposażenie techniczne. W międzyczasie
coraz więcej klinik położniczych w Niemczech oferuje
badania screeningowe słuchu.
H.A.H.N. jest od wielu lat zaangażowany we wprowadzenie powszechnych, pokrywających całe Niemcy,
badań screeningowych. Jedynie tą drogą możliwe jest
odpowiednio wczesne i powszechne rozpoznanie i zaopatrzenie dziecka np. przez dopasowanie aparatów
słuchowych i rozwój percepcji słuchowej. Wczesne zaopatrzenie w aparaty słuchowe jest u dzieci szczególnie
ważne – bowiem podstawy rozwoju percepcji słuchowej
i rozwoju mowy dokonują się w pierwszych dwu latach
życia dziecka.
Mimo tego w Niemczech niedosłuch u dzieci jest wykrywany często dopiero w 18 miesiącu życia. Problemy
z uszkodzeniem słuchu średniego stopnia wykrywane są
w czwartym roku życia, lekkie zaburzenia słuchu dopiero
po wstąpieniu do szkoły. Tym samym zabiera się dzieciom
szansę na poprawę jakości życia. Z tego względu ważne
jest by dzieci z problemem słuchu tak wcześnie, jak to
możliwe otrzymały aparat słuchowy. Przemysł produkujący
aparaty słuchowe w ostatnich latach opracował tak znakomite aparaty, że dzieci z uszkodzonym słuchem częstokroć
mogą uczęszczać do masowej szkoły dla słyszących.
Źródło: http://www.forumbesserhoeren.de/Menschen/Kinder-Hoerscreening.html
Szwecja 2008
Inwestycje w badania
nad hałasem
Kiedy już wydaje się, że
przynajmniej część problemów wynikających
z hałasu mamy poza sobą,
pojawiają się nowe. Niezbędna jest zatem dodatkowa wiedza w tym względzie. Obciążenie hałasem w miejscu pracy powinno
znaleźć się w centrum uwagi, w celu zapobiegania
uszkodzeniom słuchu i chorobom.
W
Szwecji, w ciągu trzech lat, zostanie zainwestowanych 30 milionów koron w badania nad hałasem w miejscu pracy. Sumę tę przeznaczyła
na badania spółka ubezpieczeniowa AFA Försäkring.
Celem tej inwestycji jest zmniejszenie szkód, a także
zapobieganie powstawania chorób przewlekłych spowo-
10
dowanych hałasem w miejscu
pracy, jak też przeprowadzenie
badań nad hałasem i słuchem.
Problemy związane z hałasem w przemyśle i tym, jak one
powstają, stają teraz w centrum zainteresowania. Także
i w innych kierunkach zawodowych hałas daje się szczególnie we znaki. Należą do nich przemysł muzyczny,
a także gastronomia. Także i tam notuje się alarmująco
wysokie liczby zachorowań i rosnące problemy związane
z hałasem.
Hałas szkodzi nie tylko słuchowi, jest także psychicznym
obciążeniem dla tych wszystkich osób, które zmuszone są
do pracy w takich warunkach.
Źródła: Auris, 5. październik 2007
http://www.german.hear-it.org/page.dsp?page=8437
Rok założenia 1951
Przeprowadzanie badań nad niedosłuchem jest opłacalne i to zarówno w gospodarce jak i w życiu społecznym. Jak dotąd, społeczeństwo brytyjskie, jak też
przemysł farmaceutyczny inwestują bardzo niewiele
w badanie tego problemu.
U
trata słuchu kosztuje Wielką Brytanię biliony
funtów (utrata dochodów), jednak z tego jedynie mniej niż jedna tysięczna jest inwestowana
w badania nad jego utratą. Te dane zostały opublikowane
w cenionym czasopiśmie medycznym „The Lancet”.
