nowe domy przysłupowe neue Umgebindehäuser

Komentarze

Transkrypt

nowe domy przysłupowe neue Umgebindehäuser
nowe domy
przysłupowe
Stowarzyszenie DOM KOŁODZIEJA oraz Stowarzyszenie FAHRING Umgebindehaus w ramach projektu pn. Architektura
Regionalna Krainy Domów Przysłupowych wspólnie z fachowcami i ekspertami z Polski i Niemiec opracowały założenia do
międzynarodowego konkursu dla architektów i studentów na opracowanie koncepcji modelowego domu jednorodzinnego o
cechach architektury regionalnej Krainy Domów Przysłupowych.
Misja konkursu
Z dekady na dekadę obserwuje się stały upadek i zanik krajobrazu kulturowego w postaci zabudowy przysłupowej. Jedną z
szans na jej uratowanie jest stworzenie nowoczesnej, wygodnej, nawiązującej do tradycji substancji budowlanej. Założeniem
organizatorów konkursu było pokazanie, że architektura regionalna może zaistnieć w nowej formie. Nie muszą to być tylko
wierne kopie starych domów przysłupowych, ale innowacyjne i nowoczesne rozwinięcia myśli twórców tej architektury.
Realizacja projektu nawiązuje do zamierzeń Trójstronnej Koncepcji Działań i Rozwoju Regionalnego Krainy Domów
Przysłupowych Polska -Czechy- Niemcy (2008).
Głównym rezultatem zadania jest opracowanie koncepcji i gotowych projektów nowych domów przysłupowych, będących
alternatywą dla ogólnodostępnych założeń architektonicznych.
Projekty budowlane nowych domów przysłupowych dostępne za 1 zł i 1 euro przeznaczone są dla inwestorów z regionu Krainy
Domów Przysłupowych.
Der Verein DOM KOŁODZIEJA und der Verein FACHRING Umgebindehaus im Rahmen des Projektes gemeinsam mit den
Fachleuten und Experten aus Polen und Deutschland haben die Voraussetzungen für den internationalen Wettbewerb für
Architekten und Studenten für die Ausarbeitung des Konzeptes eines modellhaften Einfamilienhauses mit den Merkmalen der
regionalen Architektur des Umgebindelandes erarbeitet.
Die Aufgabe des Wettbewerbs
Von Dekade zu Dekade kann man den konstanten Verfall und den Rückgang der Kulturlandschaft in Form der Umgebindebauweise
beobachten. Eine der Chancen für ihre Rettung ist das Schaffen von einer modernen, bequemen, an die Tradition anknüpfenden
Bausubstanz. Die Voraussetzung der Wettbewerbsveranstalter war die Darstellung der regionalen Architektur in einer neuen
Form. Es müssen nicht nur die treuen Kopien der Umgebindehäuser entstehen, sondern dass auch innovative und moderne
Entwicklungen dieses architektonischen Gedankens.
Die Durchführung des Projektes knüpft an die Absichten des trinationalen Konzeptes der Maßnahmen und der regionalen
Entwicklung des Umgebindelandes Polen – Tschechien – Deutschland (2008).
Das Hauptergebnis des Vorhabens ist die Erarbeitung der Konzepte und der fertigen Projekte der neuen Umgebindehäuser, die
eine alternative für die allgemeinzugänglichen Bauprojekte sein können.
Die Bauprojekte der neuen Umgebindehäuser sind für 1 PLN und 1 Euro zugänglich und sind für die Investoren aus dem
Umgebindeland vorbestimmt. KONTAKT
Stowarzyszenie Dom Kołodzieja
PL 59-900 Zgorzelec, Aleje Lipowe 1
e-mail:[email protected]
tel. +48 75 7757770, tel. fax +48 75 7717044
www.domkolodzieja.pl
Verein für die Qualitätsmarke “Fachring Umgebindehaus” e.V.
Niederoderwitzer Straße 6
02794 Spitzkunnersdorf
e-mail: [email protected],
tel. +49 (0) 3584238469, tel. fax +49 (0) 3584220845
www.fachring-umgebindehaus.eu
Konkurs na opracowanie koncepcji modelowego domu
jednorodzinnego o cechach architektury regionalnej
Krainy Domów Przysłupowych.
Der Wettbewerb für die Ausarbeitung des Konzeptes eines
modellhaften Einfamilienhauses mit den Merkmalen der
regionalen Architektur des Umgebindelandes
nowe
domy przysłupowe
neue
Umgebindehäuser
Katalog pokonkursowy
Wettbewerbskatalog
konkurs
architekci
KONKURS DLA ARCHITEKTÓW / Architektenwettbewerb
konkurs
studenci
Jury konkursu dla architektów na opracowanie modelowego domu jednorodzinnego o cechach architektury regionalnej Krainy
Domów Przysłupowych dla oceny prac konkursowych oraz podziału nagród zebrało się w Zittau na trzydniowym posiedzeniu
rozpoczętym w dniu 10 listopada 2012 r. w Szkole Wyższej Zittau-Görlitz.
Jury konkursu studenckiego na opracowanie modelowego domu jednorodzinnego o cechach architektury regionalnej Krainy
Domów Przysłupowych dla oceny prac konkursowych oraz podziału nagród zebrało się w Zittau na trzydniowym posiedzeniu
rozpoczętym w dniu 10 listopada 2012 r. w Szkole Wyższej Zittau-Görlitz.
Die Jury des Architektenwettbewerbs für die Ausarbeitung des Konzeptes eines modellhaften Einfamilienhauses mit den Merkmalen
der regionalen Architektur des Umgebindelandes hat sich zwecks der Beurteilung der Wettbewerbsarbeiten und der Aufteilung der
Preise in Zittau auf einer dreitägigen Sitzung in der Hochschule Zittau-Görlitz versammelt. Die Sitzung hat am 10. November 2012
angefangen.
Die Jury des Studentenwettbewerbs für die Ausarbeitung des Konzeptes eines modellhaften Einfamilienhauses mit den
Merkmalen der regionalen Architektur des Umgebindelandes hat sich zwecks der Beurteilung der Wettbewerbsarbeiten und
der Aufteilung der Preise in Zittau auf einer dreitagigen Sitzung in der Hochschule Zittau-Görlitz versammelt. Die Sitzung hat
am 10. November 2012 angefangen.
JURY
JURY
WINNERS
WINNERS
SECOND PRIZE - SHARED
Name: PAG Pracownia Architektury Głowacki, Wrocław
team: Tomasz Głowacki, Katarzyna Filipiak, Magdalena Ciszak, Magdalena Kornacka,
cooperation: Bartłomiej Poteralski, Dominika Szczecińska
FIRST PRIZE
Names: Karol Mądrecki, Bartosz Jaskulski, Emilia Kaczor
University: Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
Organizacja i przeprowadzeniu Konkursu: Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział Wrocław
Uczestnicy konkursu zgłosili 48 prac konkursowych.
Organisation und Durchführung des Wettbewerbs: Verein der polnischen Architekten Niederlassung in Wrocław
Die Wettbewerbsteilnehmer haben 48 Wettbewerbsarbeiten angemeldet.
-mgr inż. arch. Grażyna Grajek, -SARP Jelenia Góra / -Dipl. Ing. Arch. Grażyna Grajek, -SARP Jelenia Góra
-dr inż. arch. Maciej Hawrylak, -SARP Wrocław -Sędzia Referent / -Dr. Ing. Arch. Maciej Hawrylak, -SARP Wrocław -Referent - Richter
-dipl. -ing. Ulrich Hupfer, -Freier Architekt BDA / -Dipl. Ing. Ulrich Hupfer, -Freier Architekt BDA
-prof. dr inż. Henning Lober -Specjalista nauk interdyscyplinarnych / -Prof. Dr. Ing. Henning Lober -Sachverstandiger/Gutachter,
Bauphysik, Bauklimatik
-prof. dr inż. Jos Tomlow, -Szkoła Wyższa Zittau, Görlitz / -Prof. Dr. Ing. Jos Tomlow, -Hochschule Zittau/Görlitz
-prof. dr hab. inż. arch. Elżbieta Trocka-Leszczyńska -SARP Wrocław -Przewodnicząca jury / -Prof. Dr. habil. Ing. Arch. Elżbieta TrockaLeszczyńska -SARP Wrocław –Jury-Vorsitzende
KONKURS DLA STUDENTÓW / Studentenwettbewerb
Organizacja i przeprowadzeniu Konkursu: Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział Wrocław
Uczestnicy konkursu zgłosili 18 prac konkursowych.
Organisation und Durchführung des Wettbewerbs: Verein der polnischen Architekten Niederlassung in Wrocław
Die Wettbewerbsteilnehmer haben 18 Wettbewerbsarbeiten angemeldet.
-mgr inż. arch. Grażyna Grajek, -SARP Jelenia Góra / -Dipl. Ing. Arch. Grażyna Grajek, -SARP Jelenia Góra
-dr inż. arch. Maciej Hawrylak, -SARP Wrocław -Sędzia Referent / -Dr. Ing. Arch. Maciej Hawrylak, -SARP Wrocław -Referent - Richter
-dipl. -ing. Ulrich Hupfer, -Freier Architekt BDA / -Dipl. Ing. Ulrich Hupfer, -Freier Architekt BDA
-prof. dr inż. Henning Lober -Specjalista nauk interdyscyplinarnych / -Prof. Dr. Ing. Henning Lober -Sachverstandiger/Gutachter,
Bauphysik, Bauklimatik
-prof. dr inż. Jos Tomlow, -Szkoła Wyższa Zittau, Görlitz / -Prof. Dr. Ing. Jos Tomlow, -Hochschule Zittau/Görlitz
-prof. dr hab. inż. arch. Elżbieta Trocka-Leszczyńska -SARP Wrocław -Przewodnicząca jury / -Prof. Dr. habil. Ing. Arch. Elżbieta TrockaLeszczyńska -SARP Wrocław –Jury-Vorsitzende
SECOND PRIZE - SHARED
Name: Pracownia Architektoniczna KRESKA, Maciej Mazerant, Łódź
SECOND PRIZE - SHARED
Names: Marta Chudalla, Magdalena Staniszewska, Marta Masełko
University: Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
SECOND PRIZE - SHARED
Name: Aleksandra Doniec, Wrocław
team: Aleksandra Doniec, Agata Kaczmarek, Katarzyna Sobuś, Marcin Wajda
SECOND PRIZE - SHARED Names: Alicja Sawicka, Małgorzata Bieńkowska
University: Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
SECOND PRIZE - SHARED
Name: Paweł Czeszejko, Katarzyna Antosik, Warszawa
RECOMMENDATIONS Names: Agnieszka Nowicka, Tomasz Wierzbicki
University: Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
SECOND PRIZE - SHARED
Name: Projektowanie Architektoniczne Krzysztof Kozłowski, Gdańsk
RECOMMENDATIONS
Names: ddArchitekci Dariusz Dudek, Gliwice
team: Dariusz Dudek, Stanisław Niemczyk
RECOMMENDATIONS
Names: ARCHITRAW Barbara Odolczyk, Warszawa
team: Barbara Odolczyk, Mateusz Szydłowski
RECOMMENDATIONS Names: Zakład Architektury Mikołaj Machulik, Katowice
team: Mikołaj Machulik, Łukasz Piecha, Marlena Błasik, Mateusz Mocek, Aleksandra Machulik, Marek Wiktorczyk
RECOMMENDATIONS Names: Wiejska Pracownia Projektowa TUTAJ Iga Borkowska, Wiżajny
team: Mikołaj Nowotniak, Iga Borkowska, Paweł Detko
2
nagroda
architekci
SECOND PRIZE – SHARED
Name: PAG Pracownia Architektury Głowacki, Wrocław
Team: Tomasz Głowacki, Katarzyna Filipiak, Magdalena Ciszak, Magdalena Kornacka,
Cooperation: Bartłomiej Poteralski, Dominika Szczecińska
W tej propozycji typowe elementy domu przysłupowego ze ścianką kolankową na
drugim piętrze zostały przetworzone przy użyciu prostego współczesnego języka.
Ten projekt ma także dużo przeszklonych elewacji, ktoóre nie prowadzą jednak do
zmniejszenia izolacyjności termicznej, dzięki zastosowaniu panelu izolacyjnego
(Kapilux T) przepuszczającego światło. Rozbudowa budynku ponad garażem jest
dobrym pomysłem. Pomimo małej kubatury domu wnętrze jest przestrzennie
bogate dzięki zastosowaniu roóżnorodnych poziomoów, które jednak nie są
korzystne dla osób niepełnosprawnych.
Dieser Entwurfsvorschlag zeigt typische Merkmale des Umgebindehauses mit
Drempelgeschoß, übersetzt in moderner Formensprache. Trotz großzügiger
Glasflächen in der Fassade ergibt sich keine verringerte WaßNrmedämmung,
da innerhalb der Fensterflächen vielfach transparente Dämmung (Kapilux T)
eingesetzt worden ist. Die Gebäudeerweiterung über dem Pkw-Stellplatz ist eine
gute Idee. Das kleine Gesamtvolumen des Hauses zeigt sich im Innern räumlich
reichhaltig in verschiedenen Ebenen, allerdings nicht Behindertengerecht.
In this proposal the typical elements of an umgebinde house with a second
floor of the elbow type have been translated into a modern reduced vocabulary.
Although this project has a lot of glazed facades, this has not led to reduced heat
insulation, because transparent insulation panels (Kapilux T) are introduced into
the main part of the window area.
The expansion of the building over the car park area is a good idea. Despite of the
small house volume ßßthe interior is spatially rich with different floor levels, not
suitable for disabled people.


