Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków biopodobnych

Komentarze

Transkrypt

Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków biopodobnych
VI Uroczysty Obiad
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Warszawa, 16 września 2010
Czwartkowy
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Strona
1 z 10
www.ceestahc.org
Leki biopodobne - definicja
ƒ Lek biopodobny (biofarmaceutyk naƑladowczy) to lek zbliǏony
lecz nie identyczny w odniesieniu do leku biologicznego, który
zostaų dopuszczony do obrotu. Termin „leki biopodobne”
odnosi sie do leków starajČcych sie naƑladowađ leki
biologiczne, w odróǏnieniu od terminu leki generyczne, który
odnosi sie do leków chemicznych.
ƒ Taka koncepcja leku biologicznego stosowana jest przez wiele
instytucji, np. EMA (European Medicines Agency), FDA (Food
and Drug Administration)
Leki biopodobne
ƒ Leki wytwarzane metodami biotechnologicznymi rozszerzyųy
moǏliwoƑci terapii wielu chorób, w tym uwaǏanych
dotychczas za nieuleczalne
ƒ SČ to np. wrodzone defekty enzymatyczne czy teǏ
niedokrwistoƑđ wynikajČca z niedoboru erytropoetyny lub
niewystarczajČcej odpowiedzi komórek szpiku na ten czynnik
krwiotwórczy
Leki biopodobne
ƒ ok. 500 mln pacjentów byųo, lub obecnie jest leczonych
biolekami
ƒ ocenia siħ, Ǐe do 2010 r. leki biotechnologiczne bħdČ stanowiđ
ok. 50% wartoƑci rynku leków (w 2004 r. – 20%)
ƒ pod koniec 2006 r. w USA zarejestrowano 125 leków
biotechnologicznych (najwiħksze grupy to: cytokiny, hormony,
czynniki krzepniħcia, przeciwciaųa monoklonalne, szczepionki
VI Uroczysty Obiad
Temat
Czwartkowy
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Prelegent
Radosław Rudź
Warszawa, 16 września 2010
Strona
2 z 10
www.ceestahc.org
ƒ W 2004 roku zaczČų siħ proces wygasania ochrony
patentowej na leki biologiczne I generacji:
– czynniki stymulujČce wzrost granulocytów G-CSF:
filgrastim, lenograstim
– interferony a2a i a2b
– erytropoetyny ɲ i ɴ
Ochrona patentowa
Preparat
Wskazania kliniczne
Patent w USA
Nutropin
zaburzenia wzrostu
wygasá
Patent w UE
wygasá
Abbokinase
niedokrwienie
wygasá
wygasá
Humulin
cukrzyca
wygasá
wygasá
Ceredase
choroba Gauchera
wygasá
wygasá
Streptase
niedokrwienie
wygasá
wygasá
Intron A
zapalenie wątroby typu B i C
wygasá
wygasá
Serostim
zespóá wyniszczenia w AIDS
wygasá
nie dotyczy
Humatrope
zaburzenia wzrostu
wygasá
nie dotyczy
Epogen, Procrit, Eprex
niedokrwistoĞü
2013 (przedáuĪony)
wygasá (2004)
Neorecormon
niedokrwistoĞü
nie dotyczy
wygasá (2006)
TNKase
zawaá serca
wygasá (2005)
wygasá (2005)
Actimmune
choroby ziarniniakowe
2012
wygasá (2004)
Activase
zawaá serca
2010
wygasá (2005)
Proleukin
HIV
2012
wygasá (2005)
Neupogen
hipoplazja szpiku
2015
wygasá (2006)
Nowicki M., Zimmer-Nowicka J. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2007; 3(3): 120-127
ƒ Pierwsze regulacje dotyczČce kwestii leków biopodobnych w
kontekƑcie ich rejestracji zawarto w dyrektywie Parlamentu
Europejskiego z 2004 r. (European Directive 2004/27/EC)
ƒ EMEA (obecnie EMA) wydaųa zalecenia dotyczČce leków
biopodobnych w 2005 r.
VI Uroczysty Obiad
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Warszawa, 16 września 2010
Czwartkowy
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Strona
3 z 10
www.ceestahc.org
Dossier rejestracyjne
ƒ Podmiot ubiegajČcy siħ o dopuszczenie do obrotu na terenie
Unii Europejskiej leku biopodobnego zobowiČzany jest do
wskazania leku referencyjnego (leku biologicznego, którego
struktura i dziaųanie sČ naƑladowane przez lek biopodobny,
który zostaų juǏ dopuszczony do obrotu na terenie UE).