Według Brytyjskiego Królewskiego Narodowego Instytutu Głuchych
i Niedosłyszących (RNID),
dziewięć milionów Brytyjczyków niedosłyszy i rokrocznie
koszty w postaci utraty dochodów, jakie ponosi państwo,
wynoszą 13.5 bilionów GBP. Jak dotąd jedynie 16.5 milionów przeznaczono na badania nad opracowaniem
lepszych metod leczenia.
Jak stwierdza RNID, straty finansowe powstałe w wyniku utraty słuchu mogą zostać ograniczone jedynie
w wyniku prowadzonych badań nad metodami leczenia i zapobiegania utracie słuchu. Potrzeba uzyskiwania
wyników badań rośnie wskutek zwiększającej się liczby
osób niedosłyszących, w rezultacie narastającego obciążenia hałasem w życiu codziennym oraz wzrastającej
liczby ludzi starych.
Niewykorzystany potencjał rynku
Dalej stwierdza się, iż badania nad niedosłuchem mogą się także przyczynić do uzyskiwania wyższych zysków
w prywatnych przedsiębiorstwach. Podkreśla się także,
że niewykorzystane są możliwości rynkowe z uwagi na
pomoc medyczną, jak też urządzenia dla osób z uszkodzonym słuchem. Potrzeba pomocy lekarskiej i środków
wspomagających
słyszenie dla osób
z obniżoną sprawnością słuchu jest
w ogromnej mierze
jeszcze niezaspokojona. Na przykład jedynie jedna czwarta osób z niedosłuchem korzysta z aparatu słuchowego.
Ponadto rozwijanie badań dotyczących utraty słuchu
przyczyniać się będzie do korzystnego wpływu na stosunki międzyludzkie, gdyż jakość życia tych osób ulegnie
poprawie, jak też możliwość kształcenia się, uzyskiwania
pracy i integracji społecznej.
Anglia 2008
W Anglii inwestuje się za mało
w badania nad utratą słuchu
Hiszpania, kwiecień 2008
Nieznośny hałas
samolotowy w pobliżu
lotnisk
W wyniku stale rosnącej liczby lądujących i startujących samolotów mieszkańcy południowej części Walencji (Hiszpania) są wystawieni na obciążenie znacznym hałasem. Ten ogromny hałas może prowadzić do
uszkodzenia słuchu.
Źródła: RNID, 14. listopad 2007; The Lancet, vol. 360, nr. 9601, 2007
http://www.german.hear-it.org/page.dsp?page=8450
L
ecące nad tymi terenami samoloty przekraczają
zalecane maksymalne granice obciążenia hałasem. Na przykład podczas lądowania mieszkańcy są wystawieni na obciążenie hałasem o wartości do
90 dB.
Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia WHO hałas nie powinien w ciągu dnia przekraczać
65 decybeli, zaś w nocy 35 decybeli.
Sytuacja ta wywołuje skargi na niewystarczającą
ochronę przed hałasem – „Jesteśmy nie tylko zainteresowani by zachowane zostały dyrektywy dotyczące
natężenia hałasu, musimy także ustalić czy linie ruchu
lotniczego gwarantują bezpieczeństwo mieszkańcom”
– stwierdza Isidro Snchis z ministerstwa zdrowia.
11
Słuch
Wzrost ruchu lotniczego o 16% doprowadził do tego,
że część mieszkańców zaczęła się skarżyć na powstałą
sytuację i domaga się ograniczenia obciążenia hałasem. Z tego względu władze miasta opracowują mapy
hałasu, w celu ustalenia dokładnych obciążeń hałasem
w różnych strefach Walencji.
Wychodzi się tu z założenia, że stałe oddziaływanie
hałasu przyczynia się do powstawania niedosłuchu, bóli
głowy, chorób serca i bezsenności.