2
nagroda
architekci








Name: 








Pracownia Architektoniczna KRESKA – Maciej Mazerant, Łódź





Projekt małego domu, o oszczędnych minimalistycznych formach, jest przykładem
atrakcyjnego współczesnego wnętrza, nawiązującego do tradycyjnych metod
budowania, wpisującego się w charakter kulturowy Górnych Łużyc. Projekt ma
szereg korzystnych rozwiązań ekonomicznych, także w przypadku potencjalnej
rozbudowy. Wątpliwości budzi sposób przekształcenia wieńcowej izby w otwartą
przestrzeń mieszkalną, w która nie kreuje charakteru tradycyjnego wnętrza.















































SECOND PRIZE – SHARED

































































































































































































































































 




 

















 

 
 
















































 


 












 

















 
 















 




























 






































 



















 
































 













































































 


 





 



 






 






 







 

 






























Das kleine Hausprojekt mit formal minimalistischen Zügen zeigt einen attraktiven
Innenraum, in Kombination mit ländlicher Aussenwirkung, gut passend zur
Oberlausitzer Landschaft. Es wird vermutet, dass viele Aspekte sich preisgünstig
auswirken, auch im Hinblick auf eine mögliche Erweiterung. Kritischer sieht die
Jury die Art und Weise, wie die Blockstube in einem offenen Wohnbereich gestaltet
wird, ohne dabei die traditionell gemütliche Atmosphäre zu erreichen.

The small house project of minimalist form vocabulary shows an attractive
modern interior connected to a vernacular aspect of the exterior, fitting well to
Upper-Lusatia. It seems in many aspects an economic solution also in respect
to possible extension. A certain criticism is allowed about the way the log cabin
is transformed into an open living area without matching the goal of creating a
traditional atmosphere.

