w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

Komentarze

Transkrypt

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
W NUMERZE:
WIEŚCI Z WOJEWÓDZTWA
4
Najlepszy produkt turystyczny województwa pomorskiego 2012
Z ŻYCIA POMORSKIEGO OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
5
8
10
12
O nas: Działalność doradcza w powiecie tczewskim
Podsumowanie Jesiennych Targów Ogrodniczo-Nasiennych
Kaszubska Jesień Rolnicza
Najpiękniejsze króliki i szynszyle
POMORSKA IZBA ROLNICZA
14
15
15
16
18
19
20
21
Pomorski Piknik Mięsny
Posiedzenie Zarządu Pomorskiej Izby Rolniczej
Harmonogram spotkań z Sekretarzem Stanu w Ministerstwie Rolnictwa
i Rozwoju Wsi Panem Kazimierzem Plocke
Pomorska Izba Rolnicza na dożynkach 2012
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Chojnice
Pomorska Izba Rolnicza współorganizatorem targów jesiennych 2012
Światełko w tunelu: technologia LED
Dzieci rolników na koloniach
Ograniczyć konkurencję!
str. 32
Na plantacjach zbóż ozimych, jesienne
zwalczanie chwastów jest kolejnym,
po zaprawianiu ziarna, elementem
ochrony roślin. Ochrona plantacji jesienią ma na celu eliminację konkurencyjnych chwastów i zapewnienie prawidłowego rozwoju młodych roślin zbóż
w początkowym okresie ich wzrostu
i rozwoju.
DLA WSI I REGIONU
22
23
25
Rozstrzygnięcie konkursu wojewódzkiego AgroLiga 2012
Nowe trendy w rozwoju agroturystyki na Pomorzu
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
ZARZĄDZANIE GOSPODARSTWEM ROLNYM
27
30
31
Dochodowość gospodarstw ekologicznych w roku 2010
na podstawie badań PL FADN
Pozarolnicza działalność gospodarcza (cz. II)
Warto przeczytać
NA POLACH I ŁĄKACH
32
34
35
Ograniczyć konkurencję!
Znaczenie potasu w płodozmianie
Przypominamy – październik
W CHLEWNI I OBORZE
36
37
39
40
42
44
45
Kandydaci do medali (cz. II)
Rzepak i jego pochodne w żywieniu trzody chlewnej
Pstro w chlewiku
Hodowla królików mięsnych
Owczarstwo w zaniku?
Przypominamy - październik
Wykaz hodowców trzody chlewnej objętych oceną wartości użytkowej...
W TROSCE O ŚRODOWISKO
46
Kolejne kroki wdrażania Dyrektywy Azotanowej
Z WIZYTĄ U ROLNIKA
51
Ekologiczna pasieka w osadzie Biernatka
DONIESIENIA
53
54
56
57
Dożynki Powiatowe w Kartuzach
Święto Plonów na Jasnej Górze
Konkurs kulinarny na potrawy z warzyw
Święto Plonów w gminie Główczyce
W DOMU I ZAGRODZIE
58
59
60
Niezwykły owoc
Jeżyna bezkolcowa - doskonała na nalewki
Królewski smakołyk
Rzepak i jego pochodne
w żywieniu trzody chlewnej
str. 37
W procesie przerobu nasion rzepaku
powstają produkty uboczne, które
w żywieniu zwierząt stanowią ważne źródło białka oraz łatwo dostępnej
energii.
Hodowla królików
mięsnych
str. 40
Chów królików jest ważnym i przyszłościowym, z gospodarczego punktu widzenia, kierunkiem produkcji
zwierzęcej. Mięso królicze, dzięki niezaprzeczalnym walorom dietetycznym i smakowym, zyskało ostatnio
dużą popularność.
OFERTY
ROZRYWKA DLA DOROSŁYCH I DLA DZIECI
RAPORT Z RYNKU
3
Wieści z województwa
Najlepszy produkt turystyczny
województwa pomorskiego 2012
W
prowadzonym przez Polską Organizację Turystyczną konkursie na „Najlepszy produkt
turystyczny”, w edycji 2012, zakończony został etap wojewódzki. Komisja, w skład której weszli
przedstawiciele pomorskiego środowiska turystycznego i regionalnych mediów, wyłoniła tegorocznych
zwycięzców. Pierwsze miejsce zajął Międzynarodowy Park Kulturowy Faktoria w Pruszczu Gdańskim
– zrekonstruowana osada handlowa z okresu wpływów rzymskich. Wśród laureatów znalazł się również
Ośrodek Kultury Morskiej w Gdańsku, który zajął
drugie miejsce, ex aequo z Muzeum Kultury Ludowej
Pomorza w Swołowie.
Międzynarodowy Park Kulturowy Faktoria w Pruszczu Gdańskim
- zwycięzca etapu wojewódzkiego konkursu
„Na najlepszy produkt turystyczny” w roku 2012
Oficjalne wręczenie nagród pomorskim laureatom
nastąpiło podczas regionalnych Obchodów Światowego Dnia Turystyki 28 września br., w Gdańsku. Laureaci etapu regionalnego zostaną zgłoszeni do eliminacji
ogólnopolskich. Tam powalczą o uzyskanie Certyfikatu Polskiej Organizacji Turystycznej, gwarantującego
miejsce w gronie topowych produktów Polski promowanych przez POT w kampaniach reklamowych
w Polsce i za granicą.
Polska Organizacja Turystyczna od 2003 roku jest
organizatorem konkursu: „Na najlepszy produkt tury-
4
styczny”. Ma on na celu wyłonienie najbardziej atrakcyjnych, nowatorskich i przyjaznych dla turystów produktów turystycznych oraz ich popularyzację. Idea
konkursu zakłada również wspieranie inicjatyw regionalnych i lokalnych, których efektem jest tworzenie
nowych produktów turystycznych. Wszyscy laureaci
otrzymują Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej, który jest gwarancją najwyższej jakości proponowanej oferty.
Od 2008 roku konkurs odbywa się według nowych
zasad regulaminowych. Po raz pierwszy przyznany
został wówczas Złoty Certyfikat POT. Pretendować do
tej nagrody mogą produkty nagrodzone Certyfikatem
w latach ubiegłych.
W dotychczasowych edycjach konkursu co roku
nagradzane były także produkty turystyczne z województwa pomorskiego. Zapraszamy do zapoznania się
z wszystkim certyfikowanymi produktami Pomorza.
Certyfikowane produkty turystyczne województwa
pomorskiego:
2003 - zamek w Gniewie
2003 - zabytkowy kompleks pocysterski w Pelplinie
2003 - Jarmark św. Dominika w Gdańsku
2004 - Gdynia Sailing Days
2004 - wycieczka tematyczna po Słowińskim Parku
Narodowym
2004 - Mistrzostwa Świata w Poławianiu Bursztynu
w Jantarze
2005 - Oblężenie Malborka - historyczna impreza plenerowa
2006 - Dni Rybaka w Kątach Rybackich
2007 - Vivat Vasa! - bitwa Dwóch Wazów w Gniewie
2008 - Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku
2009 - Muzeum Bursztynu w Gdańsku
2011 - Magic Malbork Show
Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku otrzymało
Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej w 2008 roku
(red.)
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
O NAS
W ramach cyklu prezentującego jednostki organizacyjne
PODR w Gdańsku, przedstawiamy
Biuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Tczewie.
Działalność doradcza w powiecie tczewskim
B
iuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego
w Tczewie swoją działalnością obejmuje teren
powiatu tczewskiego, w skład którego wchodzą
trzy gminy wiejskie: Subkowy, Tczew i Morzeszczyn,
gmina wiejsko-miejska Pelplin, gmina miejsko-wiejska
Gniew oraz miasto Tczew. Od kwietnia 2012 r. biuro
mieści się przy ul. Wojska Polskiego 6 w Tczewie.
Powiat tczewski to region niezwykły. Jego wyjątkowość tkwi
w różnorodności kultury, przyrody i krajobrazów. Obok obszarów
nizinnych, występują polodowcowe wzniesienia, malownicze krawędzie doliny Wisły oraz małe,
rozległe kompleksy leśne i liczne
jeziora. Oprócz bogactw naturalnych, o atrakcyjności naszego
powiatu świadczą liczne zabytki
kultury materialnej. Do najcenniejszych z nich należy zaliczyć
bazylikę katedralną w Pelplinie,
zamek krzyżacki w Gniewie, zabytkowy most na Wiśle w Tczewie, liczne kamienice, dworki, kościoły i przydrożne
kapliczki. Powiat jest również częścią regionu kociewskiego, którego wciąż żywy i barwny folklor stanowi
ważny element tożsamości tutejszych mieszkańców.
Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
w Pelplinie
Zamek krzyżacki w Gniewie
Powiat tczewski usytuowany jest w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, około
50 km od Gdańska. Obejmuje on fragment Doliny Wisły, Pojezierza Starogardzkiego, a także część Żuław
Wiślanych. Powiat leży przy głównym szlaku komunikacyjnym - na skrzyżowaniu dróg krajowych nr 91
i 22.
Warunki rolnicze w powiecie są dobre. Według
klasyfikacji przeważają grunty klasy III i IV. Plony podstawowych upraw rolniczych są skorelowane z warunkami produkcji i znacznie przekraczają średnie plony
w województwie.
Ogólna powierzchnia powiatu to 67 226,41 ha. Użytki rolne zajmują 48 724,51 ha, lasy i parki 10 485,17 ha,
grunty pod wodami 1 461,1 ha.
W powiecie jest ponad 3300 gospodarstw rolnych.
Największą grupę stanowią gospodarstwa poniżej
10 ha (około 2 100). W strukturze zasiewów największy udział mają zboża - 75%, okopowe - 7% i przemysłowe - 7% wszystkich zasiewów. W okolicach Tczewa
prowadzona jest produkcja sadownicza. Produkcja
zwierzęca na terenie powiatu rozwija się w trzech kierunkach: chów bydła (mlecznego i opasowego), trzody
chlewnej oraz drobiarstwa (głownie brojlery).
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
5
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Działania doradcze BP ODR Tczew wynikają ze
specyfiki naszego powiatu oraz zadań realizowanych
w ramach priorytetów PODR. Obejmują działania w zakresie: poprawy konkurencyjności sektora rolnego, poprawy środowiska naturalnego na obszarach wiejskich
i poprawy jakości życia na obszarach wiejskich.
Biuro powiatowe prowadzi doradztwo i organizuje szkolenia w zakresie: ekonomiki, rachunkowości
i organizacji gospodarstw rolnych, w szczególności
obejmujące: wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, zachowanie dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego wsi
pomorskiej, organizację grup producenckich, marketing i przedsiębiorczość, unowocześnianie wiejskiego
gospodarstwa domowego i agroturystykę, ekologię
i ochronę środowiska, w tym programy rolnośrodowiskowe, nowoczesne technologie produkcji rolniczej
z uwzględnieniem Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej.
Czempion XXI Pomorskiej Wojewódzkiej Wystawy Zwierząt
Hodowlanych w Lubaniu w kategorii „Jałówki 16 - 19 miesięcy”
- właściciel Piotr Murawski z Gogolewa, gm. Gniew
Wspieramy działania mające na celu rozwój pozarolniczych form aktywności gospodarczej mieszkańców wsi. Pomagamy rolnikom i innym mieszkańcom
obszarów wiejskich w sporządzaniu dokumentacji
niezbędnej przy ubieganiu się o pomoc finansowaną lub współfinansowaną ze środków pochodzących
z funduszy Unii Europejskiej lub innych instytucji.
Rolnicy podnoszą swoje kwalifikacje poprzez
udział w organizowanych kursach, seminariach i pokazach. Młodzi rolnicy mogą wykazać się swoją wiedzą w organizowanej corocznie Olimpiadzie Młodych
Producentów Rolnych. Olimpiada organizowana jest
przez Biuro Powiatowe ODR i Zespół Szkół Agrotechnicznych oraz Ogólnokształcących w Swarożynie. Rolnik z naszego powiatu, Pan Michał Klaus ze wsi Zabagno, w bieżącym roku brał udział w krajowym finale
Olimpiady Młodych Producentów Rolnych, w którym
zajął V miejsce.
6
Powiatowa Olimpiada Młodych Producentów Rolnych i BHP
w ZSAiO w Swarożynie
W miejscowości Lignowy Szlacheckie zarejestrowane jest Stowarzyszenie „Kociewskie Forum Kobiet” skupiające KGW z terenu powiatu. Pracownicy
Ośrodka Doradztwa Rolniczego współpracują ze stowarzyszeniem w realizacji niektórych projektów. Razem organizujemy Powiatowy Turniej Kół Gospodyń
Wiejskich (w tym roku już po raz szesnasty). Wspólną
inicjatywą jest również Powiatowy Przegląd Stołów
Bożonarodzeniowych.
Laureatki XVI Powiatowego Turnieju Kół Gospodyń Wiejskich 2012
- KGW Tczewskie Łąki
Powiatowy Przegląd Stołów Bożonarodzeniowych
(Tczew, grudzień 2011)
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Corocznie, wraz z samorządami, organizowany
jest konkurs „Piękna Wieś”, mający na celu poprawę
estetyki wsi oraz integrację środowiska wiejskiego.
Promujemy również produkt tradycyjny, organizując
szkolenia oraz przeglądy, aby zachować dziedzictwo
kulturowe regionu kociewskiego.
przedyskutowano aktualną sytuację gospodarstw miejscowych rolników. Udział wzięli zaproszeni przedstawiciele instytucji działających na rzecz rolnictwa
z terenu województwa pomorskiego, lokalne władze
samorządowe, członkowie organizacji rolniczych oraz
rolnicy powiatu tczewskiego.
Duże znaczenie dla naszej działalności ma współpraca ze Starostwem Powiatowym, samorządami gminnymi, Biurem Powiatowym ARiMR w Tczewie, Pomorską
Izbą Rolniczą, Zakładem Doświadczalnym Oceny Odmian w Radostowie, Gminnym Związkiem Rolników
Kółek i Organizacji Rolniczych w Tczewie, Powiatowym
Lekarzem Weterynarii, Kasą Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego oraz miejscowymi bankami.
Pracownicy BP ODR w Tczewie:
Krzysztof Czarnotta
p.o. kierownik BP ODR w Tczewie
doradca rolny i rolnośrodowiskowy
Gospodarstwo Państwa Renaty i Damiana Piernickich w Nowej
Cerkwi, gm. Morzeszczyn - laureatów I miejsca w powiatowym
konkursie „Piękna Wieś 2012” w kategorii „Gospodarstwo rolne”
W marcu bieżącego roku odbyło się I Forum Rolnicze powiatu tczewskiego, zorganizowane z inicjatywy
Starosty Tczewskiego oraz kierownika Biura Powiatowego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Tczewie.
tel. kom. 797 010 634
e-mail: [email protected]
Adam Klimczak
doradca rolny i rolnośrodowiskowy
tel. kom. 797 010 635
e-mail: [email protected]
Zbigniew Kozakiewicz
starszy doradca
tel. kom. 797 010 636
e-mail: [email protected]
Alina Laskowska
doradca rolnośrodowiskowy
i specjalistka WGD
tel. kom. 797 010 637
e-mail: [email protected]
I Forum
Rolnicze
Powiatu
Tczewskiego
(zamek
w Gniewie,
14.03.2012 r.)
Na Forum omówiono zasady Dobrych Praktyk
Rolniczych, poinformowano o możliwości uzyskania
pomocy na prowadzenie gospodarstw rolnych oraz
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
Wiesław Sosnowski
doradca rolny i rolnośrodowiskowy
tel. kom. 797 010 640
e-mail: [email protected]
Opracowali pracownicy
BP ODR w Tczewie
7
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Podsumowanie Jesiennych
Targów Ogrodniczo-Nasiennych
W dniach 8 - 9 września br., w Starym Polu, odbyły się
kolejne, tym razem już XVIII Jesienne Targi OgrodniczoNasienne. Organizatorami imprezy byli: Pomorski Ośrodek
Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Oddział w Starym
Polu, Samorząd Województwa Pomorskiego i Sekretariat
Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich. Patronat
medialny nad targami objęli: Wrota Pomorza, Radio Gdańsk,
Dziennik Bałtycki, Gazeta Malborska i Dziennik Elbląski.
J
esienne Targi Ogrodniczo-Nasienne na stałe zapisały się w kalendarzu imprez plenerowych
organizowanych w naszym regionie. Celem Targów jest promocja
firm branży ogrodniczej, nasiennej, rolno-spożywczej oraz instytucji działających na rzecz rolnictwa
i obszarów wiejskich, a także lokalnej przedsiębiorczości. Służą one
nawiązaniu szerokich kontaktów
handlowych oraz wzajemnej wymianie doświadczeń.
Co roku gościmy dużą liczbę
wystawców. W tej edycji Targów
było ich 250, w tym ok. 180 firm
oferujących bogaty wybór materiału szkółkarskiego – owocowego,
ozdobnego i nasiennego, a także
elementy architektury ogrodowej,
wyposażenie mieszkań, nawozy
i środki ochrony roślin, zajmujących się ekologią, odnawialnymi
źródłami energii, wystawiających
produkty pszczelarskie, materiały budowlane, systemy grzewcze,
motoryzację, prasę fachową. Na
targach obecne były również: organizacje rolnicze, agencje, izby rolnicze, banki i doradztwo rolnicze.
Na Wystawie Rzemiosła Artystycznego 34 twórców ludowych
zaprezentowało m.in.: malarstwo,
hafty, wyroby szydełkowe, rzeźbę, wyroby z bursztynu i srebra,
wyroby z siana, słomy i wosku
pszczelego, ceramikę.
Na Targach można było posmakować regionalnych produktów
kulinarnych, które przygotowały
panie z 13 Kół Gospodyń Wiejskich
i wystawcy indywidualni.
8
Dla miłośników zwierząt przygotowaliśmy wystawę ptactwa
ozdobnego i gołębi oraz królików.
Uczestniczyło w niej 25 hodowców,
przedstawicieli Elbląskiego Związku Hodowców Gołębi Rasowych
i Drobiu Ozdobnego oraz hodowcy indywidualni, którzy zaprezentowali ciekawe, niezwykle barwne okazy. Wystawa ta cieszyła się
bardzo dużym zainteresowaniem
zwiedzających.
W bieżącym roku targi wzbogaciło „Święto Mleka” zorganizowane w sobotę przez Okręgową
Spółdzielnię Mleczarską „Maluta”
z Nowego Dworu Gdańskiego.
Celem tej imprezy była popularyzacja spożycia mleka i produktów
mlecznych. W programie „Święta
Mleka”, oprócz degustacji wyrobów mleczarskich OSM Maluta,
znalazły się liczne konkursy o tematyce mleczarskiej oraz loteria
z nagrodami. Podczas podsumowania imprezy wręczono odznaczenia i wyróżnienia producentom
mleka - dostawcom OSM Maluta.
Tradycyjnie Targom towarzyszył Staropolski Przegląd Piosenki Biesiadnej „Śpiewaj razem
z nami”, którego celem jest ożywienie i integracja amatorskiego ruchu
artystycznego na wsi i w małych
miasteczkach, sięganie do tradycji muzycznych regionu, tworzenie nowych opracowań znanych
utworów oraz popularyzowanie
wspólnego śpiewania. W tym roku
uczestniczyło w nim 25 zespołów
i 1 solistka. Zespoły przyjechały do
nas z Powiśla, Kociewia, Kaszub
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
i Żuław oraz Warmii i ziemi chełmińskiej. Były to:
- „Czerninianki” z Czernina,
- „Żuławianki” z Ostaszewa,
- „Wiecznie Młodzi” z Tczewa,
- „Fisolki” z Tczewa,
- „Jutrzenka” z Lubichowa,
- „Wesoła Gromadka” z Tychnów,
- Zespół Folklorystyczny „Marezianki” z Kwidzyna,
- Zespół Ludowy „Wrzos” z Braniewa,
- „Tęcza Warmii” z Braniewa,
- „Ton-Lira”, Polski Związek Niewidomych z Braniewa,
- „Stokrotka” z Pieniężna,
- „Pomerania” z Kisielic,
- Kapela „Kaszëbsczi Psotë”
z Reszek,
- „Tolkmiczanki” z Tolkmicka,
- „Bambino” z Lubichowa,
- Zespół Ludowy „Marezianki”
z Marezy,
- „Sasanki” z Suchacza,
- „Nowalijki” z Chełmna,
- „Kalina” z Jędrychowa,
- „Żuławianki” z Kończewic,
- „Motławianki” z Przezmarka,
- „Sentyment” z Tolkmicka,
- „Cyganeczki” z Cygan,
- Zespół Instrumentalno-Wokalny
„Zbychowianki” ze Zbychowa,
- duet poetycko-akordeonowy
z Ostaszewa,
- solistka Hanna Florek z Wiercin.
Wszystkie zespoły otrzymały upominki od organizatorów
przeglądu, Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego. Dodatkowo swoje nagrody przyznali liczni
sponsorzy.
Korzystając z okazji, serdecznie dziękujemy sponsorom, dzięki
którym uczestnicy przeglądu zo-
stali obdarowani dodatkowymi,
atrakcyjnymi nagrodami.
Sponsorami tegorocznej edycji
Targów byli:
• Marszałek Województwa Pomorskiego
• Poseł Tadeusz Cymański
• Senator Andrzej Grzyb
• Agencja Nieruchomości Rolnych
• Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Oddział Terenowy w Gdyni
• Agencja Rynku Rolnego, Oddział
Terenowy w Gdyni
• Pomorska Izba Rolnicza
• Bank Gospodarki Żywnościowej
w Malborku
• Bank Spółdzielczy w Malborku
• Bank Spółdzielczy w Stegnie
• Starosta Powiatu Braniewskiego
– Krzysztof Kowalski
• Starosta Powiatu Malborskiego
– Mirosław Czapla
• Starosta Powiatu Nowodworskiego – Ewa Dąbska
• Starosta Powiatu Sztumskiego
– Wojciech Cymerys
• Burmistrz Urzędu Miasta i Gminy Kisielice – Tomasz Koprowiak
• Burmistrz Urzędu Miasta i Gminy Nowy Dwór Gdański
– Jacek Michalski
• Burmistrz Urzędu Miejskiego
w Pieniężnie – Kazimierz Kiejdo
• Wójt Gminy Gardeja
– Kazimierz Kwiatkowski
• Wójt Gminy Lubichowo
– Sławomir Bieliński
• Wójt Gminy Miłoradz
– Tadeusz Biliński
• Rejonowy Związek Rolników,
Kółek i Organizacji Rolniczych
w Malborku – Michał Kubach
• Związek Plantatorów Buraka Cukrowego w Malborku
• Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska „MALUTA” w Nowym Dworze Gdańskim.
Podczas Targów przyznano
wyróżnienie targowe za walory
marketingowe stoiska. Tegorocznym laureatem został „Jan-Sad”
Szkółka Roślin Ozdobnych i Owocowych, Jan Dziadkiewicz, Sętal,
gmina Dywity (koło Olsztyna).
W drugim dniu Targów dominowała współczesna muzyka rozrywkowa. Na scenie wystąpiły zespoły „Jaśko Band” z Susza i „Novi”
z Dzierzgonia.
Piękna, słoneczna, wręcz letnia
pogoda zachęciła wielu gości do
zwiedzenia Targów. Stare Pole odwiedziło prawie 18 tys. osób. Większość opuszczała tereny wystawowe
z zakupionymi roślinami ozdobnymi i owocowymi. Z pewnością
wzbogacą one okoliczne ogrody.
Przygotowanie tak ważnej i dużej imprezy nie byłoby możliwe bez
zaangażowania wielu osób.
Składamy serdeczne podziękowania wszystkim pracownikom
PODR, którzy swoją pracą przyczynili się do sprawnego przebiegu
XVIII Jesiennych Targów Ogrodniczo-Nasiennych.
Dziękujemy wszystkim wystawcom oraz zwiedzającym Targi
i zapraszamy w przyszłym roku, na
kolejne imprezy wystawiennicze organizowane przez Oddział Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Starym Polu.
Komisarz Targów
Adam Kopeć
„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejski.”
Staropolski Przegląd Piosenki Biesiadnej „Śpiewaj razem z nami” współfinansowany był ze środków Unii Europejskiej
w ramach Pomocy Technicznej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
9
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Kaszubska Jesień Rolnicza
W dniach 15 - 16 września br. roku, na terenie Pomorskiego
Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lubaniu koło Kościerzyny
odbyła się już XV Kaszubska Jesień Rolnicza. Była ona
połączona z Samorządowo-Diecezjalnymi Dożynkami
Województwa Pomorskiego, Diecezji Pelplińskiej, Powiatu
Kościerskiego i Gminy Nowa Karczma.
J
uż po raz dziesiąty Targom towarzyszyła Wojewódzka Wystawa Królików i Szynszyli, a po
raz piąty Zawody Konne w Powożeniu Zaprzęgami o Memoriał Wojciecha Dąbrowskiego, człowieka,
który całą swoją karierę zawodową poświęcił rozwojowi hodowli
koni na Pomorzu.
Współorganizatorami Kaszubskiej Jesieni Rolniczej byli: Samorząd Województwa Pomorskiego,
Duszpasterstwo Diecezji Pelplińskiej, Starostwo Powiatowe w Kościerzynie, Gmina Nowa Karczma,
Pomorska Izba Rolnicza, Krajowe
Centrum Hodowli Zwierząt, Pomorski Związek Hodowców Koni
i Pomorski Ośrodek Doradztwa
Rolniczego w Gdańsku.
Patronat medialny sprawowali: Radio Gdańsk, Dziennik Bałtycki, TVP Gdańsk, portal Kościerski.
info, Rolniczy Portal Informacyjny
„Kultura Wsi”, Katolicka Rozgłośnia Diecezji Pelplińskiej „Radio
Głos”, Pielgrzym i Wrota Pomorza.
Sponsorami Kaszubskiej Jesieni Rolniczej byli: Agencja Mo-
10
dernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa, Agencja Nieruchomości
Rolnych, Izba Rolnicza, Bank Gospodarki Żywnościowej, PZU,
Zakłady Mięsne „Gzella”, Browar Amber, Iglotex, Regionalna
Dyrekcja Lasów Państwowych
w Gdańsku, Przedsiębiorstwo
Handlowo-Usługowe „Anmiros”
Andrzej Derlecki z Grabowa, gmina Bobowo.
Jak co roku, głównym punktem
pierwszego dnia Targów była ocena królików i szynszyli oraz wybór
czempionów i wiceczempionów
wystawy. Króliki oceniane były
w trzech kategoriach: rasy duże,
średnie i małe oraz szynszyle. Zwiedzający mogli przyjrzeć się sposobom takiej wyceny i jednocześnie
podziwiać najpiękniejsze okazy
hodowlane tych zwierząt. Ponadto
można było zobaczyć inne zwierzęta, takie jak: gołębie, ptactwo
ozdobne i zwierzęta futerkowe.
Na placu wystawienniczym
można było zapoznać się z produktami wielu firm działających
na rzecz rolnictwa. Były to między
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
innymi firmy ogrodnicze, oferujące
najnowsze odmiany roślin ozdobnych, drzew i krzewów owocowych. Jesień jest okresem nasadzeń
w naszych ogrodach i sadach, dlatego też było duże zainteresowanie zakupami roślin ogrodniczych
różnych gatunków. Swoje oferty
przedstawiły też firmy budowlane, grzewcze oraz przetwórstwo
rolne. Doradztwa udzielały osoby reprezentujące firmy nasienne,
pracownicy Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego, Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa, Agencji Rynku Rolnego,
Agencji Nieruchomości Rolnych
oraz Banków. Można było uzyskać
kompleksowe porady dotyczące
zarówno możliwości pozyskania
środków na inwestycje, jak też zakupu środków do produkcji rolnej.
Takie spotkania wyjaśniają wiele
wątpliwości i pozwalają uzyskać
odpowiedzi na pytania związane z
funkcjonowaniem funduszy strukturalnych i innych form wsparcia
finansowego gospodarstw rolnych
i obszarów wiejskich.
Tegoroczna Kaszubska Jesień Rolnicza była również bogata
w stoiska promujące powiaty.
Niedziela miała szczególnie świąteczny charakter, a to za
przyczyną Samorządowo-Diecezjalnych Dożynek Województwa
Pomorskiego, Diecezji Pelplińskiej,
Powiatu Kościerskiego i Gminy
Nowa Karczma, które są czasem
dziękowania Panu Bogu za dary
ziemi, ale także dziękowania rolnikom za trud ich mozolnej pracy.
Uroczystości dożynkowe rozpoczęły się Mszą Świętą, której
przewodniczył i wygłosił słowo
Sekretarz Krajowego Duszpasterstwa Rolników ksiądz prałat Stanisław Sojka. Rolę starościny dożynek pełniła Anna Bieganowska
z Darżewa, pow. Lębork, zaś starosty Roman Błażejewski z Brzezin,
gmina Osie, powiat świecki, województwo kujawsko-pomorskie,
Diecezja Pelplińska.
Po Mszy Świętej nastąpiło
podsumowanie całorocznej pracy
rolniczej. Były wyróżnienia najlepszych rolników oraz bogata pre-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
zentacja dorobku wsi. Korowód
dożynkowy, pod przewodnictwem
jeźdźców na koniach z Szymbarka
i orkiestry Begama z Kościerzyny,
przeszedł pod scenę, gdzie odbyło
się podzielenie chleba, dożynkowe
przemówienia oraz podsumowanie różnych konkursów.
Jako pierwszy podsumowano
konkurs na najpiękniejszy wieniec dożynkowy. Komisja dokonała wyboru trzech najpiękniejszych,
spośród 38 różnobarwnych wieńców przywiezionych ze wszystkich rejonów województwa, i przyznała: I miejsce Sołectwu Gorzyno,
II miejsce - Sołectwu Borucino,
III miejsce – Sołectwu Mikołajki
Pomorskie. Wyróżnienie otrzymał
Gminny Ośrodek Kultury w Cewicach za formę i innowacyjny, niekonwencjonalny surowiec użyty
do wyrobu wieńca.
Następnie podsumowano konkurs Agroliga 2012 na szczeblu wojewódzkim (szczegłowe informacje na
ten temat znajdują się na str. 22).
Kolejno podsumowano konkurs „Na najlepsze gospodarstwo
ekologiczne”, którego organizatorami są Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi oraz Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie,
Oddział w Radomiu, we współpracy z Pomorskim Ośrodkiem
Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
i Sekretariatem Regionalnym Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich.