Źródła: www.lasprovincias.es
http://www.german.hear-it.org/page.dsp?page=8447
Foto: http://www.airplane-blog.com/uploaded_images/Airport_03-714006.jpg
15 lat istnienia „Słuchu”
– ciąg dalszy wykazu opublikowanych artykułów, część II
Zebrał
Bogdan Hoffmann
Prof. dr hab. Tadeusz Gałkowski
Dr Anna Furmann
– O niektórych zastosowaniach psychopatologii rozwojowej w rehabilitacji, nr 2 (64), 2008
– Dopasowanie aparatów słuchowych a audiometria tonalna, nr podwójny nr 4 (13); 1(14) 1995/96
Prof. dr hab. Edward Hojan
Dr n. hum. Bogdan Hoffmann
– Pierwsi polscy protetycy słuchu, nr podwójny nr 4 (13);
1 (14) 1995/96
– 15 lat istnienia „Słuchu”, nr 3 (61), 2007
Dr n. hum. Zdzisław M. Kurkowski
Dr inż. Grażyna Demenko, Dr Anna Furmann
– Audiometria mowy a dopasowanie aparatów słuchowych, nr 1 (18), 1997
– Audiometria mowy a dopasowanie aparatów słuchowych, nr 4 (19), 1997
– Głuchota jednostronna – problem lingwistyczny, psychologiczny i pedagogiczny, nr 1 (30), 2000
Dr n. med. Ewa Niebudek-Bogusz
– Problemy relacji pacjent – lekarz, nr 1 (47), 2004
Dr Maria Dupczyńska
Dr med. Sławomir Piotrowski
– Wpływ wsparcia społecznego na korzystanie z aparatu
słuchowego. Sprawozdanie z badań, nr 3 (28), 1999
– Niektóre aspekty ototoksyczności aminoglikozydów,
nr 3 (28), 1999/nr 4 (29) 1999
12
Rok założenia 1951
Dr med. Hanna Siedlecka
Mgr Katarzyna Karasińska
– Sprawozdanie z I Ogólnopolskiej Konferencji Fundacji
Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy p.t. „Badania
przesiewowe słuchu u noworodków w Polsce i na
świecie”, nr 2 (48), 2004
– 15-lecie działalności firmy GEERS w Polsce, nr 2 (60), 2007
Dr med. Hanna Siedlecka,
Dr n. hum. Jadwiga Smoleńska
–
–
–
–
Zespół Waardenburga – przegląd literatury, nr 4 (9), 1994
Zespół Waardenburga – analiza przypadków, nr 3 (16), 1996
Zespół USHERA, nr 3 (24), 1998
Usprawnianie wrażliwości słuchowej, nr 1 (34), 2001
Dr n. hum. Jadwiga Smoleńska
– Spojrzenie psychologa na problem wczesnej wykrywalności i wczesnej rewalidacji dziecka z wadą słuchu,
nr 3 (28), 1999
– Przeżycia rodziców związane z wiadomością o uszkodzonym słuchu dziecka, nr 2 (31), 2000
– Jeszcze o Centrum GERRIT–VON–ASCH dla dzieci
z uszkodzonym słuchem w Christchurch w Nowej Zelandii, nr 3 (45), 2003
– wspólnie z mgr Bożenną Odowską-Szlachcic
Zastosowanie terapii integracji sensorycznej, jako oddziaływania korekcyjnego, w odniesieniu do dziecka
z zespołem ADHD oraz z uszkodzonym słuchem,
nr 4 (50), 2004
Dr n. med. Marcin Szymański
Mgr inż. Leszek Konert
– Informacje techniczne o aparatach słuchowych oferowanych w ośrodkach GEERS, nr 3 (8), 1994
– Informacje o nowoczesnych urządzeniach technicznych dla osób niesłyszących, oferowanych w ośrodkach GEERS, nr 4 (9), 1994
– Koncepcja super-kompresji (SC) w aparatach słuchowych Phonak, nr 3 (16), 1996
– Koncepcja super-kompresji (SC) w aparatach słuchowych Phonak, nr 4 (17), 1996
