Sztuczna inteligencja

Komentarze

Transkrypt

Sztuczna inteligencja
Sztuczna inteligencja
Russell S.J., Norvig P., (1995) : Artificial Intelligence : A Modern Approach, Prentice Hall.
Winston H.P., Horn, B.K.P. (1992): Artificial Intelligence, Addison-Wesley, 3rd Ed.
Sieci neuronowe
i algorytmy ewolucyjne
Artificial Intelligence is … the
study of the computations that make it
possilible to perceive, reason, and act [P.Winston]
- the engineering goal of AI is to solve real-world problems
- the scientific goal : models of KR, theory of reasoning,...
Systemy inteligentne : auto-adaptacja
I. Wprowadzenie
• zdolność poprawienia jakości swojego działania poprzez zdobywanie
nowych doświadczeń
• zdolność dobierania parametrów pracy w zależności od efektów
• umiejętność rozwiązywania zadań
• zdolność doskonalenia strategii uczenia się
Jerzy KORCZAK
email :[email protected]
http://www.korczak-leliwa.pl
http://citi-lab.pl http://kti.ue.wroc.pl
1
2
Od PERCEPTRONU do hybrydowych systemów inteligentnych
Test inteligencji programu: czy jest to możliwe?
A real-life Turing test: An interviewer (sitting in a separate room)
asks a series of questions that are randomly directed to either a
computer or a person. Based on the answers, the interviewer must
distinguish which of the two has answered the question. If the
interviewer is not able to distinguish between them, then the computer
is intelligent.
• Systemy auto-adaptacyjne
Perceptron [Rosenblatt,1958], Adaline [Widrow, 1962]
• Pierwszy program grajacy : Checkers [Samuel, 1963]
• Systemy ekspert: DENDRAL, MYCIN, AQVAL [1970 -]
• Reprezentacja wiedzy : frames [Minsky, 1975]
• Multilayer-Perceptron, Kohonen Maps, ... [Rumelhart, 1985]
• Sztuczna ewolucja [Holland, Goldberg, 1989]
• Multi-strategy learning [Michalski, 1990]
• KDD, data mining, intelligent agents [1995 -]
• Web-semantics, [1998 -]
• Inteligentne Roboty, «inteligentne domy», …
• Robo sapiens, a-life, …
Nagroda Loebnera ($100,000) … vs M. Minsky
Szachy : “Deep Blue vs G.Kasparow 3.5 : 2.5”
- 10120 możliwych gier
- 200 M pozycji analizowanych na sekundę
- “opening book & extended book”
3
4
Definicje (cd)
Pojęcie sieci neuronowej
“ ….A neural network is an interconnected assembly of simple
processing elements, nodes, whose functionality is loosely
based on the animal neuron. The processing ability of the
network is stored in the inter-unit connection strengths, or
weights, obtained by a process of adaptation to, or learning
from, a set of training patterns.” — Gurney
• “… systems that are deliberately constructed to make use
of some of the organizational principles that are felt to be
used in the human brain.” — Anderson
• “... a neural network is a system composed of many
simple processing elements operating in parallel whose
function is determined by network structure, connection
strengths, and the processing performed at computing
elements or nodes.” — DARPA Neural Network Study
(1988)
… Sieć neuronowa (sztuczna sieć neuronowa) to ogólna
nazwa struktur matematycznych i ich programowych lub
sprzętowych modeli, realizujących obliczenia lub
przetwarzanie sygnałów poprzez rzędy elementów, zwanych
sztucznymi neuronami.
5
6
1
Korzenie prac badawczych
Neurobiologia (ponad 100 lat temu):
Jak zachowują się komórki nerwowe przy różnych
stymulacjach elektrycznych? Czy istnieje poziom
minimalny aktywacji neuronu? Biorąc pod uwagę fakt że
komórka ma ograniczone wymiary, jak komórki
komunikują się ze sobą?
Psychologia:
Jak uczą się (zapominają, rozpoznają, funkcjonują)
zwierzęta wykonywania określonych zadań?
Badania nad funkcjonowaniem neuronu (ów) ?
Literatura
Russell, S. J., Norvig, P., Artificial Intelligence: A Modern Approach (2nd
ed.), Prentice Hall, 2003.
Kosiński R., Sztuczne sieci neuronowe. Dynamika nieliniowa i chaos, 2007.
Krose B., van der Smagt, An introduction to neural networks, 1996,
http:/neuralnets.eu/materialy/
Rymarczyk M., (red), Decyzje, symulacje, sieci neuronowe,