Celem konkursu jest promocja najlepszych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych dla
gospodarstw ekologicznych, upowszechnienie wiedzy o metodach
produkcji ekologicznej oraz wymiana doświadczeń między producentami ekologicznymi. Konkurs prowadzony jest w dwóch
kategoriach.
W kategorii „Ekologia i środowisko” I miejsce zajął Piotr Haftka zamieszkały w Janinie, II miejsce - Andrzej Bruski zamieszkały
w Grądzieniu, a III miejsce – Regina i Mirosław Umerscy zamieszkali
w Zblewie. Wyróżnienie otrzymał
Marek Bronk z Karłowa.
W kategorii „Ekologiczne gospodarstwo towarowe” I miejsce
11
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
zajęli Danuta i Jacek Plotta zamieszkali w Trzcińsku, II miejsce
– Brygida i Andrzej Kąkolowie zamieszkali w Mojuszewskiej Hucie,
a III miejsce – Sławomir Malek zamieszkały w Lubowidzu. Wyróżnienie otrzymali Ewa i Feliks Karniccy zamieszkali w Głobinie.
Na scenie odbyło się również
podsumowanie wyników Wojewódzkiej Wystawy Królików
i Szynszyli. Zdobywcy czempionów i wiceczempionów otrzymali
puchary i nagrody. Piszemy o tym
w oddzielnym artykule.
Tradycyjnie wybrano też hit targów i najokazalsze stoisko. W tym
roku laureatami wyróżnienia za hit
targów zostały Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” z Sierakowic za warkocz sierakowicki
i Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” z Żukowa za kiełbasę przodkowską kruchą. Wyróżnienie za propagowanie tradycyjnych
receptur kulinarnych otrzymały
Spółdzielnia Produkcyjno-Handlowa „Samopomoc Chłopska” z Kolbud, Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” z Karsina oraz
Gminna Spółdzielnia „Samopomoc
Chłopska” ze Skarszew.
Za najokazalsze stoisko uhonorowano Kaszubskie Stowarzyszenie Promowania Sportów Konnych
w Kwirkach za wystawy powozów
i bryczek. Wyróżnienie otrzymały
Zakłady Mięsne Viola Meyer Sp.
z o.o. z miejscowości Lniano.
Od wielu lat, w czasie Kaszubskiej Jesieni Rolniczej, odbywają się
zawody zręcznościowe o Memoriał
Wojciecha Dąbrowskiego. Na początku były to zawody jeździeckie,
a obecnie, już po raz piąty, zawody
w powożeniu w zaprzęgach jed-
12
nokonnych, dwukonnych i kucy.
Zaprzęgi były oceniane pod kątem
atrakcyjności, a powożący nimi pod
kątem zręczności i umiejętności powożenia. Startowało 25 koni, konkurs ukończyły 23 konie. W kategorii „Konie pojedynki” zwycięzcą
został Zbigniew Sznajder powożący koniem Bella, drugie zajął Arkadiusz Kupper powożący koniem
Megi, trzecie Mateusz Lubiński,
powożący koniem Alf.
W kategorii „Pary koni” konkurs wygrali Jarosław Pawłowski powożący końmi fryzyjskimi
Mustang i Wachit. Drugie miejsce
zajął Tomasz Chabowski powożący końmi fryzyjskimi Mustang
i Wachit. Trzecie miejsce zajął Piotr
Lepper powożący końmi Dream
Boy Z i Duranto Z.
W kategorii „Kuce pojedynki” pierwsze miejsce zajęła Ksenia
Marcewicz powożąca kucem Barbi,
drugie Agnieszka Zamiela, trzecie
Kalina Marcewicz, obydwie panie
powoziły również kucem Barbi.
W czasie Targów odbył się też
kiermasz produktów tradycyjnych
i regionalnych oraz konkurs na najlepszą sałatkę. Potrawy te sporządzane i prezentowane były przez
członkinie KGW z województwa
pomorskiego. Taka zespołowa praca integruje społeczność wiejską.
Po oficjalnych uroczystościach
był czas na zabawę i relaks. Na scenie
wystąpiły: Orkiestra Begama, „Bezimienni”, „Iskierki” i „Zjawa” – młodzieżowe zespoły z gminy Nowa
Karczma, działające przy GOK, oraz
„Zgorzałki” ze Zgorzałego. Na zakończenie bawił publiczność zespół
Boys, wielokrotnie bisując. Tuż potem odbyła się zabawa taneczna.
Helena Artyszuk
N
a X Wystawie Królików
i Szynszyli w Lubaniu,
która odbyła się w dniach
15 - 16 września br., prezentowane
i oceniane były króliki i szynszyle
pochodzące ze stad objętych oceną
wartości użytkowej i hodowlanej
przez Krajowe Centrum Hodowli
Zwierząt, oraz stad produkcyjnych.
Króliki podlegające ocenie musiały spełniać następujące warunki:
- być urodzone i wychowane w stadzie wystawcy,
- być w wieku: rasy duże - od
8 miesięcy do 2 lat; rasy średnie
- od 7 miesięcy do 2 lat,
- być zaopatrzone w dokumentację hodowlaną (karta hodowlana
– dotyczy zwierząt pod oceną),
- być zaopatrzone w zaświadczenia o stanie zdrowia wystawione przez urzędowego lekarza
weterynarii, właściwego dla ich
miejsca pochodzenia, z zaznaczeniem szczepień przeciwko
myksomatozie.
Wszystkie zwierzęta ocenia się,
punktując poszczególne cechy, za
które można uzyskać maksymalnie:
- masa ciała - 10 punktów,
- budowa ciała - 20 punktów,
- typ rasowy - 20 punktów,
- jakość okrywy włosowej
- 20 punktów,
- barwa okrywy włosowej
- 10 punktów,
- specyficzne cechy rasowe
- 20 punktów.
Punktację wpisuje się do arkusza oceny i sumuje się, przy czym
maksymalna suma punktów za
wszystkie cechy wynosi 100. Suma
punktów uzyskanych za ocenę fenotypu stanowi podstawę zaliczenia zwierząt do poszczególnych
lokat: 1. lokata - min 94 punkty,
2. lokata min 92 punkty. Po zakończeniu oceny zwierząt, komisja dokonuje metodą porównawczą wyboru czempiona i wiceczempiona
dla poszczególnych grup.
Na tegorocznej wystawie zaprezentowało się 17 hodowców,
w tym 5 rozpoczynających hodowlę w tym roku. Ponadto, w ramach
pokazu, dwóch wystawców zaprezentowało króliki ze swoich stad
produkcyjnych. Łącznie do Lubania
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
X Wystawa Królików i Szynszyli w Lubaniu
Najpiękniejsze króliki i szynszyle
przywieziono 120 królików. Jest to
dynamiczny przyrost w tej niszowej
produkcji. Hodowla królików rzadko jest głównym źródłem dochodu. Z reguły to dodatkowe źródło,
a często wręcz hobby miłośnika
tych pięknych i przyjaznych zwierząt. Taka hodowla może dać sporo
satysfakcji, a zdobywane nagrody
również radość i uznanie innych
hodowców.
W sobotę targową oceny królików dokonała komisja w składzie:
Wilhelmina Gibowska i Liliana
Beszczyńska - inspektorki Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt. Komisja wyróżniła czempionami następujące zwierzęta i ich hodowców:
- w rasach dużych, najliczniejszej
grupie obejmującej rasy: belgijski
olbrzym biały, belgisjki olbrzym
szary, baran francuski i olbrzym
srokacz, czempionem został królik
rasy belgijski olbrzym szary hodowli Pana Mirosława Adamczyka z Łukty. Komisja przyznała dwa
wiceczempionaty: dla królika rasy
belgijski olbrzym szary hodowli
Pana Bogdana Bujaka z Wejherowa
oraz królika rasy olbrzym belgijski biały hodowli Pana Grzegorza
Szczepańskiego z Goleniowa;
- w rasach średnich (nowozelandzki biały, kalifornijski i niebieski wiedeński) czempionem został królik
rasy nowozelandzki biały hodowli Pana Krzysztofa Potrykusa z Gościcina, natomiast wiceczempionem
królik kalifornijski Pana Mirosława
Adamczyka z Łukty;
- ze względu na małą liczebność ras
małych, reprezentowanych przez
rasę hermelin, przyznano tylko
czempiona i uzyskał go królik Państwa Elżbiety i Pawła Wojdów
ze Starkówka.
Zarówno zainteresowani hodowcy, jak i mnóstwo zwiedzających z dużym zainteresowaniem
obejrzeli samą ocenę królików oraz
niestety mniej liczną wystawę i ocenę szynszyli. Obserwuje się stop-
niowy zanik tej hodowli na naszym
terenie podyktowany w główniej
mierze względami ekonomicznymi.
Wśród 7 ocenianych szynszyli standard czempiona zdobyło piękne
zwierzę hodowli Pana Marka Piotrowskiego z miejscowości Karpiny, gm. Sadlinki, a wiceczempiona
szynszyla hodowli Danuty Gągoł
ze Starego Pola.
Zdobywcy czempionów zostali
uhonorowani pucharami wręczanymi przez Marszałka Województwa
Pomorskiego w niedzielę, podczas
uroczystości Samorządowo-Diecezjalnych Dożynek Województwa
Pomorskiego i Diecezji Pelplińskiej.
Ponadto otrzymali nagrody finansowe oraz rzeczowe, których fundatorami byli: Agencja Nieruchomości
Rolnych, Pomorska Izba Rolnicza,
Gminna Spółdzielnia „Samopomoc
Chłopska”z Sierakowic oraz Bank
Gospodarski Żywnościowej.
Maria Gwizdała
„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejski.”
X Wystawa Królików i Synszyli w Lubaniu współfinansowana była ze środków Unii Europejskiej
w ramach Pomocy Technicznej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
13
Pomorska Izba Rolnicza
14
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Posiedzenie Zarządu
Pomorskiej Izby Rolniczej
W
dniu 31 sierpnia br. odbyło się posiedzenie Zarządu Pomorskiej Izby Rolniczej,
w trakcie którego omówiono bieżące sprawy dotyczące funkcjonowania Izby. Zarząd zapoznał
się również z wykonaniem budżetu Pomorskiej Izby
Rolniczej za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2012 roku.
Dyrektor poinformował o możliwości zorganizowania dla Rad Powiatowych Pomorskiej Izby Rolniczej,
w miesiącu listopadzie br., dwudniowej konferencji, która częściowo zostanie sfinansowana z KSOW,
w związku z czym Dyrektor Biura PIR prosi o zgłaszanie
się zainteresowanych do biur PIR. Planowana konferencja miałaby podsumować dotychczasowe działania partnerów KSOW w zakresie promowania „zielonej energii”
pozyskiwanej z biogazu, energii słonecznej i wiatru.
Ponadto Zarząd omówił uczestnictwo Pomorskiej
Izby Rolniczej w uroczystościach dożynkowych i targach jesiennych w 2012 roku.
W czasie posiedzenie ustalono także program Pomorskiego Pikniku Mięsa Wołowego, który ma odbyć się
14 października br. w Chmielnie oraz omówił odbyte
spotkania i posiedzenia.
Członkowie Zarządu i delegat do KRIR zapoznali się
również z korespondencją, która wpłynęła do biura Pomorskiej Izby Rolniczej, i wystąpili z pismami do odpowiednich instytucji i zainteresowanych rolników.
Renata Wiczling
Szanowni Państwo,
wzorem roku ubiegłego, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Pan Kazimierz Plocke, w okresie jesienno-zimowym, odbędzie cykl spotkań z władzami samorządowymi i rolnikami w każdym, z szesnastu powiatów naszego województwa. Spotkania te są okazją do dokonania rocznego bilansu wydarzeń w rolnictwie, a w szczególności
tych, jakie miały miejsce w województwie pomorskim oraz do przekazania informacji w zakresie dalszych kierunków
rozwoju sektora rolniczego w Polsce. W roku bieżącym, głównym partnerem, a także wiodącym organizatorem tychże
spotkań będzie Pomorska Izba Rolnicza.
Poniżej prezentujemy harmonogram przedmiotowych spotkań z uwagą, że szczegóły wydarzeń (miejsca i godziny), przekażemy do szerokiej wiadomości na około dwa tygodnie przed każdym z wydarzeń.
Zainteresowanych zapraszamy także do kontaktu z biurem koordynującym spotkania w Pruszczu Gdańskim:
tel: (58) 303 19 37, e-mail: [email protected]
Harmonogram spotkań:
15 października - Wejherowo / Puck,
29 października - Lębork / Słupsk,
5 listopada - Kartuzy / Kościerzyna,
12 listopada - Bytów / Człuchów,
19 listopada - Chojnice / Starogard,
26 listopada - Gdańsk / Tczew,
3 grudnia - Kwidzyn / Sztum,
10 grudnia - Malbork / Nowy Dwór Gdański.
Licząc na Państwa aktywny udział w spotkaniach, pozdrawiam i łączę wyrazy szacunku,
Jarosław Jelinek
w imieniu:
Sekretarza Stanu Pana Kazimierza Plocke
oraz
Prezesa Pomorskiej Izby Rolniczej Pana Zenona Bistrama
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
15
Pomorska Izba Rolnicza
Pomorska Izba Rolnicza
na Dożynkach 2012
Pomorska Izba Rolnicza, jak co roku, brała czynny udział w wielu uroczystościach
dożynkowych, dziękując Bogu za tegoroczne plony.
W dniach 1 - 2 września br., członkowie Rad Powiatowych PIR uczestniczyli w Ogólnopolskich Dożynkach Jasnogórskich i zarazem w spotkaniu z Zarządem
Krajowej Rady Izb Rolniczej, w sprawie problemów dotyczących obowiązkowych upraw.
Izba wystąpiła z Pocztem Sztandarowym i złożyła
Dary Ołtarza.
•••••••
W dniach 15 - 16 września br. odbyły się jednocześnie Dożynki Prezydenckie w Spale i SamorządowoDiecezjalne Dożynki Województwa Pomorskiego
w Lubaniu.
W Spale godnie reprezentowali Izbę Członkowie
Zarządu Pan Stanisław Anders i Pan Andrzej Tandek,
którzy uczestniczyli także w konferencji nt. przyszłej
Wspólnej Polityki Rolnej. W tym roku Dożynkom Prezydenckim towarzyszyły liczne atrakcje, m.in. pokazy
rzemiosła, kiermasz tradycyjnej polskiej żywności,
występy zespołów ludowych. Ponadto zorganizowano Miasteczko Regionów, w którym prezentowane
były uroki i osiągnięcia poszczególnych województw.
•••••••
W sobotę 15 września, w Dębnicy (gmina Człuchów) odbyły się Dożynki Powiatu Człuchowskiego. Rozpoczęły się uroczystą Mszą Świętą, na której
zostały poświęcone wieńce i ziarno zbóż do tegorocznego wysiewu. Najpiękniejszy wieniec zrobiła gmina
Debrzno.
Pomorską Izbę Rolniczą reprezentował p. Leszek
Łozowicki - Przewodniczący Rady Powiatu Człuchów.
PIR ufundowała nagrodę w turnieju gmin.
16
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
•••••••
Dożynki Gminy Prabuty w miejscowości Trumiejki
- 8 września 2012 r.
•••••••
Pomorska Izba Rolnicza, którą reprezentował
p. Lech Kolaska – Przewodniczący Rady Powiatowej
w Starogardzie Gdańskim, uczestniczyła również
w Dożynkach Gminnych w Skórczu. PIR była fundatorem nagrody.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
•••••••
Dożynki Powiatu Kwidzyńskiego w Sadlinkach
- 9 września 2012 r.
17
Pomorska Izba Rolnicza
W dniach 8 - 9 września Pomorska Izba Rolnicza
brała udział w Dożynkach Archidiecezjalno-Samorządowych Gminy Trąbki Wielkie. Główne uroczystości odbyły się na placu przy Kościele pw. Wniebowzięcia NMP w Trąbkach Wielkich.
Wójt Gminy Trąbki Wielkie serdecznie podziękował
Izbie za bardzo dobrą i owocną współpracę.
Podczas imprezy rozstrzygnięty został konkurs
koron żniwnych oraz przedstawiono rodzinę laureata Wzorowe Rodziny w Archidiecezji Gdańskiej oraz
9 rodzin wyróżniających się. Przewodniczący Rady
Powiatu Gdańskiego PIR Pan Jan Wiczling podziękował wszystkim rolnikom za trud i ich ciężką pracę oraz
wręczył puchar ufundowany przez Prezesa Pomorskiej
Izby Rolniczej.
W trakcie tych uroczystości odbyło się spotkanie
Prezesa Pomorskiej Izby Rolniczej z rolnikami gminy
Trąbki Wielkie oraz z grupą rolników z Niemiec. Prezes przedstawił i omówił zadania oraz zasady działania
Izby. Na bieżąco odpowiadał na zadawane mu pytania.
Anna Zaworska
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR
Powiatu Chojnice
W
dniu 20 września br., w Sali Posiedzeń Urzędu Miasta Czersk odbyło się posiedzenie
Rady Powiatowej Pomorskiej Izby Rolniczej
Powiatu Chojnice.
Przewodniczący Rady Dariusz Dąbrowski przywitał członków Rady Powiatowej i przybyłych gości: Katarzynę Stasiek i Katarzynę Falgowską z Powiatowego
Inspektoratu Weterynarii w Chojnicach, Stanisława
Piesika z ARiMR z Chojnic (w zastępstwie Kierownika
ARiMR w Chojnicach - Marcina Goebela) oraz licznie
przybyłych sołtysów z gminy Czersk.
W trakcie obrad dyskutowano o aktualnych przepisach i problemach weterynaryjnych w trakcie kontroli
w gospodarstwach rolnych, jak również zapoznano się
z aktualnymi działaniami ARiMR.
Gabriela Łozowicka
18
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Pomorska Izba Rolnicza
współorganizatorem targów jesiennych 2012
W
dniach 15 - 16 września
br. Pomorska Izba Rolnicza uczestniczyła w Targach „Kaszubska Jesień Rolnicza”
w Lubaniu i towarzyszącej jej Wojewódzkiej Wystawie Królików
i Szynszyli. Izba, jak co roku, ufundowała nagrody dla wyróżnionych
czempionów, które wręczył Prezes
Zarządu Pan Zenon Bistram.
Targom towarzyszyły liczne
atrakcje, m.in. pokazy rzemiosła
i rękodzieła artystycznego, kiermasz tradycyjnej polskiej żywności oraz występy zespołów ludowych. Była też okazja do spotkań
i integracji rolników, prezentacji
swoich osiągnięć oraz wymiany
doświadczeń.
Renata Wiczling
••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
W
dniach 8 - 9 września br.
Pomorska Izba Rolnicza
uczestniczyła w XVIII
Jesiennych Targach Ogrodniczo-Nasiennych w Starym Polu. Podczas imprezy odbył się Staropolski
Przegląd Piosenki Biesiadnej, na
który Izba ufundowała nagrody
rzeczowe dla trzech uczestników.
Targi są imprezą cykliczną, która na stałe zapisała się w kalendarzu
imprez plenerowych organizowanych w Starym Polu. W rozstawionym namiocie promocyjnym pracownicy PIR udzielali konsultacji,
odpowiadali na pytania zainteresowanych rolników oraz rozdawali czasopisma o tematyce rolniczej.
Anna Bełdycka
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
19
Pomorska Izba Rolnicza
Światełko w tunelu: technologia LED
Wszystkie bez wyjątku gminy i miasta borykają się
z problemami, jakie stwarzają im ogromne koszty energii
elektrycznej. Na początku bieżącego roku koszt jednego
kilowata wzrósł o 15%, a do końca 2016 roku stawka za
energię elektryczną sięgnąć może nawet 100% obecnej jej
wartości! Ten fakt sprawia, że nie sposób będzie uniknąć
drastycznego wzrostu wydatków w budżetach samorządów
i utrzymanie tradycyjnego oświetlenia ulicznego, biur,
placówek oświatowych, czy zdrowia - sięgnie niebotycznych
kwot. W efekcie, dotknie to - wprawdzie pośrednio - każdego
z nas.
W
obecnej chwili, wielu
włodarzy samorządowych stara się oszczędzać energię, gasząc bądź redukując godziny pracy lamp ulicznych.
Biorąc pod uwagę fakt, że uliczne
oświetlenie ma służyć mieszkańcom, takie formy oszczędzania
energii stosowane przez samorządy, nie przysparza im przyjaciół
w społeczeństwie. Zresztą, wczesne wyłączanie lamp bądź ich
niezapalanie w ogóle, mija się po
prostu z logiką. Nie po to bowiem,
władza inwestuje setki tysięcy złotych w montaż i utrzymanie serwisowe oświetlenia, by później ulice
tonęły w ciemnościach.
Rozwiązania problemu wysokości kosztów oświetlenia, poprzez
inwestowanie w energooszczędne
lampy sodowe, szuka wielu spośród miłościwie nam panujących.
Jednakże niewielu z nich zdaje sobie sprawę z faktu, że pobór mocy
podany w specyfikacji tych lamp
wyliczono, po badaniach w warunkach laboratoryjnych! Działające na zasadzie rozgrzewania gazu,
pracujące w trudnych warunkach
atmosferycznych (temp. < 20o C)
lampy te niestety, charakteryzują się
zdecydowanie zwiększonym poborem mocy. Niebagatelną wartością
jest także ilość energii pobierana
przez układ zapłonowy tychże
lamp. Wymiana zatem oświetlenia
na wyładowcze, nawet energooszczędne jest jedynie półśrodkiem,
który doraźnie i nieprzekonująco
reguluje sprawę. O częstej wymianie tego „sprzętu” nawet nie wspominamy.
Co zatem począć z tym fantem?
Cóż, genialne wynalazki Edisona, powoli odkłada się na półkach
historii. Tak zwane „bomby pod
sufitami”, czyli energooszczędne
kompaktowe świetlówki, przepełnione rtęcią i innymi szkodliwymi
dla zdrowia pierwiastkami, także
niech nie liczą na uznanie. Ich szkodliwość bowiem, dawno już wykazano. „Sodówki” na ulicach, w parkach, na ścieżkach rowerowych?
Ano są i pewno jeszcze jakiś czas
będą, ale wobec topiących się łożysk
w okienkach liczników energii
elektrycznej powodowanych ich
kręceniem się w kółko – samorządy nerwowo rozglądają się za innymi rozwiązaniami.
I tu, gdzieś z ciemności, wyłania się rozwiązanie. Technologia
LED, która nie dość, że drastycznie
zmniejsza koszty, to na dodatek
służy długie lata! Jej żywotność,
sięgająca 50 000 godzin pracy, zaczyna być atrakcyjnym rozwiązaniem. W przypadku oświetlenia
ulicznego, gdzie stosuje się diody
z luminoforem, połączone z soczewkami skupiającymi strumień
świetlny zwiększającymi efektywność, oszczędność energii jest
niewiarygodna! Już kilka miast
w Polsce przeprowadziło testy, wymieniając oświetlenie wyładowcze
na LED. Różnice w poborze mocy,
okazały się wręcz zdumiewające! Lampy LED o mocy 28 - 36 W
z powodzeniem zastąpiły tradycyjne „sodówki” o mocy 150 W! Dość
powiedzieć, że godzinny koszt
oświetlenia ulicy czy parku spadł
z około 4,5 zł do około 0,7 zł!
Wyliczono zatem, że inwestycje
w oświetlenie LED, zwracają się po
okresie 3 - 4 lat. A później? Później
to już tylko oszczędności w budżetach i jasność na ulicach. Wysoki
współczynnik oddawania barw
przez LED-y, zwiększony kontrast
oraz światło bardziej zbliżone do
naturalnego sprawiają, że komfort użytkowników zwiększa się,
a bezpieczeństwo nocą na ulicach
i parkach wzrasta, choć mówią, że
pod latarnią najciemniej…
Więcej na temat technologii LED:
ecoart.pl, ledcompany.pl
Lampa uliczna LED 36 W
20
Emil Okrasa
Marcin Pietrasik
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Dzieci rolników na koloniach
J
uż po raz kolejny Pomorska Izba Rolnicza przeprowadziła nabór dzieci na kolonie i półkolonie letnie,
dofinansowane ze środków Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Wzięło w nich udział około 170 dzieci, w wieku od 8 do
16 lat, których przynajmniej jedno z rodziców (prawnych opiekunów) jest ubezpieczone w pełnym zakresie
w KRUS.
Młodzież spędziła wakacje we wspaniałych miejscowościach wczasowych, takich jak: Zakopane, Kościelisko, Świebodzin i Władysławowo.
Kolonie były profesjonalnie zorganizowane, kadra pedagogiczna bardzo odpowiedzialna. W trakcie
pobytu dzieci uczestniczyły w zabawach grach zespołowych, dyskotkach, ogniskach i w wielu innych formach zabawy. Dzieci były zachwycone, nie płakały,
nie marudziły, po prostu nie miały kiedy.
Oto kilka zdjęć z ww. kolonii.
Zakopane
Świebodzin
Równie ciekawie bawiły się dzieci ze Szkoły Podstawowej z Pomlewa (gm. Przywidz) na półkoloniach.
Kościelisko
Pomlewo
Renata Wiczling
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
21
Dla wsi i regionu
Rozstrzygnięcie konkursu
wojewódzkiego AgroLiga 2012
W dniu 15 września br., podczas XVI Kaszubskiej Jesieni Rolniczej w Lubaniu k. Kościerzyny,
nastąpiło rozstrzygnięcie etapu wojewódzkiego konkursu AgroLiga 2012.
A
groLiga to ogólnopolski konkurs, który skierowany jest do rolników i firm działających w otoczeniu rolnictwa. Konkurs przebiega w dwóch
kategoriach, „Rolnicy” i „Firmy”, oraz w dwóch etapach.
Etap I odbywa się na szczeblu wojewódzkim i organizowany jest przez wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego, zaś etap II odbywa się na szczeblu krajowym,
a jego organizatorem jest Redakcja Audycji Rolnych
Programu 1 TVP S.A. we współpracy ze Stowarzyszeniem AgroBiznesKlub. Tradycyjny patronat pełnią:
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Prezes ARiMR
i Prezes ARR.
Celem tego konkursu jest wyłonienie oraz promocja
najlepszych gospodarstw i najlepszych firm w naszym
województwie. Zwycięzcy w obu kategoriach otrzymują tytuł Mistrza Województwa Pomorskiego i przechodzą do drugiego etapu konkursu, w którym walczą
o tytuł Mistrza Kraju.
Kapituła konkursu, działając na podstawie regulaminu konkursu AgroLiga 2012, wyłoniła tegorocznych
zwycięzców.
W kategorii „Rolnicy”:
I miejsce i tytuł Mistrza Województwa Pomorskiego
zdobyli Państwo Anna i Czesław Odya zamieszkali
w Łęgu, gmina Czersk.
Państwo Odya prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni 80 ha, specjalizujące się w produkcji trzody
chlewnej w cyklu zamkniętym i bydła opasowego. Od
2003 r. prowadzą dodatkowo działalność gospodarczą
dotyczącą wyposażenia budynków inwentarskich oraz
import i handel maszynami i ciągnikami rolniczymi.
II miejsce zdobył Pan Ryszard Parchem zamieszkały
w Leśnie, gmina Szemud. Rolnik prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 30,33 ha UR. Główne kierunki produkcji to trzoda chlewna i bydło opasowe.
22
III miejsce zajął Pan Kazimierz Jeske zamieszkały
w Bychowie, gmina Gniewino, który prowadzi gospodarstwo o powierzchni 175 ha, o kierunku produkcja
roślinna i uprawia: zboża, rzepak i grochopeluszkę.
W kategorii „Firmy”:
I miejsce zajęła firma Hodowla Zwierząt, Rzeźnia,
Masarnia ,,Sychta” z Miechucina, gmina Chmielno.
Bracia Jan i Marian Sychta prowadzą firmę zajmującą się ubojem bydła i trzody chlewnej, przerobem
mięsa i sprzedażą wyrobów w dwóch sklepach firmowych, tj. w Sierakowicach i Gdyni.
II miejsce zajęło PHU Ubojnia Drobiu „Hubart” Piotr
i Maria Powęzka z Bruskowa Wielkiego, gmina Słupsk.
Ubojnia Drobiu „Hubart” prowadzi rozbiór i konfekcjonowanie drobiu. Poleca konsumentom z naszego regionu świeży drób oraz wędzonki drobiowe.
III miejsce zajęła Wytwórnia Pasz „Schaap-Pol” Sp. z o.o.
z Połczyna, gmina Puck.
Od 1994 r. firma jest producentem mieszanek paszowych pełnoporcjowych i uzupełniających dla drobiu i trzody. Dostarcza swoje produkty bezpośrednio
do ferm hodowlanych, gospodarstw rolnych oraz do
punktów sprzedaży detalicznej.
Podczas uroczystości puchary laureatom konkursu
wręczyli: Marszałek Województwa Pomorskiego - Mieczysław Struk, Prezes Pomorskiej Izby Rolniczej - Zenon
Bistram oraz p.o. Dyrektor Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku - Krzysztof Pałkowski.
Składam serdeczne gratulacje zarówno zwycięzcom, jak i wszystkim uczestnikom tegorocznej edycji
konkursu AgroLiga 2012.
Finał krajowego etapu konkursu AgroLigi 2012
odbędzie się w 2013 roku w Warszawie.
Alina Chojnacka
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
Nowe trendy w rozwoju agroturystyki
na Pomorzu
P
ocząwszy od lat 90-tych turystyka rozwijana na
terenach wiejskich stanowi fundamentalny element polityki wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich.
Powszechnie uważa się, że turystyka organizowana na wsi, zwłaszcza agroturystyka, przynosi wiele
korzyści w różnych dziedzinach, przede wszystkim
w rolnictwie, małej przedsiębiorczości i ochronie środowiska. Stąd też ten rodzaj działalności znalazł swoje
stałe miejsce w strategiach rozwoju, planach unijnych,
krajowych i regionalnych.
Głównym celem rozwijania turystyki wiejskiej jest
poprawa warunków życia na wsi oraz aktywizacja
ludności wiejskiej do podejmowania różnych działalności pozarolniczych.
Rozwój turystyki na wsi umożliwia:
- różnicowanie działalności gospodarczej,
- dodatkowe dochody dla rolników,
- tworzy miejsca pracy,
- hamuje odpływ ludności z terenów wiejskich.