– Koncepcja super-kompresji (SC) w aparatach słuchowych Phonak, nr 1 (18), 1997
Lek. med. Piotr Kotyło
– Mikromechanika ślimaka i jej zaburzenia w uszkodzeniach słuchu – problem protetyki słuchu, nr 2 (44), 2003
Mgr Jacek Latanowicz
– Postęp technologiczny w dziedzinie aparatów słuchowych, nr 2 (40), 2002
Mgr Aleksandra Lipińska
– Kilka uwag logopedy w kwestii wczesnej wykrywalności i wczesnej interwencji w przypadku dziecka z wadą
słuchu, nr 2 (31), 2000
– Zastosowanie aparatów słuchowych u chorych
z wszczepem ślimakowym, nr 4(62), 2007
Mgr Grzegorz Lorens
Dr n. med. Grzegorz W. Woźnicki
– Problemy wczesnego rozpoznawania upośledzenia
słuchu u noworodków i małych dzieci w Stanach Zjednoczonych, nr 3 (32), 2000
Mgr Krzysztof Galik
– Opinia na temat praktycznej użyteczności bezprzewodowego zestawu nadawczo-odbiorczego firmy Sennheiser, nr 1 (10), 1995
– Kwestia środków budżetowych przeznaczonych na zakup protez słuchu, nr 3 (20), 1997
– Rynek aparatów słuchowych w Polsce w Niemczech,
nr 4 (21), 1997
– Krótki raport z działalności firmy GEERS Akustyka Słuchu Sp. z o.o. w roku 2000, nr 1 (34), 2001
– Sytuacja osób niedosłyszących w Polsce po wejściu
do Unii Europejskiej, nr 2 (48), 2004
– Rozwój systemu zaopatrzenia w aparaty słuchowe
w Polsce, nr 4 (58), 2006
13
Słuch
Mgr Kinga Marszałek
Józef Góralczyk
– Rozstrzygnięcie konkursu „Postępy w diagnostyce i rehabilitacji uszkodzeń słuchu”, nr 2 (48), 2004
– Nowoczesna koncepcja doboru aparatów słuchowych
z wykorzystaniem dźwięków naturalnych, nr 4 (54), 2005
– Co dalej z rozporządzeniami, nr 1 (59), 2007
Lek. med. Monika Morawska-Kochman
– „HYPERACUSIS”. Niedoceniony problem nadwrażliwości słuchowej, nr 3 (45), 2003
Mgr Jolanta Piechowska,
Lek. med. Witold Szcześniak
– Szumy uszne – nowe metody leczenia w Polsce,
nr 1 (59), 2007
Lek. med. Piotr Pasternak
– Niedosłuch niemowlęcy – problemy diagnostyczne
i aparatownia słuchu, nr 4 (46), 2003
Radosław Kowalski
– Urządzenia wspomagające słyszenie – Infraport SET
250 Mono, nr 2 (31), 2000
– System sygnalizacji świetlnej „LISA”, nr 1 (34), 2001
– Przedstawiamy kolejną grupę akcesoriów dla osób niedosłyszących, nr 3 (36), 2001
– Firma GEERS rozpoczęła w Polsce produkcję aparatów cyfrowych firmy SONIC INNOVATIONS, nr 2 (40),
2002
– Sprawozdanie z 47. Kongresu UHA – Lipsk 2002–10–
–19, nr 1 (43), 2003
– Sprawozdanie z Międzynarodowego Kongresu Protetyków Słuchu (UHA) w Norymberdze, nr 4 (46), 2003
– Sprawozdanie z Międzynarodowego Kongresu Protetyków Słuchu (UHA) w Norymberdze, nr 1(47), 2004
– Sprawozdanie z targów audioprotetycznych w Norymberdze 2005 r., nr 1(55), 2006
– Targi Frankfurt 2006, nr 4 (58), 2006
Mgr inż. Tomasz Poremski
– Zastosowanie badań psychoakustycznych u osób
z uszkodzeniami słuchu, nr 1 (59), 2007
– Wpływ uszkodzeń ślimakowych na percepcję słuchową
ocenianą metodami psychoakustycznymi, nr 3 (61),
2007