2
nagroda
architekci
SECOND PRIZE – SHARED
Name: Team: Aleksandra Doniec, Wrocław
Aleksandra Doniec, Agata Kaczmarek, Katarzyna Sobuś,
Marcin Wajda
Atrakcyjna forma obiektu została zbudowana w oparciu o architekturę pionowo
deskowanej stodoły. Koncepcja pokazuje dobre rozplanowanie rzutu, pozwalające
na zróżnicowane kształtowanie przeszkleń fasady frontowej. Inspirację rozwiązania
domu przysłupowego można dostrzec w rozwiązaniu konstrukcji piętra podpartego
słupami, w którym wyróżnia się ścianka kolankowa powiązaną z więźbą dachową.
Jednorodność bogatej fasady uzyskano dzięki wielokrotnemu zastosowaniu
pionowych elementów deskowania. W elewacji od strony sypialni duże okna
zapewniają swobodny widok, dzięki możliwości otwierania pionowo deskowanych
ram. Krytyczne uwagi dotyczą praktycznej strony użytkowania – pionowego
deskowania, nałożonego na warstwę szkła – związanego z koniecznością bieżącej
konserwacji. Do uwag krytycznym dodać można także brak sprecyzowanej koncepcji
rozbudowy.
Die attraktive Aussengestalt mit vertikaler Beplankung ist stark beeinflusst von
Scheunenarchitektur. Das Konzept zeigt eine gute Analyse (Diagramme), führend
zu hinreichender Fassadentransparenz. Die Inspiration des Umgebindehauses mit
Drempelgeschoss auf Stützen ist ablesbar. Mit starkem Wiederholungsfaktor der
vertikalen Holzstäbe wurde eine hohe Kontinuität in der Aussenwirkung erreicht.
Die Holzstäbe in einem Rahmen vor raumhohe Obergeschossfenster sind für ein
freies Blickfeld zu öffnen. Aus Sicht der Pflege werden die Abstände der Holzstäbe,
auch zur Wand hin, eher kritisch beurteilt. Innerhalb des Konzeptes gibt es keinen
klaren Vorschlag für Erweiterungen.
The attractive exterior is strongly influenced by barn architecture with vertical
planking. The concept shows good plan diagrams which lead to certain variety of
front facade transparency. The inspiration of umgebinde house has been found
in the type of the second floor with the elbow wall roof connection, supported
by columns. In order to reach a continuous surface the vertical planks have been
repeated numerously. In the facade of bedrooms floor high windows can be given
free view by opening frames with vertical planking. More critical must be seen the
practical impact of these planks which are spaced both between themselves as
well as in the direction of the wall surface. This may give problems for the future
maintenance. Within the concept no clear way of extension exists.
2
nagroda
architekci
SECOND PRIZE – SHARED
Name: Paweł Czeszejko, Katarzyna Antosik, Warszawa
Najważniejsze cechy domu przysłupowego są interpretacją prosto ukształtowanych
elementów konstrukcyjnych. Ważną różnicą w interpretacji przestrzeni domu
przysłupowego nie jest ukształtowanie tradycyjnej izby wieńcowej, ale
przeszklonej przestrzeni mieszkalnej. Przestrzeń pokoju dziennego jest otwarta i
łączy się z przestrzenią piętra, co ma odbicie w rozwiązaniu ryglowej fasady.
Die wichtigsten Aspekte des Umgebindehauses sind in einfach geformten
Konstruktionselementen modern interpretiert. Wichtiger Unterschied ist, dass die
Blockwand der Stube als dreiseitige Glasfront erstellt ist. Die klare Holzkonstruktion
und Steinfassade wirken harmonisch, führend zu einer wirtschaftlichen Lösung.
Ein Luftraum verbindet den Wohnbereich mit dem Obergeschoss, das im Fachwerk
stark verglast ist.
The most important features of the umgebinde house are interpreted by modern
simple shaped structural elements. An important difference is the interpretation
of the area within the umgebinde, which is not a log cabin but moreover a glassed
living space. The wooden structure shows harmonic cooperation with stone walls,
thus leading to an economic solution of this house. The living space has been
connected with a void to the second floor with ample use of glass in the halftimbered facade.
2
nagroda
architekci
SECOND PRIZE – SHARED
Name: Projektowanie Architektoniczne Krzysztof Kozłowski, Gdańsk
Jury docenia uzyskanie równowagi pomiędzy nowoczesnymi a tradycyjnymi
elementami architektury domów przysłupowych. Odzwierciedla to symetryczny
układ nakładających się na siebie stref - współczesnej i tradycyjnej formy. Strefa
tradycyjnej architektury ma taras przed częścią mieszkalną całkowicie przeszklony
zamiast tradycyjnej izby wieńcowej. Po drugiej stronie budynku, od strony
ulicy, znajduje się kubiczna bryła, która zawiera garaż. Wnętrze rozwiązane jako
otwarta współczesna przestrzeń silnie kontrastuje z ciemną kolorystyką elewacji.
Boczne położenie schodów uniemożliwia wykorzystanie przestrzeni piętra do
celów przyszłej rozbudowy. Raczej dobry aspekt tego rozwiązania polega na
ograniczeniu środków wyrazu części tradycyjnej I współczesnej w stosunku do
architektury domów przysłupowych.
Die Jury begrüsst die klare Konzeption des Vorschlages, als Balanceakt zwischen
der Moderne und das traditionelle Umgebindehaus. Formal werden dazu zwei
Flächenbereiche punktsymmetrisch verschmolzen. Anstatt der Stubenwand
ist der Umgebindehaus-Bereich vor einer Terrasse völlig verglast. An der
gegenüberliegenden Ecke zeigt sich nah der Strasse ein modernes kubisches
Volumen mit Garagen. Das Innere ist modern offen und hell gestaltet, in
bewusstem Kontrast zur dunklen Fassade. Die seitliche Lage der Treppe bewirkt,
dass die geplante Erweiterung im Dachgeschoss darüber nicht erreichbar ist. Eher
positiv wird bemerkt, dass der moderne Aspekt beider Bereiche im Ausdruck
hinter der generellen Gestalt als Umgebindehaus zurück bleibt.
The jury acknowledges the clear concept of this project, which balances modern
and traditional umgebinde house architecture. The formal solution for this is a
point symmetric area for both styles, mingled with each other. The umgebinde
house side has a private terrace in front of the living area, completely glassed
instead of the log cabin. On the other corner a modern cubic volume next to the
street contains garages. The interior space is solved in a modern open atmosphere
in sharp contrast to the dark wooden facade. The side position of the staircase does
not allow to use the attic for the extension of the project, as conceptually planned.
A rather nice aspect of this proposal is that the modern character of both parts
are of reduced expression compared to the general volume of the umgebinde
house.
wyróżnienie
architekci
RECOMMENDATIONS
Name: Team: ddArchitekci Dariusz Dudek, Gliwice
Dariusz Dudek, Stanisław Niemczyk
Koncepcja projektu opiera się na transformacji głównych cech konstrukcyjnych
domu przysłupowego w formę ciągłej struktury elementów przekątniowych
wspartych na krótkich słupach. Charakter ściany izby wieńcowej został osiągnięty
przez wprowadzenie poziomego deskowania. Jury docenia poprawność
rozwiązania funkcjonalnego z zastrzeżeniem sposobu rozwiązania okien. Ze
względów konstrukcyjnych przyjęte rozwiązanie dachu jest niekonsekwentne w
stosunku do przyjętej koncepcji.
Konzeptuell übernimmt der Entwurfsvorschlag wichtige Konstruktionsaspekte des
Umgebindes, transformiert in einem diagonalen Holzgitter auf kurzen Stützen. Der
Blockbau der Stube ist in horizontaler Beplankung umgesetzt. Die Jury begrüsst
die originelle Grundrissstruktur, kritisiert aber, dass nicht alle Fensterpositionen
angemessen wirken. Konstruktiv überflüssig ist die Übertragung des Gitters im
Dachbereich.
Conceptually the proposal transforms the main features of the umgebinde
structures into a continuous diagonal grid raised by short pillars. The log cabin wall