ƒ Ten sam lek referencyjny musi byđ punktem odniesienia we
wszystkich czħƑciach dossier rejestracyjnego:
– jakoƑđ leku
– bezpieczeŷstwo
– skutecznoƑđ
ƒ Wytyczne zwracajČ uwagħ na wysokČ zųoǏonoƑđ leków
biologicznych oraz potencjalnie istotny wpųyw nawet
niewielkich zmian w procesie produkcyjnym na skutecznoƑđ i
profil bezpieczeŷstwa leków biologicznych
ƒ Podmiot ubiegajČcy siħ o dopuszczenie do obrotu
zobowiČzany jest do przeprowadzenia odpowiednich badaŷ
klinicznych oraz do przedstawienia odpowiednich danych
przedklinicznych
ƒ Wymagane jest przeprowadzenie badania skutecznoƑci leku w
odpowiednim wskazaniu lub wskazaniach rejestracyjnych
VI Uroczysty Obiad
Czwartkowy
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Warszawa, 16 września 2010
Strona
4 z 10
www.ceestahc.org
ƒ JeƑli lek referencyjny ma kilka wskazaŷ, podmiot
odpowiedzialny musi wykazađ skutecznoƑđ i bezpieczeŷstwo
leku biopodobnego we wszystkich wskazaniach
ƒ W pewnych przypadkach dane wykazujČce biopodobnoƑđ w
jednym wskazaniu mogČ byđ ekstrapolowane na inne
ƒ ZaleǏy to od:
– praktyki klinicznej
– dostħpnej literatury naukowej
– dowodów wskazujČcych na taki sam mechanizm dziaųania i
zaangaǏowanie tych samych receptorów we wszystkich wskazaniach
Wymagania rejestracyjne
ƒ substancja aktywna zastosowana w leku biopodobnym musi
byđ podobna wg kryteriów molekularnych i biologicznych, do
substancji aktywnej z leku referencyjnego
ƒ postađ farmaceutyczna, siųa i droga podania leku
biopodobnego powinny byđ identyczne w stosunku do leku
referencyjnego
ƒ w przypadku jakichkolwiek róǏnic niezbħdne jest dostarczenie
dodatkowych dowodów na porównywalnoƑđ obu leków
Lek generyczny a
biopodobny
ƒ w stosunku do leków biopodobnych nie moǏna zastosowađ
pojħcia analogicznego do terminu „generyk” bČdǍ
„biogeneryk”
ƒ wytyczne EMA jednoznacznie stwierdzajČ, Ǐe, w
przeciwieŷstwie do leków chemicznych, leków
biotechnologicznych nie moǏna w prosty sposób kopiowađ
VI Uroczysty Obiad
Czwartkowy
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Warszawa, 16 września 2010
Strona
5 z 10
www.ceestahc.org
Wytyczne EMA
ƒ wytyczne EMA skųadajČ siħ z:
– czħƑci ogólnej - regulacje dotyczČ wszystkich leków biopodobnych
– czħƑci szczegóųowej - zbiór regulacji dla poszczególnych rodzajów
preparatów:
• ludzkie rekombinowane erytropoetyny
• ludzki G-CSF
• ludzka insulina
• ludzki hormon wzrostu
Hierarchia regulacji EMA
dot. leków biopodobnych
Mellstedt, H. et al. Ann Oncol 2008; 19: 411
Europejskie wytyczne dot.
leków biopodobnych
VI Uroczysty Obiad
Czwartkowy
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Warszawa, 16 września 2010
Strona
6 z 10
www.ceestahc.org
Europejskie wytyczne dot.
leków biopodobnych
Aspekty kliniczne i
„pozakliniczne”
ƒ wymagania dotyczČce czħƑci „pozaklinicznej” odnoszČ siħ do
oceny farmako – toksykologicznej
ƒ wymagania odnoƑnie czħƑci klinicznej – farmakokinetyka,
farmakodynamika, skutecznoƑđ, bezpieczeŷstwo
(pharmacovigilance, ocena ryzyka ukierunkowana szczególnie
na immunogennoƑđ leku biopodobnego)
Aspekty kliniczne –
farmakokinetyka (FK)
ƒ uzasadnienie przyjħtego modelu badania (jedna dawka,
ustalenie plateau odpowiedzi FK, wielokrotne badania
ustalajČce parametry FK)
ƒ standardowe badania typu „cross-over” nie sČ zalecane dla
biaųek o dųugim czasie póųtrwania (np. przeciwciaųa, biaųka
pegylowane) oraz biaųek, dla których prawdopodobne jest
tworzenie przeciwciaų
VI Uroczysty Obiad
Czwartkowy
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Warszawa, 16 września 2010
Strona
7 z 10
www.ceestahc.org
Aspekty kliniczne –
farmakodynamika (FD)
ƒ wybór parametrów weryfikujČcych biopodobnoƑđ w aspekcie
farmakodynamiki powinien byđ oparty na ich zdolnoƑci do
wykazania skutecznoƑci terapeutycznej
ƒ farmakodynamiczne badania porównawcze leku referencyjnego i
biopodobnego powinny byđ przeprowadzone w ramach populacji
umoǏliwiajČcej obserwacjħ moǏliwych róǏnic w FD
ƒ konstrukcja i czas trwania badania musi byđ uzasadniona przez
podmiot odpowiedzialny