– Kongres EUHA, Norymberga 17–19 października 2007,
nr 1 (63), 2008
Mgr Tomasz Przybyła
– Wzmacniacz serii „SEQUEL”, nr 4 (21), 1997
– Wzmacniacz serii „SEQUEL”, nr 1 (22), 1998
– „ARIES” – cyfrowy aparat słuchowy firmy Starkey, nr 1
(30), 2000
– GENESIS – Cyfrowe aparaty słuchowe TRZECIEJ GENERACJI, nr 4 (42), 2002
Mgr Piotr Szymański
– Rodzaje aparatów poprawiających słyszenie, ich praktyczna przydatność oraz zalety i wady, nr 4 (50), 2004
– Indywidualne ochronniki słuchu, nr 2 (52), 2005
14
Krzysztof Kubiak
– Przegląd aparatów cyfrowych firmy SIEMENS, nr 1
(43), 2003
Piotr Sznajder
– Wkładki wewnątrzuszne, ich produkcja i podstawowe
dane akustyczne, nr 3 (41), 2002
– Wkładki wewnątrzuszne, ich produkcja i podstawowe
dane akustyczne, nr 4 (42), 2002
– Wkładki wewnątrzuszne, ich produkcja i podstawowe
dane akustyczne, nr 1 (43), 2003
n
Rok założenia 1951
ABC audioprotetyka*
Pętla indukcyjna
Ponadprogowe testy słuchowe
Aparaty słuchowe zauszne z reguły są wyposażone
w cewkę indukcyjną, która jest potocznie nazywana przez
użytkowników aparatów cewką telefoniczną. Dzisiaj możliwe jest jej dołączenie jako dodatkowego wyposażenia
do ÷ aparatu wewnątrzusznego. Dawniej oczywiste było
prowadzenie rozmowy telefonicznej (słyszenie osoby
telefonującej) za pośrednictwem cewki telefonicznej. Dzisiaj jednak nie jest to zwykle możliwe, z uwagi na silne
osłabienie pola elektromagnetycznego słuchawki telefonicznej*. Są jednak produkowane specjalne słuchawki telefoniczne wyposażone dodatkowo w cewkę indukcyjną,
które za jej pomocą umożliwiają telefonowanie.
Jeżeli włączona jest cewka indukcyjna aparatu słuchowego, zastępuje ona mikrofon, który zostaje wyłączony
(pozycja T na przełączniku aparatu słuchowego). Możliwy
jest także równoczesny odbiór poprzez indukcję i mikrofon
(pozycja MT przełącznika M-MT-T-O). Wówczas możliwe
jest odbieranie pola elektromagnetycznego z cewki indukcyjnej, a uzyskane w ten sposób zmienne napięcia (zawarte w nich sygnały w postaci wahań napięcia), zostają tak
samo wzmacniane, jak te odbierane przez mikrofon. Jeżeli
w słuchawce telefonicznej, w pomieszczeniu lub w pobliżu
głowy znajduje się pętla indukcyjna, która takie pole wytwarza, wtedy można wszystko słyszeć, poprzez aparat
słuchowy, który odbiera pola elektromagnetyczne wytworzone poprzez pętlę indukcyjną. Wszystkie pozostałe
szumy, które zwykle są odbierane przez mikrofon i często
zakłócają to, co chcemy słyszeć, pozostają niewzmocnione i w znacznej mierze nie są słyszane. Pętla indukcyjna
musi być podłączona do wzmacniacza, który wzmacnia
sygnały z mikrofonu, radia, telewizora itd.
Pętle indukcyjne występują w różnych postaciach.
W warunkach domowych, w celu odbierania radia czy telewizji, mogą to być poduszki indukcyjne lub pętle na szyje.
W kościele i w sali wykładowej, albo w teatrze często są to
wybrane miejsca znajdujące się w zasięgu pętli indukcyjnej.