has been interpreted by horizontal planking. The jury acknowledge the original
plan layout but criticizes that not all window arrangements are appropriate.
Structurally unnecessary the roof includes a similar grid as the facade.
wyróżnienie
architekci
RECOMMENDATIONS
Name: Team: ARCHITRAW Barbara Odolczyk, Warszawa
Barbara Odolczyk, Mateusz Szydłowski
Jury docenia tradycyjną estetykę domu drewnianego. Podstawą koncepcji jest
struktura ramowa podtrzymująca górną kondygnację i dach. Elementy pionowe
konstrukcji ramowej są poziomymi warstwami symbolizującymi konstrukcje
wieńcową, jak również metalowe stężenia w górnej części ściany nawiązują
konceptualnie do konstrukcji ryglowej. Budynek posadowiony jest na masywnym
fundamencie, chroniącym obiekt przed wilgocią. Taka koncepcja ogranicza jednak
kontakt przestrzeni mieszkalnej z otoczeniem. Jury docenia ten project jako
moŜliwy do realizacji na terenach wiejskich, z zastrzeżeniem braku nawiązania do
cech architektury domów przysłupowych.
Die Jury begrüsst die vorgeschlagene ländliche Ästhetik des Holzhauses.
Das zu Grunde liegende Konzept ist eine Rahmenkonstruktion das Dach und
Obergeschoss trägt. Zwischen den Rahmenpfosten symbolisiert die Stapelung
von Elementen die Blockstubenwand. Diagonal geführte Spannstäbe im oberen
Wandbereich korrespondieren konzeptuell mit Fachwerk. Ein Sockel schützt die
Holzteile vor Wasserschäden. Die Art und Weise der Sockelgestaltung schafft eine
Trennung zwischen der Wohnfunktion und der natürlichen Umgebung. Auch
wenn der Vorschlag für Bauen auf dem Lande geeignet ist, werden Bezüge zur
Oberlausitz vermisst.
The jury appreciates the rural aesthetics of timber house. The basic concept is a
frame structure carrying the roof and the top floor. The vertical posts of the frame
structure have infilling with horizontal layering symbolizing log construction,
as well cross metal bracing on the top wall part which correspond conceptually
to half-timbered structure. The timber structure stands on a rigid part, avoiding
water damage to the wood. The way of solving this element is rather distant to the
functional connection of building with the natural surroundings. Jury regards this
project as feasible for rural landscapes, however, typical features of Upper-Lusatia
are missing.
wyróżnienie
architekci
RECOMMENDATIONS
Name: Team: Zakład Architektury Mikołaj Machulik, Katowice
Mikołaj Machulik, Łukasz Piecha, Marlena Błasik, Mateusz Mocek,
Aleksandra Machulik, Marek Wiktorczyk
Jury docenia wyjątkową oryginalność projektu polegającą na zdecydowanej
koncepcji stworzenia kompleksu zabudowy otoczonego konstrukcja ryglową
wspartą na słupach, jako odpowiednik tradycyjnej struktury domów przysłupowych.
Ten raczej abstrakcyjny pomysł bazuje na tak różnych inspiracjach jak np.: idee
Corbusiera, tradycyjne rozplanowanie zabudowy zagrodowej czy koncepcje domu
atrialnego. W miejscu tradycyjnej izby wieńcowej zaproponowano uwolnioną
przestrzeń jedynie z wejściem do kompleksu. Wszystkie przestrzenie mieszkalne
zostały przeniesione na pierwsze piętro, tym samym odcinając mieszkańców
od bezpośredniego kontaktu z naturą. Rozwiązanie dachów dwuspadowych
nie uwzględnia problemów związanych z odprowadzeniem wody i zaleganiem
śniegu.
Aus Sicht der Originalität begrüsst die Jury die radikale Idee, einen Hof-Komplex
innerhalb eines reduzierten Gittertragwerks unterzubringen. Aspekte des
Umgebindehauses sind damit in Pfeiler, Fachwerk im Obergeschoss und durch
Satteldächer interpretiert. Dieses hochgradig abstrakte Konzept ist von solch
unterschiedlichen Quellen wie die 5 Punkte von Le Corbusier, den Dreiseithof und
ein Atriumhaus inspiriert. Anstatt des Erdgeschosses mit Stube im Umgebindehaus
zeigt der Entwurfsvorschlag lediglich ein kleines Volumen mit dem Eingang zum
Komplex. Die eigentlichen Wohnflächen befinden sich in zweiter Ebene darüber,
isoliert von der natürlichen Umgebung. Die Zusammenstellung der Sattelflächen
ist für Schnee und Regen problematisch.
In respect of originality the jury acknowledges the radical idea to establish a small
court house complex within a minimized rigid structure, with features of the
umgebinde house like pillars and half-timbered first floor facade connected to a
pitched roof. This rather abstract conceptual idea has been developed from such
distant inspirations from 5 points of architecture by Le Corbusier, three side farm
complexes and an atrium house. Instead of the lock cabin of the umgebinde house,
the first floor shows only one built volume containing the entrance to the house
complex. All further livable spaces are raised on the second floor level, thus isolate
from the natural surrounding. The pitched roofs’ composition does not seem to have
a correct shape related to snow and water.
wyróżnienie
architekci
RECOMMENDATIONS
Name: Team: Wiejska Pracownia Projektowa TUTAJ Iga Borkowska, Wiżajny
Mikołaj Nowotniak, Iga Borkowska, Paweł Detko
Jury dostrzega walory architektoniczne projektu polegające na wykorzystaniu
tradycyjnego wzorca budynku przysłupowego. Zaproponowana idea –
adresowana do zwolenników tradycyjnego budownictwa przysłupowego, zawiera
jednak współczesne cechy, jak np. przeszklone powierzchnie. Zaproponowana
dyspozycja funkcjonalna odpowiada współczesnym wymaganiom zamkniętym w
tradycyjnej formie. Ten typ domu dobrze wpisywałby się w kontekst starej wioski.
Die Anerkennung für diesen Vorschlag gilt die gute handwerkliche Durcharbeitung
im Sinne des traditionellen Umgebindehauses, um diese dann in einer – fast
anarchischen – Haltung, mit mehr oder weniger modernen Gestaltungselementen,
wie grässere Glasflächen, zu ergänzen. Die Grundrisse erreichen moderne
Standards innerhalb einer traditionellen Haut. Dieser Typ von einem Neuen
Umgebindehaus, könnte gut innerhalb eines alten Dorfkerns integriert wirken.
The acknowledging mention of this proposal is based on the observation of true
mastering of traditional umgebinde house handcraft, connected to an – almost
anarchistic – taste to mix this with more or less modern features, like glassed areas.
The proposed plans meet modern requirements inside a traditional skin. This type
of new Umgebindehauses could integrate well in the context of an old village.
prace konkursowe
architekci
Adam Cebula AG Studio
Agnieszka Gaczkowska Rafał Graczyk
Fritz Röbner
Jolanta Kopacz Rafał Krzanik
Piotr Musielak SIGMA
Tomasz Wojtkowiak Tomasz Migdałek Inga Rolek Ewa Jachimczak
TOYA DESIGN
Karolina Machnik
Katarzyna Brzezicka Maria Płodowska Krystian Skrzypczyński
HEIHO STUDIO
Autorskie Studio Architektury ASA Sp. z o.o.
Dr. Gerald Günther WAGNER+GÜNTHER Architekten
Krystyna Rosowska Magdalen Rosowska Krzesimir Popławski
Krzysztof Petrus Agnieszka Petrus
prace konkursowe
architekci
Mieczysław Kupczyk Jan Jerzmański
Adam Godzic Sławomir Leś Rafał Przybyła Damian Przybyła
Marek Kaszyński Paweł Cygan Małgorzata Dryja-Kaszyńska
Wojciech Kurowski Marek Stachowicz Jerzy Kurowski
Maciej Olczak
Julia Kabza Marta Dąbrowska Paweł Osmak
Artur Toboła Agnieszka Zając GRiD Architekci
Karolina Machnik
Dariusz Nowak Wioletta Jozefowska Radius
Mateusz Górnik Magdalena Górnik
Małgorzata Binkiewicz
Piotr Musielak SIGMA
1
nagroda
studenci
FIRST PRIZE
Name: Uczelnia: Karol Mądrecki, Bartosz Jaskulski, Emilia Kaczor
Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
Jury docenia, w porównaniu z pozostałymi projektami konkursowymi, oryginalność
zaproponowanej koncepcji, opartej na możliwości wysunięcia i obrócenia