Tadeusiewicz R., Sieci neuronowe, Warszawa, 1993
http://winntbg.bg.agh.pl/skrypty/0001/
Arabas J., Wykłady z algorytmów ewolucyjnych, WNT 2001
Goldberg D.G., Algorytmy genetyczne i ich zastosowania, WNT 2003.
Michalewicz Z., Algorytmy genetyczne + struktury danych = programy
ewolucyjne, WNT 1999.
http://www.neuralnets.eu/
http://ai.com/
McCulloch and Pitts – model matematyczny neuronu
8
Historia
Model neuronu [McCulloch, Pitts, 1943]
Proces uczenia [Hebb, 1949]
PERCEPTRON [Rosenblatt,1958]
zbieżność algorytmu adaptacji wag
Ograniczenia PERCEPTRONu
błędne stwierdzenie Minskyiego Paperta, [1969]
Problem XOR
Bolzmann Machine [Hopfield, 1982]
Back propagation - MLP [Rumelhart, Parker, Le Cun, 1985]
Self-Adapting Maps [Kohonen, 1980]
sieci Hopfielda [Hopfield, 1982]
… ICANN, IJCNN, ECANN, …
Kilka uwag o sieciach neuronowych (1)
• D.Hebb, in 1949, published The Organization of
Behavior, in which he proposed that the effectiveness of
a synapse between two neurons might be increased by
correlated activity of those two neurons
– used widely in artificial neural models today
– there is also evidence of a biological mechanism in
which neural activity modulates calcium ion flow,
which, in turn, affects the physical structure of
synapses
• Farley and Clark, in 1954 on an early digital computer at
MIT, modeled a network of randomly connected neurons
employing a modified Hebb learning rule that was able to
learn to discriminate between two input patterns
10
Kilka uwag o sieciach neuronowych (2)
• F.Rosenblatt, in 1958, introduced the single-layer
perceptron with adjustable synaptic weights and a
threshold output neuron
•
Rosenblatt
conceptualized perceptrons as consisting of
•
three layers, for sensory, association, and response, but
the weights only varied on the synapses leading to the
single threshold neuron
• He also introduced an error-correction rule (the
perceptron learning rule) to adapt the weights and
proved that if two input classes were linearly separable
• the algorithm would converge to a solution (the
perceptron convergence algorithm)
Kilka uwag o sieciach neuronowych (3)
• P.Werbos, in his 1974 PhD thesis, first demonstrated a
method for training multi-layer perceptrons, essentially
identical to Backprop but the work was largely ignored
• T.Kohonen [1982] introduced SOM algorithms for SelfOrganized Maps, that continue to be explored and
extended today
• D.Parker [1982] published an algorithm similar to Backprop,
which was ignored.
• Y. LeCun [1985] published an algorithm similar to
Backprop, which was again ignored
12
2
Kilka uwag o sieciach neuronowych(4)
Historia (2)
• D.Ackley, G.Hinton, and T.Sejnowski [1985] introduced the
Boltzmann machine (the first successful realization of a
multilayered neural network)
Diwersyfikacja badań w latach 90.
Machine learning: mathematical rigor, Bayesian methods,
infomation theory, support vector machines (now state
of the art!), ...
• D.Rumelhart, G.Hinton, and C.Williams [1986] introduced
Backprop, the first widely recognized learning algorithm for
multilayer perceptrons or neural networks
Computational neurosciences: workings of most
subsystems of the brain are understood at some level;
research ranges from low-level compartmental models of
individual neurons to large-scale brain models
• T. Sejnowski and C. Rosenberg [1986] introduced NETtalk,
a text-to-speech neural network system trained using
Backprop.
13
Przykłady - Autentyfikacja biometryczna
Twarz
Normalisation Apprentissage et
+ Codage
Reconnaissance
Détection des yeux
Moment
Vert
Bleu
Hue
Saturation
IntenJezeli
té
Filtre Trouver Trouver Inondation +
de base
Y
X
Convolution
Extraction
Decyzja
Raw
Feature
Glos
Fréquence
Transformation de l’ondelite
Normalisation Apprentissage et
+ Codage
Reconnaissance
Normalised
Feature
w1
Przyjac
Odrzucic
Baza danych
Badge
Effacer les
Jezelilences
Réseau des
neurones
Face Module: Ekstrakcja cech charakterystycznych