W szkołach dla dzieci niedosłyszących pętle indukcyjne
podłączane są do aparatury klasowej, jeżeli dzieci mają słyszeć wyłącznie nauczyciela, który mówi do mikrofonu. (B)
W ÷ audiometrii tonalnej z reguły określa się progi
słuchowe, które ukazują jak znaczne jest uszkodzenie
słuchu. Korzystając z pomocy różnych testów słuchowych można przeprowadzić dalsze diagnostyczne
rozróżnienia. Ponieważ w tych testach stosuje się tony
i szumy, które są głośniejsze niż próg słuchu, określa
się je mianem nadprogowych. Ściśle mówiąc, także
audiometria tonalna należy do audiometrii nadprogowej, jako że sygnały są głośniejsze niż próg słuchu.
W audiometrii, ponadprogowe testy słuchowe służą
przeważnie do ustalenia miejsca uszkodzenia słuchu,
w szczególności w odniesieniu zaburzeń typu zmysłowo-nerwowego. Chodzi tu o stwierdzenie, czy uszkodzone są komórki rzęsate (jak w przypadku zagrażającego ÷ hałasu powodującego uszkodzenie słuchu,
uszkodzeń toksycznych, ÷ nagłego osłabienia słuchu
i wiele innych), czy nerw słuchowy (jak np. w przypadku ÷ nerwiaka nerwu słuchowego).
Do najważniejszych zasad należą:
1. stwierdzenie ÷ wyrównania głośności (recruitment)
oraz
2. stwierdzenie zjawiska ÷ chorobowego zmęczenia
nerwu słuchowego.
Do najważniejszych ponadprogowych testów słuchowych, dla wykazania recruitmentu, należy określenie zakresu dynamiki za pomocą ÷ progu nieprzyjemnego słyszenia, test SISI (SISI = short increment
sensivity index) oraz ustalenie ÷ poziomu różnicowania
głośności.
Do najważniejszych testów stwierdzających chorobowe ÷ zmęczenie słuchowe należą test Langenbecka
i test Carhart’a. (P)
n
Piśmiennictwo: Peter Plath, Das Hörorgan und seine Funktion (5 Auflage). Édition
Marhold, Berlin 1992.
*Uwaga red.: Wynika to z tego, że w obecnie produkowanych telefonach stacjonarnych i komórkowych nie wykorzystuje się słuchawek z cewką indukcyjną.
*Żródło: Peter Plath (red.) Lexikon der Hörschäden, Édition Harmsen, 1993.
15
ADRESY ODDZIAŁOW ZAJMUJĄCYCH SIĘ DOPASOWYWANIEM
I SPRZEDAŻĄ APARATÓW SŁUCHOWYCH
Białystok
Bielsko-Biała
Bochnia
Brzeg
Bydgoszcz
Bytom
Cieszyn
Cz´stochowa
Chorzów
Chrzanów
Chrzanów
Dàbrowa Górnicza
Elblàg
Gdaƒsk
Gdaƒsk
Gdynia
Gliwice
Gorzów Wlkp.
Grudziàdz
Jastrz´bie Zdrój
Jelenia Góra
Kalisz
Katowice
K´trzyn
Kielce
Kłodzko
Ko∏o
Konin
Koszalin
Kozienice
Kraków
Kraków
Kraków
Kraków
Kraków
Kraków
Kwidzyn
Le˝ajsk
Lidzbark Warm.