tradycyjnej izby wieńcowej poza obrys budynku. Koncepcja przedstawia relacje
między kamiennym parterem a drewnianym piętrem zwieńczonym dwuspadowym
dachem. Interpretacją tradycyjnego rozwiązania konstrukcji przysłupowej
jest zastosowanie wertykalnych elementów, a także innych rozwiązań, jak np.:
obrócenie kamiennego parteru, przekątniowego rysunku na elementach elewacji,
trójkątnych balkonów. Nie wyjaśniono systemu otwierania osłon okiennych.
Die Jury begrüsst, im Vergleich zu allen anderen eingereichten Vorschlägen des
Wettbewerbs, die ausserordentliche Originalität des vorliegenden Entwurfs.
Der Entwurf nutzt die Möglichkeit des konstruktiven Umgebindhauskonzeptes
die Blockstube ausserhalb des Fassadenumrisses zu drehen. Das verdrehte
rechteckige steinige Volumen wird demnach von einem Obergeschoss mit Dach
aus Holz überragt. Die Holzstützen des Umgebindes sind mit vertikalen Balken
in unregelmaÅNssiger Anreihung umgesetzt. Einige elegante Details sind die
diagonale Beplankung zur Aussteifung in der Fassaden- und Dachebene. Die
Drehung des Steinvolumens ergeben eine überdeckte Terrasse sowie dreieckige
Balkonflächen. Nicht erläutert ist die Wirkung der Fenster im Obergeschoss und
die Weise diese zu öffnen.
The jury acknowledges compared to all other projects of the competition the
originality of this proposal. The concept of the author interprets the umgebinde
as the possibility to twist the cabin inside outside the facade lines. The stone
rectangle volume shows in addition complete wooden second floor with pitched
roof. The umgebinde pillars are interpreted as row of vertical beams. Some further
elegant details are, diagonal bracing of the facade and the use of the twisted stone
volume for covered spaces and triangle balconies. Not very clear explained is the
opening system of the windows.
2
nagroda
studenci
SECOND PRIZE - SHARED
Name: Uczelnia: Marta Chudalla, Magdalena Staniszewska, Marta Masełko
Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
Walorem przedstawionego rozwiązania jest zastosowanie mansardowego
zwieńczenia domu przysłupowego przy użyciu minimalnych środków.
Konceptualne rozwiązanie konstrukcji w kolorze antracytu zostało złagodzone
wprowadzeniem elementów drewnianej ściany wieńcowej oraz cegły. Strefa
wejściowa i wnętrze są dobrze powiązane z otoczeniem.
Die seltene Form eines Mansarddaches zeigt eine originelle Interpretation des
Umgebindehaussystems mit Minimierung der Elementendicke. Das abstrakt
anthracitfarbige Holzfachwerk ist ergänzt worden mit eher ländlich wirkenden
Baustoffen wie Holzblockbau und Ziegel. Der Wohnbereich, einschliesslich der
Eingangszone ist gut mit der natürlichen Umgebung verbunden.
The only building proposed as a mansard shape shows an original interpretation
of umgebinde system with minimized elements. The abstract anthracite gray
wooden frame-work has been supplemented with more rural materials like
log wall parts or brick. Interior including entrance area is well connected to the
surrounding.
2
nagroda
studenci
SECOND PRIZE - SHARED
Name: Uczelnia: Alicja Sawicka, Małgorzata Bieńkowska
Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
Zaproponowana koncepcja budynku parterowego jest możliwa do zastosowania
na terenach wiejskich. Koncepcja pokazuje także możliwość wysunięcia wieńcowej
izby z budynku w formie szklanego pudła. Drewniane fasady mają system okien
otwieranych pionowo w dowolny sposób.
Das Projekt ist geplant für eine kleine Ansiedlung mit einstöckigen Ergänzungen für
infrastrukturelle Funktionen. Auch in diesem Konzept wird die traditionelle Stube
aus dem Haus geschoben, transformiert als verglasten Raum. Die Holzfassade
zeigt ein Fenstersystem mit vertikalen frei drehbaren Jalousien.
This project is thought to be in a small village compound with infrastructural
additions of one story. Also here the concept shows a shifting of the traditional log
cabin out of the building transformed into glassed boxes. The wooden facade has a
system of windows which can open by turning vertical louvres in a random way.
wyróżnienie
studenci
RECOMENDATION
Name: Uczelnia: Agnieszka Nowicka, Tomasz Wierzbicki
Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
W porównaniu z innymi pracami konkursowymi opracowanie wyróżnia się
oryginalnością I autorską interpretacją nie zawsze zgodną z wymaganiami
stawianymi opracowaniom konkursowym. Jury, w nawiązaniu do powodzi z 2010
roku, wyróżnia ten pomysł jako inspirację dla przyszłych rozwiązań. W kontraście
do fatalnego stanu budynków, które ucierpiały w wyniku powodzi, Autor
proponuje barwną kombinację wypełnień i ciemnych elementów konstrukcji
dachu i ścian. Funkcjonalnie budynek składa się z dwóch przestrzeni powiązanych
bogatą kompozycją schodów i poziomów, stwarzającą okazję do różnorodnych
aranżacji wnętrz.
Im Gegensatz zu anderen Wettbewerbsbeiträgen versucht der vorliegende
Entwurf nicht die Anforderungen mit rationalen Mitteln zu lösen. Stattdessen
wird eine eigensinnige – rein subjektive – künstlerische Haltung gezeigt. Die
Jury interpretiert diesen Vorschlag als Kommentar zur Neisseflut 2010 in der
Region von Bogatynia, das neue Gebäude als Hoffnungszeichen für die Zukunft
ausweisend. Die zerfledderte Wirkung flutgeschädigter Häuser wird ein neuer
Bautyp mit seiner breiten Material- und Farbpalette entgegen gehalten. Das
Patchwork befindet sich im Innern und an der Aussenseite zwischen der dunkel
gehaltenen Rahmenkonstruktion in konstanter Wiederholung. Funktional ergeben
sich zwei Wohnbereiche die von einem Treppenhaus voller verschiedenen Ebenen
mit unterschiedlicher Nutzungsmöglichkeit als positiver Interpretation einer
Kommunikationszone,
In comparison to other competition entries the highly original proposal does not
even try to solve the requirements by mere rational means, but shows instead
an idiosyncratic subjective artistic approach. The jury judges this proposal as a
comment on a flood in the Bogatynia region in 2010, declaring the new building
as a hopeful sign for the future. Against the miserable features of the water
damaged houses, the new building show a colorful material mix inside but also
outside between the dark structural frames of constant repetition. Functionally
the building contains two living areas connected by a strongly spatial stair
composition shaping various possibilities for use as a positive interpretation of
this communication zone.
prace konkursowe
studenci
Daria Kromska Tomasz Lato Anna Rzechonek
Anita Głupczyk Sandra Hurek
Katarzyna Kołodziejska Aleksandra Daniłoś
Danuta Konieczna Grzegorz Baliński
Anna Borowik Paulina Borowik
Tomasz Broma Mateusz Chodorowski
Magdalena Szmigiel Natalia Zegarłowska Maciej Zdebik
Marta Zaremba Agnieszka Wolska
Justyna Kulczyńska Helena Kułak Karol Kremski.jpg
Justyna Duda Daria Biłak
Paul Cetnarski
Paulina Jachyra Anna Bertling
domy
przysłupowe
ZARYS HISTORYCZNY KSZTAŁTOWANIA FORMY ZABUDOWY REGIONALNEJ
KRAINY DOMÓW PRZYSŁUPOWYCH (MIKROREGIONU NYSY ŁUŻYCKIEJ)
DZIAŁKA
Usytuowanie budynków mieszkalnych na działce siedliskowej (w regionie) przeważające pierwszoplanowe, zarówno szczytem jak i kalenicą (nieznaczna przewaga
ułożenia szczytowego). Położenie względem stron świata najczęstsze na osi wschód-zachód – ścianą kalenicową do południa. Na osi północy-wschód i południowy
zachód prawie niewystępujące, gdyż chodziło o dobre nasłonecznienie części mieszkalnej.
ROZWIĄZANIA FUNKCJONALNO-PRZESTRZENNE