Stan rozwoju agroturystyki zależny jest nie tylko od rolników, ale również od zainteresowanych tą
działalnością władz lokalnych, administracji samorządowej i rządowej oraz lokalnych organizacji. Dopiero
współdziałanie różnych podmiotów, wspierane przez
liderów wiejskich przyczynia się do realizowania podstawowych funkcji – zadań stawianych agroturystyce
(J. Sikora, A. Wartecka-Ważyńska).
Funkcje agroturystyki
Funkcja ekonomiczna – ważne nowe miejsca pracy,
nawet sezonowe (zwłaszcza dla kobiet, emerytów,
osób bezrobotnych). Szacuje się, że jedno gospodarstwo agroturystyczne uruchamia na obszarze wiejskim około 10 miejsc pracy, przy stosunkowo dużo
niższych nakładach niż nakłady potrzebne na jedno
miejsce pracy w przemyśle (około 40%).
Funkcja kulturowa – agroturystyka promuje wartości
kulturowe, często odtwarza dawne zwyczaje, obrzędy,
wartości religijne. Jest znakomitym wyrazem edukacji
kulturowo-poznawczej. Uczy ochrony przyrody, promuje żywność produkowaną ekologicznie.
Funkcja poznawcza – umożliwia „powrót do korzeni”, poznanie pracy rolnika, produkcji i przetwórstwa.
Kształtuje właściwy stosunek do wsi i tradycji wiejskiej.
Funkcja integracyjna – wymiana usług, informacji, nawiązywanie przyjaźni z ludźmi z różnych środowisk.
Funkcja humanistyczno-społeczna – sprzyja uczeniu
się, tolerancji, zdobywaniu pozycji społecznej, wyzwala pomysły na działalność twórczą. Sprzyja kształtowaniu wrażliwości na dziedzictwo kulturowe, poszanowaniu przyrody i środowiska.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
Cechy agroturystyki
Istnieją pewne trudności ze ścisłym zdefiniowaniem takich pojęć, jak agroturystyka, turystyka wiejska, ekoturystyka, jednak wszystkie te formy posiadają wspólne cechy odróżniające agroturystykę od
turystyki masowej.
Agroturystyka:
- odbywa się na terenach wiejskich, jest dostosowana do
warunków wiejskich (mała skala przedsięwzięcia, kontakt z naturą, dziedzictwem kulturowym, tradycją);
- zaspokaja potrzeby człowieka, związane z praktycznym uczestniczeniem w procesach produkcji żywności, w życiu rodziny oraz społeczności wiejskiej;
- zaspokaja poznawcze potrzeby człowieka w zakresie
produkcji rolniczej czy etnografii;
- zaspokaja emocjonalne potrzeby (potrzeba ciszy,
kontaktu ze zwierzętami, przyrodą, powrotem do
miejsc dzieciństwa).
Jeśli agroturystykę pozbawimy elementu poznawczego i emocjonalnego, a sprowadzimy ją do funkcji
noclegowni, niewiele będzie się różniła od form konwencjonalnych albo wypadnie zdecydowanie gorzej.
W krajach UE na taką formę wypoczynku przeznacza
się prawie jedną trzecią urlopu (28%) i najchętniej turyści korzystają z wyjazdów weekendowych.
Wszelkie prognozy wskazują na to, że agroturystyka będzie rozwijała się nadal, a w przyszłości
usługi te będą droższe. Źródłem tych przypuszczeń są
zmiany, jakie nastąpiły w społeczeństwie na przestrzeni ostatnich lat. Zmieniły się i nadal zmieniają uwarunkowania społeczne, gospodarcze, środowiskowe
i technologiczne oraz postawy konsumentów usług.
Zmiany uwarunkowań turystycznych i zachowań turystów wpływają na kształtowanie nowych trendów
w rozwoju turystyki.
Najważniejsze trendy globalne i zmiany,
wpływające na kształtowanie ofert
i nowe trendy w agroturystyce
• Postępujący proces starzenia się społeczeństw
(wcześniejsze emerytury, wyższy dochód). Emeryci
– grupa o dużej ilości wolnego czasu, wolna od zo-
23
Dla wsi i regionu
bowiązań rodzinnych, szukająca nowych rozrywek
i wrażeń. Grupa chętnie korzystająca z ofert agroturystycznych, zainteresowana pobytem przed lub po
sezonie. Preferują miejsca, gdzie są mile przyjmowani, goszczeni.
• Wzrost liczby osób samotnych, korzystających
z krótszych urlopów, nastawionych na luksus, szukających oryginalności, miejsc, gdzie można uciec
od stresu. Przy wyższych dochodach turyści szukają
ofert bardziej zróżnicowanych i urozmaiconych, niebanalnych, pozwalających na zaspokojenie ich pasji.
• Nastawienie na poznanie i przeżycia emocjonalne. Popyt na produkty dziedzictwa kultury i natury. Taki turysta szanuje miejscowe zwyczaje, kulturę
i religię. Szuka miejsc przyjaznych i ofert pozostawiających wrażenia sentymentalne i powraca w swoje
stałe, ulubione miejsca.
• Wzrost świadomości ekologicznej. Wybór miejsc,
gdzie zarówno przyroda, jak i mieszkańcy są przyjaźnie nastawieni do turystów. Goście wybierają
oferty mniej szkodliwe dla środowiska, wyrażają
wolę przystosowania się do miejscowych warunków. Zainteresowani są produkcją żywności, lokalnymi przysmakami, turystyką kulinarną.
• Wzrastająca świadomość zdrowotna. Cenione jest
czyste środowisko, świeże produkty żywnościowe,
najlepiej produkowane ekologicznie. Wzrasta zainteresowanie możliwościami odnowy biologicznej,
oczyszczania organizmu, wczasami specjalistycznymi. Turystyka zdrowia i urody.
• Zwiększony popyt na wyjazdy krótsze, dostępne
w formie pakietów, zawierające maksimum atrakcji
w krótkim czasie.
• Współczesny turysta jest kreatywny, chce spędzać
czas aktywnie. Turyści rezygnują z produktów o charakterze pasywnym, na rzecz aktywnego spędzania
czasu i poznania dodatkowych atrakcji.
• Łatwy dostęp do informacji. Większa samodzielność
działań, wyszukiwanie ofert na własną rękę, bez korzystania z biur turystycznych. Turysta może dotrzeć
do małych miejscowości i do miejsc, których nie oferuje żadne biuro turystyczne.
• Tendencja zwiększonego zainteresowania turystyką poznawczą. Turysta traktuje wyjazd jako okazję
do nauki.
• Wzrost wrażliwości i świadomości praw osób niepełnosprawnych. Nisza rynkowa, zwłaszcza dla
małych wiejskich obiektów.
• Większe obawy o bezpieczeństwo.
• Silny trend do oczekiwania jak najwyższej jakości
za jak najniższą cenę.
Przewiduje się, że do roku 2020, pomimo wzrostu
podróży międzykontynentalnych (z 18% do 24% ), Europa nadal pozostanie najliczniej odwiedzanym kontynentem (udział turystów odwiedzających Europę spadnie z 60% do 46%). Turystyka na świecie będzie rosnąć
w tempie około 4% rocznie, w tym również agroturystyka (E. Tyran. Katedra Agrobiznesu AR w Krakowie).
24
Wymienione zmiany, jakie zachodzą w społeczeństwie, z powodzeniem mogą znaleźć odzwierciedlenie
w ofertach agroturystycznych i kształtować popyt na
tego typu usługi.
Oferta gospodarstw agroturystycznych
Agroturystyka rozwijana jest w Polsce od kilkunastu lat, natomiast w krajach UE od kilkudziesięciu.
Tam też oferty agroturystyczne (wiejskie) są bardzo
zróżnicowane i uwzględniają światowe trendy.
Można przytoczyć wiele przykładów najbardziej
niekonwencjonalnych propozycji, mogących zaspokoić upodobania różnych grup odbiorców. Oferta
agroturystyczna takich państw, jak: Anglia, Szkocja,
Irlandia, Francja, Włochy – jest przebogata. Gospodarstwa rolne, firmy przetwórcze i osoby zamieszkujące
na wsi przejawiają niezwykłą inicjatywę w pomysłach
i zdobywaniu środków finansowych. Oferty agroturystyczne, przedstawiające gościom szerokie spektrum
produktów i usług oraz najdrobniejszych czynności
możliwych do zrealizowania na wsi, urastają do rangi
produktu, dopracowanego w najdrobniejszych szczegółach. Promowane są zwłaszcza gospodarstwa agroturystyczne i oferowane przez nich produkty i usługi.
Oferty agroturystyczne, popularne i cieszące się
dużym zainteresowaniem w Europie:
• Podróże kulinarne (w tym agrogastronomia) to według wielu specjalistów najszybciej rosnący segment sektora turystycznego, to również w naszym
województwie jeden z rozwijających się trendów
w agroturystyce. Zwykle podróżujący smakosz to
osoba w średnim wieku, dobrze sytuowana, której
znudziło się wylegiwanie na plaży albo obejrzała już
główne atrakcje Europy. Biura podróży (w Europie)
organizują specjalne wycieczki dla takich klientów,
a oprócz jedzenia również lekcje gotowania. Rachunek za jednodniowe warsztaty kulinarne może wynosić nawet setki euro. Przykłady: Akademia Smaku w gospodarstwie agroturystycznym we Francji,
zupa ucha w Mołdawii oferowana w rezerwacie
przyrody, ostrygi na statku pirackim w Bretanii,
święto cebuli w Szwajcarii, szlak winno-miodowy
łączący gospodarstwa agroturystyczne w okolicach
Złotoryi (Polska). Tendencje powrotu do kuchni
regionalnej i tradycyjnej „z babcinego zeszytu”, to
nieograniczone możliwości organizowania różnych
niepowtarzalnych i ciekawych ofert.
• Oferty związane bezpośrednio z procesem produkcyjnym w gospodarstwie rolnym. Na zachodzie furorę robią małe zakłady przetwórcze, dla których agroturystyka jest efektowną i efektywną metodą promocji
produktów. Spektakle w gospodarstwach obejmują:
- obserwację i uczestnictwo w procesie produkcji roślinnej, zwierzęcej oraz przetwórczym,
- ścieżki dydaktyczne - piesze i objazdowe,
- bezpośredni kontakt ze zwierzętami gospodarskimi i przyrodą w gospodarstwie (oferta ciągle raczkująca w województwie pomorskim).
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
• Sprzedaż bezpośrednia produktów z gospodarstwa.
Atrakcyjne są sprzedaże typu „zbierz sam” oraz sklepy w gospodarstwie, oferujące produkty wytworzone
przez społeczność wiejską. U nas taką ofertę znacznie
ograniczają wymogi sanitarne i podatkowe. Jedynie
w nielicznych gospodarstwach, najczęściej ekologicznych, prowadzona jest sprzedaż produktów z danego gospodarstwa, gościom przebywającym w tym
gospodarstwie.
• Turystyka aktywna. Często nie jest kojarzona z gospodarstwami agroturystycznymi, chociaż obiekty
te mają szczególnie dogodne warunki do tego, by
oferować niektóre formy aktywności:
- spacery,
- jazdę na rowerze,
- jazdę konną,
- łowiectwo,
- wędkowanie,
- gry terenowe nowej generacji, szczególnie wymagające dużych przestrzeni (golf) lub sporty ekstremalne (paintball),
- labirynty w kukurydzy,
- gry terenowe w labiryntach budowanych ze słomy
prasowanej.
Najczęściej spotykanymi propozycjami w regionie
są jazdy konne, rajdy konne, jazdy rowerem i trasy
rowerowe wokół gospodarstw, wędkowanie - kierunki, które zdobywają sobie coraz szersze grono
zwolenników.
Labirynt w kukurydzy w miejscowości Kurozwęki,
w gminie Staszów, w woj. świętokrzyskim
• Pikniki, imprezy organizowane dla firm – to propozycja dużych gospodarstw i atrakcyjnie położonych,
coraz bardziej popularna. Gospodarstwo może przyjąć dużą grupę autokarową lub też urządzić spotkanie okolicznościowe (wesele, szkolenie).
• Agroterapia – modny i prężnie rozwijający się kierunek agroturystyki (hipoterapia, specyficzne diety) – w naszym regionie zupełnie niewykorzystane
możliwości organizacji takich pobytów.
• Agroturystyka może oferować produkty związane
z dziedzictwem kulturowym. W Europie są to z reguły produkty, które oferuje cała społeczność wiejska:
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
wsie historyczne, uroczystości i festiwale rodzinne
i wiejskie, folklor. Ciekawą propozycją są wsie tematyczne, np. wieś hobbistów w Polsce, wyspa Texel
w pobliżu Holandii, gdzie kilka wsi słynie z hodowli
specyficznej rasy owiec, zwanej także texel. Owce są
nieodłącznym elementem krajobrazu wyspy i oferty
skierowanej do turystów weekendowych.
Dziedzictwo kulturowe stanowi nieodłączny element krajobrazu obszarów wiejskich, a wydaje się
mało doceniany przez usługodawców agroofert,
zwłaszcza przez stowarzyszenia agroturystyczne.
Przykłady ciekawych lokalnych inicjatyw z Bieszczad, ofert łączących rozrywkę z edukacją kulturową to: „Szlak zielony rower”, „Chata bojkowska”
– modelowe gospodarstwo ekologiczne, warsztat artystyczny i sklepik z wyrobami lokalnego rzemiosła.
„ Po nitce do kłębka” – spotkanie w warsztacie tkackim, warsztaty, zielona szkoła, podobnie „W ogniu
paleniska bieszczadzkiej kuźni”.
• Agroturystyczne farmy dla dzieci – oferta skierowana do dzieci z rodzicami lub grup dziecięcych.
Zagroda wiejska stwarza wszechstronne możliwości
kształtowania świadomości ekologicznej. Zielona
szkoła łączy edukację z rekreacją. Spotkania (szkolenia i pobyty) umożliwiają upowszechnianie zasad
zrównoważonego rozwoju.
Potencjał edukacyjny gospodarstw agroturystycznych jest na Pomorzu wykorzystany w niewielkim
stopniu. Oczywiście gospodarstwo przyjmujące
dzieci musi spełniać podstawowe wymagania dotyczące prowadzenia edukacji. W wielu krajach europejskich (Austria, Szwajcaria, Niemcy) w dbałość
o rozwój edukacji w zagrodzie zaangażowanych jest
wiele podmiotów: rolnicy, nauczyciele, organizacje
doradcze, ministerstwo. Usługodawca przyjmujący
dzieci musi być wcześniej przeszkolony i uzyskać
certyfikat potwierdzający przygotowanie zagrody
do działalności pedagogicznej.
• Pamiątkarstwo – coraz powszechniejsze w agroturystyce, gdzie można zauważyć duży, niewykorzystany potencjał różnych pomysłów, począwszy
od specyficznych gatunków roślin i ras zwierząt do
postaci historycznych, związanych z regionem, wykorzystywanych jako wzorce do wyrobu pamiątek.
Pamiątki (na zachodzie Europy) poza tym, że wręczane są gościom gospodarstw agroturystycznych,
sprzedawane są w specjalnych sklepach, zlokalizowanych przy najbardziej atrakcyjnych ulicach miast
w regionie.
Jakość usług agroturystycznych
Ważna i zgodna z nowymi globalnymi trendami
w turystyce jest jakość usług – jednolite normy i zasady
obsługi klientów, które informują o poziomie i zakresie oferty. System oceny i kontroli jakości służy uzyskaniu i utrzymaniu odpowiedniego wizerunku oferowanych produktów i usług. Na całym świecie, tam
gdzie pobyty w gospodarstwach rolnych i na terenach
25
Dla wsi i regionu
wiejskich mają długoletnią tradycję, powstają specjalne biura turystyczne, specjalizujące się w obsłudze
osób zainteresowanych agroturystyką i pobytami na
wsi. Oczywiście promuje się wyłącznie gospodarstwa
sprawdzone.
Na tle unikalnych produktów i usług oferowanych
turystom odwiedzającym wsie i gospodarstwa w zachodnich państwach UE, agroturystyka w województwie pomorskim wydaje się monotonna i mało zróżnicowana. Również działalność stowarzyszeń, poza
nielicznymi wyjątkami, wydaje się mało aktywna.
Oczekuje się, że to właśnie stowarzyszenia agroturystyczne przygotują miedzy innymi:
- ciekawą urozmaiconą ofertę,
- wypromują w sposób profesjonalny lokalną specyfikę turystyki wiejskiej.
Satysfakcjonujące usługodawcę dochody z działalności agroturystycznej można uzyskać wtedy, kiedy
kwatera wykorzystywana jest przez turystów przez
100 dni w roku, a jest to dość trudne. Przy braku ciekawej oferty, bez dobrej, potwierdzonej jakości usług,
przeciętna kwatera agroturystyczna funkcjonuje przez
40 – 60 dni (najczęściej tylko w sezonie letnim).
Rozwój turystyki na obszarach wiejskich wymaga
intensywnej promocji i zdecydowanych działań marketingowych, wspieranych przez lokalne samorządy,
organizacje rolnicze, stowarzyszenia i związki turystyczne oraz instytucje działające na wsi.
Znaczącą rolę w rozwoju agroturystyki odgrywają fundusze unijne (na różnicowanie działalności
pozarolniczej, w tym turystyki i programy rolnośrodowiskowe).
W gospodarstwach, które skorzystały z dofinansowania w latach 2004 - 2006:
• poprawiła się jakoś usług (przede wszystkim gospodarstwa te mają obowiązek poddania się kategoryzacji i utrzymania określonego standardu przez co
najmniej 5 lat od chwili uzyskania dotacji),
• wzrosło zainteresowanie organizowaniem niekonwencjonalnych form turystyki,
• wzrosło zainteresowanie promocją żywności tradycyjnej,
• wyposażono wiele kwater w urządzenia i sprzęt rekreacyjny (rowery, łódki, kajaki),
• w ramach programu rolnośrodowiskowego podjęto
ekologiczną produkcję żywności, również w gospodarstwach agroturystycznych.
Dalsze możliwości korzystania ze środków UE,
oraz korzystne zmiany, jakie zachodzą na wsi, a także
zapotrzebowanie na usługi agroturystyczne, pozwalają twierdzić, że mimo pewnych słabych stron, ten
rodzaj turystyki znajdzie swoje miejsce w ofercie turystycznej regionu i i ma dalsze perspektywy rozwoju.
Iwona Wielińska-Fołta
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
Akt prawny
Dotyczy
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 10 sierpnia 2012 r.
poz. 936/2012
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu przyznawania
pomocy finansowej w ramach działania
„Różnicowanie w kierunku działalności
nierolniczej” objętego Programem Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Data ogłoszenia:
17 sierpnia 2012 r.
Data wejścia w życie:
po dniu ogłoszenia.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 14 sierpnia 2012 r.
poz. 948/2012
Zmiany rozporządzenia w sprawie wysokości
kar pieniężnych za naruszenia określone w art.
45a ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach
systemów wsparcia bezpośredniego
Data ogłoszenia:
22 sierpnia 2012 r.
Data wejścia w życie:
5 września 2012 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 28 sierpnia 2012 r.
poz. 1000/2012
Data ogłoszenia:
Zwiększenia współczynnika ilościowego za rok 7 września 2012 r.
gospodarczy 2010/2011
Data wejścia w życie:
po dniu ogłoszenia.
Ustawa
z dnia 13 lipca 2012 r.
poz. 1007/2012
Zmiany ustawy o paszach
Istotne informacje
Data ogłoszenia:
12 września 2012 r.
Data wejścia w życie:
z dniem 1 stycznia 2013 r.
Na podstawie dostępnych materiałów
opracowała Joanna Woźnica
26
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Dochodowość gospodarstw ekologicznych
w roku 2010 na podstawie badań PL FADN
L
iczba gospodarstw ekologicznych uczestniczących w badaniach rachunkowości rolnej PL
FADN w roku 2010, utrzymała się na poziomie roku poprzedniego (248 gospodarstw). Liczba
ta, po ok. 20-procentowym wzroście w roku 2008,
w stosunku do roku 2007, utrzymuje się na stałym
poziomie. Obserwacje wskazują, że tę formę produkcji wybierają najczęściej gospodarstwa małe
i bardzo małe, ale od trzech lat udaje się zgromadzić wystarczającą liczbę gospodarstw umożliwiającą prezentację danych także z grupy gospodarstw
średnio dużych (zgodnie z zasadami FADN można
prezentować wyniki z grupy obejmującej co najmniej
15 gospodarstw).
Potencjał produkcyjny
Podobnie jak w latach poprzednich, analizowane
w 2010 r. gospodarstwa ekologiczne posiadały porównywalną z gospodarstwami konwencjonalnymi wielkość
majątku, jak również jego strukturę. W dalszym ciągu
niewielki był udział aktywów obrotowych – ok. 8 - 10%.
Dominującym sposobem sfinansowania majątku
pozostał kapitał własny, finansujący od ok. 94% aktywów - w grupie gospodarstw bardzo małych do ok.
86% - w gospodarstwach średnio dużych. W porównaniu z rokiem 2009, udział kapitału własnego uległ we
wszystkich grupach kilkuprocentowemu obniżeniu.
Procesu tego nie zaobserwowano w przypadku całej
grupy badanych gospodarstw. Generalnie jednak, porównanie potencjału produkcyjnego, w poszczególnych grupach wielkości ekonomicznej gospodarstw
ekologicznych, z całością gospodarstw w danej grupie, wskazuje na utrzymywanie się, w kolejnych latach
badań, dużego podobieństwa porównywanych grup.
Wszystkie zatem wykazane różnice produkcyjno-finansowe są przede wszystkim efektem wyboru ekologicznej technologii produkcji oraz poziomu wsparcia
pozarynkowego (dotacje).
Pewien wpływ na wybór metody produkcji i osiągane wyniki produkcyjne miał fakt dysponowania
przez gospodarstwa ekologiczne znacznie gorszymi
warunkami prowadzenia produkcji rolnej, o czym
świadczą niższe wskaźniki bonitacji gleb.
Charakterystyka produkcji
W grupie gospodarstw bardzo małych i małych,
próba ogólna i ekologiczna nie różniły się pod względem wielkości gospodarstw. Natomiast w grupie
„średnio małe” i „średnio duże” gospodarstwa ekologiczne znacząco przewyższały pod względem tej cechy gospodarstwa z próby ogólnej.
W poniższej tabeli przedstawiono podstawowe informacje ukazujące różnice w intensywności produkcji
pomiędzy analizowanymi próbami gospodarstw.
Gospodarstwa:
Wyszczególnienie
bardzo małe
małe
średnio małe
średnio duże
2≤€<8
8≤€<25
25≤€<50
50≤€<100
Razem pow. UR w ha w próbie ogólnej
9,70
19,30
37,00
58,40
Razem pow. UR w ha w próbie ekologicznej
9,00
19,00
52,80
96,90
Uprawa zbóż w ha w próbie ogólnej
6,02
11,18
20,84
32,94
Uprawa zbóż w ha w próbie ekologicznej
3,53
5,77
19,50
22,72
Krowy mleczne szt. LU w próbie ogólnej
0,67
3,02
8,45
12,32
Krowy mleczne szt. LU w próbie ekologicznej
1,08
2,82
6,88
6,25
Trzoda chlewna szt. przelicz. LU w próbie ogólnej
1,24
3,53
9,06
25,16
Trzoda chlewna szt. przelicz. LU w próbie ekologicznej
0,64
1,20
0,27
9,79
Obsada zwierząt w LU/ha w próbie ogólnej
0,78
1,33
1,65
1,66
Obsada zwierząt w LU/ha w próbie ekologicznej
0,73
0,68
0,57
0,34
Plon pszenicy w dt/ha w próbie ogólnej
40,90
46,40
51,20
53,00
Plon pszenicy w dt/ha w próbie ekologicznej
23,50
22,40
26,60
33,10
Wydajność mleczna krów w kg/krowę w próbie ogólnej
3 102,00
3 968,00
5 034,00
5 923,00
Wydajność mleczna krów w kg/krowę w próbie ekologicznej
2 893,00
3 279,00
3 452,00
3 691,00
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
27
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Wartość produkcji
Podobnie jak w latach poprzednich, wartość produkcji w gospodarstwach ekologicznych jest wyraźnie niższa od
wartości dla całości badanej próby. Obserwacja ta dotyczy wszystkich grup wielkości ekonomicznej.
Wartość produkcji w PLN według wielkości ekonomicznej - 2010 r.
Gospodarstwa:
Wyszczególnienie
bardzo małe
2≤€<8
małe
8≤€<25
średnio małe
25≤€<50
ogółem
ekologiczne
ogółem
ekologiczne
Produkcja ogółem
40 785
27 887
89 702
50 089
187 761
73 532
356 947
165 895
Produkcja roślinna
31 686
18 024
60 017
25 369
102 269
25 847
174 988
86 710
Zboża
12 860
5 032
26 270
8 493
55 624
17 423
95 590
41 224
545
1 397
679
1 570
1 163
1 693
2 083
4 219
4 000
2 204
7 222
2 677
8 889
2 880
7 516
2 756
Rośliny białkowe
Ziemniaki
Buraki cukrowe
ogółem
średnio duże
50≤€<100
ekologiczne
ogółem
ekologiczne
124
0
1 361
60
4 490
0
10 594
2 670
Warzywa i kwiaty
6 653
3684
9 234
5686
11 611
5 362
25 489
16 884
Owoce
4 778
4 644
9 414
4 060
5 328
2 817
6 627
3 605
Rośliny oleiste
1 385
196
4 022
115
12 494
38
24 619
9 072
Produkcja
zwierzęca
8 188
8 031
28 372
22 153
83 924
46 368
180 145
73 365
Mleko i przetwory
z mleka
1 866
2 915
11 200
8 556
43 355
23 599
78 251
26 557
Żywiec wołowy
1 891
2 763
5 968
6 678
13 926
11 514
20 119
19 836
Żywiec wieprzowy
3 401
1 687
9 313
2 872
23 967
547
67 529
24 627
Żywiec drobiowy
239
3
1 073
168
1 739
990
11 846
7
Jaja
170
202
255
1 531
381
5 796
1 983
921
W zacienionych polach zaznaczono działalności, w których gospodarstwa ekologiczne miały wyższą wartość produkcji.
W przypadku produkcji roślinnej gospodarstwa
ekologiczne osiągnęły wyższą wartość produkcji jedynie w grupie roślin białkowych. W porównaniu jednak
z innymi grupami roślin, rośliny białkowe miały znikome znaczenie.
We wszystkich grupach wielkości ekonomicznej
gospodarstwa ekologiczne uzyskują gorsze wyniki produkcyjne niż gospodarstwa z próby ogólnej.
W próbie ogólnej, wraz ze wzrostem wielkości ekonomicznej gospodarstw, wzrasta wielkość produkcji.
W gospodarstwach ekologicznych obserwuje się tendencję przeciwną.
Koszty produkcji
Podobnie, jak w latach poprzednich, koszty całkowite w gospodarstwach ekologicznych są znacząco
niższe niż w próbie ogólnej badanych gospodarstw.
Koszty całkowite na 1 ha w zł
Produkcja ogółem w przeliczeniu na ha UR w zł
Na taki obraz wpływają, zarówno znacząco niższe
koszty bezpośrednie produkcji roślinnej, jak i zwierzęcej.
28
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Koszty bezpośrenie produkcji roślinnej na ha UR w zł
noważyły w 2010 r. znacząco niższej wartości produkcji. Bez uwzględniania dopłat dochód rolniczy w gospodarstwach ekologicznych w grupie „bardzo małe”
i „średnio małe” przyjmuje wartość ujemną.
Dochód z ha UR w zł
Koszty bezpośrednie na 1 szt. przeliczeniową inwentarza w zł
Dopłaty do działalności operacyjnej na ha UR w zł
Dochód bez dopłat z ha UR w zł
ekologiczne
średnio
duże
50≤€<100
ogółem
ekologiczne
średnio
małe
25≤€<50
ogółem
ekologiczne
małe
8≤€<25
ogółem
ekologiczne
bardzo
małe
2≤€<8
ogółem
Wyszczególnienie
Gospodarstwa:
Relacja
produkcji
ogółem
do
1,20 1,01 1,28 1,15 1,31 0,93 1,31 1,08
kosztów
ogółem
(krotność)
Dochód rolniczy
W przeciwieństwie do lat poprzednich, w których
gospodarstwa ekologiczne przewyższały pozostałe
gospodarstwa pod względem osiągniętego dochodu
z rodzinnego gospodarstwa rolnego, w roku 2010, we
wszystkich grupach wielkości ekonomicznej, wyższym dochodem charakteryzowały się gospodarstwa
próby ogólnej.
Wyższe dopłaty do działalności operacyjnej
w przypadku gospodarstw ekologicznych nie zrów-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
Prezentowane wyniki wskazują, że gospodarstwa
ekologiczne w korzystniejszym dla rolnictwa 2010 r.
osiągnęły gorsze efekty finansowe od gospodarstw
konwencjonalnych. Wyższe dopłaty do działalności
operacyjnej nie były w stanie zrównoważyć większego
wolumenu produkcji w okresie znacząco wyższych
cen produktów rolnych.
Daniel Roszak
29
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Pozarolnicza działalność gospodarcza (cz. II)
Rejestracja działalności gospodarczej
Zgłoszenie w urzędzie gminy
Jeśli już wiemy, jaką działalność chcemy prowadzić, to czas na wypełnienie pierwszego dokumentu
- wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z obowiązującymi od stycznia 2012
roku przepisami, ewidencja jest prowadzona przez
gminę właściwą dla miejsca, w której prowadzimy
działalność, natomiast zaliczki na podatek dochodowy wpłacamy właściwemu urzędowi skarbowemu
w miejscu zamieszkania. Obecnie nie składamy żadnych deklaracji do urzędu skarbowego – obowiązuje
rozliczenie roczne.
Rejestracja firmy przez Internet do CEIDG
Aktualnie urzędy gmin odstępują od wniosków
o rejestrację firmy w wersji papierowej, a polecana jest
rejestracja firmy przez Internet. Są trzy możliwości dokonania takiej rejestracji:
• Wypełnienie wniosku anonimowo – po wypełnieniu
i wysłaniu go do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) otrzymamy
kod weryfikacyjny, który należy zapisać i wydrukować. Z tym wydrukiem udajemy się do urzędu
gminy i tam potwierdzamy złożenie wniosku swoim
podpisem.
• Wypełnienie wniosku przez Internet i podpisanie go
Certyfikatem Kwalifikowanym. Jest to forma płatna
i małym przedsiębiorcom praktycznie nieprzydatna.