Video
Acquisition
Face
Detection
Face Feature
Localization
Feature
Extraction
Feature
Normalisation
…
w2
C0 C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7
C9 C10 C11 C12
C13 C14
Temps
C15
Réseau des
neurones
15
16
System IBE-AT: technologia agentowa
Interpretacja obrazów satelitarnych
Jeśli
to
17
18
3
Alvinn
Sieci neuronowe: cel i projektowanie
Wiedza o zadaniu do nauczenia podana jest w postaci
zbioru przykładów, zwanym zbiorem uczącym (training
examples).
Specyfikacja sieci neuronowej określa:
• architekturę: zbiór neuronów i połączeń międy nimi. Każde
połaczenie ma określona wagę (weight),
•model neuronu: informacja o procesie obliczeniowym w
neuronie,
• algorytm uczacy (learning algorithm): stosowany do
nauczenia sieci (poprzez modyfikacje wag połączeń).
Autonomous
driving at 70 mph
on a public
highway
Camera
image
30 outputs
for steering
4 hidden
units
30x32 weights
into one out of
four hidden
unit
30x32 pixels
as inputs
Cel: generalizacja przykładów tak aby sieć poprawnie
rozpoznawała (rozwiązywała, klasyfikowała ) nowe przykłady.
Mózg vs komputer
Numbers
Niektóre zastosowania NN w zarządzaniu
Von Neumann
computer
(a.d. 2005)
Human brain
# elements
1010 - 1012 neurons
107 - 108 transistors
# connections / element
104
10
switching frequency
103 Hz
109 - 1010 Hz
energy / operation
10-16 Joule
10-6 Joule
power consumption
10 Watt
100 - 500 Watt
reliability of elements
low
reasonable
reliability of system
high
reasonable
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Modelowanie procesów decyzyjnych
Wspomaganie decyzji menedżerskich
Diagnostyka ekonomiczna przedsiębiorstw
Planowanie i optymalizacja wielokryterialna
Prognozowanie decyzji kupna-sprzedaży
Ocena ryzyka, kredyty
Optymalizacja portfela akcji
Monitorowanie, systemy zabezpieczeń, identyfikacja
Wyszukiwanie informacji, e-intelligence
21
Wprowadzenie do metod ewolucyjnych
Metody sztucznej ewolucji
22
Algorytmy genetyczne
Programowanie genetyczne
Systemy klasyfikatorow
Strategie ewolucyjne
Metody heurystyczne (ang. hill climbing)
Niech będzie dana funkcja f(x,y) do maksymalizacji oraz operator R ktory
n-1 n-1
n n
«przemieszcza» punkt (x ,y ) do (x ,y ) w ten sposob ze
n n
n-1 n-1
f(x ,y ) > f(x ,y )
Podstawa symulacji :
Ewolucja populacji rozwiązan poprzez procesy
selekcji, krzyzowania, mutacji i reprodukcji
Dwie klasy operatorów :
1) korzystający jawnie z gradientu funkcji f
n-1 n-1
2) korzystający tylko z oceny funkcji f w otoczeniu punktu (x ,y )
Ch. DARWIN « On the Origin of Species by Means of Natural
Selection », 1859
Metody ewolucyjne (ang. evolution-based methods)
« surivival of the fittest »
J.Korczak, ULP
23
J.Korczak, ULP
24
4
Proces ewolucji – populacja początkowa
J.Korczak, ULP
Proces ewolucji – populacja końcowa
25
Maksymalizacja funkcji
J.Korczak, ULP
26
Projekt iBE-AT
Expert Discovery and Database
Connections
each 5 sec
Time series
provider
Consulting and simulations
Time series
aggregation
each 1 min
Oracle iAS
server
Database
Quotes
Experts
Clients
Supervisor
J.Korczak, ULP
27
Internet Bourse-Experts - Agent Technology
Expert Generator
J.Korczak, ULP
28
Podsumowanie
• Algorytmy ewolucyjne (AE) optymalizuja zagadnienia przy
zmiennych ciaglych lub dyskretnych, przy czym liczba
zmiennych moze byc duza
• AE nie wymagaja informacji o pochodnych
• AE maja zastosowanie przy zlozonych przestrzeniach
funkcji kosztu
• Adaptacyjność i modularność
• ‘Robustness’
• Latwość implementacji
• Nie jest konieczna dogłebna znajomość działania modelu
• Latwość hybrydyzacji (sieci neuronowe, heurystyki)
• Latwość implementacji rownoległej algorytmu
J.Korczak, ULP
29
J.Korczak, ULP
30
5

Podobne dokumenty

SIwF-4-Sieci neuronowe

SIwF-4-Sieci neuronowe • “… systems that are deliberately constructed to make use of some of the organizational principles that are felt to be used in the human brain.” — Anderson • “... a neural network is a system comp...

Bardziej szczegółowo