Najliczniej występują tu piętrowe, przysłupowe budynki mieszkalno-inwentarskie i mieszkalno-gospodarcze (domy tkaczy, domy faktorów tkackich ),
szerokofrontowe (z wejściem w ścianie kalenicowej), symetryczne, z centralną sienią, półtora i dwutraktowe, a także wielownętrzne (więcej niż trzy izby), z piętrem
mieszkalnym (najczęściej przeznacznym dla pracowników sezonowych), występujące jako zagrody jednobudynkowe (wszystkie funkcje pod jednym dachem) i
zagrody wielobudynkowe z odrębnym domem mieszkalnym.
Zdarzają się również:
- parterowe przysłupowe zagrody jednobudynkowe –składające się z części mieszkalnej i
gospodarczej pod jednym dachem, z sienią przechodnią i nieprzechodnią.
- domy parterowe przysłupowe – w zagrodach wielobudynkowych.
Proporcje:
a) długość budynków mieszkalnych jest ok. 1,5 - 2 razy większa od szerokości budynku,
b) długość budynków mieszkalno-inwentarskich jest 2,5 - 4 krotnie większa od szerokości
budynku.
Rysunek 1 - Rzut parteru i piętra budynku w Bogatyni (1 - sień, 2 - kuchnia, 3 - dawny piec piekarski, 4 - alkierz (izba),
W budynkach parterowych wysokość szczytu przewyższa 2,5 – 3,5 krotnie wysokość ściany
5 - izba, 6 - obora, 7 - magazyn, 8 - izba, 9 - hall na piętrze, 10 - obora
parteru (2,3-3,0 m). W budynkach piętrowych średnio o 1,2 raza.
P – ściana przysłupowa (d – długomieczowa, k – krótkomieczowa, c – z cyrklastym mieczowaniem, t – z trójkątnym
klinem, tc – z cyrklastym klinem), R – konstrukcja ryglowa, X – ściana kolankowa, ł – oszalowane łupkiem, o – odeskowane,
d – dach dwuspadowy
MATERIAŁY
Drewno wykorzystywano do konstrukcji ścian, stropów, więźby
dachowej, pokrycia dachów i opierzenia ścian (gont, deski, itp.)
Kamień i cegłę do konstrukcji podmurówek, ścian fundamentowych,
ścian parteru a także jak detal (obramienia okienne, drzwiowe, gzymsy,
schody). Łupek do pokrycia dachów i opierzenia ścian. Jak pokazano
na rysunkach: ściany części gospodarczej i sieni wykonywano jako
murowane (z kamienia). Ściany parteru wznoszono najczęściej w
konstrukcji wieńcowej, z belek świerkowych lub bukowych, o przekroju
prostokątnym, lub z tzw. połowizn. Od początku XIX w. częściej
stosowano lekkie ściany parteru, wykonane z desek tartacznych, z
pustką wewnętrzną, wypełnianą materiałem izolacyjnym (trociny,
suche liście itd.) Opierano je na osobnej podmurówce. Drewnianą
konstrukcję przysłupową (niosącą piętro lub więźbę dachową),
otaczającą izbę mieszkalną, ustawiano na osobnych fundamentach
niż ściana wieńcowa) Konstrukcję piętra wykonywano w drewnianej
konstrukcji szkieletowej wypełnianej gliną zmieszaną z sieczką i
opierano na drewnianej konstrukcji przysłupowej lub murowanej
ścianie parteru w części gospodarczej. Dachy dwuspadowe, o
drewnianej więźbie, o nachyleniu połaci dachowych powyżej 45
stopni, kryto łupkiem, lub słomą.
BRYŁA
Najczęściej budowano budynki o prostej i wydłużonej bryle, nakrytej dachami
dwuspadowymi, lub mansardowymi, ze sporadycznymi przedłużeniami lub obniżeniami
połaci dachowych (pod kątem prostym z boku budynku – bryła w kształcie litery L),
pojawiającymi się w zachodniej części Dolnego Śląska i na terenie
Saksonii. Dobudowa elementów architektonicznych (ganki)
były jeszcze rzadsze, jednak w rejonie Lwówka występowały
często domy przysłupowe z galeriami (balkonami) na piętrze,
biegnącymi wzdłuż ściany kalenicowej, zadaszone szerokim Rysunek 4 - Odmiany brył (piętrowy
z przedłużoną połacią, piętrowy z przedłużoną
okapem, które z czasem zaniknęły.
i obniżoną połacią)
Rysunek 3 -Charakterystyczny budynek przysłupowy z Ebersbach - niemieckie miasteczko – Górne Łużyce –
Saksonia, rejon Żytawy (Zittau
DACH
Najczęściej spotykaną formą jest dach dwuspadowy (czasami z przysuwnicami albo połacią obniżoną) oraz
dwuspadowy z naczółkiem (płytkim ścięciem szczytów), symetryczny o kącie nachylenia połaci 45o – 55o.
Występują też niekiedy dachy mansardowe oraz mansardowe z naczółkiem. Podstawową konstrukcją dachu jest
drewniana konstrukcja krokwiowa, krokwiowojętkowa i kleszczowa, stolcowa, kleszczowo-płatwiowa. Występują
również ustroje siodłowe i więźba tzw. storczykowa.
Rysunek 5 - Spotykane rodzaje połaci dachowych (dwuspadowy, dwuspadowy
z naczółkiem, mansardowy, mansardowy z maczółkiem)
ŚCIANY SZCZYTOWE
Szczyty w tym obszarze były najczęściej w jednej płaszczyźnie z konstrukcją przysłupową parteru. Najczęstsze
było szalowanie ścian szczytowych (i nie tylko) deskami układanymi pionowo:
- z pionowymi, wąskimi listwami uszczelniającymi,
- w dwóch lub trzech poziomych warstwach, które oddzielano w płaszczyźnie ściany poziomymi listwami, albo też
nakładano na siebie.
Do opierzenia ścian stosowano także różnokolorowy łupek (najczęściej szary, różowy i rzadziej biały – sprowadzany
z Anglii), układany w regularne, geometryczne wzory, o układach charakterystycznych dla poszczególnych
miejscowości. Pojawiają się również szczyty bez szalowania – ryglowe, stanowiące najczęściej rozwinięcie
szkieletowej konstrukcji piętra. W kształtowaniu szczytu i ściany szczytowej obowiązywała zasada symetrycznego
rozmieszczenia występujących w jej obrębie elementów (okien, podziałów, deskowania, itp.).
Rysunek 6 -Przykładowe opierzenie deskowe szczytów
ZDOBIENIA
W deskowaniu szczytów i balustrad, a także obramień okiennych, często nacinano
dłutem pas soczewkowatych, ozdobnych wyżłobień.
W konstrukcjach przysłupowych:
- słupy i miecze ozdobnie profilowano i nacinano, nadając połączeniu słupa z mieczem formę odcinka łuku,
- miecze nacinano i profilowano,
- czasem stosowano ornamenty naśladujące detale kamienne (konsolki, boniowanie, kanelurowane kolumny).
Rysunek 7 -Przykładowe formy zdobienia zadeskowania
MALOWANIE
Sporadycznie bielono belki i uszczelnienia zrębu, natomiast wypełnienie konstrukcji ryglowej (pola szachulca)
najczęściej bielono, a w rejonie Jeleniej Góry zacierano na delikatny kolor różowy. Drewnianą konstrukcję ryglową
i elementy konstrukcji przysłupowej malowano najczęściej w ciemnych kolorach (ciemny brąz), chociaż po stronie
niemieckiej są one również malowane w jaśniejszych kolorach (żółty, zielony, niebieskawy).
Rysunek 8 - Przykładowe zdobienia słupów
KONSTRUKCJA
Konstrukcje przysłupowe – występujące na styku Polski, Niemiec i Czech – stanowią unikalne połączenie
współistniejących na terenie dawnych Górnych Łużyc, systemów konstrukcyjnych, są bowiem połączeniem
konstrukcji wieńcowej, słupowej, szkieletowej i murowanej w jednym rozwiązaniu. Tworzą charakterystyczny dla
tego obszaru, regionalny typ konstrukcji wiejskich i miejskich budynków mieszkalnych oraz budynków mieszkalnogospodarczych (zagrodowych). Konstrukcja przysłupowa jest powszechna na terenie występowania osadnictwa
łużyckiego, stąd niekiedy nazywana jest budownictwem łużyckim. Występuje najczęściej w budynkach piętrowych,
o szachulcowym piętrze i sumikowo-łątkowym lub wieńcowym parterze, jak i parterowych domach wieńcowoprzysłupową częścią mieszkalną (izbą tkacką). Pojawiają się też domy przysłupowe ze ścianką kolankową,
ułatwiającą użytkowanie poddasza na cele mieszkalne wsparte na konstrukcji przysłupowej. Konstrukcje te w
zależności od rodzaju połączenia mieczy i słupów dzielą się na rozwiązania starsze, tzw. długomieczowe i nowsze
– tzw. krótkomieczowe. Nieliczne są, starsze, konstrukcje, tzw. długomieczowe (jednorodne) – gdzie usztywniające
miecze, łączone z dwukondygnacyjnym słupem są przedłużone poza oczep oraz podwalinę i kończą się
najczęściej na poziomym, środkowym ryglu, tworząc rodzaj sztywnej kratownicy „frankońskiej”. Nowszym typem