Dlatego nie trzeba go kupować.
• Wypełnienie wniosku przez Internet i podpisanie
go Profilem Zaufanym, który można wyrobić przez
platformę ePUAP. Jest to całkowicie bezpieczne
i bezpłatne.
CEIDG jest dostępna na portalu www.ceidg.gov.pl
i zastępuje działające dotychczas organy ewidencyjne
w postaci wójtów. Rolą tego organu jest nie tylko ewidencja przedsiębiorców, ale również pełnienie funkcji
bazy danych, udostępnianie informacji o przedsię-
30
biorcach i innych podmiotach, umożliwienie wglądu
do danych bezpłatnie udostępnianych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego, umożliwienie ustalenie terminu i zakresu zmian wpisów do
CEIDG oraz wprowadzającego je organu.
Rejestracji można też dokonać osobiście w urzędzie gminy lub przesyłając wniosek listem poleconym.
Wpis dokonywany jest z chwilą zamieszczenia danych
w CEIDG, nie później niż następnego dnia roboczego
po dniu wpływu poprawnego wniosku.
Integralną częścią wniosku o wpis do CEIDG jest
żądanie:
• wpisu albo zmiany wpisu do krajowego rejestru
urzędowego podmiotów gospodarki narodowej
(REGON),
• zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego
do urzędu skarbowego,
• zgłoszenia płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych albo zgłoszenia oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia społecznego rolników
w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników,
• przyjęcia oświadczenia o wyborze przez przedsiębiorcę formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych albo wniosku o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej.
Należy pamiętać o tym, że przedsiębiorca wpisany do CEIDG, powinien zgłosić każdą zmianę danych
objętych wpisem do CEIDG w terminie 7 dni od powstania tej zmiany.
Dane i informacje udostępniane przez CEIDG są
jawne. Każdy zatem ma prawo dostępu do nich, za
pośrednictwem strony internetowej CEIDG. Chcąc
odnaleźć dane dotyczące określonego przedsiębiorcy,
należy posłużyć się nazwą jego firmy bądź numerem
NIP lub REGON.
Każdy zainteresowany ma dostęp do niemalże
wszystkich danych zgromadzonych w bazie CEIDG
dotyczących danego przedsiębiorcy, z wyjątkiem numeru PESEL, daty urodzenia oraz adresu zamieszkania przedsiębiorcy, chyba że jest on taki sam jak miejsce wykonywania działalności gospodarczej.
Z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu istotne znaczenie ma funkcjonujące na gruncie ustawy
o swobodzie działalności gospodarczej domniemanie,
że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Jeżeli bowiem do ewidencji wpisano dane niezgodnie z wnioskiem lub bez tego wniosku, osoba wpisana nie może
zasłaniać się wobec osoby trzeciej, działającej w dobrej
wierze, zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli,
po powzięciu informacji o tym wpisie, zaniedbała niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie,
uzupełnienie lub wykreślenie wpisu.
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
W terminie 7 dni od rozpoczęcia działalności gospodarczej przedsiębiorca musi dokonać w jednostce
ZUS zgłoszenia do odpowiednich ubezpieczeń. Jeżeli prowadzenie działalności jest jedynym tytułem do
ubezpieczeń przedsiębiorcy, składa on formularz ZUS
ZUA. Natomiast jeśli osoba ta posiada inny tytuł do
ubezpieczeń społecznych, powinna ona samodzielnie
ustalić rodzaj swoich ubezpieczeń do których dokonuje zgłoszenia. W razie wątpliwości, pomocy w tym zakresie udzielają jednostki ZUS. Ponadto w przypadku
obowiązku rozliczania składek za inne osoby, należy
dokonać ich zgłoszenia do odpowiednich ubezpieczeń
w terminie 7 dni od daty powstania tego obowiązku.
Pracownicy zatrudnieni przez przedsiębiorcę muszą być zgłoszeni do ubezpieczenia.
Gdy przedsiębiorca staje się płatnikiem podatku
VAT to najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia sprzedaży towarów lub świadczenia usług
objętych VAT w Urzędzie Skarbowym właściwym
w sprawach VAT składamy druk zgłoszeniowy VAT-R.
Opłata za rejestrację wynosi 170 zł. Urząd potwierdza
zgłoszenie, wydając w tej sprawie decyzję administracyjną (VAT-5).
Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą rozliczają się z tego tytułu, z należnych podatków.
Ważne jest, aby rozliczeń takich dokonywać we właściwym urzędzie skarbowym, gdyż nie zawsze jest on
taki sam w zakresie podatku PIT, CIT i VAT.
Podatek (PIT) jest rozliczany z urzędem skarbowym według miejsca zamieszkania podatnika.
 Warto przeczytać
POWRACAJĄCY TEMAT – ŚLIMAKI
Coraz większym zagrożeniem dla wschodzących
ozimin i rzepaku są ślimaki. Liczebność ich na terenie
Polski systematycznie wzrasta. W Polsce występuje
175 gatunków ślimaków lądowych, w tym około 29 gatunków to ślimaki nagie. To właśnie one są głównymi
sprawcami szkód na plantacjach. Są bardzo ruchliwe.
Żerują w nocy, w dzień chowają się pod grudami gleby
lub wciskają się w jej głąb. Lubią wilgotną i ciepłą pogodę. Są szkodnikami rzepaku, zbóż, warzyw, truskawek,
roślin ozdobnych i ziół. Wstępują również w przechowalniach. Do jednych z najbardziej szkodliwych zaliczyć należy: ślinika wielkiego, ślinika luzytańskiego,
ślinika rdzawego czy pomrowika plamistego. Ślimaki
są szkodnikami bardzo trudnymi do zwalczenia. Praktycznie nie ma metody, która pozwoliłaby na ich całkowite wyniszczenie. Możemy jedynie zmniejszyć ich
liczebność. Aby ograniczyć ich wstępowanie, stosujemy m.in. metody agrotechniczne polegające na: intensywnej mechanicznej uprawie gleby, jej wałowaniu,
wykaszaniu traw i chwastów w sąsiedztwie plantacji, bronowaniu w okresie suszy (znaczna redukcja jaj
i młodych osobników, które giną na powierzchni gleby
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
W przypadku podmiotów rozliczających się z tytułu
podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) – urzędem skarbowym, w którym należy rozliczać ten podatek
jest urząd właściwy ze względu na siedzibę spółki.
Podstawowym kryterium ustalania właściwości
miejscowej urzędu skarbowego w sprawie podatku
od towarów i usług (VAT) jest miejsce wykonywania
czynności, które podlegają opodatkowaniu tym podatkiem, a więc miejsce wykonywania działalności
gospodarczej.
Małgorzata Stanisławczuk
pod wpływem słońca). Stosujemy również preparaty
chemiczne zwane moluskocydami. Zarejestrowanych
jest 8 preparatów do zwalczania ślimaków. Są to: Anty-ślimak Spiess 04 GB, Glanzit 06 GB, Mesurol Alimax
02 RB, Ślimak-stop 47 FG, Ślimakol 06 GB, Ślimax 04
GB i Snacol 05 GB.
Maciej Bromirski, Powracający temat – ślimaki, Farmer nr
9/2012, str. 45
HIGIENA NA GRZĄDKACH
Chcąc mieć zdrowe warzywa i owoce w przyszłym
roku, musimy już teraz o tym pomyśleć. Po zbiorze owoców i warzyw należy wykonać kilka czynności, które zaowocują w przyszłym sezonie wegetacyjnym zdrowymi
plonami. Musimy zgrabić i usunąć resztki roślinne, które mogą być potencjalnym źródłem infekcji w przyszły
roku. Bowiem na porażonych fragmentach roślin zimują
chorobotwórcze grzyby i bakterie. W przypadku stwierdzenia porażenia na części nadziemnej rośliny, należy
wyciąć zainfekowane liście lub łodygi. Jeżeli zainfekowane są korzenie - wykopujemy roślinę z całą bryłą korzeniową i usuwamy. W ogrodach stosujmy płodozmian.
Marek Grabowski, Higiena na grządkach, Działkowiec nr
10/2012, str. 66
Do czytania zachęca Lucyna Lesińska
31
Na polach i łąkach
Ograniczyć konkurencję!
Na plantacjach zbóż ozimych, jesienne zwalczanie chwastów jest kolejnym po zaprawianiu
ziarna elementem ochrony roślin. Ochrona plantacji jesienią ma na celu eliminację
konkurencyjnych chwastów i zapewnienie prawidłowego rozwoju młodych roślin zbóż
w początkowym okresie ich wzrostu i rozwoju.
I
ntensywna uprawa zbóż wymaga skutecznej ochrony przed chwastami, nie tylko w aspekcie eliminowania konkurentów pobierających składniki pokarmowe i wodę, ale także utrudniających odpowiednie
nasłonecznienie łanu. Należy również pamiętać, że
w związku z powyższym nieodchwaszczane zasiewy
zbóż jesienią odznaczają się obniżoną zimotrwałością.
Taki stan rzeczy można było zauważyć w okresie przedwiośnia bieżącego roku, podczas lustracji plantacji.
Zazwyczaj na żyźniejszych glebach, na których
uprawia się pszenice, zachwaszczenie jest zdecydowanie większe niż na glebach słabszych. Pszenica w początkowym okresie rośnie wolno, jest słabo ulistniona
i słabo się krzewi. Przez to jej zdolność konkurowania
z chwastami, w porównaniu do żyta, jest niewielka.
Jednocześnie wysokie wymagania nawozowe pszenic
konsumpcyjnych stwarzają korzystne warunki dla rozwoju chwastów azotolubnych. Powodów wzrostu zachwaszczenia pszenicy jest wiele, a w ostatnich latach
do najważniejszych można zaliczyć:
- wzrost udziału zbóż w strukturze zasiewów,
- stosowanie uproszczeń w zespole uprawek pożniwnych i przedsiewnych,
- uprawa zbóż w monokulturze,
- wysokie nawożenie azotowe,
- ograniczenie stosowania herbicydów,
- stosowanie herbicydów zawierających w swoim
składzie tę samą substancję aktywną,
- duża wrażliwość pszenicy na zachwaszczenie,
- kombajnowy zbiór zbóż.
Wyżej wymienione czynniki sprzyjają systematycznemu wzrostowi zachwaszczenia upraw zbożowych
uciążliwymi gatunkami chwastów jedno- i dwuliściennymi. Do najgroźniejszych należy zaliczyć: miotłę zbożową, przytulię czepną, fiołka polnego, rumianowate
(rumian polny, rumianek pospolity, maruna bezwonna), przetaczniki (perski i bluszczykowy), jasnotę różową i purpurową, chabra bławatka, mak polny, tobołki
polne, tasznika pospolitego oraz samosiewy rzepaku.
Są to chwasty zimujące, które w sprzyjających warunkach pogodowych jesienią mogą osiągnąć zaawansowane fazy rozwojowe. Skuteczne zwalczanie tych
chwastów wiosną, które przekroczyły fazę największej
wrażliwości na substancje aktywne, jest bardzo ograniczone i zazwyczaj kosztowniejsze, co w efekcie skutkuje
zmniejszeniem opłacalność produkcji.
Bardzo ważny jest poprawny wybór terminu odchwaszczania. Odchwaszczanie pszenicy ozimej powinno mieć miejsce już jesienią, przed wschodami lub
32
po wschodach zbóż, w fazie od 2 - 3 liści do początku
krzewienia, w okresie krytycznej wrażliwości siewek
na zachwaszczenie. Termin posiewnego opryskiwania w pszenicach ozimych należy preferować wtedy,
gdy przewidujemy występowanie dużego zachwaszczenia, w tym szczególnie miotłą zbożową, przytulią
czepną i maruną. Warunkiem efektywności herbicydów, stosowanych po siewie, jest dobra wilgotność
gleby. Jeśli w czasie siewu pszenic gleba jest przesuszona i prognozy nie przewidują opadów w najbliższym czasie, to zabieg jesiennego zwalczania należy
wykonać dopiero po wschodach. Wtedy też możemy
ocenić gatunki chwastów i dokonać odpowiedniego
doboru herbicydu. Zawsze przy dużym zachwaszczeniu miotłą polecany jest zabieg jesiennego zwalczania,
gdyż wiosną miotła może być mocno rozkrzewiona
i trudno wówczas uzyskać dobrą skuteczność działania zastosowanego herbicydu.
Wiosenne zabiegi herbicydowe powinny być raczej korektą niezwalczonego zachwaszczenia jesienią. Niszczymy w ten sposób „niedobitki” i pozostałe
wschodzące chwasty. Zabiegi herbicydowe wiosenne mają uzasadnienie jedynie w przypadku, gdy nie
zdążyliśmy wykonać oprysków jesienią bądź też, gdy
siew pszenicy był opóźniony. Należy tutaj podkreślić, iż opóźnione siewy pszenicy powodują przesunięcie wschodów miotły zbożowej z jesieni na okres
spoczynku wegetacyjnego, podczas którego nasiona
kiełkują nawet już w temp. minus 2 - 3o C. Z kolei zabiegi wiosenne powinny być wykonane możliwie jak
najwcześniej i w zasadzie nie należy ich opóźniać poza
fazę krzewienia.
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Należy pamiętać, że w przypadku opóźnionych siewów nie należy przeprowadzać chemicznych zabiegów odchwaszczania, ponieważ stres
zimowy może wystąpić równocześnie ze stresem
herbicydowym. Pogorszy się wówczas kondycja roślin, co może sprzyjać ich wymarzaniu. Poza tym,
w pszenicach sianych późno, chwasty dwuliścienne
wschodzą dopiero na przedwiośniu i wiosną i dlatego mogą być zwalczane po wznowieniu wiosennej
wegetacji pszenicy.
Przy zabiegach odchwaszczania zaleca się również
stosowanie herbicydów, które w swoim składzie zawierają więcej niż jedną substancję aktywną bądź też
mieszaniny preparatów. Taką decyzję warto podjąć
w celu poszerzenia zakresu zwalczanych chwastów,
gdy oprócz miotły zbożowej w zasiewach pszenicy
ozimej zaobserwuje się znaczną różnorodność wschoNazwa środka
Substancja aktywna
dzących chwastów. Ważne jest też, aby dostosować
dawki i terminy oprysków do okresów szczególnej
wrażliwości chwastów na herbicydy.
W poniższej tabeli przedstawiono wybrane, zalecane herbicydy do zwalczania miotły zbożowej oraz
chwastów dwuliściennych w zbożach ozimych.
Godne polecenia jest przemienne stosowanie preparatów zawierających różne grupy substancji aktywnych. Długotrwałe stosowanie tego samego herbicydu
powoduje zjawisko kompensacji chwastów, na skutek uodparniania się pewnych gatunków, co objawia
się malejącą z roku na rok skutecznością herbicydów
w stosowaniu do poszczególnych gatunków chwastów. Najlepszym sposobem zapobiegania temu zjawisku jest właśnie przemienne stosowanie preparatów należących do kilku różnych grup chemicznych,
tj. zawierających różne substancje aktywne.
Pszenica
Pszenżyto
Jęczmień
Żyto
+
-
+
-
-
+
Bezpośrednio po siewie
Glean 75 WG
chlorosulfuron
20 - 25 g
chlorotoluron
2,0 l
+
-
-
Racer 250 EC
fluorochliridon
1,0 - 2,0 l
+
-
+
Golden Pendimet 330 EC
Stomp 330 EC
pendimetalina
3,5 - 4,0 l
+
+
+
Marathon 375 SC
pendimetalina + IPU
4,0 l
+
-
+
Pelikan Plus 550 SC
diflufenikan + IPU
2,0 - 2,5 l
+
+
-
+
+
+
-
-
-
Lentipur Flo 500 SC
Tolurex 500 SC
Bezpośrednio po siewie do końca wegetacji jesiennej
Cougar 600 SC,
Legato Plus 600 SC
Protekt Plus 600 SC
diflufenikan + IPU
1,25 - 1,5 l
Od szpilkowania do fazy 2 liści
Glean 75 WG
+ Legato Plus 600 SC
Glean 75 WG + Protekt
Plus 600 SC
chlorosulfuron
+ diflufenikan + IPU
15 g + 0,75 l
Od szpilkowania do fazy 3 liści
Boxer 800 EC
prosulfokarb
3,0 l
-
-
-
Expert Met 56 WG
metrybuzyna
+ flufenacet
0,35 kg
+
+
+
Od szpilkowania do końca wegetacji jesiennej
Expert 600 SC
Golden Plumage 600 SL
diflufenikan + flufenacet
0,2 - 0,35 l
+
+
+
Komplet 560 SC
diflufenikan + flufenacet
0,4 - 0,5 l
+
+
+
3,5 - 4,0 l
+
+
+
Od fazy 1 do 2 liścia
Golden Pendimet 330 EC
Stomp 330 EC
pendimetalina
Marathon 375 SC
pendimetalina + IPU
4,0 l
+
-
+
Pendigan 330 EC
+ Protugan 500 SC
pendimetalina + IPU
3,0 + 1,0 l
+
-
+
-
-
-
Od fazy 1 do 6 liścia
Izoproturon 500 SC
IPU
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
2,0
33
Na polach i łąkach
Nazwa środka
Substancja aktywna
Pszenica
Pszenżyto
Jęczmień
Żyto
-
-
-
Od fazy 2 do 3 liścia
Agro Diflufenikan 500 SC
Di eF eF 500 SC,
Diflanil 500 SC
Diflu 500 SC, Difto 500 SC
Golden Fenikan 500 SC
Helm DFF 500 SC
Komandos 500 SC
Legato 500 SC
Mac-Diflufenikan 500 SC
Saper 500 SC,
diflufenikan
0,2 - 0,3 l
Od fazy 3 liścia do końca wegetacji jesiennej
Alister 162 OD
diflufenikan +mezosulfuron + jodosulfuron
0,85 - 1,0 l
+
-
+
Alister Grande 190 OD
diflufenikan +mezosulfuron + jodosulfuron
0,8 - 1,0 l
+
-
+
Atlantis 04 WG
jodosulfuron
+ mezosulfuron
0,15 - 0,4 kg
+
-
+
Glean 75 WG
chlorosulfuron
20 - 25 g
+
-
+
Herbaflex 585 SC
beflubutamid + IPU
2,0 l
-
-
-
Huzar 05 WG
jodosulfuron
0,15 - 0,2 kg
+
-
+
Pelikan Plus 550 SC
diflufenikan + IPU
2,0 - 2,5 l
+
+
+
Protugan 500 SC
IPU
2,0 - 3,0 l
+
+
+
Lentipur Flo 500 SC
chlorotoluron
2,0 - 3,0 l
-
+
-
Snajper 600 SC
diflufenikan + chlorotoluron
1,25 - 1,5 l
+
-
-
Należy pamiętać, że warunki agrometeorologiczne jesienią są na ogół bardziej sprzyjające wykonaniu
terminowego zabiegu herbicydowego (np. łatwiej jest
przewidzieć przymrozek, możliwie długi jest okres
wykonania zabiegu) oraz umożliwiają wjazd opryskiwaczem w pole. Z kolei wiosną przebieg pogody,
może uniemożliwić wykonanie wczesnych, skutecz-
nych zabiegów herbicydowych między innymi, z powodu nadmiernego uwilgotnienia gleby, silnych wiatrów lub też wysokich amplitud temperatury w ciągu
doby, co nie sprzyja skuteczności wielu herbicydów
i może mieć negatywny wpływ na roślinę uprawną.
Sebastian Zwierz
Znaczenie potasu w płodozmianie
J
ak wykazują badania, w Polsce ok. 60% gleb ma niską lub bardzo niską zawartość potasu. A jest to,
jak wiadomo, bardzo ważny składnik pokarmowy
roślin należący do tzw. tria nawozowego. Pszenica,
jęczmień jary, kukurydza wymagają średniej, a okopowe i rzepak średniej lub wysokiej zawartości potasu
w glebie. W praktyce, uwzględniając koszty nawożenia azotowego, w wielu przypadkach rolnicy ograniczają uprawę do żyta, pszenżyta lub owsa. Dzieje się
tak dlatego, że rośliny wrażliwe na niedobory potasu
w glebie, w przypadku jego niskiej zawartości, przy
nawożeniu azotem w ilościach zalecanych przez hodowców, wykorzystują tylko 50 – 60% swojego potencjału plonotwórczego. Chcąc uzyskać zadowalające
plony niektórzy rolnicy znacznie zwiększają nawożenie azotem. Jest to drogie, a jednocześnie szkodliwe
dla śrosowiska, ze względu na nadmiernie zanieczyszczanie wód melioracyjnych związkami azotu.
34
Niska efektywność nawożenia azotem jest bardzo
często skutkiem niedoboru potasu. Rośliny rosną wówczas wolniej, niezależnie od ilości zastosowanego azotu.
Stosując prawidłowe nawożenie potasem, należy
pamiętać, aby jego dostateczna ilość była dostępna roślinom w tzw. krytycznej fazie wzrostu. W przypadku
zbóż jest to faza tworzenia słomy (strzelanie w źdźbło).
Braki potasu w tym okresie powodują karłowacenie,
a nawet wypadanie roślin.
Nawożenie potasem wymaga należytej strategii,
uwzględniającej sposób jego pobierania przez rośliny,
rozmieszczenie i przemieszczanie się w glebie (mieszanie mechaniczne). Dawki potasu należy dostosować
do poszczególnych roślin w płodozmianie, a nie bezpośrednio pod daną roślinę. W praktyce dawkę potasu
pod określoną uprawę należy zastosować z rocznym
wyprzedzeniem.
Adam Jabłoński
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Październik
Zboża:
Optymalny termin siewu pszenicy ozimej mieści się w okresie od 15 do 30 września, z dopuszczalnym opóźnieniem
do 5 października. W przypadku bardzo opóźnionych terminów siewu i szybkiego nadejścia zimy, rośliny mogą nie
osiągnąć fazy krzewienia. Po bardzo skróconej, jesiennej wegetacji rośliny wykształcą zaledwie 2 - 3 liście i nie mają
możliwości wykształcenia pędów bocznych. Mimo to wielu producentów dokonuje siewów po terminie optymalnym. Jedną z przyczyn jest późno schodzący z pola przedplon np. buraki cukrowe czy kukurydza na ziarno. Często
rodzi się problem z ustaleniem właściwej ilości wysiewu. Uwzględniając najnowsze wyniki doświadczeń praktyki
rolniczej, przyjmuje się, że z każdym dniem opóźnienia, powinno się zwiększyć normę wysiewu o 5 nasion na 1m2.
Jeśli przyjmiemy dla 5 października normę wysiewu około 375 nasion na 1m2, to dla 10 października będzie to 400
nasion na 1m2, a dla 20 października będzie to 450 nasion na 1m2. Oczywiście jest wiele czynników różnicujących
ilość wysiewu, jednakże należy pamiętać, iż nie ma ekonomicznego uzasadnienia zwiększania normy powyżej 450
nasion na 1m2, a zbyt gęsty wysiew może prowadzić nawet do spadku plonowania.
Dokonujmy lustracji zasiewów zbóż. Zboża ozime siane w optymalnych terminach najlepiej jest chronić jesienią. Zaleca
się jesienne zwalczanie chwastów, głównie miotły zbożowej, przytulii czepnej czy fiołka polnego. W tym czasie należy
również monitorować występowanie szkodników, głównie mszyc, które są wektorami groźnych chorób wirusowych.
Do końca października powinny być wykonane wszystkie orki przedzimowe. Ten termin jest ważny z uwagi na łatwiejsze wykonanie zabiegu. Mniejsza wilgotność gleby pozwala na dobre odkładanie skib i poprawne wykonanie
orki. Jest to szczególnie ważne na glebach zwięzłych.
Rzepak:
W przypadku wystąpienia suchej zgnilizny kapustnych do jej zwalczania, w terminie od fazy 4 liści właściwych rzepaku do fazy rozety, zapobiegawczo lub natychmiast po zauważeniu pierwszych objawów choroby, można użyć
jednego z preparatów np.: Alert, Capitan, Caramba, Caryx, Eminent, Horizon, Orius, Riza, Sparta, Topsin.
Fungicydy triazolowe należy stosować w temperaturze powietrza powyżej 12o C. Fungicydy te mogą wykazywać
również działanie regulatorów wzrostu, dlatego nie powinny być stosowane przed wykształceniem się 4 liści właściwych. Przy dużym zróżnicowaniu fazy rozwojowej rzepaku należy poczekać do wyrównania się plantacji we wzroście (do fazy, co najmniej 4 liści właściwych).
Buraki cukrowe:
Przed zbiorem buraków usunąć z plantacji pośpiechy, burakochwasty i większe chwasty, aby nie utrudniały zbioru.
Najlepszej jakości plony oraz najwyższe plony korzeni uzyskujemy po upływie 170 - 180 dni wegetacji (licząc od
pierwszych wschodów do zbioru).
Przystępując do zbioru, pamiętajmy, że wcześniej zbiera się buraki z plantacji nawożonych niższymi dawkami azotu oraz
porażone przez choroby i szkodniki. Także odmiany cukrowe powinny być zbierane wcześniej niż odmiany plenne.
Korzenie powinny być ogławiane przy nasadzie liści, w granicach szyjki korzeniowej. Zarówno zbyt niskie ogławianie (o 1 cm poniżej linii poprawnego ogłowienia), jak i zbyt wysokie obłamywanie dolnej części korzeni powoduje
straty przekraczające 10% plonu.
Ziemniaki:
W październiku kończymy konfekcjonować ziemniaki znajdujące się w pryzmach. W pozostałych gospodarstwach
ziemniaki są już złożone w przechowalniach, piwnicach lub kopcach. W tym okresie trzeba się liczyć z powstającymi
ubytkami naturalnymi.
Na wielkość strat mają wpływ warunki panujące w przechowalni, a także pogoda panującą podczas okresu wegetacji. Opady, jakie wystąpiły w lipcu 2012 roku (w Lubaniu 287 mm na m2), na pewno wpłyną na zmniejszenie trwałości
przechowalniczej bulw uprawianych na glebach ciężkich z powodu niezastosowania pełnej ochrony plantacji przed
zarazą ziemniaczaną.
W celu ograniczenia strat ziemniaków, należy przestrzegać podstawowych zasad: przeznaczyć do przechowywania bulwy dojrzałe, dobrej jakości, bez uszkodzeń i zanieczyszczeń, zebrane w podczas suchej i ciepłej pogody;
ziemniaki przechowywać w warunkach niskich temperatur (2 - 6o C) i wysokiej wilgotności powietrza - powyżej
95%, wtedy straty są najmniejsze (im temperatura wyższa straty wzrastają); umiejętnie korzystać z urządzeń wentylacyjnych, które powinny zapewniać: a) osuszenie mokrych ziemniaków dostarczonych z pola, b) odprowadzenie
nadmiernego ciepła ziemniaków, c) równomierne schładzanie pryzmy oraz utrzymanie temperatury i wilgotności
na optymalnym poziomie, d) przewietrzanie pryzmy, e) osuszenie ziemniaków mających tendencję do gnicia na
mokro; zapobiegać kiełkowaniu bulw.
Sebastian Zwierz, Grzegorz Manowski
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
35
W chlewni i oborze
Konkurs „Ferma i Hodowca Bydła Mlecznego i Mięsnego Roku 2012”
Kandydaci do medali (cz. II)
W poprzednim numerze Pomorskich Wieści Rolniczych
prezentowaliśmy trzy gospodarstwa z województwa
pomorskiego biorące udział w tegorocznej edycji konkursu
na Fermę i Hodowcę Bydła Mlecznego i Mięsnego Roku 2012.
W tym wydaniu przedstawiamy kolejne.
P
rodukcja mleka na Kaszubach jest trudnym wyzwaniem dla hodowców, ze
względu na zróżnicowane warunki (gleby często klasy VI i VI z),
trudności z pozyskiwaniem pasz
(zmienne warunki atmosferyczne,
ulewy, susze, niskie temperatury),
konieczność modernizacji sektora
mleczarskiego. Hodowla bydła jest
kierunkiem ściśle powiązanym z
powierzchnią paszową i odwrotnie, dlatego u posiadaczy słabych
gleb trudno jest sobie wyobrazić
rolnictwo bez produkcji zwierzęcej.
Bydło przerabia pasze objętościowe na wysokowartościowe białko
mleka i mięsa wołowego, ale daje
też bardzo wartościowy nawóz,
podnoszący urodzajność gleb. Na
Kaszubach sporo użytków rolnych położonych jest na wyżynach
i pagórkach, trudnych do uprawy
płużnej, nadających się wyłącznie
na pastwiska. Przed hodowcami
stoi więc wyzwanie. Produkować
mleko na pewno, ale jak, by sprostać wszystkim wymogom stawianym przez dyrektywy unijne.
Stado w gospodarstwie liczy
90 sztuk bydła, w tym 46 krów
dojnych. Krowy są utrzymywane
w nowej, wybudowanej w 2007
roku, przejazdowej oborze ze stanowiskami wiązanymi. Nowe rozwiązanie technologiczne (obora
przejazdowa) pozwoliło na zastosowanie wozu paszowego. Dzięki
stosowaniu żywienia TMR, łatwiej
jest utrzymać stałe pH żwacza, co
eliminuje choroby metaboliczne stada. TMR jest sporządzany na bazie
kiszonek i sianokiszonek, śrut zbożowych i koncentratów oraz śruty
rzepakowej. Dodatkowo dla krów
wysoko wydajnych podaje się paszę treściwą z ręki, według zasług.
W lecie krowy korzystają z pastwiska otaczającego oborę. Częściowo,
w miarę potrzeb (gdy zielonka nie
posiada pożądanej wartości), zwierzęta dokarmiane są TMR.
Arleta i Adam Cieszyńscy
Gostomie, pow. Kościerzyna
Przedstawiamy gospodarstwo
Państwa Arlety i Adama Cieszyńskich, z bogatymi tradycjami
hodowlanymi przekazywanymi
z pokolenia na pokolenie. Państwo
Cieszyńscy prowadzą gospodarstwo o pow. 94 ha, w tym tylko
3 ha stanowią trwałe użytki zielone. Na 30 ha gruntów ornych siane
są trawy (przemiennie). W strukturze zasiewów znajduje się: 14 ha
kukurydzy, 17 ha owsa i 4 ha żyta
- całość przeznaczana jest na pasze.
36
Wóz paszowy
Mikroklimat w oborze jest wzorcowy - wentylacja grawitacyjna,
a oświetlenie zgodne z normami.