Limanowa
Lublin
Lublin
¸ódê
¸ódê
¸ódê
Malbork
Mielec
MyÊlenice
Nowy Sàcz
Olsztyn
Olkusz
Opole
Ostróda
ul. Stołeczna 25, /085/ 742 43 57
pl. WolnoÊci 1, /033/ 822 06 45
ul. Kazimierza Wielkiego 13, /014/ 612 35 40
ul. Mleczna 3
ul. Gimnazjalna 8, /052/ 321 47 80
ul. Chrobrego 5, /032/ 282 65 19
ul. Bielska 37, /033/ 858 23 34
al. KoÊciuszki 14 A, /034/ 368 10 98
ul. Dàbrowskiego 52, /032/ 241 30 35
ul. Broniewskiego 16 C, /032/ 623 14 24
ul. Sokoła 19, /032/ 623 00 38
ul. Królowej Jadwigi 23, /032/ 262 85 23
ul. Stary Rynek 48 A, /055/ 232 41 21
ul. Bora Komorowskiego 43, /058/ 346 11 44
ul. Stàgiewna 1, /058/ 305 41 40
ul. Zygmunta Augusta 6/50, /058/ 620 98 09
ul. Dubois 2, /032/ 230 84 29
ul. W∏. ¸okietka 31, /095/ 720 32 62
ul. Wybickiego 5, /056/ 462 18 29
ul. 1 Maja 25, /032/ 476 40 85
ul. 1 Maja 55, /075/ 752 20 58
ul. Złota 1, /062/ 767 28 93
ul. Wojewódzka 50, /032/ 255 50 12
ul. Daszyƒskiego 31, /089/ 751 07 25
ul. Paderewskiego 33, /041/ 345 43 02
ul. Łàkowa 5, /078/ 203 95 57
ul. Toruƒska 28, /063/ 272 40 45
al. 1 Maja 12/18, /063/ 242 33 41
ul. Dworcowa 12, /094/ 342 32 55
ul. Sienkiewicza 28, /048/ 614 52 10
ul. Dietla 46, /012/ 429 14 20
al. S∏owackiego 58, /012/ 633 09 39
ul. Âw. Marka 11, /012/ 423 12 65
os. Bohaterów WrzeÊnia 1 B, /012/ 645 70 12
os. Handlowe 8, /012/ 643 78 24
ul. Kalwaryjska 60, /012/ 656 71 61
ul. Piłsudskiego 48
ul. LeÊna 22, /017/ 242 67 89
ul. 11 listopada 15 (przychodnia), /089/ 767 00 07
ul. Krótka 6, /018/ 337 10 10
ul. Gł´boka 10 paw. 13, /081/ 538 24 35
ul. Kowalska 4, /081/ 532 26 54
ul. Piotrkowska 289, /042/ 682 81 92
ul. Wi´ckowskiego 6, /042/ 630 32 44
ul. Rzgowska 281/289, /042/ 645 76 20
ul. Kotarbiƒskiego 10, /055/ 272 45 25
ul. ˚eromskiego 17, /017/ 585 43 23
ul. Słowackiego 37 E, /012/ 272 19 19
ul. Hoffmanowej 3, /018/ 443 54 74
ul. KoÊciuszki 13, /089/ 534 56 45
ul. Króla K. Wielkiego 48, /032/ 641 16 96
ul. Wł. Reymonta 45/3, /077/ 454 23 42
ul. Chrobrego 1 A, /089/ 646 36 21
Ostrów Wlkp. ul. Kolejowa 26, /062/ 736 14 89
Ostrzeszów
ul. Piekary 9, /062/ 730 09 62
OÊwi´cim
ul. Dàbrowskiego 13 A, /033/ 842 38 67
OÊwi´cim
ul. Wysokie Brzegi 4, /033/ 844 83 79
Pabianice
ul. Reymonta 2, /042/ 212 11 99
Piotrków Tryb. ul. KoÊcielna 5, /044/ 646 00 27
Płock
ul. Jachowicza 44, /024/ 264 45 46
Poznaƒ
ul. Głogowska 87, /061/ 866 59 28
Poznaƒ
ul. Półwiejska 30, /061/ 853 48 68
Poznaƒ
ul. Prusa 1, /061/ 843 50 93
Poznaƒ
os. Rzeczypospolitej 6, /061/ 877 10 26
Poznaƒ
os. Marysieƒki 25, /061/ 823 42 11
PrzemyÊl
ul. Plac na Bramie 10, /016/ 675 11 24
Racibórz
ul. Browarna 16/ 2, /032/ 418 15 44
Radom
ul. Wyszyƒskiego 15, /048/ 363 30 62
Rybnik
ul. Staszica 1 A, /032/ 423 30 30
Rzeszów
ul. 3 Maja 20, /017/ 853 88 48
Rzeszów
ul. Batorego 18/9, /017/ 862 00 53
Sanok
ul. KoÊciuszki 31, /013/ 463 04 20
Sieradz
ul. Saraƒska 6 F, /043/ 822 30 58
Sosnowiec
ul. Modrzejowska 20, /032/ 269 47 80
Strzy˝ów
ul. Słowackiego 26 A, /017/ 276 50 50
Suwa∏ki
ul. Noniewicza 93, /087/ 565 00 37
ÂwinoujÊcie
ul. Dàbrowskiego 1 D, /091/ 321 27 76
Stargard Sz.