jest konstrukcja krótkomieczowa, występująca zarówno w budynkach piętrowych, jak i parterowych, polegająca
na rozdzieleniu konstrukcji ściany ryglowej piętra od konstrukcji słupowej parteru otaczającej ścianę wieńcową
. Krótkie słupy, o wysokości jednej kondygnacji, w budynkach piętrowych – podpierają ścianę ryglową piętra, za
pomocą dwóch belek (oczepu i podwaliny ścianki ryglowej), a w budynkach parterowych – więźbę dachową – za
pomocą belki (oczepu), na której kładzione są krokwie.
W nowszym typie konstrukcji – krótkomieczowej- uproszczeniu uległ układ kratownicy ściany piętra, w której
ściany kratownicowe łączą się ze słupami narożnymi, usztywnionymi tylko pojedynczymi zastrzałami. Na terenie
występowania zabudowy przysłupowej , konstrukcja krótkomieczowa, ma różne odmiany, ze względu na sposób
i kształt powiązania słupa z mieczami, które mogą być rozwiązaniami złożonymi z:
- prostych krzyżujących się lub pojedynczych mieczy,
- z mieczy zaokrąglonych,
- z mieczy tworzących spójną całość z oczepem w formie tzw. cyrklastego rowiązania (charakterystycznego dla
rejonu Worka Żytawskiego i obszaru Górnych Łużyc po stronie Niemieckiej),
- z mieczami w formie niekonstrukcyjnych klinów (trójkątnych, lub wyprofilowanych łukowo.
Historycznie, słupy podtrzymujące konstrukcję, opierano najczęściej na płytkiej kamiennej lub (w nowszych
rozwiązaniach) wysokiej betonowej podmurówce, rzadziej na głazach, wkopanych kamieniach, palach lub
głębokim murowanym fundamencie. Najczęstszym rozwiązaniem konstrukcyjnym jest stosowanie materiału
budowlanego odpowiednio do funkcji pomieszczeń, i tak: część mieszkalna – izba w parterze – wykonana jest
zwykle w konstrukcji drewnianej wieńcowej i otoczona jest konstrukcją przysłupową; piętro, zwykle mieszkalne
– w konstrukcji ryglowej (szachulcowej), zaś pomieszczenia gospodarcze i inwentarskie oraz sień – w konstrukcji
murowanej, kamiennej. Stąd konstrukcję domów przysłupowych, poprzez zastosowanie różnych rozwiązań i
materiałów konstrukcyjnych, nazywa się niekiedy „konstrukcją mieszaną”.
Rysunek 9 - Przykłady powiązań słupa z oczepem w konstrukcji
krótkomieczowej
Rysunek 10 - Rodzaje konstrukcji domów przysłupowych: ze ścianką
kolankową i piętrowych (starszego typu – długomieczowe i nowszego typu
– krótkomieczowe), o różnych rozstawach słupów (do 6,0-7,0 m tzw.
szerokoprzęsłowe i o wąskim rozstawie słupów tzw. wąskoprzęsłowe).
OKNA I DRZWI
Wokół otworów drzwiowych i okiennych powszechnie stosowano opaski (obramienia), które były bardziej
ozdobne niż w innych regionach. W piętrowych budynkach, w ścianach murowanych, występują kamienne
obramienia drzwi w formie portali, o symetrycznym układzie bocznych okienek doświetlających sień, zdobionych
ozdobnymi, kutymi kratami.
Rysunek 41 -Rozwiązania drzwi i okien
Umgebindegebäude
HISTORISCHER ABRISS DER GESTALTUNG DER REGIONALEN BEBAUUNG DES UMGEBINDELANDES
(DER MIKROREGION DER LAUSITZER NEISSE)
DAS GRUNDSTÜCK
Die Lage von Wohngebäuden auf einem Grundstück (in der Region) überwiegend im Vordergrund sowohl mit dem Giebel als auch mit dem First (ein wenig mehr
des Giebels). Die Lage gegenüber den Himmelsrichtungen am häufigsten auf der Achse Ost-West – mit dem First nach Süden. Auf der Achse Nord-Ost und SüdWest fast nie vorhanden, weil es um die gute Besonnung des Wohnteils ging.
FUNKTIONALE UND RÄUMLICHE LÖSUNGEN
Am zahlreichsten gibt es hier mehrstöckige Umgebindehäuser mit Wohn- und Stallfunktion und Wohn- und Wirtschaftsfunktion (Weberhäuser, Hauser der
Faktoren (Leinwandhändler)), breitfrontal (mit dem Eingang in der Firstwand), symmetrisch, mit einer zentralen Diele, mit anderthalb und zwei Trakten und auch
mehrräumige (mehr als drei Stuben), mit einem Wohnstock (am meisten für die Saisonarbeiter vorbestimmt), als Gehöfte mit einem Gebäude (alle Funktionen
unter einem Dach) und Gehöfte mit mehreren Gebäuden mit einem getrennten Wohnhaus.
Es gibt auch:
- Parterre - Umgebindegehöfte mit einem Gebäude – die aus der Wohn- und Wirtschaftsfläche
unter einem Dach bestehen, mir einer Durchgangsdiele und einer undurchgängigen Diele .
- Parterre - Umgebindegebäude – in den Gehöften mit mehr Gebäuden Größenverhältnis:
a) Die Länge von Wohngebäuden ist ca. 1,5 - 2 mal größer als die Breite des
Gebäudes,
b) Die Länge von Wohn- und Wirtschaftsgebäuden ist 2,5 - 4 mal größer als die
Breite des Gebäudes.
Abbildung Nr. 1 – Grundriss des Erdgeschosses und des Obergeschosses des Gebäudes in Bogatynia
In den Parterre-Gebäuden ist der Giebel 2,5 – 3,5 mal höher als die Parterre-Wand (2,3-3,0
(1- die Diele, 2 – die Küche, 3- ehemaliger Bäckerofen, 4 – Erkerstube, 5 – die Stube, 6 – der Stall, 7- das Lager,
8 – die Stube, 9 – der Flur im Obergeschoss, 10 – der Stall)
m). In den mehrstöckigen Gebäuden durchschnittlich um 1,2 mal.
Parterre-Wände / GeschoβwaÅNnde / Giebelwände / Dächer
P – Umgebindewand (d – mit langem Bug, k – mit kurzem Bug, c – mit Zirkelbug, t – mit dreieckigen Keil, tc – mit
Zirkelkeil), R – Fachwerkkonstruktion, X – Kniewand, ł – mit Schiefer verkleidet, o – mit Bretter verkleidet, d – Satteldach
MATERIAL
Das Holz wurde zur Konstruktion der Wände, Decken, des Dachverbandes,
der Dachdeckung und der Verkleidung der Wände (Schindel, Bretter,
u.s.w.) genutzt. Seine und Ziegel wurden zur Konstruktion des
Untermauers, des Fundamentes, Parterre-Wände und auch als Details
(Fenster-, Türrahmen, Gesims, Treppe) genutzt. Schiefer wurde zur
Dachdeckung und Wandverkleidung genutzt. Wie auf den Abbildungen
gezeigt wurde: die Wände des Wirtschaftsteils und des Flurs wurden
gemauert (aus dem Stein). Die Parterre-Wände wurden meistens als
Long Cabin, aus Fichten- oder Buchebalken mit dem rechteckigen
Schnitt, oder aus dem sog. Halbrundholz gebaut. Vom Anfang des
19. Jahrhunderts wurden öfters leichte Parterre-Wände gebaut -aus
Sägewerkbretten, innen leer, die mit einem Isolierungsmaterial gefüllt
wurden (Holzsägespänne, trockene Blätter u.s.w.). Sie wurden auf einer
gesonderten Untermauer gestützt. Umgebinde – Holzkonstruktion (die
den Stock oder den Dachverband trägt), die die Wohnstube umgibt,
wurde auf einem gesonderten Fundament als die Long Cabin gebaut Die
Konstruktion des Stockwerkes wurde in der Holz -Skelettkonstruktion
gebaut, gefüllt mit Lehm vermischt mit dem Häcksel und gestützt auf der
Umgebinde – Holzkonstruktion oder einer gemauerten Wand der Parterre im wirtschaftlichen
Teil. Die Satteldächer mit dem Dachverband aus Holz, mit der Schräge der Dachfläche über 45
Grad wurden mit dem Schiefer oder Stroh, später mit den Dachziegeln gedeckt.
DER BAUKÖRPER
Abbildung Nr. 3 –Charakteristisches Umgebindehaus aus Ebersbach – ein deutsches Städtchen – Oberlausitz
– Sachsen, (die Region Zittau)
Am häufigsten wurden die Gebäude mit dem geraden und verlängerten Baukörper gebaut,
mit den Sattel- oder Mansarddächer, mit vereinzelten Verlängerungen oder Senkungen der
Dachfläche (unter dem rechten Winkel seitens des Gebäudes – der Baukörper in Form der
Buchstabe L), die im westlichen Teil von Niederschlesien und in Sachsen vorkommen. Der
Anbau von architektonischen Elementen (der Windfang) kam
noch seltener vor, aber in der Region von Lwówek Śląski gab
es oft Umgebindehäuser mit Galerien (Balkons) im Stock, die
entlang der Firstwand liefen, mit der Bedachung mit der breiten
Abbildung Nr. 4 –Arten des Baukörpers (Stöckiger
Traufe, die im Laufe der Zeit verschwunden sind.
mit der verlängerten Dachfläche, stöckiger mit