Głównym celem gospodarzy
jest poprawa opłacalności, zwyżka
wydajności i zwiększenie długości
życia krów. Zainwestowali w nową
oborę, bo widzą przyszłość w produkcji mleka. Ich krowy od kilku
lat uczestniczą w walce o czempionaty na Pomorskiej Wojewódzkiej
Wystawie Zwierząt Hodowlanych
Państwo Cieszyńscy z dziećmi
w Lubaniu. Zdobyte wyróżnienia
świadczą o tym, że w gospodarstwie poziom hodowli poprawia
się z roku na rok. Wzrasta wydajność młodych krów, wskaźniki
produkcyjne (okres międzywycieleniowy, międzyciążowy, wiek
pierwszego wycielenia) są zadowalające. Jak twierdzi pan Adam,
połowa sukcesu to baza paszowa,
dlatego zainwestowali w sprzęt do
sporządzania sianokiszonek, zaś
przy zbiorze kukurydzy korzystają
z usług. Drugie 50% sukcesu to genetyka, dlatego w gospodarstwie
stosuje się inseminację buhajami
z wysokim indeksem, głównie
poprawiającą nogi i zawieszenie
wymienia, jako ze krowy o mocnej budowie mają szansę na długie
życie bez chorób nękających stada
wysoko wydajne, które są często
przyczyną brakowań (choroby racic, mastitis itp.).
Państwo Cieszyńscy są członkami Grupy Producenckiej „Pomorze”, bo jak twierdzi Pani Arleta, zespołowo sprzedaje się łatwiej.
Korzystali z funduszy unijnych na
modernizację gospodarstwa.
Regina Stefańska
Oddział PFHBiPM w Gdańsku
Helena Artyszuk, PODR w Gdańsku
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Rzepak i jego pochodne w żywieniu
trzody chlewnej
Rzepak w naszym kraju jest podstawowym surowcem dla przemysłu tłuszczowego.
W procesie przerobu nasion powstają produkty uboczne, które w żywieniu zwierząt stanowią
ważne źródło białka oraz łatwo dostępnej energii w postaci oleju pozostałego po procesie
technologicznym. W zależności od zastosowanej techniki pozyskiwania oleju, otrzymujemy
śrutę poekstrakcyjną lub - w wyniku tłoczenia - makuch, którego wartość jest uzależniona od
tego czy był tłoczony „na zimno”, czy też z zastosowaniem obróbki termicznej. Czasami same
ziarno oraz olej rzepakowy również są wykorzystywane na cele paszowe.
N
ajwięcej energii - 36,2 MJ - zawiera oczywiście
olej rzepakowy, a w następnej kolejności ziarno, ok. 18 MJ. Poziom energii w makuchu jest
uzależniony od skuteczności zastosowanej techniki
tłoczenia i waha się w granicach 12,6 – 13,3 MJ. Najuboższa w tym względzie jest śruta poekstrakcyjna,
zawierająca 10,75 MJ energii metabolicznej.
Należy zauważyć, że olej zawarty w wymienionych paszach to nie tylko źródło energii, ale również
źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, głównie linolowego i linolenowego, potrzebnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju zwierząt.
Są to kwasy egzogenne, należące do niezbędnych
nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), które
muszą być dostarczone w pożywieniu, ponieważ nie
są syntetyzowane przez organizm człowieka i zwierzęcia. Biorą udział w tworzeniu swoistych hormonów
(prostaglandyn i prostacyklin), pozytywnie wpływających na układ krwionośny. Dla przykładu możemy
porównać zawartość NNKT w 1 kg makuchu rzepakowego i śruty poekstrakcyjnej sojowej. Wynosi ona
odpowiednio 34 i 10 g.
Zawartość białka w paszach rzepakowych jest
odwrotnie proporcjonalna do zawartości energii. Najwięcej białka znajduje się w śrucie poekstrakcyjnej.
W makuchu jego zawartość waha się od 30 – 33%,
w zależności od zawartości tłuszczu, a najmniej białka
znajduje się w ziarnie rzepaku.
Śruta poekstrakcyjna rzepakowa i makuch są źródłem wysokiej jakości białka, na co wskazuje skład
aminokwasowy tych białek. Lizyny jest mniej niż
w śrucie sojowej, ale tyle samo lub więcej niż w nasionach strączkowych. O wartości białka rzepakowego
decyduje wysoki poziom aminokwasów siarkowych
(metioniny i cystyny) oraz treoniny. Spośród porównywanych pasz, tylko śruta sojowa dorównuje poziomem zawartości treoniny, natomiast żadna z nich nie
dorównuje paszom rzepakowym zawartością metioniny z cystyną. Białko rzepakowe stanowi zatem dobry składnik bilansujący treoninę dla zbóż paszowych
oraz jest idealnym uzupełnieniem dla nasion strączkowych, jeśli chodzi o aminokwasy siarkowe (tabela 1).
Wartość białka rzepakowego jest uzależniona od
tego, czy została zastosowana obróbka termiczna ziarna. Ogrzewanie ziarna powoduje obniżenie strawności
białka ogólnego i lizyny, co należy uwzględniać przy
bilansowaniu tego składnika w dawce pokarmowej.
Przy tłoczeniu „na zimno”, białko makuchu zachowuje swoją wysoką wartość.
Tabela 1. Wartość pokarmowa pasz z rzepaku na tle innych surowców roślinnych
Białko
ogólne (g)
Lizyna (g)
Śruta rzepakowa
363
19,6
16,4
16,0
Makuch rzepakowy
320
17,3
14,4
Ziarno rzepaku
192
12,4
9,1
Śruta sojowa
430
26,7
Bobik
268
Groch
209
Pasza
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
Metionina
Treonina (g) Tryptofan (g)
+ cystyna (g)
Włókno (g)
EM (MJ)
4,7
115
10,7
14,0
3,5
115
12,6 -13,5
8,3
2,9
98
18,0
12,5
16,8
5,6
66
12,9
17,7
5,3
9,9
2,4
73
12,8
15,1
5,2
7,9
1,9
59
13,9
37
W chlewni i oborze
Duże ograniczenie w stosowaniu ziarna rzepaku,
a zwłaszcza jego pochodnych, stanowi wysoki poziom
włókna, zdecydowanie przekraczający poziom tego
składnika w paszach porównywanych. Dla przykładu,
w stosunku do śruty sojowej, zawartość włókna w śrucie rzepakowej i makuchu jest dwukrotnie wyższa.
Śruta poekstrakcyjna i makuch rzepakowy są bogatym źródłem makro- i mikroelementów. Poziom makroelementów w ziarnie jest porównywalny ze śrutą
sojową. Ilość wapnia i fosforu w paszach pochodnych
rzepaku jest dwukrotnie wyższa niż w śrucie sojowej.
Zawartość fosforu w śrucie i makuchu rzepakowym jest większa niż w śrucie sojowej i choć w obu
przypadkach, w większości, jest to fosfor fitynowy, to
w dobie coraz powszechniej stosowanej fitazy nie stanowi to już większego problemu.
Ziarno rzepaku
Makuch
rzepakowy
Śruta rzepakowa
poekstrakcyjna
Składniki
Śruta sojowa
poekstrakcyjna
Zawartość wybranych makro- i mikroelementów
w paszach rzepakowych w porównaniu do śruty sojowej
makroelementy g/kg
Wapń
3,7
7,1
6
3,4
Fosfor
5,7
11,9
12,4
7,3
Sód
0,5
0,5
0,2
0,2
150
34
mikroelementy mg/kg
Żelazo
186
154
Cynk
49
73
58
35
Miedź
15,8
6,8
4,8
2,9
O przydatności pasz w żywieniu świń decyduje poziom składników antyżywieniowych, głównie glukozynolanów oraz produktów ich rozpadu, które powodują
powiększenie tarczycy i spadek poziomu hormonów
tarczycy we krwi. Obecnie uprawiane odmiany rzepaku charakteryzują się znacznie obniżoną ilością glukozynolanów, a ich poziom wynosi średnio 8 – 17 μM/g.
Także stosowanie zabiegów termicznych obniża poziom produktów rozpadu glukozynolanów poprzez
inaktywację enzymu mirozynazy, która jest odpowiedzialna za przemiany glukozynolanów. Zawartość
glukozynolanów decyduje również o smakowitości
paszy, co ma wpływ na ograniczenia ich stosowania.
W związku z dużą zawartością tłuszczu, są pewne
ograniczenia w możliwości przechowywania i przydatności do spożycia rzepaku i jego pochodnych. Ziarno, jeśli nie jest uszkodzone, można przechowywać
8 – 9 miesięcy, po ześrutowaniu powinno być spożywane na bieżąco. Makuch można przechowywać 2 – 3 miesiące. Ograniczenia odnośnie okresu przechowywania
dotyczą również pasz, w skład których wchodzą komponenty z rzepaku.
38
Procentowe udziały komponentów rzepakowych
w mieszankach pełnoporcjowych dla świń
Komponenty rzepakowe (w %):
Grupa
produkcyjna
śruta
poekstrakcyjna
wytłoki
nasiona
olej
–
–
–
5
Prosięta do
10 kg
Rosnące świnie (kg):
10 – 30
5
5
5
5
30 – 70
10
10
10
6
70 – 110
15 – 20
15 – 20
15
6
30 – 110
15
15
10
6
nisko prośne
5
5
5
5
wysoko prośne
i karmiące
5
5
10
8
Knury
5
5
5
5
Lochy:
Największe znaczenie w żywieniu świń, spośród
omawianych pasz, ma poekstrakcyjna śruta rzepakowa, ze względu na dostępność, jak i najmniejszy udział
czynników antyżywieniowych. Udział śruty rzepakowej w mieszance dla tuczników nie powinien przekraczać 20%. Pod względem zawartości składników pokarmowych i ich strawności 1 kg śruty rzepakowej może
zastąpić 0,6 kg śruty sojowej - w pierwszej fazie tuczu
i 0,7 kg - w końcowym okresie tuczu. Zastosowanie śruty rzepakowej nie powinno zmierzać do wyeliminowania z żywienia soi, lecz do częściowego jej zastąpienia,
a poprzez to obniżenie kosztów produkcji, przy czym
zawsze należy pamiętać o prawidłowym zbilansowaniu aminokwasów, szczególnie lizyny i metioniny.
Koszt białka zawartego w wybranych śrutach
poekstrakcyjnych (ceny z 11.09.2012 r., pasza luzem)
Cena 1 tony
(zł)
Zawartość
białka ogól.
w 1 kg paszy
(g)
Koszt
1 kg białka
(zł)
Sojowa
2220
430
5,16
Rzepakowa
1160
363
3,20
Rodzaj śruty
Koszt białka zawartego w śrucie rzepakowej wskazuje na możliwość potanienia produkcji tuczników. Należy
jednak kontrolować poziom spożycia paszy i przyrosty,
czy na skutek zmiany żywienia nie nastąpiło pogorszenie
wyników produkcji. Przy zastąpieniu 50% śruty sojowej
śrutą rzepakową nie powinno nastąpić pogorszenie efektywności żywienia. Przy nieco większym udziale śruty
rzepakowej, aby zapobiec obniżeniu pobrania paszy,
można zastosować dodatki smakowe maskujące gorszy
smak lub ziołowe, które dodatkowo wpływają korzystnie na funkcjonowanie przewodu pokarmowego.
Włodzimierz Sawirski
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Pstro w chlewiku
Lokalne rasy i odmiany zwierząt doskonale przystosowują się
do miejscowych, nie rzadko bardzo trudnych warunków
środowiskowych. Utrzymywane w warunkach produkcji
ekstensywnej, przy ubogich zasobach paszowych, często
dają produkty o unikalnych walorach jakościowych.
Związane z tradycją i kulturą lokalnych społeczności, wpisują się
w historię swojego regionu.
D
o takich ras zaliczyć należy
złotnicką pstrą. Rasa ta wywodzi się z prymitywnych
ras świń przywiezionych na teren
województw północnych w latach
1946 - 1949 przez przesiedleńców
z Wilna i Nowogródka. Prace genetyczne nad rasą prowadziła
Akademia Rolnicza w Poznaniu.
W grudniu 1962 roku, rozporządzeniem nr 38 Ministra Rolnictwa,
odmianę świń złotnickich uznano
za odrębną rasę i otwarto dla niej
księgę hodowlaną.
Obecnie programem ochrony
zasobów genetycznych tej rasy oraz
prowadzeniem ksiąg hodowlanych
zajmuje się Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Wydział Hodowli
i Biologii Zwierząt. Dzięki inicjatywie prof. dr hab. Janusza Buczyńskiego i zespołu pracowników Katedry Hodowli i Produkcji Trzody
Chlewnej w Poznaniu rozpoczęto
realizację programu restytucji ginących ras świń. Pozwoliło to na
znaczne zwiększenie w niedługim
czasie populacji tej rasy z 45 loch
stada podstawowego do 997 w roku
2011 (stan na 1 czerwca 2011 r.).
Program hodowli tej rzadkiej
i zagrożonej wyginięciem rasy, pod
koniec lat 90-tych wspierała Unia
Europejska. Dzięki funduszowi
PHARE pilotażowy program pod
nazwą „Ochrona chowu i hodowli
rodzimych ras zwierząt gospodarskich zagrożonych erozją genetyczną na przykładzie złotnickiej pstrej
i wykorzystanie surowca do odtworzenia i upowszechnienia polskiego
dziedzictwa w zakresie regionalnych produktów markowych” wyasygnował ze swej kasy 5 tys. euro.
Jego realizacją zainteresowały się samorządy Słupska i Bytowa. Obiecały pomoc w tym, by świnie złotnickie pstre pojawiły się w niewielkich
gospodarstwach obu powiatów.
Pierwsze maciory sprowadzono do Komorczyna i Możdżanowa. Pierwsze prosięta od tych
macior wzbudziły niemałe zainteresowanie wśród innych rolników
i… dziennikarzy oraz ekspertów
z kraju. Dla jednych i drugich to
był rodzaj eksperymentu i nadzieja - dla pierwszych – na odmianę
losu, dla drugich – na ocalenie
zanikającej rasy.
Świnie rasy złotnicka pstra
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
W 2000 roku zawiązało się
Stowarzyszenie Hodowców i Producentów Świni Złotnickiej Pstrej
„Łaciata”. Ubojem i przetwórstwem zajmował się Zakład Wędliniarski ,,Gońda” ze Sławna, sprzedażą wyrobów PHU ,,Prima” ze
Słupska. W krótkim czasie towar
ten znalazł uznanie wśród rzeszy
klientów. W dni, kiedy w sprzedaży były wyroby z ,,łaciatej”, ustawiała się długa kolejka. Niestety
produkty w sprzedaży były tylko
2 - 3 razy w tygodniu – to za mało,
aby zaistnieć na rynku produktów
markowych i stać się wizytówką
naszego regionu (jak było w planach). Jeszcze w 2002 roku stowarzyszenie zrzeszało około 30 członków, później było już tylko gorzej.
Błędy i problemy narastały, po stowarzyszeniu pozostał tylko wpis
w KRS i kilku hodowców „wiernych” i zafascynowanych pstrą.
Do tego elitarnego grona hodowców świń złotnicka pstra należą Państwo Krystyna i Zbigniew
Kędziorowie z miejscowości Kończewo, w gminie Kobylnica. Gospodarstwo przejęli od rodziców
w 1989 roku. Pierwotnie zajmowali się dwoma kierunkami produkcji zwierzęcej: produkcją mleka
i produkcją trzody chlewnej. Pomimo wysokich wydajności (ok.
8000 litrów od krowy) i dużego
udziału TUZ w strukturze gospodarstwa, w 2008 roku zrezygnowali
z produkcji mleka - pozostały tylko
świnie. Rasą złotnicką pstrą zainteresowali się ponad 10 lat temu, kiedy zaczęło działać stowarzyszenie
(Pani Krystyna pełniła w nim funkcję wiceprezesa ds. rozwoju i hodowli). Stowarzyszenie zaprzestało
działalności, ale świnie zostały. Pan
Zbigniew twierdzi, że to bardzo
,,wdzięczna’’ rasa. Maciory są troskliwymi matkami i łatwo się proszą. Świnie praktycznie nie chorują,
są mało wymagające w stosunku do
pasz. Żywienie oparte jest na paszach gospodarskich. Trochę gorzej
przyrastają, ale kryjąc je rasą duroc,
można osiągnąć niezłe przyrosty,
a i „mięso nie jest takie tłuste”.
Państwo Kędziorowie mają
duże osiągnięcia na polu hodowli
39
W chlewni i oborze
tej rasy. Na XXIV Krajowej Wystawie Zwierząt w Poznaniu, z rąk ówczesnego Ministra Rolnictwa Pana
Marka Sawickiego, otrzymali specjalną nagrodę za promowanie rasy
złotnicka pstra. W 2012, w Rudawce
Rymanowskiej, na Krajowej Wystawie Ras Rodzimych, organizowanej
przez Instytut Zootechniki, ich loszka uzyskała tytuł czempiona.
Struktura gospodarstwa Państwa Kędziorów to 86,67 ha użytków rolnych, w tym TUZ 18,08 ha
i 68,59 ha gruntów ornych. Struktura
zasiewów w 2012 była następująca:
rzepak ozimy 22 ha (plon 4 t/ha),
łubin wąskolistny 5,70 ha (plon
1,5 t/ha), mieszanki zbożowo-strączkowe 9,72 ha (plon 5 t/ha), pszenżyto 10 ha (plon 5 t/ha), pszenica jara
1,57 ha ( plon 8 t/ha), jęczmień jary
19,49 ha (plon 5 t/ha). W gospodarstwie przeważają gleby klas IV a
i IV b. Obecnie w gospodarstwie
stado podstawowe liczy 24 szt.
macior, które objęte są programem
rolnośrodowiskowym, pakiet 7.
Barbara Urbaniak
40
Hodowla królików
mięsnych
C
hów królików jest ważnym
i przyszłościowym, z gospodarczego punktu widzenia,
kierunkiem produkcji zwierzęcej.
Mięso królicze, dzięki niezaprzeczalnym walorom dietetycznym
i smakowym, zyskało ostatnio
dużą popularność. Jest delikatne,
łatwo strawne, bardzo wskazane
dla dzieci i ludzi starszych oraz
mających problemy z cholesterolem. Zaliczane jest bowiem do grupy mięs białych, drobnoziarnistych
o małym udziale tłuszczu, charakteryzuje się niską zawartością cholesterolu od 35 – 50 mg w 100 g
mięsa. Ponadto zawiera wysoki %
kwasu linolenowego (C 18:3), podobny jak w mięsie i wątrobie ryb
żyjących w tzw. wodach zimnych
(porównanie wartości odżywczych
mięsa różnych gatunków zwierząt zawiera tabela 1).
Króliki charakteryzują się wysokimi wskaźnikami cech użytkowych, decydujących właśnie o ich
przydatności gospodarczej. Należy
tutaj wymienić:
• dużą płodność i plenność - w warunkach chowu ekologicznego, od
1 samicy uzyskuje się ponad 20 25 królików odchowanych w ciągu roku, w chowie intensywnym
nawet powyżej 40,
• wczesne dojrzewanie i wysokie
tempo wzrostu młodych królików
- typowo mięsnych ras można
używać do rozpłodu już w wieku
125 - 150 dni, przyrosty młodych
królików kształtują się na poziomie około 30 g/dzień; w chowie
ekologicznym 20 - 25 g/dzień,
• żywienie królików systemem
ekologicznym i tradycyjnym, pozwala na wykorzystanie paszy
o małej przydatności dla innych
zwierząt gospodarskich, a więc
pasz o dużej zawartości włókna,
• wysoką wydajność rzeźną przekraczającą 55%, przy hybrydach
firmy podają powyżej 60%, oraz
bardzo korzystny stosunek mięsa do kości - w tuszkach króliczych stosunek ten wynosi jak
82:18, co oznacza, że z 1 kg tuszki
uzyskuje się około 820 g czystego
mięsa,
• dodatkowym atutem są skóry mogące być wykorzystywane jako
materiał futrzarski.
W Polsce wyróżnić możemy
chów ekologiczny, prowadzony
w gospodarstwach ekologicznych,
oraz chów tradycyjny.
Chów ekologiczny oparty jest
na przepisach zawartych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 2092/91
(z póź. zm.) w sprawie produkcji
Tabela 1.
Zawartość składników pokarmowych
w mięsie różnych gatunków zwierząt (%)(wg różnych autorów)
Tłuszcz
Składniki
pokarmowe
Wartość
energetyczna
100 g mięsa
(KJ)
Rodzaj mięsa
Woda
Białko
Wołowina
68,50
15,01
4,47
0,85
548,7
Baranina
55,10
12,11
11,48
0,90
655,1
Wieprzowina
półtłusta
51,10
15,34
13,89
0,75
784,9
Cielęcina
77,80
20,00
1,00
1,20
382,9
Mięso kurze
76,20
19,72
1,42
1,37
415,9
Mięso królicze
69,32
20,43
6,20
1,39
638,8
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Królik rasy nowozelandzki biały
Królik rasy kalifornijski
ekologicznej produktów rolnych
oraz znakowania produktów rolnych
i środków spożywczych, w celu włączenia produkcji zwierzęcej.
Bardziej
rozpowszechniony,
prowadzony najczęściej jako dodatkowe źródło dochodu, jest chów tradycyjny, w warunkach ekstensywnych, z użyciem przede wszystkim
pasz objętościowych, z niewielkim
dodatkiem zbóż, z przeznaczeniem
na spożycie własne lub sprzedaż na
rynku regionalnym. Tu także należy
zaliczyć chów królików ras małych,
amatorskich przeznaczonych, do
utrzymywania w mieszkaniach dla
hobbystów i dzieci. Ich żywienie
oparte jest jednak przede wszystkim
na suchym pokarmie produkowanym na potrzeby sklepów zoologicznych. Z tych typów chowu często wykorzystuje się również skóry.
Mamy również profesjonalne
fermy królicze utrzymujące króliki
w systemie intensywnym. Tu zwierzęta utrzymywane są w klatkach
(baterie klatek) i żywione pełnoporcjowymi paszami przemysłowymi. Króliki z tych ferm przeznaczone są dla dużych odbiorców
krajowych lub eksportowane są za
granicę. Stąd wynikają duże różnice w technologii produkcji i utrzymania królików.
Do chowu ekologicznego i tradycyjnego nadają się wszystkie
rasy królików oprócz hybrydów.
Do chowu intensywnego bierze
się pod uwagę tylko rasy mięsne z wysokim tempem wzrostu
i znakomitymi wynikami rozrodu
oraz produkowane do tego celu
hybrydy. Do najczęściej wybieranych należą: nowozelandzki biały,
termondzki, kalifornijski i nowozelandzki czerwony. Można także
oprzeć hodowlę na wiedeńskim
niebieskim, duńskim białym lub
hybrydach francuskich Hyla plus
oraz innych firm francuskich i włoskich. Wszystkie wymienione rasy
Tabela 2.
Osiągane masy ciała królików poszczególnych ras
(KCHZ Warszawa – Hyla plus, Darek Paradowski )
Wiek
w miesiącach
Masa
dorosłego
w kg
Masa ciała królików
w poszczególnych miesiącach w kg
Rasa królików
3
4
5
6
7
8
dorosły
Nowozelandzki
biały
2,1
2,8
3,4
3,9
4,1
4,2
4,0 - 5,3
Termondzki
biały
2,5
3,2
3,8
4,0
4,2
4,5
4,5 - 5,6
Kalifornijski
2,1
2,7
3,4
3,7
4,0
4,2
4,0 - 5,2
Nowozelandzki
czerwony
1,7
2,3
2,8
3,2
3,7
4,0
4,0 - 5,1
Duński biały
2,0
2,6
3,1
3,7
4,0
4,3
4,0 - 5,3
Hyla – plus
2,9
3,2
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
Króliki rasy nowozelandzki biały
i klaifornijski - czempion i wiceczempion
ubiegłorocznej wystawy królików podczas
Kaszubskiej Jesieni Rolniczej w Lubaniu
należą do ras mięsno-futerkowych
średnich, wcześnie dojrzewających.
Osiągają dobre wyniki rozrodcze
i mają szybkie tempo wzrostu. Hybrydy wyróżniają się wybitną plennością, wyższą wydajnością rzeźną
i jeszcze szybszym tempem wzrostu, ale niestety całe ich potomstwo
musi być przeznaczone na rzeź,
gdyż nie zachowuje cech produkcyjnych rodziców. Wiąże się to więc
z koniecznością zakupu całego stada podstawowego i jego regularnej
wymiany, w praktyce przy uzyskiwaniu 6 - 8 miotów, co roku wymienia się całe stado, a przynajmniej
samice (porównanie osiąganych mas
ciała wymienionych ras podaję za Krajowym Centrum Hodowli Zwierząt
w tabeli 2).
Z tabeli jasno wynika, że podobne wyniki produkcyjne, jak
przy hodowli hybrydów, można
osiągnąć co najmniej w rasach termondzki i nowozelandzki biały.
Chów intensywny rozwijać się
będzie wraz z większym zainteresowaniem konsumenta miejskiego
i sieci handlu wielkopowierzchniowego, czyli sieci super- i hipermarketów. Chów tradycyjny drobnotowarowy nabierze większego
znaczenia wraz z rozwojem przetwórstwa na poziomie gospodarstw
oraz sprzedaży bezpośredniej, dla
której to stwarzane są powoli mniej
rygorystyczne warunki prawne.
Maria Gwizdała
41
W chlewni i oborze
Owczarstwo w zaniku?
C
oraz mniej owiec pasie się na naszych pastwiskach, a zjedzenie dobrego kawałka jagnięciny
graniczy z cudem. Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedzi jest wiele. Hodowcy twierdzą: „Bo się nie
opłaca...” I to jest szczera prawda. Przed laty, kiedy
aktualne było powiedzenie „kto ma owce, ten ma co
chce...” wełna była w cenie i pokrywała koszty utrzymania owiec, a jagnięta były zyskiem. Dziś zapłata za
wełnę z ledwością pokrywa koszty strzyży, a jedynym
dochodem są jagnięta, które zasilają rynek europejski,
a nie polski. Jeden z moich rozmówców - Pan Józef Blok
- stwierdził: - W roku 1980 za sprzedaną wełnę kupiłem
nową Nysę. Dziś zaledwie rower, i to byle jaki...
W tej chwili wszystkie jagnięta są eksportowane, ale
eksport mocno uzależniony jest od kursu euro, który
z kolei determinuje opłacalność, i stąd mamy do czynienia z sezonowością produkcji, której szczyt przypada na okres przed świętami wielkanocnymi i Bożym
Narodzeniem.
Dzisiaj aktualne staje się powiedzenie „Kto ma
owce, ten ma gnój....” (mam na myśli obornik). I to powiedzenie jest prawdziwe, ponieważ gro owiec utrzymywanych jest w gospodarstwach, dysponujących
wyłącznie glebami klasy VI i VI z, gdzie żadna roślina
nie chce rosnąć bez dobrego obornika. Są w naszym
województwie góry i pagórki, które nadają się wyłącznie na pastwiska. W takich rejonach utrzymała się
owca i moda na bydło mięsne. Największe skupisko
owiec jest w powiatach: bytowskim, wejherowskim,
lęborskim, kartuskim, kościerskim oraz słupskim.
Tam są najlepsze uwarunkowania do hodowli owiec
(duże połacie pastwisk, góry i pagórki, ubogie gleby
itp.). Nieliczna grupa hodowców, która została, podtrzymuje tradycje tej hodowli z pokolenia na pokolenie, borykając się z wieloma trudnościami.
To była owczarnia...
- Hodowla owiec w Pana rodzinie to tradycja.
Tak. Hodowla owiec w naszej rodzinie sięga lat
przedwojennych. Zajmował się nią dziadek, ojciec, teraz ja. Moim dzieciom owca też nie jest obca.
- Co Pan może powiedzieć o swoim stadzie?
Stado liczy 130 matek. Jest objęte Programem
Ochrony Zasobów Genetycznych. Pierwsze zapiski
dotyczące oceny użytkowości datują się od 1955 roku.
Kontrolą były objęte wówczas 29 matki. Prace hodowlane prowadził nieżyjący Jerzy Grabkowski, który wiele lat swojego życia poświęcił rozwojowi owczarstwa
na Pomorzu. - O wysokim poziomie genetyki w stadzie
Pana Józefa świadczą parametry oceny użytkowości:
plenność 156,98, płodność 96,83, odchowanych jagniąt
98,52 % a użytkowość rozpłodowa 149,44 - dodaje Pani
Jolanta Wachowska - Dyrektor Biura Regionalnego
Związku Hodowli Owiec i Kóz w Malborku.
Odwiedziłam gospodarstwo Pana Józefa Bloka we
wsi Gostomie, pow. Kościerzyna. Jeszcze 1,5 miesiąca temu stała tu piękna owczarnia (zmodernizowana
stodoła), powód do dumy hodowcy i idealne warunki
dla owiec. Dnia 16 czerwca, podczas burzy, przeszła
trąba powietrzna i po owczarni pozostała kupka połamanego drewna. Na szczęście uduszone zostały tylko
4 owce, reszta skryła się pod paśniki. Dziś hodowca
zaczyna wszystko od początku.
- Czy nadal będzie Pan hodował owce?
A jakie mam wyjście? Co mogę robić na glebach
klasy VI z? Poza tym muszę kultywować tradycje rodzinne. Tradycje rodzinne to oczywiście jedno, a mała
pracochłonność to dodatkowa zaleta. W lecie owce
chodzą na pastwisku, odpada więc proces karmienia.
- W lecie pastwisko, a zimą?
Siano z upraw polowych, owies - ziarno w całości
i słoma na zakładkę.
42
Józef Blok robi przegląd swojego stada na pastwisku
- Pani Jolu, to Pani czuwa nad owcami na Pomorzu i pomaga hodowcom rozwikłać różnego rodzaju problemy.
Jak duże jest obecnie pogłowie owiec?
Niestety niewielkie. W całym kraju jest tylko
212740 owiec, w tym maciorek 143823 sztuki. W wo-
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
jewództwie pomorskim są 12 644 sztuki, to zaledwie
5,94% w skali kraju. Zajmujemy się hodowlą owiec
w województwie pomorskim i zachodniopomorskim.
Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Malborku oceną wartości użytkowej obejmuje obecnie 126 stad
owiec i jedno stado kóz rasy burskiej. Pogłowie maciorek
wpisanych do ksiąg kształtuje się następująco: rasa pomorska – 7141 sztuk, kamieniecka - 30 sztuk, wrzosówka
- 51 sztuk, świniarka – 378 sztuk, leine - 70 sztuk, olkuska
– 49 sztuk, czarnogłówka – 330 sztuk, suffolk 170 sztuk.
- Czyli rasa pomorska górą?
Tak, 109 stad owcy pomorskiej znajduje się w programie ochrony zasobów genetycznych, a pozostałe
rasy w mniejszej liczebności: owca olkuska - 2 stada,
wrzosówka – 4 stada, świniarka - 1 stado, kamieniecka
- 1 stado. 320 złotych do każdej matki jest pomocne
w podniesieniu rachunku ekonomicznego.
- Pani Jolu, owczarze mówią, że jest Pani ich aniołem
stróżem. Rozumiem, że jesteście jedną wielką rodziną.
Tak, wspieramy się wzajemnie w każdej sytuacji.
Oprócz oceny użytkowości, prowadzimy skup jagniąt
mlecznych i młodych owiec rzeźnych oraz materiału
poselekcyjnego na eksport. W tym roku wyeksportowaliśmy 3430 sztuk. Skupujemy też wełnę - skupiliśmy
12508 kg. Prowadziliśmy długą rozmowę dotyczącą
szans i zagrożeń dla owczarstwa. Zagrożenie to niska
opłacalność, a szansa to rynek ciągle nienasycony jagnięciną o wysokich walorach kulinarnych. Marzy
nam się dostęp do mięsa pochodzącego z jagniąt, które jest lekkostrawne, pożywne, bez cholesterolu, o wysokich walorach dietetycznych. Istnieje więc paląca
potrzeba zorganizowania rynku krajowego na jagnięta
rzeźne i baraninę. Tymczasem obecnie obowiązujące
przepisy weterynaryjne uboju gospodarczego są głównym ogranicznikiem dostępu do jagnięciny. Wypada
tylko czekać na decyzje Ministerstwa Rolnictwa, które
pozwoliłyby zbudować mocny rynek mięsa owczego
w Polsce. Dlatego takie zwiastuny zmian, jak wpisanie
następnych ras owiec do Programu Ochrony Zasobów
Genetycznych, dają nadzieje na to, że hodowla owiec
będzie bardziej opłacalna. Rolnicy korzystają z różnego rodzaju programów pomocowych.
Obecny przy rozmowie Pan Józef Blok również
korzystał z programu na modernizację gospodarstw.
Dzięki niemu zakupił ciągnik, rozrzutnik obornika,
prasę do siana i sianokiszonek, owijarkę. Razem z synem tworzą gospodarstwo rodzinne.
Plany na przyszłość to budowa nowej owczarni
przejazdowej. Jest to sprawa pilna, jednak najdłużej
załatwia się projekty.
Czy owca zginie w Polsce? To będzie zależało zarówno od konsumentów, jak i hodowców. Żeby tak się
nie stało potrzebna jest organizacja uboju na potrzeby
rynku krajowego, promocja zdrowej jagnięciny oraz
dobra wola decydentów, mających wpływ na wsparcie rozwoju owczarstwa. Dziś statystyczny Polak zjada
50 g jagnięciny rocznie, podczas gdy Grek zjada 10 kg,
a średnia dla Unii Europejskiej wynosi 3,8 - 4,2 kg.
Helena Artyszuk
 Warto przeczytać
FACELIA W POPLONIE
Facelia jest bardzo dobrą rośliną poplonową. Dzięki
dobrze rozwiniętemu systemowi korzeniowemu, dociera do głębszych warstw gleby i pobiera z nich wymyte
składniki pokarmowe. Ma niewielkie wymagania glebowe. Dobrze znosi suszę, jak również jesienne przymrozki. Nie jest atakowana przez choroby i szkodniki.
Ma krótki okres wegetacji. Szybko możemy więc uzyskać zieloną masę. Dzięki szybkiemu wzrostowi, zagłusza wschodzące chwasty i chroni glebę przed utratą wilgoci. Przyorana pozostawia po sobie dużą ilość
materii organicznej, co poprawia żyzność gleby. Uprawa facelii ogranicza również ilość mątwika. Zielonka
z facelii nadaje się dla przeżuwaczy. Jednak jej jakość
jest obniżona ze względu na szorstkie włoski i gorzki
smak po zwiędnięciu. Dlatego facelię należy skarmiać
do momentu rozpoczęcia kwitnienia. Facelia błękitna
jest również wspaniałą rośliną miododajną.
Danuta Leszczyńska, Facelia w poplonie, Farmer nr 9/2012,
str. 76
Do czytania zachęca Lucyna Lesińska
Reklama
PPH „DOWO”
WOJCIECH DOBRZYCKI
73-110 Stargard
• nawóz wapniowo-magnezowy węglanowy – dolomit
CaO – 30%
MgO – 17%
• nawóz wapniowy węglanowy CaO – 50% = 90% CaCO3
• nawóz wapniowy tlenkowy CaO – 50% i 60%
Jolanta Wachowska, Dyrektor Biura Regionalnego Związku
Hodowców Owiec i Kóz, służy dobrą radą swoim hodowcom
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
tel./fax (91) 578 67 33, tel. kom. 601863937
www.dowo.pl
43
W chlewni i oborze
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Październik
Bydło:
Czas przystosowania się flory bakteryjnej żwacza do nowych pasz to minimum 2 - 3 tygodnie. Musimy o tym pamiętać, bo niedługo krowy zejdą z pastwisk i nastąpi zmiana paszy. Przyzwyczajajmy zwierzęta stopniowo do spożywania kiszonek. Bez okresu przejściowego pasza nie będzie odpowiednio wykorzystywana. Nie można mówić
o prawidłowym żywieniu bez znajomości wartości pokarmowej pasz, którymi chcemy karmić krowy. Analizy pasz
można wykonać w laboratorium w PODR, Oddział w Starym Polu.
Pasza objętościowa dobrej jakości pokrywa nie tylko potrzeby bytowe i produkcyjne zwierząt, ale również stabilizuje mikroflorę ich żołądka i pomaga w profilaktyce zaburzeń metabolicznych.
Jeśli mamy do wykonania jakieś remonty czy prace porządkowe w oborach, to powinniśmy do nich bezzwłocznie
przystąpić. Gdy krowy wrócą na stałe do obory, będzie to utrudnione, a i na zwierzęta ruch w oborze nie wpływa
korzystnie.
Trzoda chlewna:
W efekcie prowadzonej pracy selekcyjnej w kierunku zwiększenia plenności loch, ale także w efekcie błędów żywieniowych w okresie ciąży zdarzają się mioty prosiąt o wadze 800 g i mniejszej. Jak należy z nimi postępować?
Kojce porodowe powinny być zdezynfekowane. Sam fakt dokonania tego zabiegu nie oznacza jego skuteczności.
Po dezynfekcji należy pobrać wymazy z miejsc trudno dostępnych i dać je do oceny w laboratorium, celem stwierdzenia skuteczności zabiegu i ewentualnie zmienić preparat lub technikę wykonania dezynfekcji.
Należy ściśle przestrzegać zalecenia, aby locha znalazła się w kojcu porodowym na tydzień przed spodziewanym
terminem porodu. Lepiej, żeby znalazła się tam dzień wcześniej, niż jeden dzień za późno.
Niezbędnym wyposażeniem kojca staje się w tym przypadku budka dla prosiąt z umieszczonym wewnątrz promiennikiem ciepła. Zapewnia im to nie tylko odpowiednią temperaturę, ale i ochronę przed ruchem powietrza,
czynnikiem szybkiego ochładzania ciała prosiąt pozbawionych ochronnej, podskórnej tkanki tłuszczowej.
Porody zawsze powinny odbywać się pod nadzorem człowieka. Drobne prosięta często są zbyt słabe, aby dotrzeć
do sutka. Osoba nadzorująca poród powinna wytrzeć do sucha prosię (wilgotne ciało to kolejny element wychładzający), usunąć śluz z nozdrzy, przyciąć pępowinę i dosadzić do sutka, w celu pobrania siary. Musimy zadbać, aby
w pierwszej kolejności dostały ją te najsłabsze, pamiętając jednak, że w ciągu godziny wszystkie prosięta
z miotu powinny otrzymać swoją porcję siary.
Skupiając swoją uwagę na prosiętach, nie zapominajmy, że aby szybko przyrastały, muszą dostać odpowiednią ilość
odpowiedniej jakości mleka. Właściwe karmienie wysokiej jakości paszą, stały dostęp do wody i sprzyjające warunki
termiczne zapewnią pobranie odpowiedniej ilości karmy do produkcji odpowiedniej ilości i jakości mleka.
Zbigniew Marciniak, Włodzimierz Sawirski
Pomorskie Stowarzyszenie Hodowców Bydła Ras Mięsnych
Lubań, 83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, 688 21 50, fax (58) 688 22 52
Sprzedam:
• Buhaja rasy limousine, 3 jałówki odsadki - Józef Janke, tel. kom. 500815391.
• Byczki i jałówki hodowlane rasy limousine - Marian Cieśliński, tel. kom. 500087588.
Kupię:
• Bydło hodowlane - Przemysław Włoszczyński.
44
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Trafnym doborem par rodzicielskich do kojarzeń
tworzysz rentowność produkcji trzody chlewnej w swoim gospodarstwie
OKRĘGOWY ZWIĄZEK HODOWCÓW ZARODOWEJ TRZODY CHLEWNEJ
80-874 Gdańsk, ul. Na Stoku 48
tel./fax (58) 530-04-27, 530-04-44, e-mail: [email protected]
Genetyka przynosi szybkie zwiększenie mięsności produkowanego żywca wieprzowego.
Wysoka jakość materiału matecznego – loszki „POLSUS”, Filia Gdańsk i knurków „POLSUS”, Filia Gdańsk
wnosi lepsze korzyści produkcji w Twojej hodowli
i gwarantuje wyższe dochody w momencie klasyfikacji w ubojniach.
Wykaz hodowców trzody chlewnej, objętych oceną wartości użytkowej i hodowlanej
przez Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”, Filia w Gdańsku
uprawnionych do sprzedaży materiału hodowlanego
Stan na dzień 24.09.2012 r.
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
1.
Błażek Zenon
Kamionka
86-171 Rychława
Skórcz
58 582-91-37
605852155
-
*
10
2.
Browarczyk Tadeusz
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-36
*
*
20
3.
Burek Stanisław
Lubieszyn
83-420 Liniewo
Liniewo
58 687-80-63
-
*
10
4.
Cybulski Zbigniew
Ostrowite
89-662 Ostrowite
Chojnice
52 398-74-12
-
*
20
5.
Ebertowski Ryszard
Markubowo
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 686-57-27
*
*
10
6.
Godlewski Zdzisław
Czarlin
83-110 Tczew
Tczew
58 536-69-13
607600890
*
*
20, 80
7.
Gołecki Feliks
Mościska
83-240 Lubichowo
Lubichowo
58 588-56-03
604888543
*
*
20
8.
Graban Wiesław
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 588-51-15
669354612
-
*
20
9.
Gumiński Ryszard
Miradowo
83-210 Zblewo
Zblewo
58 588-44-34
606937965
-
*
20
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-89
*
*
10, 70
-
*
20
10. Hanasko Zenon
11. Pliszka Józef
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 582-43-06
505956000
12. Hnatiuk Zenon
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-93
504066467
*
*
10
13. Jurczyński Henryk
Wielgłowy
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-69-51
601937950
-
*
20
14. Koss Beata, Mirosław
Gnieżdżewo
84-121 Swarzewo
Puck
58 673-37-62
693302914
*
*
10, 70
Krawczykiewicz
Michał
Sternowo
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-73-84
-
*
20
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-82
*
*
20
Skórcz
514471825
-
*
10
Lubichowo
58 560-95-26
606618096
*
*
20, 70
15.
16. Łoza Jarosław
17. Mazurowski Łukasz
18. Mazurowski Marek
Wielki Bukowiec 83-208 Zelgoszcz
Zelgoszcz
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
83-208 Zelgoszcz
45
W chlewni i oborze
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
19. Miąskowski Stanisław
20. Mokwa Maria
Załęże
Subkowy
Nowakowski
Mieczysław
Pałubin
22. Regliński Andrzej
Smołdzino
21.
23. Roskwitalski Andrzej
Wysoka
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-54
*
*
10
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-83-43
605346075
-
*
20
83-430 Stara Kiszewa
Stara Kiszewa 58 687-64-32
-
*
10
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-61
*
*
10
83-212 Bobowo
Bobowo
58 562-17-45
606703940
-
*
10
24. Skrzypkowski Szczepan
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-30
603452481
*
*
20, 80
25. Stefański Marian
Skorzewo
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 687-12-11
665567114
*
*
20
Kartuzy
58 681-05-91
607658208
*
*
10, 20,
70
58 535-16-79
695940747
*
*
10
Miastko
502247997
*
*
10
Chojnice
52 397-09-54
-
*
20
26. Stolc Józef
Kiełpino
83-307 Kiełpino
27. Syldatk Elżbieta
Gronowo
83-122 W. Walichnowy Gniew
28. Szepel Edward
29. Szulc Bogdan
Węgorzyno
Miastko
77-200 Miastko
ul. Długa 12/40
Pawłowo
89-600 Chojnice
30. Szynszecki Mirosław
Lotyń
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-72-58
-
*
20
31. Śnieg Andrzej
Pastwa
82-500 Kwidzyn
Kwidzyn
55 275-74-70
602670505
*
*
20, 70
89-650 Czersk
Czersk
52 398-44-74
603199648
*
*
10
32. Talewski Grzegorz
Czersk
ul. Łubianka 9
33. Terefenko Zbigniew
Michałowo
76-223 Stawęcino
Główczyce
59 811-66-78
880588100
-
*
20
34. Węsierski Jan
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-74
*
*
20
Wolny Dwór
83-250 Skarszewy
Skarszewy
605665567
58 588-22-11
*
*
10
35. Megier Jarosław
* zakres produkcji oraz aktualna w miesiącu możliwość ilościowego zakupu materiału hodowlanego (knurki, loszki)
SYMBOLE RAS: 10 - WBP,
20 - BPZ, 50 - ZŁOTNICKA PSTRA, 60 - HAMPSHIRE, 70 - DUROC, 80 – PIETRAIN
Wykaz hodowców, którzy zrezygnowali z prowadzenia oceny użytkowości rozpłodowej loch i nieposiadających certyfikatu
oraz uprawnień do sprzedaży materiału hodowlanego trzody chlewnej (knurki i loszki):
1. Dahm Józef – Kranek, gmina Skórcz,
2. Cirocki Stanisław – Smołdzino, gmina Przodkowo,
3. Wrona Kazimierz – Łęgowo, gmina Pruszcz Gdański,
4. Wolski Bronisław – Bawernica, gmina Parchowo,
5. Toruńczak Ryszard – Załamkowo, gmina Kamienica Królewska,
6. Borkowski Zbigniew – Kościeleczki, gmina Malbork,
7. Nalikowski Piotr – Dubiel, gmina Kwidzyn,
8. Odya Czesław – Łąg Kolonia, gmina Czersk.
Wykaz telefonów komórkowych (służbowych) osób udzielających informacji na temat dostępnego materiału hodowlanego:
1. Ryszard Bogusławski - 507088394,
2. Andrzej Bułakowski - 507088396,
3. Arkadiusz Drewing - 507088398,
4. Krzysztof Żółć - 507088399,
5. Aleksandra Kopicka - 507088395.
46
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
Kolejne kroki wdrażania Dyrektywy
Azotanowej
Publikacja artykułu „Obszary szczególnie narażone w województwie pomorskim już są!”,
we wrześniowym numerze PWR spowodowała, że wielu rolników zaniepokojonych jest
kolejnymi, dodatkowymi wymogami, być może ograniczającymi produkcję ich gospodarstw.
Dlaczego obszary szczególnie narażone (OSN) w województwie pomorskim, czy
podporządkowanie produkcji rolnej wymogom określonym dla tych obszarów nie wpłynie na
obniżenie wyników produkcyjnych? – to najczęstsze pytania rolników.
W związku z tak dużym zainteresowaniem czytelników tym zagadnieniem, kontynuujemy
temat OSN, przybliżając procedury ich wyznaczania oraz wymogi dotyczące gospodarowania
na tych obszarach, określone w Programie działań dla OSN.
P
rzypominamy, że wyznaczenie obszarów szczególnie
narażonych (OSN), z których odpływ związków azotu pochodzących ze źródeł rolniczych
do wód powierzchniowych lub
podziemnych należy ograniczyć,
jest działaniem obowiązującym
w krajach Unii Europejskiej, zgodnie z dyrektywą Rady 91/676/EWG
z dnia 12 grudnia 1991 r. zwaną
Dyrektywą Azotanową. Polska,
jako państwo członkowskie, podjęła realizację Dyrektywy Azotanowej z dniem wstąpienia do UE,
tj. od 1 maja 2004 r. Na obszarze
naszego kraju wyznaczone zostały
OSN-y, w woj. pomorskim po raz
pierwszy w 2012 r.
Pierwsze działania w zakresie
wdrażania Dyrektywy Azotanowej
zostały przeprowadzone w okresie
znacznie wyprzedzającym akcesję. Nasze krajowe prawodawstwo
zostało dostosowane do założeń
tej Dyrektywy, z uwzględnieniem
uwarunkowań klimatycznych, gle-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
bowych i gospodarczych naszego
kraju.
Transpozycja dyrektywy azotanowej do naszego prawa krajowego
nastąpiła między innymi poprzez:
- ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne,
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002
roku w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na
zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych,
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r.
w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać
programy działań mających na
celu ograniczenie odpływu azotu
ze źródeł rolniczych,
- 11 rozporządzeń dyrektorów
RZGW w sprawie określenia
wód wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz obszarów
szczególnie narażonych, z których odpływ azotu ze źródeł
rolniczych do tych wód należy
ograniczyć,
- 21 rozporządzeń dyrektorów
RZGW w sprawie wprowadzenia programu działań mających
na celu ograniczenie odpływu
azotu ze źródeł rolniczych dla
obszaru szczególnie narażonego,
- ustawę z dnia 26 lipca 2000 roku
o nawozach i nawożeniu.
W ramach wdrażania Dyrektywy Azotanowej, Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa
w Puławach opracował Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej, zawierający zbiór zaleceń właściwego gospodarowania na obszarach wiejskich.
KDPR został upowszechniony
wśród rolników, mieszkańców obszarów wiejskich i jednostek działających na rzecz rolnictwa.
Kolejne działanie w zakresie
wdrażania Dyrektywy Azotanowej
realizowane było przez Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej
(RZGW), właściwe dla danego regionu Polski. RZGW (11 w kraju)
47
W trosce o środowisko
wyznaczyły 21 obszarów szczególnie narażonych na azotany pochodzenia rolniczego (OSN), z których
odpływ azotu ze źródeł rolniczych
do wód należy ograniczyć. Dla
wszystkich OSN opracowane zostały programy działań (21 programów
działań), realizowane od 1 maja 2004
roku do 30 kwietnia 2008 roku.
Obszary OSN na lata 2004 - 2008
wyznaczane były głównie w oparciu
o wyniki monitoringu zanieczyszczeń wód powierzchniowych i podziemnych, realizowanego zgodnie
z programem Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, prowadzonego według jednolitej metodyki na
terenie całego kraju. Decydującym
parametrem wyznaczenia OSN
był poziom zawartości azotanów
w wodach powierzchniowych bądź
podziemnych badanego obszaru
w ilości ponad 50 mg NO3/l.
Prowadzona była również ocena wpływu działalności rolniczej
w danym obszarze na wielkość
tych zanieczyszczeń, przy uwzględnieniu intensywności i rodzaju produkcji rolniczej prowadzonej na
tym obszarze oraz czynników środowiskowych tego obszaru jak np.
ukształtowanie terenu, rodzaj gleb,
klimat i warunki hydrologiczne.
Badania i analizy prowadzone
w tym zakresie w latach 2004 - 2008
stanowiły podstawę do weryfikacji
poprzednio wytyczonych OSN-ów
i ustalenia nowych na lata 2008 2012. Ich liczba zmniejszyła się do
19, a granice nie zawsze pokrywały się z poprzednimi, zmniejszeniu
uległa ich ogólna powierzchnia.
Komisja Europejska nie podzielała opinii władz Polski w zakresie
wytyczonych obszarów szczególnie narażonych. Wskazała, że poza
obszarami, gdzie stężenie azotanów w wodach przekracza 50 mg
NO3/l (co było główną podstawą
wyznaczania OSN–ów), w naszym
kraju są również takie wody, poza
wyznaczonymi obszarami szczególnie narażonymi, w których stężenia azotanów mogą przekroczyć
dopuszczalne granice, w wypadku
braku realizacji działań ochronnych wskazanych w Dyrektywie
Azotanowej. Wyjaśnienia rządu
48
Polski, o często występującym dużym udziale ścieków komunalnych
w zanieczyszczaniu wód azotanami, szczególnie pochodzących
z terenów rekreacyjnych bądź też terenów bez kanalizacji zbiorczej, nie
były wystarczającym argumentem
dla Komisji Europejskiej. Zdaniem
KE, w przypadku istnienia potencjalnych przyczyn zanieczyszczenia azotanami ze źródeł rolniczych,
należy wyznaczyć granice OSN
i wprowadzić program działań
ograniczający odpływ azotu ze źródeł rolniczych.
W odpowiedzi na taką argumentację KE w sprawie wyznaczania OSN-ów, Ministerstwo Środowiska wraz z Ministerstwem
Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustaliły spójną strategię wyznaczania
tych obszarów na lata 2012 - 2015.
MRiRW zobowiązało się do opracowania analizy na temat stanu rolnictwa w Polsce, wraz z oceną presji
rolniczej i jej wpływu na stan wód
powierzchniowych i podziemnych
ze wskazaniem obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotanami pochodzenia
rolniczego. Prace w tym zakresie
wykonał IUNG w Puławach, przekazując wyniki prac pomiarowych
do Krajowego Zarządu Gospodarki
Wodnej i RZGW.
Dyrektor RZGW w Gdańsku,
wyznaczając OSN-y w woj. pomorskim, opierał się na wynikach
prac IUNG w Puławach. Wskazane obręby geodezyjne, będące
pod znaczącą presją rolniczą, wyznaczyły granice OSN, natomiast
wody leżące na wyznaczonych
obszarach OSN uznane zostały za
wody wrażliwe.
Zgodnie z Rozporządzeniem
Nr 1/2012 Dyrektora RZGW
w Gdańsku z dnia 15 czerwca, na
terenie województwa pomorskiego
wyznaczono 3 obszary szczególnie
narażone w regionie wodnym Dolnej Wisły (rys. 1).
Za wody wrażliwe na zanieczyszczenia związkami azotu ze
źródeł rolniczych, w regionie wodnym Dolnej Wisły, uznano wody
powierzchniowe:
- rzeki Drybok na terenie gmin
wiejskich: Subkowy i Pelplin,
w pow. tczewskim,
Rys. 1. Lokalizacja OSN w regionie wodnym Dolnej Wisły
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
- rzeki Janki na terenie gmin wiejskich: Morzeszczyn i Gniew,
w pow. tczewskim oraz gmin
wiejskich Bobowo, Skórcz i Smętowo Graniczne, w pow. starogardzkim,
- rzeki Dopływ spod Piaseczna na
terenie gminy wiejskiej Gniew,
w pow. tczewskim,
- rzeki Młynówki Malborskiej i jeziora Dąbrówka na terenie gmin
wiejskich: Stary Targ i Sztum,
w pow. sztumskim.
Zgodnie z wymogami Dyrektywy Azotanowej, dla OSN w woj.
pomorskim został opracowany oraz
poddany konsultacjom społecznym
projekt Programu działań mających
na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. Stanowi on
załącznik nr 1 do Rozporządzenia
Dyrektora RZGW w Gdańsku, które po ostatecznych uzgodnieniach
z Wojewodą Pomorskim będzie
opublikowane jako Rozporządzenie
Nr 6/2012 Dyrektora RZGW w Gdańsku w sprawie wprowadzenia programu
działań mających na celu ograniczenie
odpływu azotu ze źródeł rolniczych.
Program działań określa rodzaje,
terminy i okresy obowiązywania
środków zaradczych na OSN. Dla
znacznej części działań zaradczych
za początek obowiązywania przyjęto dzień wejścia w życie Programu, drugą grupę stanowią działania zaradcze, dla których dzień
1 marca 2013 roku jest początkiem
obowiązywania. Najdłuższy okres
zaplanowano na spełnienie wymogu dostosowania powierzchni lub
pojemności posiadanych miejsc
do przechowywania nawozów naturalnych przez okres, kiedy nie
jest on rolniczo wykorzystywany,
przynajmniej na okres 6 miesięcy.
Termin spełnienia tego wymogu
został określony na koniec obowiązywania Programu, tzn. nie później
niż 4 lata od terminu rozpoczęcia
Programu.
Z uwagi na trwające uzgodnienia, możemy spodziewać się, że
rozporządzenie w sprawie Programu
działań wejdzie w życie jesienią br.
Program działań zawiera 7 załączników dla ułatwienia i ujednolicenia wykonywanych wyliczeń
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
potrzebnych do realizacji środków
zaradczych na OSN. Wykaz obrębów ewidencyjnych, objętych zakresem obowiązywania Programu,
Lp.
Obszar
szczególnie
narażony
(OSN)
Powiat
określa załącznik nr 2 do Programu.
Pomoże on Państwu określić lokalizację prowadzonego gospodarstwa
względem OSN (tabela poniżej).
Gmina
Subkowy
1.
OSN w zlewni
rzeki Drybok
tczewski
Pelplin
Bobowo
Skórcz
starogardzki
Smętowo
Graniczne
2.
OSN
w zlewniach
rzeki Janka
i Dopływ spod
Piaseczna
Morzeszczyn
tczewski
Gniew
3.
OSN
w zlewni rzeki
Młynówka
Malborska
Stary Targ
sztumski
Sztum
Kod obrębu
Nazwa
obrębu
geodezyjnego
221405_2.0004
Radostowo
221405_2.0005
Subkowy
221404_5.0001
Gręblin
221404_5.0007
Rajkowy
221404_5.0010
Rudno
221304_2.0002
Grabowo
221310_2.0001
Barłożno
221310_2.0004
Mirotki
221310_2.0005
Miryce
221310_2.0007
Ryzowie
221310_2.0008
Wielbrandowo
221310_2.0011
Wybudowanie
Wielbrandowskie
221311_2.0001
Bobrowiec
221311_2.0003
Frąca
221311_2.0005
Kopytkowo
221311_2.0006
Kościelna Jania
221311_2.0008
Leśna Jania
221311_2.0009
Rynkówka
221403_2.0001
Bielsk
221403_2.0002
Olsze
221403_2.0003
Dzierżążno
221403_2.0004
Gąsiorki
221403_2.0005
Gętomie
221403_2.0006
Kierwałd
221403_2.0007
Królów Las
221403_2.0008
Lipia Góra
221403_2.0009
Morzeszczyn
221403_2.0011
Rzężęcin
221402_5.0003
Jeleń
221402_5.0007
Tymawa
221402_5.0008
Nicponia
221402_5.0009
Piaseczno
221402_5.0010
Kursztyn
221402_5.0013
Gogolewo
221604_2.0004
Jurkowice
221604_2.0005
Kalwa
221604_2.0006
Kątki
221604_2.0009
Stary Targ
221605_5.0008
Koślinka
221605_5.0012
Pietrzwałd
49
W trosce o środowisko
Odpowiedzią na Państwa wątpliwości, czy wymogi określone
dla OSN, np. ograniczenia w nawożeniu, nie spowodują obniżki
plonów, jest umieszczona poniżej
w części tabela z załącznika nr 5.
Cały załącznik nr 5 dotyczy nawożenia azotem wszystkich grup
roślin. Poniżej zamieściłam najczęściej spotykane uprawy i określone dopuszczalne dawki azotu (ze
wszystkich źródeł). Przypominam,
że Program działań jest aktualnie
na etapie finałowych uzgodnień.
Można przypuszczać, że proponowane ograniczenia dawek nawozu
nie ulegną już zmianom.
Maksymalne dawki nawożenia
azotem dla upraw w plonie głównym
(N w kg/ha składnika działającego)
Rodzaj uprawy
Maksymalne
dawki azotu
ze wszystkich
źródeł
(N kg/ha)
Pszenica ozima
200
Pszenica jara
160
Jęczmień
140
Żyto
120
Owies
120
Pszenżyto
180
Mieszanki zbożowe
na ziarno
140
Kukurydza na ziarno
240
Rzepak
240
Ziemniaki wczesne
100
Ziemniaki późne
250
Bobik
30
Kukurydza na zielonkę
260
Len
80
Buraki cukrowe
180
Więcej informacji o wymogach dla OSN zamieścimy w następnych numerach naszego miesięcznika. Szczegółowo będziemy
o nich informować Państwa po ukazaniu się Rozporządzenia Dyrektora RZGW w Gdańsku, w sprawie
wprowadzenia Programu działań
mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych.
Wdrażanie działań objętych
tym programem będzie poprzedzone szkoleniami prowadzonymi
przez Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku. O miejscach i terminach szkoleń, na które
już teraz Państwa serdecznie zapraszamy, będziemy informować na
stronie internetowej www.podr.pl
w zakładce Doradztwo/Ochrona
Środowiska/OSN.
Rolnicy prowadzący działalność rolniczą na terenach OSN
mogą liczyć na naszą pomoc doradczą w tematach wynikających
z nowych wymogów. Ponadto
w ramach działania „Korzystanie
z usług doradczych dla rolników
i posiadaczy lasów” rolnicy z OSN
mogą uzyskać pomoc ze strony
doradców PODR w prowadzeniu wymaganej Programem działań
dokumentacji, przy znaczącym
dofinansowaniu tych usług (80%)
w ramach PROW 2007 - 2013.
Serdecznie zapraszamy Państwa prowadzących gospodarstwa
rolne na OSN do ścisłej współpracy z PODR, dzięki pomocy doradców i specjalistów łatwiej będzie
poznać szczegółowe wymogi dla
gospodarstw, zróżnicowane w zależności od skali produkcji i warunków środowiskowych.