ƒ wytyczne zalecajČ badania FK/FD dla ustalenia zaleǏnoƑci efektu
terapeutycznego od dawki
ƒ zalecana jest analiza FD z zastosowaniem wiħcej niǏ jednej dawki
leku
Aspekty kliniczne farmakodynamika
Dawka leku wybrana do
badania powinna mieĞciü
siĊ w zakresie stromej
czĊĞci krzywej
dawka-odpowiedĨ
Aspekty kliniczne bezpieczeŷstwo
ƒ nawet w przypadku dowodów na porównywalnČ skutecznoƑđ
terapeutycznČ leku biopodobnego i referencyjnego, mogČ
wystħpowađ róǏnice w profilu bezpieczeŷstwa (rodzaj,
stopieŷ ciħǏkoƑci i czħstoƑđ wystħpowania dziaųaŷ
niepoǏČdanych)
ƒ bezpieczeŷstwo interwencji (w tym równieǏ ocena stosunku
benefit – risk) musi byđ monitorowane równieǏ po rejestracji
leku
ƒ czħƑđ dossier dotyczČca bezpieczeŷstwa powinna uwzglħdniađ
potencjalne dziaųania niepoǏČdane wynikajČce z odmiennego
procesu produkcji leku biopodobnego w stosunku do
referencyjnego
VI Uroczysty Obiad
Czwartkowy
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Warszawa, 16 września 2010
Strona
8 z 10
www.ceestahc.org
Aspekty kliniczne bezpieczeŷstwo
ƒ w procesie rejestracji produktu biopodobnego podmiot
odpowiedzialny musi przedstawiđ plan dųugofalowego
monitorowania skutecznoƑci i dziaųaŷ niepoǏČdanych, w tym
immunogennoƑci (pharmacovigilance)
ƒ system zarzČdzania ryzykiem/pharmacovigilance powinny byđ
wdroǏone juǏ w momencie rejestracji
ƒ stosowanie siħ podmiotu odpowiedzialnego do zobowiČzaŷ
dotyczČcych bezpieczeŷstwa podlega Ƒcisųemu monitoringowi
Wytyczne specyficzne
ƒ odzwierciedlajČ:
– róǏnice w trudnoƑci opracowania poszczególnych leków
biologicznych
– specyfikħ leków (aspekty dotyczČce efektywnoƑci i profilu
bezpieczeŷstwa)
ƒ stČd róǏne wymagania w procesie rejestracji
Wytyczne dla G-CSF vs
erytropoetyna
VI Uroczysty Obiad
Czwartkowy
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Warszawa, 16 września 2010
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Strona
9 z 10
www.ceestahc.org
European Public
Assessment Report (EPAR)
ƒ proces dopuszczenia leków biopodobnych do obrotu na
terenie UE koŷczy siħ wydaniem raportu EPAR
ƒ raport ma postađ dostħpnego publicznie podsumowania
procesu dopuszczenia do obrotu, tworzony jest we
wspóųpracy z podmiotem odpowiedzialnym
ƒ celem raportu jest zwiħkszenie transparentnoƑci procesu
dopuszczenia leku biopodobnego do obrotu
Leki biopodobne
zatwierdzone przez EMA
ƒ rekombinowana somatotropina (Sandoz,
Biopartners)
ƒ rekombinowana ludzka erytropoetyna (Sandoz,
Hexal, Medice, Hospira)
ƒ filgrastim (Ratiopharm, Teva, Sandoz)
VI Uroczysty Obiad
Czwartkowy
Specyfika leków biologicznych i
biopodobnych w polityce
refundacyjnej i cenowej
Temat
Wytyczne EMA w sprawie rejestracji leków
biopodobnych
Prelegent
Radosław Rudź
Warszawa, 16 września 2010
Strona
10 z 10
www.ceestahc.org
WČtpliwoƑci
ƒ brak zharmonizowanych wytycznych Ƒwiatowych odnoƑnie
wymagaŷ dla rejestracji leków biopodobnych
ƒ niejasne wymogi dotyczČce przedųoǏenia szczegóųowej
dokumentacji niezbħdnej w procesie rejestracji leku
ƒ niesprecyzowane kryteria weryfikacji planu dųugotrwaųego i
peųnego monitorowania dziaųaŷ niepoǏČdanych leku (w tym
oceny jego immunogennoƑci) oraz braku skutecznoƑci
ƒ brak zdefiniowanych wymagaŷ dla danych z badaŷ
przedklinicznych i klinicznych, które majČ na celu wykazanie
biorównowaǏnoƑci
Materiaųy referencyjne
ƒ Guideline on similar biological medicinal products (CHMP/437/04), 2005
ƒ Guideline on similar biological medicinal products containing
biotechnology-derived proteins as active substance: non-clinical and
clinical issues
ƒ Guideline on similar biological medicinal products containing
biotechnology-derived proteins as active substance: quality issues
(EMEA/CHMP/BWP/49348/2005), 2006
ƒ Nowicki M., Zimmer-Nowicka J. Biofarmaceutyki oryginalne i leki
biopodobne – co naleǏy wiedzieđ, aby zapewniđ bezpieczeŷstwo leczenia?
Onkologia w Praktyce Klinicznej 2007; 3(3): 120-127
ƒ Zuniga L., Calvo B. Regulatory aspects of biosimilars in Europe. Trends in
Biotechnology 2007; 27(7): 385-387
Dziħkujħ za uwagħ
[email protected]

Podobne dokumenty