derverlängerten und gesenkten Dachfläche)
DAS DACH
Am meisten getroffene Form ist das Satteldach (manchmal mit einem kleinen Sparren im unteren Teil der
Dachsparren oder der gesenkten Dachfläche) und das Satteldach mit der Verdachung (flache Abschrägung der
Giebel), symmetrisch mit der Schräge der Dachfläche 45o – 55o. Es kommen auch manchmal die Mansarddächer
und Mansarddächer mit einer Verdachung vor. Die Grundkonstruktion des Daches ist eine Sparrenkonstruktion
aus Holz, Sparren – Kehlbalken - Konstruktion und scherenartige Konstruktion, Säulenkonstruktion scherenartige –
Pfettenkonstruktion. Es treten auch Sattelkonstruktionen und der sog. „Orchideen”- Dachstuhl auf.
Abbildung Nr. 5- Arten der Dachfläche (Satteldach, Satteldach mit der
Verdachung, Mansarddach, Mansarddach mit der Verdachung)
GIEBELWÄNDE
Die Giebel auf diesem Gebiet waren am meisten in einer Fläche mit der Umgebindekonstruktion der Parterre. Am
häufigsten gab es die Verkleidung der Giebelwände (und nicht nur) mit den senkrecht gelegten Bretter:
- mit senkrechten, engen Dichtungslatten,
- in zwei oder drei waagerechten Schichten, die auf der Wand mit waagerechten Latten geteilt wurden oder die sich
überlappet haben.
Zur Verkleidung der Wände wurde auch verschiedenfarbiger Schiefer genutzt (am meisten in Farben grau, rosa,
seltener weiß – importiert aus England), gelegt in reguläre, geometrische für einzelne Ortschaften charakteristische
Mustern. Es kommen auch Giebel ohne Verkleidung vor – Fachwerkgiebel als eine Erweiterung der Skelettkonstruktion
des Stockwerkes. In der Gestaltung des Giebels und der Giebelwand galt die Regel der symmetrischen Verteilung
ihrer Elemente (Fenster, Teilungen, Bretterverkleidung, u.s.w.).a
Abbildung Nr. 6 –Beispielhafte Bretterverkleidung der Giebel
VERZIERUNG
In der Bretterverkleidung der Giebel und Geländer, und auch der Fensterrahmen, wurde sehr oft mit dem Meißel ein
linsenartiger Streifen, der Zierkerben eingekerbt. In den Umgebindekonstruktionen:
- Säulen und Büge wurden verziert profiliert und eingekerbt, man hatte der Verbindung zwischen der Säule und
dem Bug die Form eines Bogenabschnittes gegeben,
- die Büge wurden eingekerbt und profiliert,
- manchmal wurden Ornamente, die Details aus Stein nachahmten angewandt (Kragsteine, das Bossenwerk, Säulen
mit Kannelüren).
ANSTRICH
Vereinzelt wurden die Balken und die Dichtung des Blockbaus weiß angestrichen und die Füllung des Fachwerks
(der Flechtwerkwand) wurde am meisten geweißt und in der Region Jelenia Góra wurde sie leicht rosig. Die
Fachwerkkonstruktion aus Holz und Elemente der Umgebindekonstruktion wurden meistens dunkel angestrichen
(dunkelbraun), obwohl sie auf der deutschen Seite auch in helleren Farben angestrichen sind (gelb, grün, bläulich).
Abbildung Nr. 7– Beispielhafte Formen der Verzierung der
Bretterverkleidung
Abbildung Nr. 8- Beispielhafte Verzierung der Säulen
KONSTRUKTION
Umgebindekonstruktionen – die im Dreiländereck Polen – Tschechien – Deutschland vorkommen, sind eine einzigartige
Verbindung der nebeneinander auf dem Gebiet der ehemaligen Oberlaustitz bestehenden Konstruktionssysteme. Sie
sind eine Verbindung der Log Cabin-, Säulen-, Skelett- und gemauerten Konstruktion in einer Ausführung. Sie bilden
ein für dieses Gebiet charakteristischer, regionaler Typ der ländlichen – und Stadtkonstruktion von Wohngebäuden
und von Wohn- und Wirtschaftsgebäuden (Gehöften). Die Umgebindekonstruktion ist allgemein auf dem Gebiet des
lausitzer Siedlungswesens bekannt, deswegen wird sie manchmal lausitzer Bauweise benannt. Sie kommt am meistens
in stöckigen Gebäuden vor, mit dem Fachwerkstock und der Parterre mit einer Skelettkonstruktion (Pfähle und Bohlen)
oder der Log Cabin, sowie in Parterrehäuser mit dem Log Cabin-Umgebinde Wohnteil (Weberstube). Es kommen auch
Umgebindehäuser mit Kniewand vor, die die Nutzung des auf der Umgebindekonstruktion gestützten Dachgeschosses
für die Wohnungszwecke erleichtern. In Abhängigkeit von der Art der Verbindung der Büge und Säulen teilen sich
diese Konstruktionen auf ältere, sog. mit langem Bug und neuere Ausführungen – sog. mit kurzem Bug. Vereinzelt sind
ältere Konstruktionen, sog. mit langem Bug (einheitliche) – wo die fixierenden Büge mit zweistöckiger Säule verbunden
und außer die Pfahlkopfplatte und Grundmauer verlängert sind, sich am meisten auf dem waagerechten, mittleren
Fachwerk enden und eine Art des festen „fränkischen“ Fachwerks bilden. Ein neuerer Typ ist die Konstruktion mit den
kurzen Büge, die sowohl in den mehrstöckigen als auch in den Parterre-Gebäuden vorkommt, die auf der Trennung
der Konstruktion der Fachwerkwand des Stockes von der Säulenkonstruktion der Parterre, die die Holzwand umgibt
beruht. Kurze Säulen, mit der Höhe eines Stockwerkes stützen in den mehrstöckigen Gebäuden die Fachwerkwand mit
Hilfe von zwei Balken (des Rähmholzes und der Grundmauer der Fachwerkwand), und in den Parterre-Gebäuden – den
Dachstuhl – mit Hilfe eines Balkens (das Rähmholz), auf dem die Sparren gelegt sind. Im neueren Typ der Konstruktion
mit der kurzen Büge – wurde das Fachwerk der Stockwand vereinfacht, in der sich die Fachwerkwände mit den
Eckbalken verbinden, die nur mit einzelnen Streben verstärkt sind. Auf dem Gebiet der Umgebindebebauung hat die
Konstruktion mit der kurzen Büge verschiedene Varianten, mit Rücksicht auf die Methode und Form der Verbindung
der Säule mit den Bügen, die aus folgenden Elementen zusammengesetzt werden können:
- gerade, sich kreuzende oder einzelne Büge,
- runde Büge
- Büge, die eine feste Ganzheit mit dem Rähmholz in Form einer Zirkelausführung bilden (charakteristisch für die Region
Türchauer Kessel und Oberlausitz auf der deutschen Seite),
- mit Bügen in Form der unkonstruktiven Keile (dreieckigen oder bogenförmigen).
Historische Säulen, die die Konstruktion stützen, wurden am meisten auf einer flachen steinigen oder (in neueren
Ausführungen) auf einem hohen Betonuntermauer, seltener auf Felsblocken, eingegrabenen Steinen, Pfähle oder tief
gemauerten Fundament gestützt. Die häufigste Konstruktionslösung ist die Anwendung des Baumaterials entsprechend
der Funktion der Räume und dementsprechend: der Wohnteil – die Stube im Erdgeschoss – ist in der Regel als Long
Cabin gebaut und von der Umgebindekonstruktion umgeben, das Stockwerk, überwiegend mit Wohnfunktion – in der
Fachwerkkonstruktion (Flechtwerkwand)), und die Wirtschaftsräume und Räume für die Tierzucht und der Flur – in der
gemauerten Steinkonstruktion. Durch die Anwendung von verschiedenen Lösungen und Konstruktionsmaterialien
wird deshalb die Konstruktion des Umgebindehauses als „Mischkonstruktion“ genannt.
Abbildung Nr. 9- Beispiele der Verbindung der Säule mit dem Rähmholz in
der Konstruktion mit dem kurzen Buga
Rysunek 10 - Rodzaje konstrukcji domów przysłupowych: ze ścianką
kolankową i piętrowych (starszego typu – długomieczowe i nowszego typu
– krótkomieczowe), o różnych rozstawach słupów (do 6,0-7,0 m tzw.
szerokoprzęsłowe i o wąskim rozstawie słupów tzw. wąskoprzęsłowe).
FENSTER UND TÜREN
Um die Tür- und Fensteröffnung herum wurden gewöhnlich die Gurte (Gewände) angewandt, die mehr verziert als
in der anderen Regionen waren. In den stöckigen Gebäuden, in den gemauerten Wänden, kommen die steinigen
Türgewände in Form von Portalen vor, mit der symmetrischen Lage der Seitenfensterchen, die den Flur erhellen,
verziert mit den geschmiedeten Ziergitter.
Abbildung Nr. 11 – Lösungen für Türen und Fenster

Podobne dokumenty