Maria Sawirska
Nowa stawka wsparcia dla gospodarstw ekologicznych
Przypominamy, że od 14 sierpnia 2012 roku obowiązuje nowa maksymalna stawka wsparcia dla producentów rolnych w przypadku działania PROW „Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności” - system
„Rolnictwo ekologiczne”. Kwota ta zwiększona została z 996 do 3000 zł.
W ramach działania zwracane są rolnikowi „koszty stałe” związane z uczestnictwem w systemie, tj. koszty poniesione na wprowadzenie wspieranego systemu jakości żywności, roczna składka za udział w tym systemie oraz
koszty związane z wydatkami na wymagane kontrole sprawdzenia zgodności z wymaganiami systemu. Wsparcie to
przysługuje wyłącznie producentom rolnym wytwarzającym produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi
i wymaga składania, w oddziale regionalnym ARiMR, wniosków o przyznanie pomocy z działania „Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności”.
50
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z wizytą u rolnika
Ekologiczna pasieka
w osadzie Biernatka
Pasieka „Eko-Barć” 1954 „Ojciec i Synowie Patalas” znajduje się
w Biernatkach, wsi w powiecie człuchowskim, w gminie
Czarne, położonej w zwartym kompleksie leśnym zwanym
Borami Człuchowskimi. Walory środowiskowe okolic, czyli
obecność bogatego drzewostanu i runa leśnego daje tu
możliwości zbierania miodu o niepowtarzalnym smaku.
T
radycje pszczelarskie rodziny Patalas sięgają 1954 roku.
To wtedy ojciec zapoczątkował wielopokoleniową historię pasieki. Do dziś kontynuują ją
synowie - Krzysztof i Marek wraz
z pozostałymi członkami rodziny.
Początki działalności były
skromne. Gospodarstwo rozpoczynało od 1,5 ha gruntów rolnych
i około 20 – 30 wielkopolskich uli
starego typu. Rozwój rozpoczął się
od zakupu okolicznych nieużytków i przekształcenia ich w obszary umożliwiające stworzenie
niepowtarzalnej pasieki. Wkrótce
Panowie Patalasowie stali się prekursorami ekologicznej hodowli
pszczół. Wiedzę na ten temat pozyskiwali z fachowej literatury
szwedzkiej oraz rosyjskiej. Problemy związane z hodowlą rozwiązywali, ucząc się na własnych
błędach i wykorzystując zdobytą
wiedzę. Efektem ich ciężkiej pracy
jest gospodarstwo liczące obecnie
80 ha gruntów rolnych, na których
realizowany jest Program rolnośrodowiskowy, pakiet „Rolnictwo
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
ekologiczne”. Dodatkowo prowadzona jest hodowla danieli. Stado
liczy około 100 sztuk. Głównym
kierunkiem produkcji jest jednak
nadal pasieka z 800 ulami typu
wielokorpusowego.
Pasją właścicieli gospodarstwa
jest dzielenie się wiedzą na temat
ekologii. Propagowanie idei ekologii bracia rozpoczynali od prelekcji
na temat apiterapii, tj. leczenia chorób produktami pszczelimi, stosowanymi w medycynie niekonwencjonalnej (do tego celu wykorzystuje
się: miód, propolis, pyłek kwiatowy
i pierzgę, mleczko pszczele, a także
jad pszczeli), wygłaszanych w wielu sanatoriach, na których wymieniali zalety tej metody leczenia, jak
również przekonywali do zdrowej
ekologicznej żywności.
W latach 90-tych bracia rozpoczęli prowadzenie gospodarstwa
metodami ekologicznymi. Zachęcali
również sąsiadów do tworzenia gospodarstw ekologicznych o różnych
profilach produkcji. Wkrótce uzyskali atest Ekologicznego Stowarzyszenia EKOLAND, zrzeszającego
producentów żywności ekologicznej. Produkcja ta opiera się wyłącznie na naturalnych metodach gospodarowania w pasiece, czyli bez
stosowania środków chemicznych.
Jakość produktów do dziś jest pod
stałą kontrolą jednostek nadzorujących m.in. Agrobiotestu.
Dodatkowym zajęciem gospodarzy od wielu lat jest prowadzenie działalności edukacyjnej,
przyjmowanie grup dzieci i młodzieży, a także gości Lokalnej Grupy Działania „Naszyjnik Północy”.
Na spotkaniach przeprowadzane
są wykłady poruszające tematy
ekologii oraz poszanowania środowiska naturalnego. Bracia promują okolice i produkty pochodzące
z pobliskich gospodarstw ekologicznych. Na zjazdach pszczelarzy
dzielą się swoją wiedzą z innymi.
Jako pierwsi stworzyli unikatowe
nazwy miodów, np. malina leśna, mniszkowy, leśny, chabrowy.
Nazw tych miodów używają dziś
pszczelarze z całej Polski.
W gospodarstwie planowane
jest w przyszłości utworzenie ścieżki edukacyjnej, muzeum pszczelarstwa, minizoo, a także rozszerzenie
sprzedaży produktów ekologicznych za pomocą Internetu.
Swoje produkty ekologiczne
Panowie Patalasowie prezentowali na wielu wystawach, targach,
festynach, na których zdobywali
nagrody bądź wyróżnienia. Do
najważniejszych ich osiągnięć należy trzykrotne zdobycie statuetki „Drzewko Życia” na Targach
„Bliżej Zdrowia, Bliżej Natury”.
W 1999 roku, na Targach Medycyny Naturalnej „EkoMed”, uzyskali pierwsze miejsce w plebiscycie
publiczności na najlepszy produkt
leczniczy. Zostali również laureatami konkursu wojewódzkiego
„Polski Producent Żywności 2000”
za miód mniszkowy. Reprezentowali Polskę na Światowych Targach Bio-Produktów „BioFach”
w Norymberdze, w 2009 roku,
gdzie uzyskali nagrodę za najlepsze polskie stoisko. Uczestniczyli
także w ogólnopolskich targach
w Łodzi, Katowicach i Warszawie,
gdzie otrzymali wyróżnienia.
51
Z wizytą u rolnika
Stoisko braci Patalasów na plenerowym
pikniku „Dary Ziemi” w Gdyni
Fragment pasieki w Biernatkach
Minisklepik z miodami i innymi produktami
pszczelimi w Biernatkach
Jesienne prace na wrzosowisku
W miarę rozwoju pasieki, przy
domu utworzono mini sklep oferujący: miody, pyłek pszczeli, sok
z brzozy, wosk pszczeli oraz wykonane z niego świeczki.
Jednym z ostatnich osiągnięć
gospodarstwa (z 2009 roku) jest
wpisanie miodu leśnego z Biernatki
na Listę Produktów Tradycyjnych.
Bracia podkreślają, że było to możliwe dzięki zaangażowaniu siostry.
Zapytani o zagrożenia płynące
ze strony rolnictwa konwencjonalnego, w tym głównie zastosowania
środków ochrony roślin, zgodnie
stwierdzają, że obecnie większość
52
rolników docenia rolę pszczół w
pozyskiwaniu wyższych plonów i o
nie dba.
Po wizycie w gospodarstwie
rodziny Patalas można być pewnym, że wpojone przez rodziców
zasady oraz wiedza zdobywana
przez lata będzie procentowała
i pozwoli w przyszłości utrzymać
to gospodarstwo w tak dobrej kondycji jak dotychczas.
„Jedz miody Patalas,
będziesz zdrów od zaraz”
Monika Drobek
Natalia Bryza
Bracia Patalasowie ze statuetką „Drzewko
Życia” - wyróżnieniem Targów „Bliżej Zdrowia, Bliżej Natury” , organizowanych
w Katowicach
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Dożynki Powiatowe w Kartuzach
W dniu 2 września br., w Kartuzach, odbyły się Dożynki Powiatu Kartuskiego. Rozpoczęły się
uroczystą Mszą Świętą dziękczynną w kościele pw. św. Kazimierza w Kartuzach. Po mszy,
korowód przemaszerował na kartuski rynek, gdzie rozpoczęły się dalsze uroczystości.
S
tarostowie dożynek - Pani Danuta Pazdan z Żakowa i Pan Tomasz Szmidt z Kalisk przekazali
bochen staroście Pani Janinie Kwiecień i burmistrz Pani Mirosławie Lehman. Następnie przywitano gości,podziękowano rolnikom za ich trud i życzono
godziwego wynagrodzenia za zebrane plony.
Po części oficjalnej rozpoczęła się część artystyczna. Na scenie występowały: Regionalny Zespół Pieśni
i Tańca „Kaszuby” z Kartuz, Koło Gospodyń Wiejskich
z Paczewa oraz Koło Gospodyń Wiejskich z Mściszewic.
Podczas dożynek ogłoszono wyniki powiatowego
konkursu „Piękna Wieś 2012”. W kategorii „Zagroda
rolnicza” zwyciężyli Elżbieta i Krzysztof Gołuńscy
z Borkowa, drugie miejsce zajęli Katarzyna i Jan Nastałowie ze Starej Huty, a trzecie Jolanta i Romuald
Rychertowie z Zawór. W kategorii „Wieś” I miejsce
zajęło Reskowo, gm. Chmielno, drugie Miszewo, gm.
Żukowo, a trzecie Kiełpino, gm. Kartuzy.
Podsumowano również konkurs pt. „Trafiony
plon”, który odbył się 29 czerwca br. Rolnicy szacowali
wówczas plony w gospodarstwie Pana Piotra Wendka
w Borczu, gm. Somonino, na plantacji jęczmienia jarego odmiany Stratus, na której uzyskano 4,5 tony ziarna
z hektara oraz na plantacji pszenżyta jarego odmiany
Wanad (plon 4,6 ton/ha). Plon trafnie oszacowali: Antoni Adamczyk z Chmielna, Grzegorz Trepczyk z Miechucina, Kazimierz Czaja z Chmieleńskich Chróstów,
Zbigniew Steinke z Miechucina oraz Leon Młyński
z Kosowa. Nagrody rzeczowe wyżej wymienionym
osobom wręczyła Kierownik BP ODR w Kartuzach Regina Kleina.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
Burmistrz Kartuz wręczyła rolnikom także własne
nagrody. Uhonorowani zostali: Józef Stolc z Kiełpina za wyniki w hodowli trzody chlewnej, Jan Flisikowski
ze Smętowa - za wyniki w hodowli krów mlecznych
oraz Tadeusz Elas z Brodnicy Górnej za prowadzenie
działań proekologicznych w produkcji rolnej.
Podczas dożynek promowały się wszystkie gminy
powiatu kartuskiego, częstując produktami regionalnymi, co bardzo podobało się uczestnikom uroczystości.
Stoisko PODR, w którym dominowały warzywa,
owoce oraz nowe odmiany ziemniaków odwiedziło
wielu gości i rolników. Swoją obecnością zaszczycili
nas posłowie i senatorowie ziemi gdańskiej.
Ze sceny cały czas płynęła muzyka. Wieczorem wystąpił zespół „Zayazd”. Piękna pogoda i liczne atrakcje
dały moc niezapomnianych wrażeń wszystkim uczestnikom dożynek.
BP ODR w Kartuzach
53
Doniesienia
Święto Plonów na Jasnej Górze
Koniec żniw i prac na polach to w Polsce czas dożynek - święta, które jest dziękczynieniem
za zebrane plony. Tegoroczne Ogólnopolskie Dożynki na Jasnej Górze odbyły się 2 września
- tradycyjnie już, od 30 lat, w pierwszą niedzielę miesiąca.
U
roczystą Mszę Świętą, podczas której poświęcono wieńce dożynkowe, odprawił metropolita częstochowski abp Wacław Depo, a homilię
wygłosił abp Józef Michalik – Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski. Mszę celebrowali: bp Edward
Białogłowski - delegat KEP ds. Duszpasterstwa Rolników; bp Wiesław Śmigiel - bp Diecezji Pelplińskiej,
ks. Stanisław Sojka - Sekretarz Krajowego Duszpasterstwa Rolników oraz diecezjalni duszpasterze rolników.
Tuż przed rozpoczęciem mszy Prezydent RP Bronisław Komorowski podziękował wszystkim mieszkańcom wsi za dbanie o polską ziemię - o nasze wspólne dziedzictwo.
Do rolników zwrócił się też minister Stanisław Kalemba, który podkreślił, że wieś i rolnictwo są dla Polski skarbem, a także atutem naszej Ojczyzny.
Tegorocznymi starostami dożynek byli Państwo
Katarzyna i Arkadiusz Kropidłowscy z Nowego Barkoczyna, z Diecezji Pelplińskiej, którzy prowadzą wielopokoleniowe gospodarstwo rolne o powierzchni 120 ha,
zajmujące się hodowlą bydła. Państwo Kropidłowscy
mają piątkę dzieci w wieku od 2 do 11 lat. Cała rodzina
przyjmuje społeczną postawę we wszystkich poczynaniach organizowanych w środowisku wiejskim, bierze
czynny udział w kształtowaniu środowiska wiejskiego.
Tradycyjnie starostowie dożynek złożyli na ręce
celebranta i prezydenta bochen chleba wypieczony
z ziarna z tegorocznych zbiorów.
Wieniec reprezentacji województwa pomorskiego przygotowały panie z Koła Gospodyń Wiejskich
z Koźmina, gmina Skarszewy, powiat starogardzki.
Województwo pomorskie reprezentowali m.in.
przedstawiciele rolników, instytucji rolniczych, samorządowych oraz Urzędu Marszałkowskiego.
Starostowie dożynek wręczają chleb
Msza Święta - po prawej: Prezydent RP Bronisław Komorowski
i starostowie dożynek
Sylwia Ceglarska
Starostowie dożynek wręczają chleb Prezydentowi RP
54
Przedstawiciele województwa pomorskiego wręczają kosz ofiarny
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Starostowie dożynek - Państwo Katarzyna i Arkadiusz Kropidłowscy
z Ministrem Rolnictwa Stanisławem Kalembą
Bp Wiesław Śmigiel oraz ks. Zbigniew Wysiecki
ze starostami dożynek
Wieniec reprezentacji województwa pomorskiego przygotowany
przez panie z KGW z Koźmina, gm. Skarszewy
Reprezentacja województwa pomorskiego - przedstawiciele
instytucji rolniczych, samorządowych oraz Urzędu Marszałkowskiego
Delegacja rolników z województwa pomorskiego
Delegacja rolników z województwa pomorskiego
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
55
Doniesienia
Konkurs kulinarny na potrawy z warzyw
W
dniu 16 września br., podczas XV Kaszubskiej Jesieni Rolniczej w Lubaniu odbył się
konkurs kulinarny na potrawy z warzyw
w kategorii „Sałatki”. Organizatorami konkursu byli:
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku oraz Oddział Terenowy Agencji Rynku Rolnego w Gdyni. Celem konkurs było popularyzowanie
i promowanie potraw z warzyw oraz kultywowanie
i pogłębianie wiedzy o tradycjach kuchni regionalnej Pomorza. Przedmiotem konkursu były tradycyjne sałatki
z warzyw, czyli dania zimne serwowane na przystawki
i jako dodatek do dań mięsnych. Ocenie podlegał smak
potrawy, dekoracja oraz dobór składników lokalnych.
W konkursie uczestniczyło13 kół gospodyń wiejskich, których umiejętności kulinarne oceniało 5-osobowe jury. Wyłoniło ono następujących laureatów:
I miejsce – KR-KGW w Łęgu z powiatu chojnickiego
za sałatkę wielowarzywną ze swojskim majonezem,
II miejsce – KR-KGW w Leszkowach z powiatu gdańskiego za surówkę z czerwonej kapusty,
III miejsce – Stowarzyszenie „Kościerska Chata” z powiatu kościerskiego za „Smaki lata”,
wyróżnienie - Stowarzyszenie Kobiet Zgorzałego z powiatu kartuskiego za sałatkę jarzynową,
wyróżnienie - KGW w Kobylnicy, z powiatu słupskiego za sałatkę z buraków.
Nagrody i dyplomy dla wszystkich uczestniczących KGW ufundował Pomorski Ośrodek Doradztwa
Rolniczego w Gdańsku. Nagrody główne dla trzech
miejsc ufundował Oddział Terenowy Agencji Rynku
Rolnego w Gdyni, natomiast nagrody za wyróżnienia
ufundowała Pomorska Izba Rolnicza i Wojewódzki
Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.
Gratulujemy wszystkim laureatom i zarazem dziękujemy wszystkim zespołom za przygotowanie atrakcyjnych stoisk. W imieniu nagrodzonych laureatów
serdecznie dziękujemy sponsorom.
II miejsce - Koło Gospodyń Wiejskich w Leszkowach
III miejsce - Stowarzyszenie „Kościerska Chata”
Barbara Ditrich
Ewelina Szyc
Wyróżnienie - Stowarzyszenie Kobiet Zgorzałego
I miejsce – Koło Gospodyń Wiejskich „Łężanki”
56
Wyróżnienie
„Sałatka z buraków”,
Koło Gospodyń
Wiejskich w Kobylnicy
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Święto Plonów w gminie Główczyce
D
nia 2 września br. w Główczycach (powiat słupski)
odbyło się gminne święto
plonów. Uroczystości rozpoczęły
się Mszą Świętą w miejscowym
kościele parafialnym. Po mszy korowód dożynkowy, prowadzony
przez Orkiestrę Dętą OSP Sławno,
przeszedł ulicami wsi na stadion,
gdzie czekały już pięknie ustrojona scena i stoiska wystawowe.
Starostami dożynek byli Państwo
Krystyna i Antoni Jarząb – rolnicy
z sołectwa Choćmirówko. Po części
oficjalnej rozpoczęły się występy
zespołów muzycznych: „Klęcinianek”, „Seniorów” z Dębnicy Kaszubskiej, „Szczebiotek” z Kępic,
grupy tanecznej breakdance z Pobłocia oraz solistów z Gminnego
Ośrodka Kultury w Główczycach.
Gwiazdą wieczoru był Bernard
Dornowski z „Czerwonych Gitar”. W międzyczasie odbywały
się ciekawe konkursy, w których
zwycięzcy otrzymywali nagrody
pieniężne. Mieszkańcy do późnych
godzin nocnych bawili się przy
muzyce zespołu „Prestige Music”
Andrzeja Sabiny. O godz. 22.00 zabawę przerwał widowiskowy pokaz sztucznych ogni.
na wieniec tradycyjny: I miejsce
– sołectwo Gorzyno, II miejsce – sołectwo Podole Wielkie, III miejsce – KGW
Główczyce;
na wieniec niekonwencjonalny:
I miejsce i jedyne w tej kategorii otrzymało sołectwo Szelewo;
na nalewkę: I miejsce – KGW Główczyce, II miejsce – sołectwo Żelkowo,
III miejsce – sołectwo Stowięcino;
na najlepszą potrawę: I miejsce
– KGW Żelkowo za polędwicę ze
śliwką, II miejsce – KGW Stowięcino za roladę mięsną, III miejsce
– sołectwo Główczyce za sandacza
w sosie kurkowym;
na najładniejsze stoisko: KGW
Stowięcino;
na najlepszego sołtysa roku: Pani
Zofia Makoś.
Marta Kara
Laureaci konkursów:
na chleb dożynkowy: I miejsce –
KGW Główczyce, II miejsce – sołectwo
Żoruchowo, III miejsce – KGW Wielka
Wieś;
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
57
W domu i zagrodzie
Niezwykły owoc
witaminę E i witaminy z grupy B
– B1, B2, B6. Suszone owoce to bogactwo składników odżywczych:
68% stanowią węglowodany, 12%
białka, 10% tłuszcze, 10% błonnik.
Posiadają aż 11 minerałów oraz
22 śladowe pierwiastki. Są źródłem
karotenoidowych przeciwutleniaczy, które wpływają na długość życia. Zawierają również zeaksantynę
i luteinę, które istotnie wpływają na
zdrowie oczu.
Właściwości
Oglądając rokrocznie ekspozycje ogrodnicze, podczas
staropolskich targów, szukam nowości. W tym roku moją
uwagę przykuły krzewy o pędach pokrytych kolcami,
o długich, grubych, szarozielonych liściach, obsypane
podłużnymi jaskrawoczerwonymi owocami. Tabliczka
umieszczona przed ekspozycją informowała – jagody Goji.
Wystawca widząc moje zainteresowanie powiedział, że jest
to roślina o właściwościach prozdrowotnych.
P
rzeglądając
czasopisma
ogrodnicze, natknęłam się na
artykuły poświęcone tej roślinie. Kolcowój pospolity, syn. szkarłatny, bo o nim właśnie mowa, pochodzi z Himalajów. W tradycyjnej
medycynie tybetańskiej i chińskiej
używany jest już od ponad 2 tysięcy lat. Jak głosi legenda, krzew ten
rósł przy studni obok buddyjskiej
świątyni. Dojrzałe owoce wpadały
do wody, która nabrała z czasem
niezwykłych właściwości. Osoby
pijące wodę ze studni nie chorowały i dożywały sędziwego wieku.
Uprawa
Kolcowój pospolity możemy
uprawiać w naszych ogrodach.
Najłatwiej rozmnożyć go z nasion.
Nasiona rozkładamy na wilgotnym ręczniku papierowym i pozostawiamy je na 6 - 8 godzin. Napęczniałe nasionka umieszczamy
w doniczkach wypełnionych ziemią na głębokości 5 mm. Doniczki
ustawiamy w ciepłym, zacienionym miejscu, by nasionka wykiełkowały. Trwa to około dwóch
tygodni. Gdy siewki podrosną, roz-
58
sadzamy je do osobnych doniczek.
Kolcowój sadzimy do gruntu późną
jesienią lub wczesnym latem w glebę żyzną, przepuszczalną, na stanowisku słonecznym. Roślina nie
lubi gleb gliniastych i podmokłego
podłoża. Kolcowój nie jest rośliną
wymagającą. Dobrze znosi suszę
i zanieczyszczenia powietrza. Wytrzymuje mrozy do -26º C pod warunkiem, że okryjemy jego korzenie
ściółką organiczną. Roślina dobrze
znosi cięcie, po którym rozkrzewia
się. Kolcowój można prowadzić jak
pnącze, ale wtedy wymaga podpór.
Krzew kwitnie od czerwca do września, pokrywa się wtedy fioletowopurpurowymi kwiatami. Owoce
krzewu mają czerwono-pomarańczowy kolor i są nazywane jagodami Goji. Dojrzewają na przełomie
października i listopada. Strząsa
się je z krzewu do pojemnika, bez
dotykania palcami. Dotknięcie powoduje czernienie miąższu.
Owoce
Należą do jednych z najzdrowszych owoców na świecie. Zawierają bardzo dużo witaminy C oraz
Pozytywnie oddziaływają na
funkcjonowanie naszego organizmu. Między innymi wspomagają
budowę nowych komórek i regenerację starych, wzmacniają stawy
i kości, poprawiają wzrok, opóźniają
procesy starzenia. Chińczycy stosują je w chorobach serca, nerek, płuc
oraz w dolegliwościach reumatycznych. Wzmacniają i regulują układ
trawienny, wykazują właściwości
przeciwnowotworowe, poprawiają
samopoczucie i pamięć.
Stosowanie
Jagody (jemy tylko dojrzałe)
mogą być podawane na wiele sposobów – na surowo, ugotowane lub
suszone. Można je dodać do herbaty, do zupy. Dorośli powinni dzienne spożywać około 70 sztuk suszonych jagód, a dzieci poniżej 10 lat
- 35 sztuk.
Uwaga
W polskojęzycznej literaturze kolcowój pospolity opisany jest jako gatunek trujący, szczególnie szkodliwe
są niedojrzałe owoce. Według prof.
Ewy Osińskiej (SGGW) do tej opinii
przyczyniły się pierwsze badania,
które przeprowadzono w celu ustalenia składu chemicznego owoców.
Wykryto w nich obecność atropiny,
czyli związku toksycznego. Podjęto
więc badania nad ilościowym oznaczeniem atropiny w owocach goji.
Zawartość atropiny nie przekraczała 19 ppb, czyli stężenie było daleko
poniżej poziomu toksycznego. Dlatego obecnie uważa się, że owoce tej
rośliny są jadalne, pod warunkiem,
że są w pełni dojrzałe.
Lucyna Lesińska
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
Jeżyna bezkolcowa - doskonała
na nalewki
J
eżynę bezkolcową (Rubus fruticosus) można coraz
częściej spotkać w naszych przydomowych ogrodach. Polecana jest do uprawy ze względu na właściwości smakowe, lecznicze, jak i dekoracyjne. Owoce
możemy spożywać na surowo zwykle do końca września, kiedy to owocowanie innych krzewów, z wyjątkiem maliny powtarzającej, już się skończyło.
Jeżyna bezkolcowa to wieloletni krzew, którego pędy
osiągają długość nawet do 5 metrów. Jednak, żeby krzew
nadmiernie nie rozrastał się, skracamy je, gdy osiągną
1,5 do 1,8 metra. Wówczas roślina będzie ładnie rozgałęziała się. Krzew wymaga podpór lub sadzenia przy płotach, wtedy może stanowić dekoracyjny żywopłot.
Jeżyna to krzew samopylny. Kwitnie w połowie
maja, pokrywając się białymi lub różowymi kwiatami.
Owoce dojrzewają od lipca i w zależności od odmiany
mają kolor czarny lub fioletowy, natomiast liście po
pierwszych przymrozkach przybierają piękne kolory
od żółtego do czerwonego. Jeżyna bezkolcowa najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub półcienistych. Gleby powinny być umiarkowanie wilgotne.
Roślinie nie przeszkadza długotrwała susza, źle natomiast znosi nadmierne i długotrwałe uwilgotnienie
gleby. Najlepszą porą do sadzenie rośliny jest jesień.
Przed posadzeniem z miejsca, gdzie ma rosnąć jeżyna
należy usunąć chwasty wieloletnie, a glebę wzbogacić
nawozem organicznym, np. obornikiem. Jeżyna potrzebuje dużo potasu i azotu, dlatego wiosną zasilamy
ją nawozami wieloskładnikowymi w ilości 50 - 100 g
na jeden krzew lub dajemy 50 g saletry amonowej i 30 50 g siarczanu potasu na jeden krzew. Sadzonki należy
umieszczać w odległości około 2 m od siebie.
Krzew jeżyny bezkolcowej owocuje na pędach
ubiegłorocznych. Jest niezbyt odporny na silne mrozy, dlatego tegoroczne pędy należy przed nimi zabezpieczyć, okrywając je gałęziami, słomą lub włókniną.
Wiosną krzewy odkrywamy i pędy, które przezimowały powinny zaowocować. Po owocowaniu wszystkie pędy, na których były owoce, należy przyciąć tuż
przy ziemi. Wycinamy także pędy boczne i słabe. Prawidłowe cięcie przyczyni się do zwiększenia plonu.
Najczęstszymi chorobami i szkodnikami zagrażającymi plonom jeżyny są szara pleśn oraz kwieciak malinowiec i przędziorki. W przypadku nasilenia objawów
chorobowych, należy wykonać odpowiedni oprysk.
Owoce jeżyny są słodko-kwaśne lub słodkie, doskonale smakują na surowo lub przetworzone na dżemy, galaretki, konfitury, ale można z nich także przyrządzić doskonałą nalewkę o nieoczekiwanym smaku
oraz działaniu prozdrowotnym.
Owoce jeżyny mają wysoką zawartość witamin C,
E i B , a kwasy organiczne i liczne minerały, takie jak:
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
mangan, magnez, żelazo oraz antocjanki wspomagają przemianę materii. Owoce, liście i kwiaty jeżyny,
w postaci naparu działają dezynfekująco, moczopędnie, przeciwbiegunkowo, a przede wszystkim przeciwgorączkowo. Nie bez znaczenia jest niski indeks
glikemiczny owoców (IG = 25), co oznacza, że bez
przeszkód mogą spożywać je osoby chore na cukrzycę. Z dobrze prowadzonego i utrzymanego krzewu
można uzyskać od 5 do 10 kg owoców.
Smakowe, dekoracyjne i zdrowotne zalety tego
krzewu sprawiają, że powinien on jeszcze częściej
gościć w naszych ogrodach przydomowych, tym bardziej, że jego uprawa nie jest trudna.
Jan Rozenek
NALEWKA JEŻYNOWA
1 kg dojrzałych jeżyn • 0,5 l spirytusu 95% • 0,75 l wódki
40% • 0,5 l miodu płynnego wielokwiatowego.
Jeżyny przebrać, wypłukać, osączyć na sitku, zalać w słoju
wódką i spirytusem. Macerować w słonecznym i ciepłym miejscu przez 2 tygodnie, co kilka dni delikatnie wstrząsać słojem.
Następnie zlać nalew, odcisnąć owoce, a uzyskany sok dolać
do nalewu. Nalew połączyć z płynnym miodem, codziennie
wstrząsać. Po całkowitym rozpuszczenia miodu nalewkę starannie przefiltrować i rozlać do butelek. Dokładnie je zakorkować i odstawić w chłodne, ciemne miejsce na 6 miesięcy, by
nalewka dojrzała.
Część wódki (szklankę) można zastąpić rumem, uzyskamy
wtedy nalewkę bardziej aromatyczną.
Nalewka ma piękny ciemnoczerwony kolor i zawiera spore
ilości związków mineralnych: miedzi, fosforu, żelaza, magnezu i innych.
59
W domu i zagrodzie
Królewski smakołyk
W
Polsce, po raz pierwszy pojawił się w ogrodach królowej Bony, gdzie zachwycano się
jego niewielkimi, skromnymi kwiatkami.
Jego walory smakowe docenił król Jan III Sobieski,
wprowadzając go do jadłospisu zamkowego. Dopiero
za czasów Augusta II zaczęto ziemniak jadać w szerszych kręgach. Obecnie króluje na każdym polskim
stole, będąc podstawowym składnikiem obiadowego
menu. Wbrew utartej opinii nie tuczy. Jest natomiast
źródłem węglowodanów. Zawiera białko o wysokiej
wartości biologicznej oraz liczne makro- i mikroelementy. Mało kto wie, że zawiera duże ilości witaminy
C. W 100 g ziemniaków jest jej aż 16 mg. Poza nią zawiera także witaminy: K, B1, B2, B6, A, karoten i biotynę. Jedzmy go więc na zdrowie.
KOTLETY W ZIEMNIACZANYM CIEŚCIE
60 dag mięsa wieprzowego bez kości • 4 średnie ziemniaki • 4 łyżki mąki • 1 jajko • 2 łyżeczki majeranku •
2 gałązki natki pietruszki • 200 ml oleju do smażenia •
sól • pieprz.
Mięso oczyścić i pokroić na równe, duże plastry.