ul. Słowackiego 2, /091/ 578 08 98
Starogard Gd. os. Kopernika 21, /058/ 563 30 95
Szczecin
al. Wyzwolenia 5, /091/ 433 93 47
Szczecin
ul. Bolesława Âmiałego 22, /091/ 484 11 89
Tarnów
ul. Goldhammera 7/2, /014/ 621 75 98
Tczew
ul. Wojska Polskiego 5, /058/ 532 08 09
Tomaszów Maz. ul. Jana Pawła II 6, /044/ 724 34 56
Toruƒ
ul. Szczytna 8, /056/ 621 08 62
Turek
ul. ¸àkowa 4 A, /063/ 278 00 01
Tychy
ul. Czarnieckiego 6, /032/ 217 66 08
Wałbrzych
ul. Konopnickiej 10, /074/ 842 50 19
Warszawa
ul. Ho˝a 40, /022/ 629 18 24
Warszawa
al. KEN 103, /022/ 644 31 37
Warszawa
ul. Ceg∏owska 80, (pok. 216, 230), /022/ 864 37 90
Warszawa
ul. Grochowska 14 E, /022/ 612 54 28
Warszawa
ul. Senatorska 22, /022/ 826 12 03
Warszawa
ul. Rakowiecka 2 B, /022/ 646 08 83
Warszawa
ul. Targowa 37, /022/ 619 39 90
Warszawa
al. Jana Pawła II 61, /022/ 636 92 92
Wieluƒ
ul. Sieradzka 56, /043/ 843 09 44
Włocławek
ul. Polskiej Organizacji Wojskowej 22 A, /054/ 232 32 76
Wroc∏aw
ul. Âw. Antoniego 21, /071/ 343 31 69
Wrocław
ul. Piłsudskiego 67, /071/ 781 54 10
WrzeÊnia
ul. Fabryczna 11, /061/ 436 51 79
Zabrze
ul. Goethego 30, /032/ 370 16 51
ZamoÊç
ul. Staszica 35, /084/ 638 45 68
Zduƒska Wola ul. ¸aska 43, /043/ 824 79 05
˚ywiec
os. M∏odych 1, /033/ 867 46 08
W NIEMCZECH – ponad 200 oddziałów; adres do korespondencji: Ursula Schuster, GEERS International GmbH,
Otto-Hahn-Straße 35, D-44227 Dortmund, tel.: +49.231.97 60-221, fax: +49.231.97 60-225, e-mail: [email protected]
NA WĘGRZECH – 15 oddziałów; adres do korespondencji: GEERS Hallókészülék Kft., H-1107 Budapest,
Mázsa u. 9. tel.: +36.1.433-0460, fax: +36.1.433-5132, e-mail: [email protected], więcej informacji: www.geers.hu
W ROSJI – 4 oddziały (2 w Moskwie, 2 w St. Petersburgu), więcej informacji: www.geers.ru
W SZWAJCARII – 28 oddziałów; adres do korespondencji: Hodlerstrasse 2, CH-9006 St. Gallen,
tel.: +41.71.245 77 33, fax: +41.71.245 77 35

Podobne dokumenty