Po obu stronach lekko rozbić i naciąć w kilku miejscach
na krawędziach. Doprawić solą i pieprzem, odstawić
w chłodne miejsce. Ziemniaki obrać, opłukać i zetrzeć
na tarce o drobnych oczkach. Odlać nadmiar wody. Dodać mąkę, jajko, majeranek. Natkę pietruszki umyć, osuszyć i drobno posiekać. Następnie dodać do ziemniaków. Doprawić solą i pieprzem. Dokładnie wymieszać.
Kotlety starannie obtoczyć w ziemniaczanym cieście.
Na patelni rozgrzać olej i smażyć kotlety na wolnym
ogniu, aż do uzyskania złotego koloru. Gotowe kotlety położyć na papierowym ręczniku, aby osączyć je
z nadmiaru tłuszczu. Podawać ze świeżymi warzywami (pomidorami, sałatą, papryką) lub surówką.
Rada: aby ciasto ziemniaczane nie ściemniało, można dodać
do niego sok wyciśnięty z cytryny i dokładnie wymieszać.
60
SAŁATKA Z KROKIECIKAMI Z GORGONZOLĄ
6 kromek pieczywa pszennego tostowego • 10 dag
płatków migdałowych • 4 duże ziemniaki • 2 łyżki masła • szklanka mleka • żółtko • sól • pieprz • 2 jajka •
10 dag gorgonzoli • mąka • olej do głębokiego smażenia • 10 dag rukoli lub kolorowej sałaty • 10 dag pomidorków koktajlowych.
Upiec tosty, ostudzić i zemleć lub drobno rozkruszyć, wymieszać z rozdrobnionymi, podprażonymi
płatkami migdałowymi. Ziemniaki ugotować w mundurkach, obrać, przecisnąć przez praskę. Połączyć
z masłem i mlekiem (3/4 szklanki), podgrzewać, odparowując płyn tak, aby powstało suche purée. Zdjąć
z ognia, dodać żółtko, przyprawić solą i pieprzem,
ostudzić. Jajka roztrzepać widelcem z odrobiną soli
i pieprzu. Ser pokroić w kostkę. Dłonie oprószyć mąką
i z ciasta formować kulki wielkości orzecha włoskiego, do każdego wetknąć kostkę gorgonzoli. Obtoczyć
w jajku, migdałowej panierce i smażyć na złoty kolor
w mocno rozgrzanym oleju. Podawać od razu, na liściach rukoli lub kolorowej sałaty z pomidorkami koktajlowymi, pokrojonymi w ćwiartki.
PIEROGI Z KURKAMI W CIEŚCIE KARTOFLANYM
2 duże kartofle • 4 łyżki mąki • 1 łyżka mąki kartoflanej
• 3 łyżeczki soli • 40 dag kurek • 1 łyżka masła • 1 cebula
• 1 jajko • sól • pieprz.
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
Kartofle obrać, umyć, pokroić na mniejsze kawałki,
włożyć do garnka i zalać zimną wodą. Dodać łyżeczkę soli i gotować do miękkości. Ugotowane kartofle
odcedzić i wystudzić. Rozgnieść w prasce. Do kartofli
dodać 1 łyżkę mąki kartoflanej, 4 łyżki mąki pszennej,
jedno jajo. Dokładnie wyrobić, jeżeli masa lepi się do
ręki dodać mąkę. Deskę oprószyć mąką. Ciasto odcinać po kawałku i za pomocą wałka cienko rozwałkować. Wykrawać koła za pomocą formy do pierogów
lub szklanki. Przygotować farsz z kurek. Dokładnie je
oczyścić, szybko przelać wodę i odcedzić. Rozdrobnić
na mniejsze kawałki. Wsypać na patelnię i dusić, aż
płyn odparuje, następnie dodać drobno posiekaną cebulkę, doprawić solą i pieprzem. Cebula musi zrobić
się szklista, ale nie złota. Farsz przestudzić. Na każdy
krążek nałożyć po łyżeczce farszu, dokładnie zlepić,
jak normalne pierogi. Zagotować wodę, dodać 2 łyżeczki soli, zmniejszyć ogień i włożyć pierogi. Ostrożnie zamieszać łyżką cedzakową i gotować 5 – 7 minut
od wypłynięcia. Z tego przepisu wychodzi 16 sztuk.
ZIEMNIAKI PO NELSOŃSKU
SAŁATKA NICEJSKA
5 dużych ziemniaków • 5 jaj • 2 cebule • 5 pomidorów •
10 dag czarnych oliwek • 1 puszka tuńczyka w naturalnej zalewie (w kawałkach) • kilka liści sałaty karbowanej lub lodowej.
Sos winegret: 3 łyżki oliwy • 1 łyżka soku z cytryny •
1/2 łyżki octu balsamicznego • ewentualnie 1 ząbek
czosnku • sól • pieprz.
Ziemniaki ugotować w mundurkach, gdy przestygną, obrać i pokroić na plastry. Jaja ugotować na
twardo, ostudzić, obrać i pokroić na plasterki. Pomidory i obraną cebulkę również pokroić w plastry.
W dużej salaterce układać warstwami: ziemniaki, cebulę, pomidory, jaja i oliwki i powtarzać aż do wyczerpania składników. Na wierzch położyć kawałki odsączonego tuńczyka. Wstawić do lodówki na co najmniej
godzinę. W tym czasie zrobić sos winegret. Przed podaniem polać tym sosem sałatkę. Ozdobić sałatą.
ZAPIEKANKA SEROWO-ZIEMNIACZANA
8 ugotowanych na półtwardo sporych ziemniaków •
40 dag pieczarek • 1 – 2 cebule • 6 jaj ugotowanych na
półtwardo • po pół szklanki śmietany 22 - 30% i mleka •
kostka bulionu grzybowego • 3 – 4 łyżki oliwy lub oleju
słonecznikowego • liść laurowy • sól • pieprz.
Pieczarki umyć, osuszyć, pokroić w plasterki
i smażyć na rozgrzanej suchej patelni do chwili, aż odparuje z nich sok. Następnie dodać oliwę, drobno posiekaną cebulę i wszystko zrumienić. Jaja obrać, pokroić na cząstki. Ziemniaki pokroić w plasterki. W rondlu
o grubym dnie układać warstwami ziemniaki, grzyby
i jaja, posypując każdą warstwę solą i pieprzem. Zalać podgrzanym mlekiem wymieszanym ze śmietaną
i kostką bulionową rozpuszczoną w ćwierci szklanki
gorącej wody, dodać liść laurowy i dusić na średnim
ogniu około 20 minut. Podawać jako samodzielne danie obiadowe.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
1 kg małych ziemniaków • 1 średnia cebula • 3 średnie
pomidory • 50 g wędzonej słoniny • 1 kromka chleba
tostowego • 150 g żółtego sera • 3 gałązki bazylii •
4 łyżki i odrobina masła • 2 łyżki mąki • 150 g kremówki
• 1 łyżeczka bulionu warzywnego.
61
W domu i zagrodzie
Ziemniaki umyć i gotować w mundurkach pod
przykryciem około 15 minut. Cebulę obrać i pokroić
w kostkę. Pomidory umyć i pokroić w kostkę. Słoninę
również pokroić w drobną kostkę. Ser pociąć na małe
plasterki. Kromkę chleba pokruszyć. Bazylię umyć,
osuszyć, oderwać listki od łodyżek, a następnie je
pociąć. Ziemniaki ostudzić i obrać ze skórki. Słoninę
stopić na patelni bez tłuszczu. Skwarki przełożyć na
talerz. Do tłuszczu z wytopionej słoniny dodać 4 łyżki
masła. Wrzucić cebulę i chwilę dusić. Następnie dodać mąkę. 400 ml wody wymieszać ze śmietaną i bulionem, doprowadzić do wrzenia. Gotować jeszcze ok.
5 minut, często mieszając. Na koniec dodać skwarki
i posiekaną bazylię. Doprawić solą i pieprzem. Jedną dużą formę lub 4 małe foremki posmarować masłem. Włożyć całe ziemniaki, pomidory i wszystko
zalać sosem. Na wierzch ułożyć plasterki żółtego sera.
Posypać pokruszonym chlebem. Piec ok. 20 minut
w temperaturze 200° C. Zapiekanka doskonale smakuje z surówką ze świeżych warzyw.
ZIOŁOWA RYBA Z BLACHY
KROKIETY RYBNO-ZIEMNIACZANE
1 kg ziemniaków • 4 filety rybne (po 150 g) • 2 łyżki soku
z cytryny • sól morska • pieprz • 40 g suszonych pomidorów • 3 średnie cebule • ząbek czosnku • 3 – 4 gałązki
tymianku • odrobina oliwy z oliwek.
Ziemniaki umyć, zalać wodą. Gotować przez 15 minut. Potem odcedzić i ostudzić. Filety opłukać i osuszyć.
Skropić sokiem z cytryny, doprawić solą i pieprzem.
Suszone pomidory pokroić w paski. Cebulę i czosnek
obrać, pokroić w kostkę. Tymianek umyć, osuszyć, oderwać listki od łodyżek. Blachę do pieczenia posmarować
niewielką ilością oliwy. Ziemniaki obrać i pokroić na
plasterki. Ułożyć na blasze. Doprawić solą i pieprzem.
Pokropić odrobiną oliwy. Na ziemniakach ułożyć filety, na nich pomidory, cebule, czosnek, tymianek. Piec
25 minut w temperaturze 200° C.
500 g obranych i pokrojonych w kostkę ziemniaków
• 500 g filetów białej ryby, np. dorsza • 6 pokrojonych
w talarki dymek • 1 świeża zielona wydrążona chili •
2 obrane ząbki czosnku • 1 łyżeczka soli • 1 łyżka ostrej
lub średnio ostrej pasty curry • 2 roztrzepane jajka •
150 g bułki tartej • olej do smażenia.
Ziemniaki ugotować w osolonej wodzie. Wodę odlać, ziemniaki postawić jeszcze na chwilę na ogniu do
odparowania. Nieco ostudzić, a następnie wymieszać
za pomocą robota kuchennego z rybą, cebulą, chili,
czosnkiem, solą i pastą curry na jednolitą masę. Ciasto
przełożyć do miski. Dodać 2 łyżki jajecznej masy, 60 g
bułki tartej. Resztę roztrzepanych jajek przelać na osobny talerz, a pozostałą ilość bułki tartej na drugi. Ciasto
podzielić na 8 równych porcji. Delikatnie uformować
z nich owalne krokiety. Każdy krokiet obtoczyć najpierw
w jajku, a potem w bułce tartej. Podgrzać na patelni odpowiednią ilość oleju, by smażyć krokiety w głębokim
tłuszczu. Smażyć 3 - 4 minuty, często odwracając, aż się
przyrumienią i usmażą w środku. Krokiety przełożyć
na ręcznik papierowy, by ociekły z tłuszczu.
62
KARTOFLANKA Z ZACIERKAMI
6 ziemniaków • cebula • 3 kostki rosołowe • 5 dag słoniny • 2 ząbki czosnku • liść laurowy • 3 - 4 ziarenka ziela
angielskiego • łyżka maggi • 2 - 3 łyżki posiekanego koperku • pieprz • sól.
Zacierki: 2/3 szklanki mąki pszennej • jajo • szczypta soli.
Do garnka wlać 6 szklanek wody, dodać ziele angielskie, obrane i pokrojone w kostkę ziemniaki i kostki
rosołowe. Gotować 25 minut. Z mąki, jaja, soli i odrobiny wody zagnieść twarde ciasto. Odrywać z niego małe
kawałeczki i w palcach toczyć wrzecionowate kluseczki. Gdy ziemniaki będą prawie miękkie, wsypać
zacierki do zupy i gotować kilka minut. Słoninę drobno pokroić, przesmażyć na patelni, dodać posiekany
czosnek, pokrojoną w kostkę cebulę, lekko ją zrumienić, przełożyć do zupy. Doprawić maggi, pieprzem
i ewentualnie solą. Na talerzach posypać koperkiem.
Przepisy zebrała
Lucyna Lesińska
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Oferty
Usługi
Sprzedam
Korekcja racic u bydła.
Wiadomość: tel. kom. 608868322.
Kojce porodowe (16 szt.), wygrodzenia dla loch luźnych,
solidnie wykonane, autokarmniki dla prosiąt (15 szt.)
i autokarmniki dla tuczników (2 szt.) z mocnego tworzywa sztucznego, smoczki dla loch i prosiąt, ruszta
z tworzywa dla macior, koryta kamionkowe dla loch,
klatkę do przewozu loch zawieszaną na tuz.
Wiadomość: tel. kom. 697580947.
Regeneracja części do maszyn rolniczych i budowlanych (sita otworowe, żaluzjowe, klepiska, posiewacze,
sprzęgła, sworznie, pompy hydrauliczne, siłowniki, rozdzielacze). Wiadomość: tel. (55) 619 80 85, (55) 231 25 30,
tel. kom. 509349400, Jegłownik.
Kowalstwo artystyczne. Produkcja i montaż kutych
ogrodzeń, bram i balustrad ozdobnych. Kompleksowe
wykonawstwo. Tanio i solidnie.
Wiadomość: tel. kom. 515678415.
Wydzierżawię
Budynek, przy drodze powiatowej, o pow. 300 m2 na
magazyn lub działalność gospodarczą.
Wiadomość: tel. kom. 668056776 (gm. Nowy Staw).
Kupię
Skóry królicze. Wiadomość: tel. kom. 602714793.
Kombajn zbożowy Bizon Super lub Bizon Record oraz
przystawkę do kukurydzy.
Wiadomość: tel. kom. 795807728.
Agregat uprawowy 4- lub 5-metrowy, bronę talerzową, żmijke do zboża, kombajn Anna lub Bolko oraz
opony i silnik do kombajna Bizon.
Wiadomość: tel. kom. 790318118.
Pług Kverneland, siewnik lub agregat uprawowo-siewny, opryskiwacz i rozsiewacz do nawozów dwutalerzowy oraz przyczepę rolniczą.
Wiadomość: tel. kom. 794365678.
Działkę k. Chojnic o pow. 22 000 m2 na każdą działalność lub mniejszą, z przyłączami.
Wiadomość: tel. kom. 691877920.
Siedlisko k. Chojnic o pow. 44 000 m2 lub 22 000 m2
z budynkami w stanie surowym.
Wiadomość: tel. kom. 691877920.
Kombajn zbożowy Bizon 56, pług podorywkowy
5-skibowy, kultywator ciągnikowy zawieszany o szer.
rob. 3 m, rozdrabniacz Bąk z silnikiem 7,5 kW.
Wiadomość: gmina Cedry Wielkie, tel. kom. 513054352.
Chłodnię o poj. 450 l i ciagnik Ursus C-363 P.
Wiadomość: tel. kom. 509994887.
Materiał siewny kwalifikowany C1 pszenicy ozimej odmian: Fregata, Banderola, Zyta, Muszelka, Bamberka.
Wiadomość: tel. kom. 500333456, gm. Cedry Wielkie.
Kwalifikowany materiał siewny pszenic ozimych w stopniu C1 następujących odmian: Zyta, Fregata, Bamberka.
Wiadomość: tel. (55) 247 42 71 lub tel. kom. 531985711,
gm. Nowy Dwór Gdański.
Siewnik do nawozów hydrauliczny firmy Agromet
Brzeg, r. prod. 2007, cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 507209533.
Reklama
Ciągniki: T 25, Ursus C-330, Ursus C-360, MF 255, Ursus 4514, Ursus 912, Ursus 914, Zetor oraz przyczepy
o ład. 4 t i siewnik Poznaniak.
Wiadomość: tel. kom. 606361986.
Śrutownik + mieszalnik, bronę talerzową zawieszaną,
rozrzutnik obornika, ładowacz Troll i rozsiewacz wapna RCW-3. Wiadomość: tel. kom. 502108979.
Ziemię lub gospodarstwo rolne w całości o powierzchni od 5 do 10 ha (mogą być nieużytki), w maksymalnej
odległości do 60 km od Gdańska.
Wiadomość: tel. kom. 501506306.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
63
Oferty
Chłodnię samomyjącą do mleka firmy Westfalia o poj.
1800 l, r. prod. 2000 oraz krajzegę - heblarkę.
Wiadomość: tel. kom. 502058584.
Opryskiwacz Pilmet o poj. 300 l oraz agregat uprawowy cyklotiller o szer. rob. 2,3 m wraz z siewnikiem.
Wiadomość: tel. kom. 604138054.
Ciągnik Same Silver 180, 190 KM, r. prod. 2004; ciągnik
Lamborghini Grand Prix, 90 KM, r. prod. 2004; przyczepę do sianokiszonki Deutz Fahr; zgrabiarkę dwukaruzelową Fella 630 Hydro, szer. rob. 6,3 m oraz pług
obrotowy, 4-skibowy.
Wiadomość: tel. kom. 500087588.
Pług TUR 4+1 (5 skibowy) firmy Unia Grudziądz, rok
prod. 2000, stan techniczny b. dobry.
Wiadomość: tel. kom. 504679639.
Ciagnik John Deere 3040, 95 KM, stan b. dobry, kabina
komfort, wspomaganie kierownicy, nieduży przebieg;
ciagnik Massey Ferguson 284 s, 75 KM, stan b. dobry
(jak Landini 7550), kabina komfort, wspomaganie kierownicy, opony 80%, szybka skrzynia; ciągnik Ursus
C-360, stan idealny, kabina, nowe opony; przyczepę
o ład. 4,5 t, sztywną; brony 5-polowe 16, składane:;
dmuchawę do siana z rurami i kolanami; beczki do kiszenia ogórków; sprężarkę 100 l jednotłokową.
Wiadomość: Kwidzyn, tel. kom. 504626142.
Gospodarstwo rolne o pow. 29 ha w gminie Sztum
(20 km do Malborka). Wiadomość: tel. kom. 512492698.
Ciągnik Ursus C-355, rok prod. 1972.
Wiadomość: tel. kom. 606919890.
Bydło rasy highland: krowy z cielętami (4 szt.), krowy bez cieląt (4 szt.), jałówki jednoroczne (3 szt.) oraz
obornik bydlęcy. W rozliczeniu przyjmę siano.
Wiadomość: tel. kom. 512338374.
Ogierka - źrebaka rasy sztumska zimnokrwista, urodzony 22 kwietnia 2012 r., obustronne pochodzenie,
zaczipowany. Cena - 3400 zł.
Wiadomość: gmina Sztum, tel. kom. 512492698.
Klacz w wieku 2 lata i 3 miesiące rasy sztumska zimnokrwista, obustronne pochodzenie, spokojna, zaczipowana. Cena - 5700 zł.
Wiadomość: gmina Sztum, tel. kom. 512492698.
Opryskiwacz Krukowiak o poj. 2600 l, szer. rob. 18 20 m; wał Crosskill, szer. rob. 1,6 m; wał na oponach 20,
szer. rob. 3,5 m. Wiadomość: tel. kom. 888818004.
Opryskiwacz Rau o poj. 2800 l, szer. rob. 18 m, r. prod.
2004; rozsiewacze Amazone o poj. 1000 kg i 1500 kg;
wóz paszowy Seko, o poj. 10 m3; kwotę mleczną hurtową (26 000 kg); poidła Kolorado.
Wiadomość: tel. kom. 601956988.
Ciągnik Ursus C-360, rok prod. 1979.
Wiadomość: tel. kom. 606919890.
Ciągnik Ursus C-360, rok prod. 1983.
Wiadomość: tel. 606919890.
Ciągnik Ursus C-355, r. prod. 1976, mały przebieg;
przyczepę Autosan D-43 o ład. 3,5 t sztywną; pług
3-skibowy firmy Grudziądz; brony 5-polowe, średnie;
rozdrabniacz Bąk, silnik 5,5 kW; rozdrabniacz do buraków, silnik 0,4 kW; klatkę zawieszaną i dwukółkę.
Ceny do uzgodnienia. Wiadomość: gm. Nowy Dwór
Gdański, tel. kom. 516269292.
Spawarkę Bester 500 A i skrzynię biegów do Stara 6 x 6.
Cena do negocjacji.
Wiadomość: gm. Stegna, tel. (55) 247 79 18.
Rozrzutnik jednoosiowy do obornika, sprawny technicznie. Cena do uzgodnienia.
Wiadomość: gm. Sztutowo, tel. (55) 247 84 48.
Przyczepę ciągnikową rolniczą Kirowiec o ład. 12 t,
agregat uprawowo-siewny Famarol o szer. rob. 3 m.
Stan techniczny maszyn dobry. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: gm. Sztutowo, tel. kom. 661757172.
Skrzynię pośrednią do ciągnika Ursus 1224; lemiesze
kute z resora do pługa Fortschritt B-550 (20 zł/szt.);
koła do przyczepy Autosan o wym. 900 x 20, opony
pełne 4 szt. Wiadomość: tel. kom. 721344340.
Przypominamy, że ogłoszenia drobne od rolników są zamieszczane bezpłatnie.
Ogłoszenia te można podawać telefonicznie: tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30,
drogą elektroniczną: e-mail: [email protected] albo listownie na adres redakcji.
64
10/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Rozrywka dla dorosłych i dla dzieci
1
2
3
4
5
6
7
8
9
A
10
11
KUPON 10
B
C
D
E
Październik 2012
F
G
H
I
J
K
Hasło:
C-4
I-10
K-2
F-3
J-6
G-1
I-2
F-3
F-8
A-6
POZIOMO:
A - 1) miasto Kopernika
C - 1) oklaski
D - 6) założyciel czasopisma „Teatr lalek”
E - 1) ptasi sejmik
F - 5) wielki targ
G - 1) dziedziniec w domu
H - 7) dziewięciu instrumentalistów
I - 1) magmowa skała żyłowa
J - 6) specjalista chorób narządu słuchu
K - 1) między przełykiem a jamą ustną
PIONOWO:
1 - G) rzeka we Włoszech
2 - A) konkurent, współzawodnik
2 - I) polski zespół rockowy
3 - E) pszenica o ościstym kłosie
4 - A) pelerynka duchownego katolickiego
5 - F) ćwiczenia z medytacją
6 - A) propozycja
6 - I) zwierzyniec
7 - F) rzeka lub ssak
8 - A) drewno
8 - H) ryba słodkowodna
9 - F) angielska Anna
10 - H) grecki bajkopisarz
11 - F) oprawca
Wśród czytelników, którzy do 20 października nadeślą do redakcji w Starym Polu prawidłowe rozwiązanie
krzyżówki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 9/2012 – HASŁO: „GRZYBOBRANIE”.
Nagrodę wylosowała: Zdzisława Zajączkowska z miejscowości Czarne. Nagrodę prześlemy pocztą.
Wykreślanka dla dzieci
Wykreślcie z diagramu podane słowa. Są one wpisane poziomo lub pionowo, a niektórych liter użyto dwukrotnie. Nieskreślone litery, czytane kolejno
rzędami, utworzą rozwiązanie.
J
A
R
Z
Ę
B
I
N
A
K
L
W
I
E
W
I
Ó
R
K
A
I
R
S
Z
Y
S
Z
K
I
S
Ś
Z
Ł
Z
Ł
P
O
T
L
Z
C
O
O
A
Ł
A W K
A
T
I
S
Ń
P
O
C
L
S
S
A
E
Y
C
K
A
E
J
E
S
N
I
E
E
Ń
G
R
Z
Y
B
Y
GRZYBY
JARZĘBINA
KASZTANY
LAS
LIŚCIE
ŁAWKA
SŁOŃCE
SPACER
SZYSZKI
WIEWIÓRKA
WRZOSY
Poniżej znajduje się dziewiąta część rysunku składającego się
z 11 elementów. Wśród dzieci
(do lat 13), które do 20 grudnia
2012 roku nadeślą cały rysunek,
naklejony na karcie pocztowej,
rozlosujemy rower.
KUPON 10
Październik 2012
Wśród dzieci, które do 20 października nadeślą do redakcji prawidłowe
rozwiązanie wykreślanki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 9/2012 – HASŁO: „NOWY ROK SZKOLNY”.
Nagrodę wylosował: Kacper Ścisłowski z Koniecwałdu.
Nagrodę prześlemy pocztą.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 10/2012
Konkurs
dla wytrwałych
Rozwiązania krzyżówki i wykreślanki
należy przysyłać na adres:
PODR w Gdańsku, Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
65
POMORSKIE WIEŚCI ROLNICZE
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 00, fax (58) 309 09 45
e-mail: [email protected]
www.podr.pl
WYDAWCA:
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
Pomorska Izba Rolnicza
Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
tel. (55) 270 11 11 lub 270 11 00, fax 270 11 62
e-mail: [email protected]
REDAKCJA:
DZIAŁ REKLAMY I PRENUMERATY:
Lubań, tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50,
fax (58) 688 22 52, e-mail: [email protected]
KOLEGIUM REDAKCYJNE:
ODDZIAŁY
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (55) 270 11 32, e-mail: [email protected]
mgr inż. Krzysztof Pałkowski (przewodniczący), mgr inż. Andrzej
Dolny, mgr inż. Antoni Hajdaczuk, Jarosław Jelinek (Pomorska
Izba Rolnicza), mgr inż. Zdzisław Kołodziejski, mgr inż. Bożena
Korzańska (red. naczelna), mgr inż. Andrzej Okrój, dr inż. Daniel
Roszak, mgr inż. Jan Rozenek, mgr inż. Ewa Szymańska,
mgr Beata Wójcik
Wanda Ciecholewska i Bożena Korzańska
RAPORT Z RYNKU - na podstawie danych z Biur Powiatowych
BP ODR Chojnice
ul. 31 Stycznia 56, 89-600 Chojnice, tel./fax (52) 397 41 12
e-mail: [email protected]
ODR w Gdańsku oraz biuletynu „Rynek zbóż” MRiRW
zestawiła Barbara Kukowska
KOREKTA:
BP ODR Człuchów
Osiedle Młodych 9, 77-300 Człuchów, tel. (59) 834 24 34
e-mail: [email protected]
mgr Lucyna Lesińska
FOT. NA OKŁADCE:
BP ODR Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk, tel. (58) 326 39 22
e-mail: [email protected]
Andrzej Okrój
CENA 1 egz. - 2,00 zł
PRENUMERATA:
Wpłaty przyjmujemy na konto:
PODR w Gdańsku, PKO S.A.
Nr 91 1240 1268 1111 0010 3636 0465
CENA PRENUMERATY:
półroczna – 12,00 zł + 12,00 zł (koszty przesyłki) = 24,00 zł
roczna – 22,00 zł + 22,00 zł (koszty przesyłki) = 44,00 zł
Prenumeratę przyjmują również doradcy BP ODR.
CENNIK ODPŁATNOŚCI
ZA MATERIAŁY INFORMACYJNO-REKLAMOWE
Ogłoszenia, komunikaty i informacje handlowe,
artykuły sponsorowane:
cała strona - 800 zł + VAT; 1/2 strony - 480 zł + VAT;
1/4 strony - 300 zł + VAT; 1 cm2 - 1,60 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - cała strona - 1200 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - 1/2 strony - 720 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce II i III - 1400 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce IV - 1800 zł + VAT
zamieszczenie wkładki reklamowej - 500 zł + VAT
Drobne ogłoszenia od rolników są zamieszczane
bezpłatnie.
Ogłoszenia te można zgłaszać telefonicznie:
tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30,
drogą elektroniczną: e-mail: [email protected]
albo listownie na adres redakcji.
Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych i nie drukuje ich
bez podania przyczyny. Redakcja zastrzega sobie również prawo
redagowania i skracania nadesłanych materiałów.
Za treść ogłoszeń, tekstów sponsorowanych i reklam zleconych
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku nie ponosi
odpowiedzialności. Ogłoszenia dla rolników indywidualnych są
bezpłatne. Przyjmują je doradcy BP ODR lub można je przesłać
pocztą.
66
BIURA POWIATOWE OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
DRUK:
NAKŁAD: 4 200 egz
Dział Systemów Produkcji Rolnej, Standardów Jakościowych
i Doświadczalnictwa w Lubaniu
83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50, fax (58) 688 22 52,
e-mail: [email protected]
BP ODR Bytów
ul. Wojska Polskiego 33, 77-100 Bytów, tel. (59) 822 27 52
e-mail: [email protected]
SKŁAD KOMPUTEROWY:
Przedsiębiorstwo Prywatne „WiB”
ul. Sobieskiego 14, 80-216 Gdańsk, tel. (58) 522 30 29
Oddział w Strzelinie
76-200 Słupsk 2
tel. (59) 847 12 88, fax (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Kartuzy
ul. Hallera 1, 83-300 Kartuzy, tel./fax (58) 681 42 67
e-mail: [email protected]
BP ODR Kościerzyna
ul. Wodna 14, 83-400 Kościerzyna, tel./fax (58) 686 66 23
e-mail: [email protected]
BP ODR Kwidzyn
ul. Grudziądzka 8, 82-500 Kwidzyn, tel. (55) 261 34 59
e-mail: [email protected]
BP ODR Lębork
ul. Czołgistów 5, 84-300 Lębork, tel. (59) 862 21 72
e-mail: [email protected]
BP ODR Malbork
ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole, tel. (55) 270 11 19
e-mail: [email protected]
BP ODR Nowy Dwór Gdański
Plac Wolności 1, 82-100 Nowy Dwór Gd., tel. (55) 247 28 68
e-mail: [email protected]
BP ODR Puck
ul. Wejherowska 5, 84-100 Puck, tel. (58) 673 28 77
e-mail: [email protected]
BP ODR Słupsk z siedzibą w Strzelinie
76-200 Słupsk 2, tel. (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Starogard Gdański
Nowa Wieś Rzeczna, ul. Rzeczna 18, 83-200 Starogard Gd., tel. (58) 562 49 63
e-mail: [email protected]
BP ODR Sztum
ul. Mickiewicza 39, 82-400 Sztum, tel. (55) 267 04 33
e-mail: [email protected]
BP ODR Tczew
ul. Wojska Polskiego 6, 83-110 Tczew, tel. (58) 531 38 27
e-mail: [email protected]
BP ODR Wejherowo
ul. Sobieskiego 241, 84-200 Wejherowo, tel. (58) 672 13 09
e-mail: [email protected]

Podobne dokumenty

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku Wsparcie dla rolników produkujących żywność wysokiej jakości Poznaliśmy laureatów konkursu AgroLiga 2011 Konkurs AgroLiga 2012 Warto przeczytać Aktualne informacje prawne dla rolnictwa

Bardziej szczegółowo